ملا عبدالله فاضل تونی - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

مهدی موسوی در ‏۲۴ ژوئیهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۱:۰۱

2023-07-24T11:01:47Z

نمایش تغییرات

مهدی موسوی در ‏۲۴ ژوئیهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۰۸:۳۸

2023-07-24T08:38:07Z

نمایش تغییرات

مهدی موسوی در ‏۲۴ ژوئیهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۰۸:۲۴

2023-07-24T08:24:02Z

نمایش تغییرات

مهدی موسوی در ‏۲۴ ژوئیهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۰۶:۲۴

2023-07-24T06:24:41Z

نمایش تغییرات

مهدی موسوی در ‏۱۶ دسامبر ۲۰۲۰، ساعت ۰۸:۲۳

2020-12-16T08:23:16Z

Zamani در ‏۲۶ اکتبر ۲۰۲۰، ساعت ۱۱:۴۳

2020-10-26T11:43:33Z

Zamani: /* تدریس و شاگردان */

2020-10-26T11:42:34Z

‏تدریس و شاگردان

Zamani در ‏۲۶ اکتبر ۲۰۲۰، ساعت ۱۱:۲۳

2020-10-26T11:23:27Z

Zamani در ‏۲۶ اکتبر ۲۰۲۰، ساعت ۱۱:۱۸

2020-10-26T11:18:51Z

Zamani در ‏۲۶ اکتبر ۲۰۲۰، ساعت ۱۱:۰۶

2020-10-26T11:06:39Z

نمایش تغییرات

@@ سطر ۲۶: / سطر ۲۶: @@
 #فهرست بر «[[تهذیب الأحکام (کتاب)|تهذیب الاحکام]]» [[شیخ طوسی]]
-از آثار وی تنها رساله خطی [[نماز جمعه]] و کتاب [[الوافية فى اصول الفقه (کتاب)|الوافیه]] که چاپ شده است بر جای نمانده است.
+از آثار وی تنها رساله خطی [[نماز جمعه]] و کتاب [[الوافية فى اصول الفقه (کتاب)|الوافیه]] که چاپ شده، بر جای مانده است.
 ==ابتکارات علمی==
@@ سطر ۸۵: / سطر ۸۵: @@
 *مجموعه [[گلشن ابرار (کتاب)|گلشن ابرار]]، جلد 5، زندگی نامه "فاضل تونی" از محمدعلی رحيميان.
 *[[دانشنامه جهان اسلام (کتاب)|دانشنامه جهان اسلام]]، مدخل "ملا عبداللّه تونی" از اسماعیل باغستانی.
 *افندی اصفهانی، ریاض العلماء و حیاض الفضلاء، چاپ احمد حسینی، قم ۱۴۰۱ـ ۱۴۱۵.
 [[رده:علمای قرن یازدهم]]
 [[رده:فقیهان]]

@@ سطر ۸۶: / سطر ۸۶: @@
 *مجموعه [[گلشن ابرار (کتاب)|گلشن ابرار]]، جلد 5، زندگی نامه "فاضل تونی" از محمدعلی رحيميان.
 *[[دانشنامه جهان اسلام (کتاب)|دانشنامه جهان اسلام]]، مدخل "ملا عبداللّه تونی" از اسماعیل باغستانی.
+*افندی اصفهانی، ریاض العلماء و حیاض الفضلاء، چاپ احمد حسینی، قم ۱۴۰۱ـ ۱۴۱۵.
 [[رده:علمای قرن یازدهم]]
 [[رده:فقیهان]]

@@ سطر ۱۱: / سطر ۱۱: @@
 ==تدریس و شاگردان==
-فاضل تونی در طول اقامت خویش در اصفهان با تدریس و افاضه در مدرسه ملا عبدالله بن حسین تستری (متوفی ۱۰۲۱ هـ.ق‌‌) شاگردان برجسته‌ای همچون علامه میر عبدالحسین خاتون‌آبادی تربیت نمود و همواره مشتاقان [[فقه]]، [[اصول فقه‌‌‌‌|اصول]]، [[کلام]] و [[حدیث]] از محفل پرفیضش بهره‌مند شدند. علامه خاتون‌آبادی (متوفی ۱۱۰۵ هـ.ق‌‌) در کتاب وقایع السنین والاعوام می‌‌نویسد: شاه عباس ثانی در سال (۱۰۵۹ هـ.ق‌‌) قندهار را از دست پادشاه والاجاه هند خرم گرفت در آن وقت بنده در خدمت آخوند ملا عبدالله تونی مقابله «[[من لایحضره الفقیه (کتاب)|من لایحضره الفقیه]]» را شروع کرده بودم و اکثر اوقاتم را در خدمت آن جناب می‌‌گذرانیدم. و از فیض خدمت و کثرت ملازمت آن جناب و برادرش آخوند مولانا احمد استمداد و استفاضه از اخلاق و آداب می‌‌نمودم. هر دو برادر در غایت قصوی از [[تقوا]] و صلاح و [[ورع]] بودند. اما آخوند مولانا عبدالله به فضل و کمال و دقت و فطانت در شعور بر ملا احمد برادرش و بر اکثر طالبان علم آن عصر برتری تمام داشته و بعد از این، مدتی مجاوزت روضه رضویه اختیار کرد.<ref>خورشید خاوران، ص۲۵ به نقل از وقایع السنین والاعوام، ص۵۱۶.</ref>
+فاضل تونی در طول اقامت خویش در اصفهان با تدریس و افاضه در مدرسه ملا عبدالله بن حسین تستری (متوفی ۱۰۲۱ هـ.ق‌‌) شاگردان برجسته‌ای همچون علامه میر عبدالحسین خاتون‌آبادی تربیت نمود و همواره مشتاقان [[فقه]]، [[اصول فقه‌‌‌‌|اصول]]، [[کلام]] و [[حدیث]] از محفل پرفیضش بهره‌مند شدند. علامه خاتون‌آبادی (متوفی ۱۱۰۵ هـ.ق‌‌) در کتاب وقایع السنین والاعوام می‌‌نویسد: شاه عباس ثانی در سال (۱۰۵۹ هـ.ق‌‌) قندهار را از دست پادشاه والاجاه هند خرم گرفت در آن وقت بنده در خدمت آخوند ملا عبدالله تونی مقابله «[[من لایحضره الفقیه (کتاب)|من لایحضره الفقیه]]» را شروع کرده بودم و اکثر اوقاتم را در خدمت آن جناب می‌‌گذرانیدم. و از فیض خدمت و کثرت ملازمت آن جناب و برادرش آخوند مولانا احمد استمداد و استفاضه از اخلاق و آداب می‌‌نمودم. هر دو برادر در غایت قصوی از [[تقوا]] و صلاح و [[ورع]] بودند. اما آخوند مولانا عبدالله به فضل و کمال و دقت و فطانت در شعور بر ملا احمد برادرش و بر اکثر طالبان علم آن عصر برتری تمام داشته و بعد از این، مدتی مجاورت روضه رضویه اختیار کرد.<ref>خورشید خاوران، ص۲۵ به نقل از وقایع السنین والاعوام، ص۵۱۶.</ref>
 ==تألیفات==

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ اکتبر ۲۰۲۰، ساعت ۱۱:۲۳
سطر ۱:		سطر ۱:
−	'''عبداللّه بن محمد تونی''' (م ۱۰۷۱ق) مشهور به "ملا عبدالله فاضل تونی" از علمای بزرگ و فقیهان مشهور قرن یازدهم هجری است ~~که همه او را به فضل و کمال~~ و [[~~زهد~~]] و ~~پارسایی ستوده~~ و ~~همتای~~ [[~~مقدس اردبیلی\|مقدس اردبیلی~~]] ~~دانسته‌اند. به~~ او ~~صاحب~~ «[[الوافية فى اصول الفقه (کتاب)\|وافیه]]» ~~نیز می گویند~~.	+	'''عبداللّه بن محمد تونی''' (م ۱۰۷۱ق) مشهور به "ملا عبدالله فاضل تونی" از علمای بزرگ و فقیهان مشهور قرن یازدهم هجری است وی در اصفهان تحصیل کرد و از شاگردان [[میرزا رفیعا]] (متوفی ۱۰۸۲ هـ.ق‌‌) بود وخود در همان شهر و بعدا در مشهد و قزوین تدریس نمود. [[میر عبدالحسین خاتون‌آبادی]] از شاگردان اوست و اثر مشهور او «[[الوافية فى اصول الفقه (کتاب)\|وافیه]]» در موضوع اصول فقه است.

	==خاندان و زادگاه==		==خاندان و زادگاه==

@@ سطر ۲۴: / سطر ۲۴: @@
 #فهرست بر «[[تهذیب الأحکام (کتاب)|تهذیب الاحکام]]» [[شیخ طوسی]]
-کتابی بسیار نفیس و مفید برای طالبان [[فقه]] و فقاهت که خود مولف در تعبیری می‌‌نویسد: هو من اهم الاشیاء لمن یرید الفقه والترجیح. یعنی این کتاب از مهمترین کتاب‌های لازم برای دانش‌پژوهان فقه است. مرحوم خوانساری در «[[روضات الجنات (کتاب)|روضات الجنات]]»<ref>ج۴، ص۲۴۴.</ref> می‌‌نویسد: و هو کما قال و فوق ما نقول. یعنی کلام فاضل تونی در وصف فهرست [[تهذیب الاحکام]] واقعیتی درست بلکه سخن او فوق چیزی است که ما می‌‌گوییم.
+از آثار وی تنها رساله خطی [[نماز جمعه]] و کتاب [[الوافية فى اصول الفقه (کتاب)|الوافیه]] که چاپ شده است بر جای نمانده است.
 ==ابتکارات علمی==
@@ سطر ۴۷: / سطر ۴۵: @@
 عالمی ‌‌بزرگ همچون فاضل تونی باید دارای بعد اجتماعی عظیمی‌‌ باشد که بتواند در میان مردم نفوذ داشته باشد و امرا و ملوک او را تکریم کنند. ساختن مدرسه علمیه‌ای در [[اصفهان]] با وجود مدارس علمیه دیگر خود حاکی از موقعیت اجتماعی اوست. آمدن شاه عباس به دیدنش نیز نمونه‌ای دیگر از شخصیت اجتماعی وی را آشکار می‌‌سازد. بی‌مناسبت نیست که داستانی را که مرحوم میرزا محمد تنکابنی در کتاب «قصص العلماء» آورده این جا بیاوریم: «گویند که شاه عباس روزی به دیدن ملا عبدالله تونی آمد و آخوند مدرسه‌ای ساخته بود و خالی از جماعت طلاب بود. پس سلطان مدرسه را سیر کرد و از ملا عبدالله سوال کرد که چرا مدرسه شما خالیست و مجمع طلاب نیست؟ ملا عبدالله در جواب گفت که جواب این سوال را بعد از زمانی به شما عرضه خواهم داشت. پس روزی آخوند ملا عبدالله به بازدید شاه عباس رفت، پس از طی تعارفات و گفتگوها پادشاه به ملا عبدالله گفت که چیزی از من خواهش کن! آخوند گفت: من مطلبی ندارم. سلطان در این باب اصرار کرد! آخوند گفت: اکنون که شما اصرار دارید، مرا یک حاجت است و آن این است که  من سوار شوم و شما در پیش روی من پیاده در میدان شاه حرکت کنید! سلطان گفت که: سبب و حکمت این چه باشد؟ آخوند گفت: که جواب آن را بعد از چندی عرضه خواهم داشت. از آن جایی که سلاطین [[صفویه]] رحمهم الله از مروجین دین سید المرسلین صلوات الله و سلامه علیه و علی آله اجمعین بودند و در احترام علمای اعلام غایت کوشش را داشتند؛ لهذا آخوند ملا عبدالله سوار شد و شاه عباس در پیش روی او پیاده روان شد و قدری راه رفتند و همه اهل شهر دیدند.
-پس آخوند سلطان را وداع نمود و به مکان خود مراجعت کرد. بعد از چند وقتی سلطان بار دیگر به دیدن آخوند ملا عبدالله آمد دید که مدرسه آخوند مملو از جماعت طلاب است. پس از آخوند استفسار نمود که سابقا مدرسه شما از طلاب خالی بود، اکنون مدرسه مملو از طلبه گردیده، وجه آنچه می‌‌باشد؟ آخوند گفت: وجه این است که آن روز از شما خواهش کردم که شما پیاده و من سواره بین مردم برویم مرتبط است. وجه آن است که مردم در ابتدای امر فضیلت علم و عالم را ندانسته‌اند و ظاهربین می‌‌باشند و [[معرفت]] ندارند. لهذا در بدو امر در مدرسه من کسی جمع نشد و در آن زمان که من سوار شدم و شما پیاده در جلو راه رفتید، مردم دانستند که به حسب دنیا علم را آنقدر و مقدار است که پادشاه پیاده و در پیش روی عالم راه می‌‌رود؛ فلذا به جهت عزت دنیا و طلب جاه و جلال مال دنیا در مدرسه جمع شده و مشغول تحصیل می‌‌باشند و چون بعضی از مراتب علم را طی نمایند، نیت ایشان خالص خواهد شد و نیت قربتی که مقصود اصلی در علم و جمیع عبادات است حاصل خواهد گردید. کما ورد فی الخبر: اطلبوا العلم ولو لغیرالله فانه یجر الی الله و یا این که به مصداق: المجاز قنطرة الحقیقه، حاصل گردد ایشان را.<ref>قصص العلماء، میرزا محمد تنکابنی، ص۲۷۰.</ref>
+پس آخوند سلطان را وداع نمود و به مکان خود مراجعت کرد. بعد از چند وقتی سلطان بار دیگر به دیدن آخوند ملا عبدالله آمد دید که مدرسه آخوند مملو از جماعت طلاب است. پس از آخوند استفسار نمود که سابقا مدرسه شما از طلاب خالی بود، اکنون مدرسه مملو از طلبه گردیده، وجه آن چه می‌‌باشد؟ آخوند گفت: وجه آن است که مردم در ابتدای امر فضیلت علم و عالم را ندانسته‌اند و ظاهربین می‌‌باشند و [[معرفت]] ندارند. لهذا در بدو امر در مدرسه من کسی جمع نشد و در آن زمان که من سوار شدم و شما پیاده در جلو راه رفتید، مردم دانستند که به حسب دنیا علم را آنقدر و مقدار است که پادشاه پیاده و در پیش روی عالم راه می‌‌رود؛ فلذا به جهت عزت دنیا و طلب جاه و جلال مال دنیا در مدرسه جمع شده و مشغول تحصیل می‌‌باشند و چون بعضی از مراتب علم را طی نمایند، نیت ایشان خالص خواهد شد و نیت قربتی که مقصود اصلی در علم و جمیع عبادات است حاصل خواهد گردید. کما ورد فی الخبر: اطلبوا العلم ولو لغیرالله فانه یجر الی الله و یا این که به مصداق: المجاز قنطرة الحقیقه، حاصل گردد ایشان را.<ref>قصص العلماء، میرزا محمد تنکابنی، ص۲۷۰.</ref>
 '''یک کرامت:'''
@@ سطر ۷۷: / سطر ۷۵: @@
 ==وفات==
-سرانجام این عالم ربانی هنگامی‌‌ که عازم سفر [[عتبات عالیات]] بود؛ در شهر کرمانشاه در اثر بیماری دار فانی را وداع گفت و در شانزدهم [[ربیع الاول]] (۱۰۷۱ هـ.ق‌‌) روح پاکش به جنان پرواز کرد. پیکر مطهر او با احترام [[تشییع جنازه|تشییع]] و در انتهای قبرستان، نزدیک پل شاه کرمانشاه به خاک سپرده شد و به دستور شیخ علیخان زنگنه حاکم کرمانشاه بارگاهی بر [[قبر]] او ساختند و این مزار مدت‌ها مورد توجه خاص و عام بوده و کراماتی هم از زبان زائران قبرش نقل شده است. در سال (۱۳۷۱ هـ.ق‌‌) مقبره این عالم فرزانه که در شرف نابودی بود به همت گروهی از اهالی محترم کرمانشاه تعمیر و بازسازی و بارگاه باشکوهی روی آن ساخته شد.<ref>مفاخر بشرویه، ص۱۵.</ref>
+سرانجام این عالم ربانی در شانزدهم [[ربیع الاول]] (۱۰۷۱ هـ.ق‌‌)، هنگامی‌‌ که عازم سفر [[عتبات عالیات]] بود؛ در شهر کرمانشاه در اثر بیماری دار فانی را وداع گفت و در انتهای قبرستان، نزدیک پل شاه کرمانشاه به خاک سپرده شد و به دستور شیخ علیخان زنگنه حاکم کرمانشاه بارگاهی بر [[قبر]] او ساختند و این مزار مدت‌ها مورد توجه خاص و عام بوده و کراماتی هم از زبان زائران قبرش نقل شده است. در سال (۱۳۷۱ هـ.ق‌‌) مقبره این عالم فرزانه که در شرف نابودی بود به همت گروهی از اهالی محترم کرمانشاه تعمیر و بازسازی و بارگاه باشکوهی روی آن ساخته شد.<ref>مفاخر بشرویه، ص۱۵.</ref>
 ==پانویس==