https://wiki.ahlolbait.com/index.php?action=history&feed=atom&title=%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%B1%D8%AC_%D9%86%D9%87%D8%AC_%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D8%A9_%28%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%29 2026-06-13T15:54:52Z تاریخچهٔ ویرایش‌های این صفحه در ویکی MediaWiki 1.32.0 https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%B1%D8%AC_%D9%86%D9%87%D8%AC_%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D8%A9_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8)&diff=160945&oldid=prev 2026-03-20T07:54:12Z

<p></p> <table class="diff diff-contentalign-right" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">نسخهٔ ‏۲۰ مارس ۲۰۲۶، ساعت ۰۷:۵۴</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l13" >سطر ۱۳:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۱۳:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کتاب '''«معارج نهج‌البلاغه»''' تألیف [[علی بن زید بیهقی]] (م، ۵۶۵ ق)، از شرح‌هاى اولیه بر کتاب شریف «[[نهج البلاغة (کتاب)|نهج‌البلاغه]]» مى‌باشد. بیهقى سخنان [[امام علی]] علیه‌السلام را از ابعاد مختلفی بررسى کرده و در <del class="diffchange diffchange-inline">این کتاب، بحث‌هاى </del>ادبى، [[فقه|فقهى]]، <del class="diffchange diffchange-inline">نجومى، </del>[[طب|طبى]] و [[فلسفه|فلسفى]] <del class="diffchange diffchange-inline">آمده </del>است.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کتاب '''«معارج نهج‌البلاغه»''' تألیف [[علی بن زید بیهقی]] (م، ۵۶۵ ق)، از شرح‌هاى اولیه بر کتاب شریف «[[نهج البلاغة (کتاب)|نهج‌البلاغه]]» مى‌باشد. بیهقى سخنان [[امام علی]] علیه‌السلام را از ابعاد مختلفی بررسى کرده و در <ins class="diffchange diffchange-inline">آن، مباحث‌ گوناگون </ins>ادبى، [[فقه|فقهى]]، <ins class="diffchange diffchange-inline">[[علم کلام|کلامى]]، </ins>[[طب|طبى]] و [[فلسفه|فلسفى]] <ins class="diffchange diffchange-inline">را مطرح نموده </ins>است.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==معرفی کتاب==</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==معرفی کتاب==</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ابوالحسن علی بیهقى (فرید خراسان) کتاب «معارج نهج‌البلاغه» را - که شرحى کوتاه و فشرده بر کتاب [[نهج‌البلاغه]] است - به درخواست برخى از بزرگان نوشته است. او در بند ۱۵ شرح از این یاد مى‌کند که یکى از افاضل و دوستان مرا به شرح الفاظ نهج‌البلاغه خواند و من گفتم: «بهارم به کرانه آمده است و به پایان پاییز رسیده‌ام و مرا توانى براى این پیکار نیست.» و در بند ۱۶ مى‌گوید: «پیش از این امام سعید جمال‌المحقّقین، ابوالقاسم على بن حسن حونقى نیشابورى شرح این کتاب را از من درخواست کرده بود؛ اما زمانه مرا از این کار بازداشت». همچنین در بند ۱۷ از این یاد مى‌کند که: «پس از او - یعنى پس از درگذشت حونقى - فاضلى از افاضل زمان از من خواست که نهج‌البلاغه را شرح کنم. او مرا به این کار برانگیخت و من آهنگ اتمام آن کردم».</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ابوالحسن علی بیهقى (فرید خراسان) کتاب «معارج نهج‌البلاغه» را - که شرحى کوتاه و فشرده بر کتاب [[نهج‌البلاغه]] است - به درخواست برخى از بزرگان نوشته است. او در بند ۱۵ شرح <ins class="diffchange diffchange-inline">خود، </ins>از این یاد مى‌کند که یکى از افاضل و دوستان مرا به شرح الفاظ نهج‌البلاغه خواند و من گفتم: «بهارم به کرانه آمده است و به پایان پاییز رسیده‌ام و مرا توانى براى این پیکار نیست.» و در بند ۱۶ مى‌گوید: «پیش از این امام سعید جمال‌المحقّقین، ابوالقاسم على بن حسن حونقى نیشابورى شرح این کتاب را از من درخواست کرده بود؛ اما زمانه مرا از این کار بازداشت». همچنین در بند ۱۷ از این یاد مى‌کند که: «پس از او - یعنى پس از درگذشت حونقى - فاضلى از افاضل زمان از من خواست که نهج‌البلاغه را شرح کنم. او مرا به این کار برانگیخت و من آهنگ اتمام آن کردم».</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>به گفته مؤلف، هیچ کس پیش از او این کتاب را چنین شرح نکرده است. وى علت این کار را چنین توضیح مى‌دهد: «آن که در [[علم اصول]] توانمند <del class="diffchange diffchange-inline">بود </del>در علم لغت و امثال دستش به جایى نمى‌رسید، آن که در این دو کامل بود از اصول علم [[طب]] و [[حکمت|حکمت]] و [[اخلاق]] خبر نداشت، آن که در همه این علوم و آداب کامل بود در تاریخ و [[ایام العرب]] توانمندى چندانى نداشت، آن که در همه این‌ها کامل بود به درستى انتساب این کتاب به [[علی بن ابی‎طالب(ع)، امام اول|امیرمؤمنان]] علیه‌السّلام عقیده‌مند نبود، و آن که همه این عوامل نزد او فراهم بود به گنج پنهان و نشناخته این کتاب نمى‌رسید؛ که توفیق خداوندى گنجى است، پنهان که به هر کس خواهد دهد.»</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>به گفته مؤلف، هیچ کس پیش از او این کتاب را چنین شرح نکرده است. وى علت این کار را چنین توضیح مى‌دهد: «آن که در [[علم اصول]] توانمند <ins class="diffchange diffchange-inline">بود، </ins>در <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>علم لغت<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>و امثال دستش به جایى نمى‌رسید، آن که در این دو کامل بود از اصول علم [[طب]] و [[حکمت|حکمت]] و [[اخلاق]] خبر نداشت، آن که در همه این علوم و آداب کامل بود در تاریخ و [[ایام العرب]] توانمندى چندانى نداشت، آن که در همه این‌ها کامل بود به درستى انتساب این کتاب به [[علی بن ابی‎طالب(ع)، امام اول|امیرمؤمنان]] علیه‌السّلام عقیده‌مند نبود، و آن که همه این عوامل نزد او فراهم بود به گنج پنهان و نشناخته این کتاب نمى‌رسید؛ که توفیق خداوندى گنجى است، پنهان که به هر کس خواهد دهد.»</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بیهقی در آغاز و انجام <del class="diffchange diffchange-inline">کتاب، </del>[[نهج البلاغة (کتاب)|نهج‌البلاغه]] را ستوده و پیداست که او با اینکه خود [[حنفی|حنفى]] مذهب است، آن را بسیار پسندیده است.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بیهقی در آغاز و انجام <ins class="diffchange diffchange-inline">شرح خود، کتاب </ins>[[نهج البلاغة (کتاب)|نهج‌البلاغه]] را ستوده و پیداست که او با اینکه خود [[حنفی|حنفى]] مذهب است، آن را بسیار پسندیده است.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بیهقی کتاب «معارج نهج‌البلاغه» را به سال (۵۵۲ ق) تألیف کرده است. او <del class="diffchange diffchange-inline">- چنانکه آقاى دانش پژوه در مقدمه خود مى‌آورد - </del>این کار را در دو بخش به انجام رسانده: بخش نخست را در نهم [[ربیع الثانی]] (۵۵۲ ق) و بخش دوم را در سیزدهم [[جمادى الاول]] (۵۵۲ ق) به پایان رسانده است. مؤلف چنانکه خود در بند ۲۱ مى‌آورد، این کتاب را به کتابخانه ابوالحسن على بن محمد بن یحیى بن هبةالله حسینى هدیه کرده است.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بیهقی کتاب «معارج نهج‌البلاغه» را به سال (۵۵۲ ق) تألیف کرده است. او این کار را در دو بخش به انجام رسانده: بخش نخست را در نهم [[ربیع الثانی]] (۵۵۲ ق) و بخش دوم را در سیزدهم [[جمادى الاول]] (۵۵۲ ق) به پایان رسانده است. مؤلف چنانکه خود در بند ۲۱ مى‌آورد، این کتاب را به کتابخانه ابوالحسن على بن محمد بن یحیى بن هبةالله حسینى هدیه کرده است.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==محتوای کتاب==</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==محتوای کتاب==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l31" >سطر ۳۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۳۱:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بیهقى پس از ذکر چند بند که مقدمه‌هاى مؤلف را تشکیل مى‌دهد، به نقل چند [[شعر]] در فضیلت نهج‌البلاغه، پس از آن به بیان مسائلى چند در فصاحت و [[بلاغت]]، بیان صحت استناد نهج‌البلاغه، و وجه تسمیه و توضیح نام نهج‌البلاغه مى‌پردازد و پس از این‌ها به شرح مى‌پردازد.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بیهقى پس از ذکر چند بند که مقدمه‌هاى مؤلف را تشکیل مى‌دهد، به نقل چند [[شعر]] در فضیلت نهج‌البلاغه، پس از آن به بیان مسائلى چند در فصاحت و [[بلاغت]]، بیان صحت استناد نهج‌البلاغه، و وجه تسمیه و توضیح نام نهج‌البلاغه مى‌پردازد و پس از این‌ها به شرح مى‌پردازد.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مؤلف در <del class="diffchange diffchange-inline">بخش اول، به شرح خطبه نهج‌البلاغه پرداخته است و </del>باب اول کتاب به شرح خطبه‌ها و باب دوم، به شرح نامه‌ها و در باب سوم کلمات قصار <del class="diffchange diffchange-inline">ایشان شرح داده شده </del>است. در بحث آخر کتاب نیز <del class="diffchange diffchange-inline">مؤلف </del>درباره چگونگى شرح خود و استفاده از <del class="diffchange diffchange-inline">چه علومى </del>و سختى‌هاى این شرح به طور خلاصه سخن رانده است.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مؤلف در باب اول کتاب به شرح خطبه‌ها و باب دوم، به شرح نامه‌ها و در باب سوم <ins class="diffchange diffchange-inline">به شرح </ins>کلمات قصار <ins class="diffchange diffchange-inline">نهج‌البلاغه پرداخته </ins>است. در بحث آخر کتاب نیز درباره چگونگى شرح خود و استفاده از <ins class="diffchange diffchange-inline">علوم مختلف </ins>و سختى‌هاى این شرح به طور خلاصه سخن رانده است.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در این کتاب، بحث‌هاى ادبى، [[فقه|فقهى]]، <del class="diffchange diffchange-inline">نجومى، </del>[[طب|طبى]] و [[فلسفه|فلسفى]] آمده است و بیهقى سخنان [[امام علی]] علیه السلام را از هر رهگذر بررسى کرده است. وجهه غالب این کتاب، لغوى و ادبى و تا حدّى نیز آمیخته به مباحث [[علم کلام|کلامى]] و حکمى است.  </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در این کتاب، بحث‌هاى ادبى، [[فقه|فقهى]]، <ins class="diffchange diffchange-inline">[[علم هیئت|نجومى]]، </ins>[[طب|طبى]] و [[فلسفه|فلسفى]] آمده است و بیهقى سخنان [[امام علی]] علیه السلام را از هر رهگذر بررسى کرده است. وجهه غالب این کتاب، لغوى و ادبى و تا حدّى نیز آمیخته به مباحث [[علم کلام|کلامى]] و حکمى است.  </div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بیهقی شرح خود را به صورت بند بند -شامل ۲۲۲۱ بند- مى‌آورد و در هر بندى مسأله‌اى خاص را برمى‌شمرد. او چنانکه خود یادآور شده، در پى شرح مشکلات نهج‌البلاغه از دو رهگذر منقول و معقول بر پایه دو مذهب احتمالاً [[اهل سنت|سنى]] و [[شیعه|شیعى]] بوده است.  </div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بیهقی شرح خود را به صورت بند بند -شامل ۲۲۲۱ بند- مى‌آورد و در هر بندى مسأله‌اى خاص را برمى‌شمرد. او چنانکه خود یادآور شده، در پى شرح مشکلات نهج‌البلاغه از دو رهگذر منقول و معقول بر پایه دو مذهب احتمالاً [[اهل سنت|سنى]] و [[شیعه|شیعى]] بوده است.  </div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>روش مؤلف در این شرح، تا اندازه‌اى سنجشى است و از سخنان دیگران هم گواه آورده است. او در این کار به اقوال عالمان لغت و ادب، شعر شاعران و سخن بزرگان استشهاد یا استناد مى‌کند. <del class="diffchange diffchange-inline">مؤلف </del>خود را وامدار <del class="diffchange diffchange-inline">«وبرى خوارزمى» </del>مى‌داند و حدود ۷۰ بند از شرح خود را از وبرى نقل مى‌کند و او را در این مى‌ستاید.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>روش مؤلف در این شرح، تا اندازه‌اى سنجشى است و از سخنان دیگران هم گواه آورده است. او در این کار به اقوال عالمان لغت و ادب، <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>شعر<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>شاعران و سخن بزرگان استشهاد یا استناد مى‌کند. <ins class="diffchange diffchange-inline">بیهقی </ins>خود را وامدار <ins class="diffchange diffchange-inline">احمد بن محمد وبری خوارزمی صاحب کتاب «[[شرح نهج البلاغه وبری (کتاب)|شرح نهج البلاغه]]» </ins>مى‌داند و حدود ۷۰ بند از شرح خود را از <ins class="diffchange diffchange-inline">احمد </ins>وبرى نقل مى‌کند و او را در این <ins class="diffchange diffchange-inline">مورد </ins>مى‌ستاید.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==منابع==</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==منابع==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l45" >سطر ۴۵:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۴۵:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:نهج البلاغه]]</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:نهج البلاغه]]</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:شروح نهج البلاغه]]</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:شروح نهج البلاغه]]</div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:کتابهای با موضوع نهج البلاغه]]</ins></div></td></tr> </table>

مهدی موسوی https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%B1%D8%AC_%D9%86%D9%87%D8%AC_%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D8%A9_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8)&diff=155319&oldid=prev 2025-03-02T08:05:00Z

<p></p> <table class="diff diff-contentalign-right" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">نسخهٔ ‏۲ مارس ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۰۵</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l5" >سطر ۵:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۵:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|موضوع=شرح نهج البلاغه</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|موضوع=شرح نهج البلاغه</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|زبان=عربی</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|زبان=عربی</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|تعداد جلد=<del class="diffchange diffchange-inline">1</del></div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|تعداد جلد=<ins class="diffchange diffchange-inline">۱</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|عنوان افزوده1=</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|عنوان افزوده1=<ins class="diffchange diffchange-inline">تحقیق</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|افزوده1=</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|افزوده1=<ins class="diffchange diffchange-inline">محمدتقى دانش‌پژوه</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|عنوان افزوده2=</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|عنوان افزوده2=</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|افزوده2=</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|افزوده2=</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|لینک=[http://lib.ahlolbait.com/parvan/resource/84461/ <del class="diffchange diffchange-inline">متن </del>معارج نهج البلاغة ]</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|لینک=[http://lib.ahlolbait.com/parvan/resource/84461/ معارج نهج البلاغة]</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کتاب «معارج <del class="diffchange diffchange-inline">نهج‌البلاغه»، </del>تألیف [[علی بن زید بیهقی<del class="diffchange diffchange-inline">|على بن زید البیهقى</del>]] <del class="diffchange diffchange-inline">فرید خراسانى به زبان عربى شرح </del>کتاب شریف [[نهج البلاغة (کتاب)|نهج‌البلاغه]] مى‌باشد. <del class="diffchange diffchange-inline">درباره انگیزه تألیف کتاب مصحح </del>از <del class="diffchange diffchange-inline">زبان مؤلف </del>در <del class="diffchange diffchange-inline">مقدمه </del>این <del class="diffchange diffchange-inline">اثر، اصرار یکى از دوستان را علت این امر دانسته </del>است<del class="diffchange diffchange-inline">. این اثر یکى از شرح‌هاى اولیه بر نهج‌البلاغه است که به رشته تحریر در آمده و امروزه در دسترس مى‌باشد</del>.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کتاب <ins class="diffchange diffchange-inline">'''</ins>«معارج <ins class="diffchange diffchange-inline">نهج‌البلاغه»''' </ins>تألیف [[علی بن زید بیهقی]] <ins class="diffchange diffchange-inline">(م، ۵۶۵ ق)، از شرح‌هاى اولیه بر </ins>کتاب شریف <ins class="diffchange diffchange-inline">«</ins>[[نهج البلاغة (کتاب)|نهج‌البلاغه]]<ins class="diffchange diffchange-inline">» </ins>مى‌باشد. <ins class="diffchange diffchange-inline">بیهقى سخنان [[امام علی]] علیه‌السلام را </ins>از <ins class="diffchange diffchange-inline">ابعاد مختلفی بررسى کرده و </ins>در این <ins class="diffchange diffchange-inline">کتاب، بحث‌هاى ادبى، [[فقه|فقهى]]، نجومى، [[طب|طبى]] و [[فلسفه|فلسفى]] آمده </ins>است.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==<del class="diffchange diffchange-inline">ساختار </del>کتاب==</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==<ins class="diffchange diffchange-inline">معرفی </ins>کتاب==</div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">ابوالحسن علی بیهقى (فرید خراسان) کتاب «معارج نهج‌البلاغه» را - که شرحى کوتاه و فشرده بر کتاب [[نهج‌البلاغه]] است - به درخواست برخى از بزرگان نوشته است. او در بند ۱۵ شرح از این یاد مى‌کند که یکى از افاضل و دوستان مرا به شرح الفاظ نهج‌البلاغه خواند و من گفتم: «بهارم به کرانه آمده است و به پایان پاییز رسیده‌ام و مرا توانى براى این پیکار نیست.» و در بند ۱۶ مى‌گوید: «پیش از این امام سعید جمال‌المحقّقین، ابوالقاسم على بن حسن حونقى نیشابورى شرح این کتاب را از من درخواست کرده بود؛ اما زمانه مرا از این کار بازداشت». همچنین در بند ۱۷ از این یاد مى‌کند که: «پس از او - یعنى پس از درگذشت حونقى - فاضلى از افاضل زمان از من خواست که نهج‌البلاغه را شرح کنم. او مرا به این کار برانگیخت و من آهنگ اتمام آن کردم».</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به گفته مؤلف، هیچ کس پیش از او این کتاب را چنین شرح نکرده است. وى علت این کار را چنین توضیح مى‌دهد: «آن که در [[علم اصول]] توانمند بود در علم لغت و امثال دستش به جایى نمى‌رسید، آن که در این دو کامل بود از اصول علم [[طب]] و [[حکمت|حکمت]] و [[اخلاق]] خبر نداشت، آن که در همه این علوم و آداب کامل بود در تاریخ و [[ایام العرب]] توانمندى چندانى نداشت، آن که در همه این‌ها کامل بود به درستى انتساب این کتاب به [[علی بن ابی‎طالب(ع)، امام اول|امیرمؤمنان]] علیه‌السّلام عقیده‌مند نبود، و آن که همه این عوامل نزد او فراهم بود به گنج پنهان و نشناخته این کتاب نمى‌رسید؛ که توفیق خداوندى گنجى است، پنهان که به هر کس خواهد دهد.»</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کتاب، <del class="diffchange diffchange-inline">شامل مقدمه مصحح، مقدمه مؤلف، شرح خطبه کتاب، سه باب </del>و <del class="diffchange diffchange-inline">فصلى در تتمه مى‌باشد</del>.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">بیهقی در آغاز و انجام </ins>کتاب، <ins class="diffchange diffchange-inline">[[نهج البلاغة (کتاب)|نهج‌البلاغه]] را ستوده </ins>و <ins class="diffchange diffchange-inline">پیداست که او با اینکه خود [[حنفی|حنفى]] مذهب است، آن را بسیار پسندیده است</ins>.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">روش </del>او در این <del class="diffchange diffchange-inline">شرح تا اندازه‌اى سنجشى است و از سخنان دیگران هم گواه آورده است. مداینى پس از او پا فراتر نهاده </del>و در <del class="diffchange diffchange-inline">روشن ساختن سخنان </del>[[<del class="diffchange diffchange-inline">امام علی علیه السلام|امیرمؤمنان</del>]] <del class="diffchange diffchange-inline">با یاد کرد نگفته‌هاى یونانیان و ایرانیان و عرب‌ها و دیگران پا فراتر نهاده </del>است.  </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">بیهقی کتاب «معارج نهج‌البلاغه» را به سال (۵۵۲ ق) تألیف کرده است. </ins>او <ins class="diffchange diffchange-inline">- چنانکه آقاى دانش پژوه </ins>در <ins class="diffchange diffchange-inline">مقدمه خود مى‌آورد - </ins>این <ins class="diffchange diffchange-inline">کار را در دو بخش به انجام رسانده: بخش نخست را در نهم [[ربیع الثانی]] (۵۵۲ ق) </ins>و <ins class="diffchange diffchange-inline">بخش دوم را </ins>در <ins class="diffchange diffchange-inline">سیزدهم </ins>[[<ins class="diffchange diffchange-inline">جمادى الاول</ins>]] <ins class="diffchange diffchange-inline">(۵۵۲ ق) به پایان رسانده است. مؤلف چنانکه خود در بند ۲۱ مى‌آورد، این کتاب را به کتابخانه ابوالحسن على بن محمد بن یحیى بن هبةالله حسینى هدیه کرده </ins>است.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">در این دفتر بحث‌هاى ادبى، [[فقه|فقهى]]، نجومى، [[طب|طبى]] </del>و <del class="diffchange diffchange-inline">[[فلسفه|فلسفى]] است. بیهقى سخنان پیشواى [[اسلام]] را از هر رهگذر بررسى کرده است. او </del>در <del class="diffchange diffchange-inline">آغاز و انجام آن از [[نهج البلاغة (کتاب)|نهج‌البلاغه]] ستوده و پیداست که او با اینکه خود [[حنفی|حنفى]] است آن را بسیار پسندیده است</del>.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">==محتوای کتاب==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">کتاب «معارج نهج‌البلاغه»، شامل مقدمه مصحح، مقدمه مؤلف، شرح خطبه کتاب، سه باب </ins>و <ins class="diffchange diffchange-inline">فصلى </ins>در <ins class="diffchange diffchange-inline">تتمّه مى‌باشد</ins>.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">==گزارش محتوا==</del></div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">مقدمه مصحح، به مؤلف این اثر پرداخته است و این مقدمه را بر خلاف متن که عربى مى‌باشد، فارسى آورده است. محمدتقى دانش‌پژوه در این مقدمه، افزون بر اطلاعاتى درخور توجه درباره [[نهج‌البلاغه]] و شروح آن و همچنین مؤلف و احوال و آثار او، نمایه‌اى از موضوعات و اعلام و فهرست واژگان شرح شده در «معارج» در اختیار خوانندگان قرار گرفته است. مقدمه بیهقى نیز در انگیزه تألیف و چگونگى انجام ایشان مى‌باشد و در آن به کتاب نهج‌البلاغه و مؤلف آن نیز اشاره شده است.</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بیهقى پس از ذکر چند بند که مقدمه‌هاى مؤلف را تشکیل مى‌دهد، به نقل چند [[شعر]] در فضیلت نهج‌البلاغه، پس از آن به بیان مسائلى چند در فصاحت و [[بلاغت]]، بیان صحت استناد نهج‌البلاغه، و وجه تسمیه و توضیح نام نهج‌البلاغه مى‌پردازد و پس از این‌ها به شرح مى‌پردازد.</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">مقدمه مصحح </del>به <del class="diffchange diffchange-inline">مؤلف این اثر </del>پرداخته است و <del class="diffchange diffchange-inline">این مقدمه را بر خلاف متن که عربى مى‌باشد، فارسى آورده </del>است. <del class="diffchange diffchange-inline">مقدمه </del>مؤلف <del class="diffchange diffchange-inline">نیز در انگیزه تألیف </del>و <del class="diffchange diffchange-inline">چگونگى انجام ایشان مى‌باشد </del>و <del class="diffchange diffchange-inline">در آن </del>به <del class="diffchange diffchange-inline">کتاب نهج‌البلاغه و مؤلف آن نیز اشاره شده </del>است.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">مؤلف در بخش اول، </ins>به <ins class="diffchange diffchange-inline">شرح خطبه نهج‌البلاغه </ins>پرداخته است و <ins class="diffchange diffchange-inline">باب اول کتاب به شرح خطبه‌ها و باب دوم، به شرح نامه‌ها و در باب سوم کلمات قصار ایشان شرح داده شده </ins>است. <ins class="diffchange diffchange-inline">در بحث آخر کتاب نیز </ins>مؤلف <ins class="diffchange diffchange-inline">درباره چگونگى شرح خود </ins>و <ins class="diffchange diffchange-inline">استفاده از چه علومى </ins>و <ins class="diffchange diffchange-inline">سختى‌هاى این شرح </ins>به <ins class="diffchange diffchange-inline">طور خلاصه سخن رانده </ins>است.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در <del class="diffchange diffchange-inline">بخش اول به شرح خطبه نهج‌البلاغه پرداخته </del>است و <del class="diffchange diffchange-inline">باب اول کتاب به شرح خطب و باب دوم، به شرح نامه‌ها و در باب سوم کلمات قصار ایشان شرح داده شده </del>است. <del class="diffchange diffchange-inline">در بحث آخر کتاب نیز مؤلف درباره چگونگى شرح خود </del>و <del class="diffchange diffchange-inline">استفاده از چه علومى </del>و <del class="diffchange diffchange-inline">سختى‌هاى این شرح </del>به <del class="diffchange diffchange-inline">طور خلاصه سخن رانده </del>است.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در <ins class="diffchange diffchange-inline">این کتاب، بحث‌هاى ادبى، [[فقه|فقهى]]، نجومى، [[طب|طبى]] و [[فلسفه|فلسفى]] آمده </ins>است و <ins class="diffchange diffchange-inline">بیهقى سخنان [[امام علی]] علیه السلام را از هر رهگذر بررسى کرده </ins>است. <ins class="diffchange diffchange-inline">وجهه غالب این کتاب، لغوى </ins>و <ins class="diffchange diffchange-inline">ادبى </ins>و <ins class="diffchange diffchange-inline">تا حدّى نیز آمیخته </ins>به <ins class="diffchange diffchange-inline">مباحث [[علم کلام|کلامى]] و حکمى </ins>است.  </div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">فرید خراسان کتاب معارج نهج‌البلاغه </del>را <del class="diffchange diffchange-inline">که شرحى کوتاه </del>و <del class="diffchange diffchange-inline">فشرده بر کتاب نهج‌البلاغه است به سال (۵۵۲ق) تألیف کرده است</del>. او <del class="diffchange diffchange-inline">- </del>چنانکه <del class="diffchange diffchange-inline">آقاى دانش پژوه در مقدمه </del>خود <del class="diffchange diffchange-inline">مى‌آورد - این کار را </del>در دو <del class="diffchange diffchange-inline">بخش به انجام رسانده: بخش نخست را در نهم ربیع‌الثانى (۵۵۲ ق) به پایان برده </del>و <del class="diffchange diffchange-inline">بخش دوم را (از بند ۱۵۷۹ تا ۲۲۲۱) در سیزدهم جمادى‌الاول (۵۵۲ق) به پایان رسانده </del>است.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">بیهقی شرح خود </ins>را <ins class="diffchange diffchange-inline">به صورت بند بند -شامل ۲۲۲۱ بند- مى‌آورد </ins>و <ins class="diffchange diffchange-inline">در هر بندى مسأله‌اى خاص را برمى‌شمرد</ins>. او چنانکه خود <ins class="diffchange diffchange-inline">یادآور شده، </ins>در <ins class="diffchange diffchange-inline">پى شرح مشکلات نهج‌البلاغه از </ins>دو <ins class="diffchange diffchange-inline">رهگذر منقول و معقول بر پایه دو مذهب احتمالاً [[اهل سنت|سنى]] </ins>و <ins class="diffchange diffchange-inline">[[شیعه|شیعى]] بوده </ins>است.  </div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در <del class="diffchange diffchange-inline">اینجا </del>به <del class="diffchange diffchange-inline">چند نکته درباره </del>این <del class="diffchange diffchange-inline">شرح بسنده مى‌شود که:</del></div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">روش مؤلف </ins>در <ins class="diffchange diffchange-inline">این شرح، تا اندازه‌اى سنجشى است و از سخنان دیگران هم گواه آورده است. او در این کار </ins>به <ins class="diffchange diffchange-inline">اقوال عالمان لغت و ادب، شعر شاعران و سخن بزرگان استشهاد یا استناد مى‌کند. مؤلف خود را وامدار «وبرى خوارزمى» مى‌داند و حدود ۷۰ بند از شرح خود را از وبرى نقل مى‌کند و او را در </ins>این <ins class="diffchange diffchange-inline">مى‌ستاید.</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">۱ - بیهقى این کتاب را به درخواست برخى از بزرگان نوشته است. او در بند ۱۵ شرح از این یاد مى‌کند که یکى از افاضل و دوستان مرا به شرح الفاظ نهج‌البلاغه خواند و من گفتم: «بهارم به کرانه آمده است و به پایان پاییز رسیده‌ام و مرا توانى براى این پیکار نیست.» در بند ۱۶ از این یاد مى‌کند که: «پیش از این امام سعید جمال‌المحقّقین، ابوالقاسم على بن حسن حونقى نیشابورى شرح این کتاب را از من درخواست کرده بود؛ اما زمانه مرا از این کار بازداشت». هم در بند ۱۷ از این یاد مى‌کند که: «پس از او - یعنى پس از درگذشت حونقى - فاضلى از افاضل زمان از من خواست که نهج‌البلاغه را شرح کنم. او مرا به این کار برانگیخت و من آهنگ اتمام آن کردم».</del></div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==<ins class="diffchange diffchange-inline">منابع</ins>==</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">*</ins>[[<ins class="diffchange diffchange-inline">نرم افزار دانشنامه علوی</ins>]]<ins class="diffchange diffchange-inline">، مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی</ins>.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">۲ - مؤلف از این یاد مى‌کند که هیچ کس پیش از او این کتاب را شرح نکرده است. وى علت این کار را چنین توضیح مى‌دهد: «آن که در [[علم اصول]] توانمند بود در علم لغت و امثال دستش به جایى نمى‌رسید، آن که در این دو کامل بود از اصول علم طب و [[حکمت|حکمت]] و اخلاق خبر نداشت، آن که در همه این علوم و آداب کامل بود در تاریخ و ایام عرب توانمندى چندانى نداشت، آن که در همه این‌ها کامل بود به درستى انتساب این کتاب به [[علی بن ابی‎طالب(ع)، امام اول|امیرمؤمنان علیه‌السّلام]] عقیده‌مند نبود، و آن که همه این عوامل نزد او فراهم بود به گنج پنهان و نشناخته این کتاب نمى‌رسید؛ که توفیق خداوندى گنجى است، پنهان که به هر کس خواهد دهد.»</del></div></td><td colspan="2"> </td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2"> </td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">۳ - مؤلف به رغم این سخن، خود را وامدار «وبرى خوارزمى» مى‌داند و حدود ۷۰ بند از شرح خود را از وبرى نقل مى‌کند و او را در این مى‌ستاید.</del></div></td><td colspan="2"> </td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2"> </td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">۴ - مؤلف چونان که خود در بند ۲۱ مى‌آورد، این کتاب را به کتابخانه ابوالحسن على بن محمد بن یحیى بن هبةالله حسینى هدیه کرده است.</del></div></td><td colspan="2"> </td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2"> </td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">۵ - بیهقى پس از ذکر چند بند که مقدمه‌هاى مؤلف را تشکیل مى‌دهد، به نقل چند شعر در فضیلت نهج‌البلاغه، پس از آن به بیان مسائلى چند در فصاحت و [[بلاغت]]، بیان صحت استناد نهج‌البلاغه، و وجه تسمیه و توضیح نام نهج‌البلاغه مى‌پردازد و پس از این‌ها به شرح اندر مى‌شود.</del></div></td><td colspan="2"> </td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2"> </td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">۶ - او شرح را به صورت بند بند شامل ۲۲۲۱ بند مى‌آورد و در هر بندى مسأله‌اى خاص را برمى‌شمرد.</del></div></td><td colspan="2"> </td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2"> </td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">۷ - او چنان که خود یادآور شده، در پى شرح مشکلات نهج‌البلاغه از دو رهگذر منقول و معقول بر پایه دو مذهب [احتمالاً [[اهل سنت|سنى]] و [[شیعه|شیعى]]] است. او در این کار به اقوال عالمان لغت و ادب، شعر شاعران و سخن بزرگان استشهاد یا استناد مى‌کند.</del></div></td><td colspan="2"> </td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2"> </td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">۸ - وجهه غالب کتاب لغوى و ادبى و تا حدّى نیز آمیخته به مباحث [[علم کلام|کلامى]] و حکمى است.</del></div></td><td colspan="2"> </td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2"> </td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==<del class="diffchange diffchange-inline">وضعیت کتاب</del>==</div></td><td colspan="2"> </td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2"> </td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">کتاب معارج تا پیش از چاپ همراه با تحریر و مقدمه که به سال (۱۴۰۹ق) انجام پذیرفته، در قالب نسخه‌هایى خطى در کتاب‌خانه‌هایى محدود بوده است. اما در سال (۱۴۰۹ق) به همّت آقاى محمدتقى دانش‌پژوه این کتاب از سوى کتابخانه </del>[[<del class="diffchange diffchange-inline">سید شهاب الدین مرعشی نجفی|آیةالله مرعشى نجفى</del>]] <del class="diffchange diffchange-inline">در ۴۶۸ صفحه متن و ۷۱ صفحه مقدمه منتشر شده است</del>. <del class="diffchange diffchange-inline">این چاپ با مقدمه‌اى ارزشمند به نظم آقاى دانش‌پژوه زینت یافته است. در این مقدمه افزون بر اطلاعاتى در خور توجه درباره نهج‌البلاغه و شروح آن و همچنین بیهقى و احوال و آثار او و از جمله کتاب معارج، نمایه‌اى از موضوعات و اعلام و فهرست واژگان شرح شده، در معارج در اختیار خوانندگان قرار گرفته است. گر چه در این چاپ خطاهاى چاپى فراوانى به چشم مى‌خورد؛ اما ارزش این مقدمه آن اندازه هست که بتواند این خطاها را بپوشاند.</del></div></td><td colspan="2"> </td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2"> </td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">==منبع==</del></div></td><td colspan="2"> </td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">ویکی نور</del></div></td><td colspan="2"> </td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{نهج البلاغه}}</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{نهج البلاغه}}</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">[[رده:نهج البلاغه]]</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:شروح نهج البلاغه]]</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:شروح نهج البلاغه]]</div></td></tr> </table>

مهدی موسوی https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%B1%D8%AC_%D9%86%D9%87%D8%AC_%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D8%A9_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8)&diff=107174&oldid=prev 2019-07-02T11:22:36Z

<p>ویرایش</p> <a href="https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%B1%D8%AC_%D9%86%D9%87%D8%AC_%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D8%A9_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8)&amp;diff=107174&amp;oldid=106801">نمایش تغییرات</a>

مهدی موسوی https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%B1%D8%AC_%D9%86%D9%87%D8%AC_%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D8%A9_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8)&diff=106801&oldid=prev 2019-06-26T05:49:57Z

<p></p> <table class="diff diff-contentalign-right" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">نسخهٔ ‏۲۶ ژوئن ۲۰۱۹، ساعت ۰۵:۴۹</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l2" >سطر ۲:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۲:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|عنوان=معارج نهج البلاغة   </div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|عنوان=معارج نهج البلاغة   </div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|تصویر=[[پرونده:Ketab416.jpg|230px]]</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|تصویر=[[پرونده:Ketab416.jpg|230px]]</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|نویسنده=على بن زيد البيهقى <del class="diffchange diffchange-inline">فريد خراسانى  </del></div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|نویسنده=على بن زيد البيهقى</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|موضوع=شرح نهج البلاغه</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|موضوع=شرح نهج البلاغه</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|زبان=عربی</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|زبان=عربی</div></td></tr> </table>

Aghajani https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%B1%D8%AC_%D9%86%D9%87%D8%AC_%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D8%A9_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8)&diff=88979&oldid=prev 2018-06-23T07:40:37Z

<p></p> <table class="diff diff-contentalign-right" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">نسخهٔ ‏۲۳ ژوئن ۲۰۱۸، ساعت ۰۷:۴۰</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1" >سطر ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۱:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده:Ketab416.jpg|<del class="diffchange diffchange-inline">بندانگشتی</del>|معارج <del class="diffchange diffchange-inline">نهج‌البلاغة]</del>]</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">{{مشخصات کتاب</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">|عنوان=معارج نهج البلاغة  </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">|تصویر=</ins>[[پرونده:Ketab416.jpg|<ins class="diffchange diffchange-inline">230px]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|<ins class="diffchange diffchange-inline">نویسنده=على بن زيد البيهقى فريد خراسانى  </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">|موضوع=شرح نهج البلاغه</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">|زبان=عربی</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">|تعداد جلد=1</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">|عنوان افزوده1=</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">|افزوده1=</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">|عنوان افزوده2=</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">|افزوده2=</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">|لینک=[http://lib.ahlolbait.com/parvan/resource/84461/ متن </ins>معارج <ins class="diffchange diffchange-inline">نهج البلاغة </ins>]</div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">}}</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== معرفى اجمالى ==</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== معرفى اجمالى ==</div></td></tr> </table>

Taleghani https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%B1%D8%AC_%D9%86%D9%87%D8%AC_%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D8%A9_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8)&diff=85069&oldid=prev 2018-05-07T06:05:59Z

<p></p> <table class="diff diff-contentalign-right" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">نسخهٔ ‏۷ مهٔ ۲۰۱۸، ساعت ۰۶:۰۵</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l56" >سطر ۵۶:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۵۶:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منبع==</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منبع==</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ویکی نور</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ویکی نور</div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{نهج البلاغه}}</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:شروح نهج البلاغه]]</ins></div></td></tr> </table>

Taleghani https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%B1%D8%AC_%D9%86%D9%87%D8%AC_%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D8%A9_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8)&diff=82710&oldid=prev 2017-11-21T09:48:30Z

<p>صفحه‌ای تازه حاوی « <a href="/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Ketab416.jpg" title="پرونده:Ketab416.jpg">بندانگشتی|معارج نهج‌البلاغة</a> == معرفى اجمالى == كتاب «معار...» ایجاد کرد</p> <p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>[[پرونده:Ketab416.jpg|بندانگشتی|معارج نهج‌البلاغة]]<br /> <br /> <br /> == معرفى اجمالى ==<br /> <br /> <br /> كتاب «معارج نهج‌البلاغه»، تألیف على بن زيد البيهقى فريد خراسانى به زبان عربى شرح كتاب شريف نهج‌البلاغه مى‌باشد. درباره انگيزه تألیف كتاب مصحح از زبان مؤلف در مقدمه اين اثر؛ اصرار يكى از دوستان را علت اين امر دانسته است. اين اثر يكى از شرح‌هاى اوليه بر نهج‌البلاغه است كه به رشته تحرير در آمده و امروزه در دسترس مى‌باشد.<br /> <br /> == ساختار كتاب ==<br /> <br /> <br /> كتاب، شامل مقدمه مصحح، مقدمه مؤلف، شرح خطبه كتاب، سه باب و فصلى در تتمه مى‌باشد.<br /> <br /> روش او در اين شرح تا اندازه‌اى سنجشى است و از سخنان ديگران هم گواه آورده است. مداينى پس از او پا؛ فراتر نهاده و در روشن ساختن سخنان اميرمؤمنان با ياد كرد نگفته‌هاى ونانيان و ايرانيان و عرب‌ها و ديگران پا فراتر نهاده است. <br /> <br /> در اين دفتر بحث‌هاى ادبى، فقهى، نجومى، طبى و فلسفى است. بيهقى سخنان پيشواى اسلام را از هر رهگذر بررسى كرده است. او در آغاز و انجام آن از نهج‌البلاغه ستوده و پيداست كه او با اينكه خود حنفى است آن را بسيار پسنديده است.<br /> <br /> == گزارش محتوا ==<br /> <br /> <br /> مقدمه مصحح به مؤلف و اثر اين پرداخته است و اين مقدمه را بر خلاف متن كه عربى مى‌باشد، فارسى آورده است.<br /> <br /> مقدمه مؤلف نيز در انگيزه تألیف و چگونگى انجام ايشان مى‌باشد و در آن به كتاب نهج‌البلاغه و مؤلف آن نيز اشاره شده است.<br /> <br /> در بخش اول به شرح خطبه نهج‌البلاغه پرداخته است و باب اول كتاب به شرح خطب و باب دوم، به شرح نامه‌ها و در باب سوم كلمات قصار ايشان شرح داده شده است.<br /> <br /> در بحث آخر كتاب نيز مؤلف درباره چگونگى شرح خود و استفاده از چه علومى و سختى‌هاى اين شرح به طور خلاصه سخن رانده است.<br /> <br /> فريد خراسان كتاب معارج نهج‌البلاغه را كه شرحى كوتاه و فشرده بر كتاب نهج‌البلاغه است به سال (552ق) تأليف كرده است. او - چنانكه آقاى دانش پژوه در مقدمه خود مى‌آورد - اين كار را در دو بخش به انجام رسانده: بخش نخست را در نهم ربيع‌الثانى (552 ق) به پايان برده و بخش دوم را (از بند 1579 تا 2221) در سيزدهم جمادى‌الاول (552ق) به پايان رسانده است.<br /> <br /> در اينجا به چند نكته درباره اين شرح بسنده مى‌شود كه:<br /> <br /> 1 - بيهقى اين كتاب را به درخواست برخى از بزرگان نوشته است. او در بند 15 شرح از اين ياد مى‌كند كه يكى از افاضل و دوستان مرا به شرح الفاظ نهج‌البلاغه خواند و من گفتم: «بهارم به كرانه آمده است و به پايان پاييز رسيده‌ام و مرا توانى براى اين پيكار نيست.» در بند 16 از اين ياد مى‌كند كه: «پيش از اين امام سعيد جمال‌المحقّقين، ابوالقاسم على بن حسن حونقى نيشابورى شرح اين كتاب را از من درخواست كرده بود؛ اما زمانه مرا از اين كار بازداشت». هم در بند 17 از اين ياد مى‌كند كه: «پس از او - يعنى پس از درگذشت حونقى - فاضلى از افاضل زمان از من خواست كه نهج‌البلاغه را شرح كنم. او مرا به اين كار برانگيخت و من آهنگ اتمام آن كردم».<br /> <br /> 2 - مؤلف از اين ياد مى‌كند كه هيچ كس پيش از او اين كتاب را شرح نكرده است. وى علت اين كار را چنين توضيح مى‌دهد: «آن كه در علم اصول توانمند بود در علم لغت و امثال دستش به جايى نمى‌رسيد، آن كه در اين دو كامل بود از اصول علم طب و حكمت و اخلاق خبر نداشت، آن كه در همه اين علوم و آداب كامل بود در تاريخ و ايام عرب توانمندى چندانى نداشت، آن كه در همه اين‌ها كامل بود به درستى انتساب اين كتاب به [[علی بن ابی‎طالب(ع)، امام اول|اميرمؤمنان عليه‌السّلام]] عقيده‌مند نبود، و آن كه همه اين عوامل نزد او فراهم بود به گنج پنهان و نشناخته اين كتاب نمى‌رسيد؛ كه توفيق خداوندى گنجى است، پنهان كه به هر كس خواهد دهد.»<br /> <br /> 3 - مؤلف به رغم اين سخن، خود را وامدار «و برى خوارزمى» مى‌داند و حدود 70 بند از شرح خود را از وبرى نقل مى‌كند و او را در اين مى‌ستايد.<br /> <br /> 4 - مؤلف چونان كه خود در بند 21 مى‌آورد، اين كتاب را به كتابخانه ابوالحسن على بن محمد بن يحيى بن هبةالله حسينى هديه كرده است.<br /> <br /> 5 - بيهقى پس از ذكر چند بند كه مقدمه‌هاى مؤلف را تشكيل مى‌دهد، به نقل چند شعر در فضيلت نهج‌البلاغه، پس از آن به بيان مسائلى چند در فصاحت و بلاغت، بيان صحت استناد نهج‌البلاغه، و وجه تسميه و توضيح نام نهج‌البلاغه مى‌پردازد و پس از اين‌ها به شرح اندر مى‌شود.<br /> <br /> 6 - او شرح را به صورت بند بند شامل 2221 بند مى‌آورد و در هر بندى مسأله‌اى خاص را برمى‌شمرد.<br /> <br /> 7 - او چنان كه خود يادآور شده، در پى شرح مشكلات نهج‌البلاغه از دو رهگذر منقول و معقول بر پايه دو مذهب [احتمالاً سنى و شيعى ] است. او در اين كار به اقوال عالمان لغت و ادب، شعر شاعران و سخن بزرگان استشهاد يا استناد مى‌كند.<br /> <br /> 8 - وجهه غالب كتاب لغوى و ادبى و تا حدّى نيز آميخته به مباحث كلامى و حكمى است.<br /> <br /> == وضعيت كتاب ==<br /> <br /> <br /> كتاب معارج تا پيش از چاپ همراه با تحرير و مقدمه كه به سال (1409ق) انجام پذيرفته، در قالب نسخه‌هايى خطى در كتاب‌خانه‌هايى محدود بوده است. اما در سال (1409ق) به همّت آقاى محمدتقى دانش‌پژوه اين كتاب از سوى كتابخانه آيه‌الله مرعشى نجفى در 468 صفحه متن و 71 صفحه مقدمه منتشر شده است. اين چاپ با مقدمه‌اى ارزشمند به نظم آقاى دانش‌پژوه زينت يافته است. در اين مقدمه افزون بر اطلاعاتى در خور توجه درباره نهج‌البلاغه و شروح آن و همچنين بيهقى و احوال و آثار او و از جمله كتاب معارج، نمايه‌اى از موضوعات و اعلام و فهرست واژگان شرح شده، در معارج در اختيار خوانندگان قرار گرفته است. گر چه در اين چاپ خطاهاى چاپى فراوانى به چشم مى‌خورد؛ اما ارزش اين مقدمه آن اندازه هست كه بتواند اين خطاها را بپوشاند.<br /> <br /> <br /> <br /> == منبع==<br /> ویکی نور</div>

History of islam