https://wiki.ahlolbait.com/index.php?action=history&feed=atom&title=%D9%85%D8%B3%DB%8C%D9%84%D9%85%D9%87_%DA%A9%D8%B0%D8%A7%D8%A8مسیلمه کذاب - تاریخچهٔ ویرایش‌ها2026-11-10T13:15:40Zتاریخچهٔ ویرایش‌های این صفحه در ویکیMediaWiki 1.32.0https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D9%85%D8%B3%DB%8C%D9%84%D9%85%D9%87_%DA%A9%D8%B0%D8%A7%D8%A8&diff=170254&oldid=prevZadhoosh: ایجاد مقالهٔ تازه: مسیلمه کذاب2026-11-10T12:42:42Z<p>ایجاد مقالهٔ تازه: مسیلمه کذاب</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>'''مُسَیلمه''' مشهور به '''مسیلمهٔ کذّاب'''، از مدعیان نبوت در عصر [[پیامبر اسلام]] (صلی الله علیه و آله) و از سران قبیلهٔ بنی‌حنیفه در [[یمامه]] بود.<ref>طبری، تاریخ الطبری، حوادث سال ۱۱ق؛ ابن کثیر، البدایة والنهایة، حوادث سال ۱۲ق.</ref> او در سال‌های پایانی عمر پیامبر (ص) ادعای نبوت کرد و پس از رحلت آن حضرت، با گرد آوردن پیروانش در یمامه، شورشی بزرگ پدید آورد.<ref>بلاذری، فتوح البلدان، بخش فتوح یمامه.</ref> سرانجام در [[جنگ یمامه]] (سال ۱۲ق) به دست سپاه [[خالد بن ولید]] کشته شد.<ref>طبری، تاریخ الطبری، حوادث سال ۱۲ق؛ مسعودی، مروج الذهب، ج۲.</ref> لقب «کذّاب» را پیامبر (ص) به او داده بود و در منابع اسلامی، نام او با همین لقب شناخته می‌شود.<ref>ابن قتیبه، المعارف، باب أخبار النبی؛ مسعودی، مروج الذهب، ج۲.</ref><br />
<br />
== نام و نسب ==<br />
نام او را «مسیلمة بن حبیب» و به گزارشی «مسیلمة بن ثمامة بن قیس» از بنی‌حنیفه، شاخه‌ای از قبیلهٔ بکر بن وائل، آورده‌اند.<ref>ابن قتیبه، المعارف، باب أخبار النبی؛ بلاذری، فتوح البلدان، بخش فتوح یمامه.</ref> کنیه‌اش «ابوثمامة» گفته شده است.<ref>ابن کثیر، البدایة والنهایة، حوادث سال ۱۲ق.</ref> خاندان او از بزرگان یمامه بودند و پیش از ادعای نبوت، در میان قوم خود جایگاهی داشت.<ref>طبری، تاریخ الطبری، حوادث سال ۱۰ق.</ref><br />
<br />
== ادعای نبوت ==<br />
بر پایهٔ گزارش‌های منابع، مسیلمه در سال‌های آخر عمر پیامبر (ص) همراه هیئتی از بنی‌حنیفه به [[مدینه]] آمد و پس از بازگشت، ادعای نبوت کرد.<ref>طبری، تاریخ الطبری، حوادث سال ۱۰ق؛ بلاذری، فتوح البلدان.</ref> در روایتی، پیامبر (ص) دربارهٔ او فرمود که او «کذّاب» است.<ref>ابن قتیبه، المعارف، باب أخبار النبی.</ref> نامه‌نگاری او با پیامبر (ص) نیز در منابع آمده است: او نوشت «از مسیلمة رسول الله به محمد رسول الله» و پیامبر (ص) در پاسخ، او را «مسیلمة الکذّاب» خواند.<ref>طبری، تاریخ الطبری، حوادث سال ۱۰ق؛ ابن کثیر، البدایة والنهایة.</ref> این گزارش در منابع متأخر مشهور است، هرچند در جزئیات آن اختلاف دیده می‌شود.<ref>همان.</ref><br />
<br />
مسیلمه برای ادعای خود، عباراتی موزون و مسجع ساخت و کوشید به سبک [[قرآن]] تقلید کند؛ منابع کهن نمونه‌هایی از این عبارات را نقل کرده‌اند و آن را سست و بی‌معنا شمرده‌اند.<ref>ابن کثیر، البدایة والنهایة، حوادث سال ۱۲ق؛ مسعودی، مروج الذهب، ج۲.</ref> در گزارش‌ها آمده است که [[قریش]] و دیگر مخالفان پیامبر (ص) نیز به این تقلیدها استناد می‌کردند، اما خودِ مسیلمه نزد قومش به نبوت خوانده شد.<ref>ابن کثیر، البدایة والنهایة؛ مسعودی، مروج الذهب.</ref><br />
<br />
== پیوند با سجاح ==<br />
در سال‌های پس از رحلت پیامبر (ص)، «سجاح» از قبیلهٔ بنی‌تمیم نیز ادعای نبوت کرد. بر پایهٔ گزارش‌ها، میان او و مسیلمه پیمانی بسته شد و سجاح با او ازدواج کرد، سپس به سوی قوم خود بازگشت.<ref>طبری، تاریخ الطبری، حوادث سال ۱۱ق؛ بلاذری، فتوح البلدان.</ref> این گزارش در منابع با تفاوت‌هایی در جزئیات آمده است.<ref>همان.</ref><br />
<br />
== جنگ یمامه ==<br />
پس از رحلت پیامبر (ص) و در دورهٔ خلافت [[ابوبکر]]، بنی‌حنیفه از [[اسلام]] برگشتند و مسیلمه در یمامه گرد آنان را جمع کرد.<ref>طبری، تاریخ الطبری، حوادث سال ۱۲ق؛ بلاذری، فتوح البلدان، بخش فتوح یمامه.</ref> ابوبکر سپاهی به فرماندهی [[خالد بن ولید]] به سوی یمامه فرستاد و در نبردی سخت، که به «[[جنگ یمامه]]» شهرت یافت، سپاه مسیلمه شکست خورد.<ref>طبری، تاریخ الطبری، حوادث سال ۱۲ق؛ مسعودی، مروج الذهب، ج۲.</ref> در این نبرد، شماری از حافظان و قاریان قرآن کشته شدند؛ گفته شده است که همین رخداد، انگیزهٔ [[جمع قرآن|گردآوری قرآن]] در دورهٔ ابوبکر شد.<ref>بلاذری، فتوح البلدان؛ ابن کثیر، البدایة والنهایة.</ref> مسیلمه نخست در «حدیقة الموت» (باغی که در آن کشته شد) پناه گرفت و سرانجام به دست وحشی بن حرب کشته شد.<ref>طبری، تاریخ الطبری، حوادث سال ۱۲ق؛ ابن کثیر، البدایة والنهایة.</ref> در اینکه قاتل او چه کسی بوده است، گزارش‌ها یکسان نیست و نام وحشی بن حرب و برخی دیگر در منابع آمده است.<ref>همان.</ref><br />
<br />
== جایگاه در منابع ==<br />
منابع اسلامی، مسیلمه را نمونهٔ «مدعی دروغین نبوت» و از مصادیق «کذّاب» شمرده‌اند و داستان او را در ضمن «جنگ‌های رده» آورده‌اند.<ref>طبری، تاریخ الطبری، حوادث سال ۱۱–۱۲ق؛ ابن کثیر، البدایة والنهایة.</ref> در منابع [[شیعه]] نیز از او در ضمن حوادث سال‌های نخست هجری یاد شده است.<ref>مفید، الإرشاد، بحث از ارتداد قبایل؛ مسعودی، مروج الذهب، ج۲.</ref> برخی پژوهشگران معاصر، گزارش‌های مربوط به «قرآنِ» مسیلمه را آمیخته به افسانه‌سازی متأخر دانسته و در صحت جزئیات آن تردید کرده‌اند.<ref>ابن کثیر، البدایة والنهایة، حوادث سال ۱۲ق؛ مسعودی، مروج الذهب، ج۲.</ref> آنچه در منابع کهن مورد اتفاق است، ادعای نبوت او و کشته‌شدنش در جنگ یمامه است.<ref>طبری، تاریخ الطبری، حوادث سال ۱۲ق؛ بلاذری، فتوح البلدان.</ref><br />
<br />
== پانویس ==<br />
{{پانویس}}<br />
<br />
== منابع ==<br />
* ابن قتیبه، عبدالله بن مسلم؛ ''المعارف''، قاهره: دار المعارف، بی‌تا.<br />
* ابن کثیر، اسماعیل بن عمر؛ ''البدایة والنهایة''، بیروت: دار الفکر، ۱۴۰۷ق.<br />
* بلاذری، احمد بن یحیی؛ ''فتوح البلدان''، بیروت: دار الهلال، ۱۹۸۸م.<br />
* طبری، محمد بن جریر؛ ''تاریخ الطبری''، بیروت: دار الکتب العلمیة، ۱۴۰۸ق.<br />
* مسعودی، علی بن حسین؛ ''مروج الذهب''، قم: دار الهجرة، ۱۴۰۹ق.<br />
* مفید، محمد بن محمد؛ ''الإرشاد''، قم: کنگرهٔ شیخ مفید، ۱۴۱۳ق.<br />
<br />
{{خلفای راشدین}}<br />
<br />
[[رده:مدعیان نبوت]]<br />
[[رده:فرقه های انحرافی در اسلام]]<br />
[[رده:تاریخ صدر اسلام]]<br />
[[رده:دشمنان پیامبر]]</div>Zadhoosh