https://wiki.ahlolbait.com/index.php?action=history&feed=atom&title=%D9%85%D8%BA%DB%8C%D8%B1%D8%A9_%D8%A8%D9%86_%D8%B4%D8%B9%D8%A8%D9%87 2026-11-11T14:23:54Z تاریخچهٔ ویرایش‌های این صفحه در ویکی MediaWiki 1.32.0 https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D9%85%D8%BA%DB%8C%D8%B1%D8%A9_%D8%A8%D9%86_%D8%B4%D8%B9%D8%A8%D9%87&diff=170455&oldid=prev 2026-11-11T12:10:54Z

<p>ایجاد مقالهٔ تازه: مغیرة بن شعبه</p> <p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>{{شناسنامه شخصیت<br /> |نام کامل = مغیرة بن شعبة بن ابی‌عامر ثقفی<br /> |تصویر =<br /> |زادروز = نامعلوم<br /> |زادگاه = [[طائف]]<br /> |وفات = ۵۰ یا ۵۱ق، [[کوفه]]<br /> |مدفن = [[کوفه]]<br /> |آثار =<br /> |عنوان توضیحات = شناخته‌شده برای<br /> |توضیحات = از [[صحابه]] و از سیاستمداران مشهور صدر اسلام، والی [[بصره]] و [[کوفه]]، و از چهار «زیرک» عرب در گزارش‌های تاریخی<br /> }}<br /> <br /> '''مغیرة بن شعبه'''، از [[صحابه]] [[پیامبر اسلام|پیامبر (ص)]] و از سیاستمداران پرآوازهٔ صدر اسلام، از [[قبیله ثقیف|ثقیف]] بود. او در سال‌های پایانی عصر پیامبر (ص) اسلام آورد، در دورهٔ [[عمر بن خطاب]] و [[عثمان بن عفان]] والی [[بصره]] و [[کوفه]] شد و در دوران [[معاویه]] نیز حکومت کوفه را در دست داشت.&lt;ref&gt;ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۴، ص۱۴۴۵-۱۴۴۶.&lt;/ref&gt; او در سال ۵۰ یا ۵۱ق در کوفه درگذشت.&lt;ref&gt;ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۴، ص۱۴۴۶.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == نام و نسب ==<br /> ابن عبدالبر نسب او را «مغیرة بن شعبة بن ابی‌عامر بن مسعود بن معتب بن مالک بن کعب بن عمرو بن سعد بن عوف بن قیس» آورده و او را «ثقیف الثقفی» خوانده است.&lt;ref&gt;ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۴، ص۱۴۴۵.&lt;/ref&gt; کنیهٔ او را ابوعبدالله و برخی ابوعیسی دانسته‌اند و مادرش زنی از بنی‌نصر بن معاویه بود.&lt;ref&gt;ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۴، ص۱۴۴۵.&lt;/ref&gt; او را مردی بلندقامت و هیبت‌دار و یک‌چشم وصف کرده‌اند که چشمش را در [[جنگ یرموک]] از دست داد.&lt;ref&gt;ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۴، ص۱۴۴۵.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == اسلام و همراهی با پیامبر ==<br /> به گزارش ابن عبدالبر، مغیره در سال [[غزوه خندق|خندق]] اسلام آورد و مهاجر شد؛ برخی گفته‌اند نخستین جنگی که در آن حاضر شد، [[صلح حدیبیه|حدیبیه]] بود.&lt;ref&gt;ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۴، ص۱۴۴۵.&lt;/ref&gt; او در دورهٔ پیامبر (ص) به کنیهٔ ابو عیسی خوانده می‌شد. عمر بن خطاب به پسرش عبدالرحمن گفت: «من ابوعیسی هستم»؛ عبدالرحمن پاسخ داد که مغیره بن شعبه در عهد پیامبر (ص) به این کنیه خوانده می‌شد. عمر به مغیره گفت: «آیا برای تو کافی نیست که به ابوعبدالله کنیه داشته باشی؟» مغیره گفت: «پیامبر (ص) مرا به این کنیه خواند.» عمر گفت: «پیامبر (ص) گناهان پیشین و پسینش آمرزیده شده است»؛ از آن پس مغیره تا پایان عمر به ابوعبدالله کنیه داشت.&lt;ref&gt;ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۴، ص۱۴۴۵.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حکومت بصره و کوفه ==<br /> مغیره در دورهٔ عمر بن خطاب والی بصره بود. به گزارش ابن عبدالبر، چون گروهی بر او شهادت دادند، عمر او را از بصره برکنار کرد و به کوفه گماشت؛ او تا کشته شدن عمر بر کوفه ماند و عثمان نیز نخست او را تأیید کرد و سپس برکنارش کرد.&lt;ref&gt;ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۴، ص۱۴۴۶.&lt;/ref&gt; این گزارش با ماجرای مشهور شهادت شهود علیه مغیره در دورهٔ عمر پیوند دارد.&lt;ref&gt;ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۴، ص۱۴۴۶.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == صفین و پیوستن به معاویه ==<br /> در [[جنگ صفین]]، مغیره از همراهی با [[امام علی علیه السلام]] کناره گرفت و در [[حکمیت]] به [[معاویه]] پیوست.&lt;ref&gt;ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۴، ص۱۴۴۶.&lt;/ref&gt; پس از کشته شدن امام علی علیه السلام و صلح [[امام حسن علیه السلام]] با معاویه، معاویه او را والی کوفه کرد و او تا مرگش بر کوفه حکومت کرد.&lt;ref&gt;ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۴، ص۱۴۴۶.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == وفات ==<br /> مغیره در سال ۵۰ق در کوفه درگذشت و برخی سال ۵۱ق را گفته‌اند. او هنگام مرگ امیر کوفه بود و پسرش عروه را جانشین خود کرد.&lt;ref&gt;ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۴، ص۱۴۴۶.&lt;/ref&gt; مصقلة بن هبیره بر قبر او ایستاد و در رثای او شعری خواند.&lt;ref&gt;ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۴، ص۱۴۴۶.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == بازتاب مرگ ==<br /> مرگ مغیره در میان سیاستمداران آن دوره بازتاب داشت. به گزارش بلاذری، زیاد بن ابیه پس از مرگ او گفت: «لَمْ يَبْقَ لِلْمُعْضِلَاتِ إِلَّا مُعَاوِيَةُ وَ رَجُلٌ آخَرُ»؛ «برای کارهای دشوار، جز معاویه و مردی دیگر [یعنی خودم] نمانده است.» و معاویه گفت: «لِلَّهِ رَأْيٌ دُفِنَ مَعَ الْمُغِيرَةِ»؛ «رأیی [اندیشه‌ای] با مغیره به خاک سپرده شد.»&lt;ref&gt;بلاذری، انساب الاشراف، ج۵، ص۱۳۱.&lt;/ref&gt; عمرو بن عاص نیز سهم هر یک از این سیاستمداران را چنین تقسیم کرد: «من برای بدیهه‌گویی، معاویه برای بردباری، مغیره برای کارهای دشوار، و زیاد برای کارهای خرد و بزرگ.»&lt;ref&gt;بلاذری، انساب الاشراف، ج۵، ص۱۳۱.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == ارزیابی ==<br /> مغیره بن شعبه در منابع، بیشتر به سیاست‌مداری و زیرکی شناخته می‌شود. شعبی او را یکی از چهار «زیرک» عرب در کنار معاویه، عمرو بن عاص و زیاد دانسته است: «دُهَاةُ الْعَرَبِ أَرْبَعَةٌ...»؛ «زیرکان عرب چهار تن‌اند...» و زیرکی مغیره را در «مبادهه» (پیش‌دستی در کارهای بزرگ) دانسته‌اند.&lt;ref&gt;ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۴، ص۱۴۴۶.&lt;/ref&gt; به گزارش ابن عبدالبر، او در اسلام با سیصد زن ازدواج کرد.&lt;ref&gt;ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۴، ص۱۴۴۶.&lt;/ref&gt; در منابع شیعی، کناره‌گیری او از امام علی علیه السلام و پیوستنش به معاویه، نقطهٔ منفی کارنامهٔ او شمرده می‌شود.&lt;ref&gt;ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۴، ص۱۴۴۶.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == پانویس ==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> == منابع ==<br /> * ابن عبدالبر، یوسف بن عبدالله؛ ''الاستیعاب فی معرفة الأصحاب''، بیروت: دار الجیل، ۱۴۱۲ق؛ ج۴.<br /> * بلاذری، احمد بن یحیی؛ ''أنساب الأشراف''، تحقیق سهیل زکار و ریاض زرکلی، بیروت: دار الفکر، ۱۴۱۷ق؛ ج۵.<br /> <br /> [[رده:اصحاب پیامبر]]<br /> [[رده:تاریخ صدر اسلام]]<br /> [[رده:بنی امیه]]</div>

Zadhoosh