مستعین (خلیفه عباسی) - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

مهدی موسوی در ‏۱۸ آوریل ۲۰۲۳، ساعت ۰۵:۲۸

2023-04-18T05:28:55Z

مهدی موسوی در ‏۲۸ ژانویهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۰۸:۳۲

2023-01-28T08:32:05Z

مهدی موسوی در ‏۹ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۱:۴۱

2022-10-09T11:41:55Z

مهدی موسوی: مهدی موسوی صفحهٔ مستعین را به مستعین (خلیفه عباسی) منتقل کرد

2022-10-09T10:17:28Z

مهدی موسوی صفحهٔ مستعین را به مستعین (خلیفه عباسی) منتقل کرد

مهدی موسوی در ‏۹ ژوئیهٔ ۲۰۱۹، ساعت ۰۶:۲۲

2019-07-09T06:22:39Z

History of islam در ‏۲۳ فوریهٔ ۲۰۱۹، ساعت ۱۰:۳۶

2019-02-23T10:36:12Z

Zamani در ‏۲۹ ژانویهٔ ۲۰۱۸، ساعت ۰۵:۵۳

2018-01-29T05:53:15Z

Zamani در ‏۱۲ مارس ۲۰۱۴، ساعت ۱۱:۴۹

2014-03-12T11:49:55Z

مرضیه الله وکیل جزی در ‏۵ مارس ۲۰۱۴، ساعت ۰۵:۴۶

2014-03-05T05:46:55Z

عربصالحی: /* منابع */

2014-03-04T10:52:28Z

‏منابع

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
-پس از درگذشت [[منتصر|منتصر عباسی]]، «ابوالعباس احمد» ملقب به «المستعین بالله» از نوادگان [[معتصم|معتصم عباسی]] با دستیاری ترکان - به عنوان دوازدهمین خلیفه [[حکومت بنی عباس|عباسی]] - بر تخت [[خلافت]] نشست. اما با توطئه‌ فرماندهان نظامى و سياستمداران صاحب نفوذ دستگاه عباسى، مستعين از خلافت خلع و [[معتز عباسى]] به جاى وى برگزيده شد.
+پس از درگذشت [[منتصر|منتصر عباسی]]، «ابوالعباس احمد» ملقب به «المستعین بالله» از نوادگان [[معتصم|معتصم عباسی]] با دستیاری ترکان - به عنوان دوازدهمین خلیفه [[حکومت بنی عباس|عباسی]] - در سال ۲۴۸ قمرى بر تخت [[خلافت]] نشست. اما با توطئه‌ فرماندهان نظامى و سياستمداران صاحب نفوذ دستگاه عباسى، مستعين از خلافت خلع و [[معتز عباسى]] به جاى وى برگزيده شد.
 ==به خلافت رسیدن مستعین==
@@ سطر ۱۸: / سطر ۱۸: @@
 پس از گفتگو با مستعین، وی را به خلع از خلافت و واگذاری آن به [[معتز|معتز عباسی]] در قبال دریافت پنجاه هزار دینار پول نقد و مقدار سی هزار دینار غله به طور سالانه وادار کردند و او نیز پس از برکناری از خلافت مجاز باشد در هر شهری از شهرهای [[حجاز]]، [[مکه]]، [[طائف]] و [[مدینه]] اقامت گزیند. مستعین هنگامی که خود را تنها یافت و همه اطرافیان و دوستان خود را طرفدار صلح و کناره‌گیری وی از خلافت دید، با اکراه آن را پذیرفت و پیمان‌نامه را امضا کرد و در روز سوم [[ماه محرم|محرم]] سال ۲۵۲ قمری در حضور فقها، اُمراء، قضات و دبیران، خود را از خلافت خلع و آن را به معتز عباسی واگذاشت.<ref>تاریخ ابن خلدون، ج ۲، ص ۴۳۵ و ص ۴۵۰؛ تاریخ الیعقوبی، ج ۲، ص ۵۰۰.</ref>
-== مرگ مستعین ==
+==مرگ مستعین==
-با همه پیروزی ها که ترکان در خلع و شکست و تبعید مستعین داشتند، از جانب وی ایمن نبودند و معتز را به کشتنش برانگیختند و گفتند: جز به کشتن مستعین خلافت وی مستقر نمی شود. مادر معتز نیز با رأی ترکان همدل بود که از کید مستعین بر جان فرزند بیم داشت و تردید از معتز برخاست و به [[احمد بن طولون|ابن طولون]] نوشتند تا خون مستعین را بریزد و وعده حکومت [[واسط]] دادند، اما وی رضا نداد بخون خلیفه ای که هنوز به قید بیعت وی بود دست بیالاید.
+با همه پیروزی ها که ترکان در خلع و شکست و تبعید مستعین داشتند، از جانب وی ایمن نبودند و [[معتز (خلیفه عباسی)|معتز]] را به کشتنش برانگیختند و گفتند: جز به کشتن مستعین خلافت وی مستقر نمی شود. مادر معتز نیز با رأی ترکان همدل بود که از کید مستعین بر جان فرزند بیم داشت و تردید از معتز برخاست و به [[احمد بن طولون|ابن طولون]] نوشتند تا خون مستعین را بریزد و وعده حکومت [[واسط]] دادند، اما وی رضا نداد بخون خلیفه ای که هنوز به قید بیعت وی بود دست بیالاید.
-با این وجود، پس از برکناری مستعین در ۳ [[ماه محرم|محرم]] سال ۲۵۲ قمری و طبق توافق های به عمل آمده، قرار شد که جان خلیفه در امان باشد و همچنین در شهر واسط خانه نشین شود، اما در بین راه سعید بن صالح از کارگزاران مُعْتَزّ نزد او آمد و با شمشیر وی را به قتل رساند و سرش را برای خلیفه تازه فرستاد.
+با این وجود، پس از برکناری مستعین در ۲ یا ۳ [[ماه محرم|محرم]] سال ۲۵۲ قمری و طبق توافق های به عمل آمده، قرار شد که جان خلیفه در امان باشد و همچنین در شهر واسط خانه نشین شود، اما وجودش برای معتز عباسی و هوادارانش، خطرآفرین بود. به همین جهت، شش ماه پس از واقعه خلع، در سوم [[شوال]] سال ۲۵۲ قمری، در ۳۵ سالگی در [[قادسیه]] توسط سعید بن صالح از کارگزاران مُعتزّ کشته شد و او سرش را برای خلیفه تازه فرستاد.<ref>التنبیه والاشراف، مسعودی، ص ۳۱۵.</ref>
 ==پانویس==
 {{پانویس}}
 ==منابع==
-*حسن ابراهیم حسن، تاریخ سیاسی اسلام، ج۲.
 *"مستعین عباسی"، [http://daneshnameh.roshd.ir/mavara/mavara-index.php?page=%D9%85%D8%B3%D8%AA%D8%B9%DB%8C%D9%86+%D8%A8%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87+%D8%AE%D9%84%DB%8C%D9%81%D9%87+%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B3%DB%8C&SSOReturnPage=Check&Rand=0، دانشنامه رشد]، بازیابی: ۱۳ اسفند ۱۳۹۲.
-*سيد تقى واردى، روزشمار تاريخ اسلام، جلد سوم، ماه ربیع الثانی.
+*روزشمار تاريخ اسلام، سيد تقى واردى، ج۳، ماه ربیع الثانی.
 {{خلفای بنی عباس}}
 [[رده:خلفای عباسی]]

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
-پس از درگذشت [[منتصر|منتصر عباسی]]، «ابوالعباس احمد» ملقب به «المستعین بالله» از نوادگان [[معتصم|معتصم عباسی]] با دستیاری ترکان بر تخت [[خلافت]] نشست و او بازیچه‌ای در دست ترکان بود. سرانجام با توطئه‌ فرماندهان نظامى و سياستمداران صاحب نفوذ دستگاه عباسى، مستعين از خلافت خلع و [[معتز عباسى]] به جاى وى برگزيده شد.
+پس از درگذشت [[منتصر|منتصر عباسی]]، «ابوالعباس احمد» ملقب به «المستعین بالله» از نوادگان [[معتصم|معتصم عباسی]] با دستیاری ترکان - به عنوان دوازدهمین خلیفه [[حکومت بنی عباس|عباسی]] - بر تخت [[خلافت]] نشست. اما با توطئه‌ فرماندهان نظامى و سياستمداران صاحب نفوذ دستگاه عباسى، مستعين از خلافت خلع و [[معتز عباسى]] به جاى وى برگزيده شد.
 ==به خلافت رسیدن مستعین==
-پس از درگذشت زودهنگام [[منتصر|منتصر بالله]] عباسى، فرماندهان عالى رتبه نظامى و سیاسى، از جمله "بغاى کبیر"، "بغاى صغیر"، "اوتامش" و "احمد بن خصیب" و موالیان خلیفه فقید، گرد آمده و با هم به مشورت پرداخته و به "احمد بن محمد بن معتصم"، رضایت داده و وى را شایسته خلافت دانستند. آنان، وى را حاضر ساخته و به "المستعین بالله" ملقب ساختند و رداى [[خلافت]] را بر اندامش پوشانیده و با وى [[بیعت]] کردند.
+پس از درگذشت زودهنگام [[منتصر (خلیفه عباسی)|منتصر بالله عباسى]]، فرماندهان عالى رتبه نظامى و سیاسى، از جمله "بغاى کبیر"، "بغاى صغیر"، "اوتامش" و "احمد بن خصیب" و موالیان خلیفه فقید، گرد آمده و با هم به مشورت پرداخته و به "احمد بن محمد بن معتصم"، رضایت داده و وى را شایسته خلافت دانستند. آنان، وى را حاضر ساخته و به "المستعین بالله" ملقب ساختند و رداى [[خلافت]] را بر اندامش پوشانیده و با وى [[بیعت]] کردند.
-مستعین عباسى در روز بعد، یعنى در پنجم [[ماه ربیع الثانی|ربیع ‌الثانى]] سال ۲۴۸ قمرى، به دارالعامه آمد و از مردم بیعت گرفت. در خلافت او نیز [[معتز]] و مؤید، پسران [[متوکل|متوکل]] عباسى مورد خشم دستگاه خلافت قرار گرفته و زندانى گردیدند.
+مستعین عباسى در روز بعد، یعنى در پنجم [[ماه ربیع الثانی|ربیع ‌الثانى]] سال ۲۴۸ قمرى (یا ۲۶ [[ربیع الاول]])، به دارالعامه آمد و از مردم بیعت گرفت. در خلافت او نیز [[معتز]] و مؤید، پسران [[متوکل|متوکل]] عباسى مورد خشم دستگاه خلافت قرار گرفته و زندانى گردیدند.
 مستعین، پس از استقرار در مقام خلافت، "احمد بن خصیب" را به دبیرى و "اوتامش" را به وزارت خویش برگزید. اما پس از مدتى بر "احمد بن خصیب" خشمگین شد و دارایى ‌اش را مصادره و وى را به اقریطش (کرت) تبعید نمود. اوتامش نیز با دسیسه ‌هاى بغاى صغیر و وصیف، بدست مردم خشمگین کشته شد. درباره مستعین و روابط او با ترکان شعری بدین مضمون شهره بود: خلیفه ای در قفس میان وصیف و بغاست؛ و هر چه بدو تلقین کنند چون طوطی تکرار می کند.
-==جنگ مستعین و معتز==
+==برکناری مستعین از خلافت==
 پس از به خلافت رسیدن مستعین، دقت و احتیاط از دو سو بود؛ [[عباسیان]] از ترکان بیمناک بودند، ترکان نیز می خواستند خلافت را به یکی از خاندان عباسی دهند که از کینه توزی وی در امان باشند. از این رو هیچ کس از سرداران ترک بخلافت فرزندان [[متوکل]] رضا نداد که بیم بود به انتقام پدر و برادر برخیزند. اما خیلی زود باغر سردار ترک که در خون متوکل دست داشت با گروهی از ترکان دل با وی بد کردند که شنیده بودند وی سر خلاف ترکان دارد و اختلاف در ترکان افتاد. گروهی از ایشان به پیشوائی وصیف و بغا با خلیفه به بغداد رفتند و گروهی دیگر از او خواستند که به [[سامرا|سامره]] باز رود و از رفتار خویش پوزش خواستند، اما مستعین تقاضای ایشان را نپذیرفت.
-و چون مستعین از بازگشت سامره سرباز زد، ترکان وی را از خلافت برداشتند و با [[معتز]] پسر متوکل بیعت کردند و جنگ میان دو خلیفه درگرفت و ماه ها ببود و این قضیه در کشور اثر کرد و نرخ ها بالا رفت و بلیه سخت شد. عاقبت مستعین شکست خورد و از محمد بن عبدالله بن طاهر کمک خواست و او دریغ کرد. در همین ایام ابواحمد [[موفق عباسی|موفق]] پسر متوکل بهمدلی برادر با نیروی بسیار از [[بغداد]] بسامره شد و معتز مقدم وی را گرامی داشت و خلعت نیکو داد و سرداران وی را بنواخت و عبیدالله بن عبدالله ابن طاهر از بغداد بیامد و برد و عصا و شمشیر و گوهر خلافت را بیاورد. خلیفه معزول یعنی مستعین به دستور ترکان رو سوی [[واسط]] کرد و [[احمد بن طولون]] را همراه وی کردند.
+و چون مستعین از بازگشت سامره سرباز زد، ترکان وی را از خلافت برداشتند و با [[معتز]] پسر متوکل بیعت کردند و جنگ میان دو خلیفه درگرفت و ماه ها ببود و این قضیه در کشور اثر کرد و نرخ ها بالا رفت و بلیه سخت شد. عاقبت مستعین شکست خورد و از محمد بن عبدالله بن طاهر کمک خواست و او دریغ کرد. در همین ایام ابواحمد [[موفق عباسی|موفق]] پسر متوکل با همدلی برادر با نیروی بسیار از [[بغداد]] به سامره شد و معتز مقدم وی را گرامی داشت و خلعت نیکو داد و سرداران وی را بنواخت و عبیدالله بن عبدالله ابن طاهر از بغداد بیامد و برد و عصا و شمشیر و گوهر خلافت را بیاورد. خلیفه معزول یعنی مستعین به دستور ترکان رو سوی [[واسط]] کرد و [[احمد بن طولون]] را همراه وی کردند. احمد با خلیفه معزول رفتاری نکو داشت و او را در کار سفر و شکار آزادی داده بود.
-احمد با خلیفه معزول رفتاری نکو داشت و او را در کار سفر و شکار آزادی داده بود. با همه پیروزی ها که ترکان در خلع و شکست و تبعید مستعین داشتند، از جانب وی ایمن نبودند و معتز را به کشتنش برانگیختند و گفتند: جز به کشتن مستعین خلافت وی مستقر نمی شود. مادر معتز نیز با رأی ترکان همدل بود که از کید مستعین بر جان فرزند بیم داشت و تردید از معتز برخاست و به ابن طولون نوشتند تا خون مستعین را بریزد و وعده حکومت واسط دادند، اما وی رضا نداد بخون خلیفه ای که هنوز به قید بیعت وی بود دست بیالاید.
+برخی منابع در مورد سبب برکناری مستعین از خلافت گفته اند: فرزندان متوکل عباسی که خود را سزاوار خلافت می‌دانستند، از خلافت مستعین دلگیر شده و به دسیسه و فتنه‌انگیزی پرداختند و افرادی را که مورد خشم و بی‌مهری خلیفه قرار می‌گرفتند به سوی خود جلب کرده و با وعده‌ها و تطمیع‌های فریبنده، آنان را در صف مخالفان خلیفه وقت قرار می‌دادند. بیش از چهار سال از خلافت مستعین نگذشته بود که شورش‌های زیادی از سوی مردم و یا سپاهیان خلافت در شهرهای مختلف، مانند دارالخلافه [[بغداد]]، أنبار، [[سامرا]] و [[مداین]] به وقوع پیوست و پایه‌های حکومتی مستعین را سست و لرزان نمود. تا این که صاحب منصبان و دبیران و سران کشوری و لشکری، چون محمد بن عبدالله بن طاهر، بغای صغیر و وصیف، با در نظر گرفتن شرایط حساس جامعه و موقعیت و مصالح شخصی خویش، با طرفین گفتگو کرده و آنان را به سازش و یافتن راهکاری جدید فراخواندند.
 با این وجود، پس از برکناری مستعین در ۳ [[ماه محرم|محرم]] سال ۲۵۲ قمری و طبق توافق های به عمل آمده، قرار شد که جان خلیفه در امان باشد و همچنین در شهر واسط خانه نشین شود، اما در بین راه سعید بن صالح از کارگزاران مُعْتَزّ نزد او آمد و با شمشیر وی را به قتل رساند و سرش را برای خلیفه تازه فرستاد.
 ==منابع==
 *حسن ابراهیم حسن، تاریخ سیاسی اسلام، ج۲.
 *"مستعین عباسی"، [http://daneshnameh.roshd.ir/mavara/mavara-index.php?page=%D9%85%D8%B3%D8%AA%D8%B9%DB%8C%D9%86+%D8%A8%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87+%D8%AE%D9%84%DB%8C%D9%81%D9%87+%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B3%DB%8C&SSOReturnPage=Check&Rand=0، دانشنامه رشد]، بازیابی: ۱۳ اسفند ۱۳۹۲.
-*سيد تقى واردى، روز شمار تاريخ اسلام، جلد سوم، ماه ربیع الثانی.
+*سيد تقى واردى، روزشمار تاريخ اسلام، جلد سوم، ماه ربیع الثانی.
 {{خلفای بنی عباس}}
 [[رده:خلفای عباسی]]

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
-پس از درگذشت [[منتصر]]، ابوالعباس احمد ملقب به مستعین از نواده‌های [[معتصم]] خلیفه پیشین عباسی با دستیاری ترکان بر تخت [[خلافت]] نشست. او بازیچه‌ای در دست ترکان بود. دوران خلافت مستعین سه سال و نه ماه بود.
+پس از درگذشت [[منتصر|منتصر عباسی]]، «ابوالعباس احمد» ملقب به «المستعین بالله» از نوادگان [[معتصم|معتصم عباسی]] با دستیاری ترکان بر تخت [[خلافت]] نشست و او بازیچه‌ای در دست ترکان بود. سرانجام با توطئه‌ فرماندهان نظامى و سياستمداران صاحب نفوذ دستگاه عباسى، مستعين از خلافت خلع و [[معتز عباسى]] به جاى وى برگزيده شد.
 ==به خلافت رسیدن مستعین==
-پس از درگذشت زودهنگام [[منتصر|منتصر بالله]] عباسى، فرماندهان عالى رتبه نظامى و سياسى، از جمله "بغاى كبير"، "بغاى صغير"، "اوتامش" و "احمد بن خصيب" و مواليان خليفه فقيد، گرد آمده و با هم به مشورت پرداخته و به "احمد بن محمد بن معتصم"، رضايت داده و وى را شايسته خلافت دانستند. آنان، وى را حاضر ساخته و به "المستعين بالله" ملقب ساختند و رداى خلافت را بر اندامش پوشانيده و با وى [[بيعت]] كردند.
+پس از درگذشت زودهنگام [[منتصر|منتصر بالله]] عباسى، فرماندهان عالى رتبه نظامى و سیاسى، از جمله "بغاى کبیر"، "بغاى صغیر"، "اوتامش" و "احمد بن خصیب" و موالیان خلیفه فقید، گرد آمده و با هم به مشورت پرداخته و به "احمد بن محمد بن معتصم"، رضایت داده و وى را شایسته خلافت دانستند. آنان، وى را حاضر ساخته و به "المستعین بالله" ملقب ساختند و رداى [[خلافت]] را بر اندامش پوشانیده و با وى [[بیعت]] کردند.
-مستعين در روز بعد، يعنى در پنجم [[ماه ربیع الثانی|ربيع ‌الثانى]] سال 248 قمرى، به دارالعامه آمد و از مردم بيعت گرفت. در خلافت او نيز [[معتز]] و مؤيد، پسران [[متوکل|متوكل]] عباسى مورد خشم دستگاه خلافت قرار گرفته و زندانى گرديدند.
+مستعین عباسى در روز بعد، یعنى در پنجم [[ماه ربیع الثانی|ربیع ‌الثانى]] سال ۲۴۸ قمرى، به دارالعامه آمد و از مردم بیعت گرفت. در خلافت او نیز [[معتز]] و مؤید، پسران [[متوکل|متوکل]] عباسى مورد خشم دستگاه خلافت قرار گرفته و زندانى گردیدند.
-مستعين عباسى، پس از استقرار در مقام خلافت، "احمد بن خصيب" را به دبيرى و "اوتامش" را به وزارت خويش برگزيد. اما پس از مدتى بر "احمد بن خصيب" خشمگين شد و دارايى ‌اش را مصادره و وى را به اقريطش (كرت) تبعيد نمود. اوتامش نيز با دسيسه ‌هاى بغاى صغير و وصيف، بدست مردم خشمگين كشته شد.
+مستعین، پس از استقرار در مقام خلافت، "احمد بن خصیب" را به دبیرى و "اوتامش" را به وزارت خویش برگزید. اما پس از مدتى بر "احمد بن خصیب" خشمگین شد و دارایى ‌اش را مصادره و وى را به اقریطش (کرت) تبعید نمود. اوتامش نیز با دسیسه ‌هاى بغاى صغیر و وصیف، بدست مردم خشمگین کشته شد. درباره مستعین و روابط او با ترکان شعری بدین مضمون شهره بود: خلیفه ای در قفس میان وصیف و بغاست؛ و هر چه بدو تلقین کنند چون طوطی تکرار می کند.
 ==جنگ مستعین و معتز==
-از پس مرگ منتصر سرداران وی کنکاش کردند که خلافت را به کی دهند و بر احمد بن محمد بن معتصم همسخن شدند و لقب وی را مستعین کردند. دقت و احتیاط از دو سو بود؛ [[عباسیان]] از ترکان بیمناک بودند، ترکان نیز می خواستند خلافت را به یکی از خاندان عباس دهند که از کینه توزی وی در امان باشند. از این رو هیچ کس از سرداران ترک بخلافت فرزندان [[متوکل]] رضا نداد که بیم بود به انتقام پدر و برادر برخیزند. اما خیلی زود باغر سردار ترک که در خون متوکل دست داشت با گروهی از ترکان دل با وی بد کردند که شنیده بودند وی سر خلاف ترکان دارد و اختلاف در ترکان افتاد گروهی از ایشان به پیشوائی وصیف و بغا با خلیفه به بغداد رفتند و گروهی دیگر از او خواستند که به [[سامرا|سامره]] بازرود و از رفتار خویش پوزش خواستند، اما مستعین تقاضای ایشان را نپذیرفت.
+پس از به خلافت رسیدن مستعین، دقت و احتیاط از دو سو بود؛ [[عباسیان]] از ترکان بیمناک بودند، ترکان نیز می خواستند خلافت را به یکی از خاندان عباسی دهند که از کینه توزی وی در امان باشند. از این رو هیچ کس از سرداران ترک بخلافت فرزندان [[متوکل]] رضا نداد که بیم بود به انتقام پدر و برادر برخیزند. اما خیلی زود باغر سردار ترک که در خون متوکل دست داشت با گروهی از ترکان دل با وی بد کردند که شنیده بودند وی سر خلاف ترکان دارد و اختلاف در ترکان افتاد. گروهی از ایشان به پیشوائی وصیف و بغا با خلیفه به بغداد رفتند و گروهی دیگر از او خواستند که به [[سامرا|سامره]] باز رود و از رفتار خویش پوزش خواستند، اما مستعین تقاضای ایشان را نپذیرفت.
-خلیفه ای در قفس میان وصیف و بغاست
+و چون مستعین از بازگشت سامره سرباز زد، ترکان وی را از خلافت برداشتند و با [[معتز]] پسر متوکل بیعت کردند و جنگ میان دو خلیفه درگرفت و ماه ها ببود و این قضیه در کشور اثر کرد و نرخ ها بالا رفت و بلیه سخت شد. عاقبت مستعین شکست خورد و از محمد بن عبدالله بن طاهر کمک خواست و او دریغ کرد. در همین ایام ابواحمد [[موفق عباسی|موفق]] پسر متوکل بهمدلی برادر با نیروی بسیار از [[بغداد]] بسامره شد و معتز مقدم وی را گرامی داشت و خلعت نیکو داد و سرداران وی را بنواخت و عبیدالله بن عبدالله ابن طاهر از بغداد بیامد و برد و عصا و شمشیر و گوهر خلافت را بیاورد. خلیفه معزول یعنی مستعین به دستور ترکان رو سوی [[واسط]] کرد و [[احمد بن طولون]] را همراه وی کردند.
-و هر چه بدو تلقین کنند چون طوطی تکرار می کند
+احمد با خلیفه معزول رفتاری نکو داشت و او را در کار سفر و شکار آزادی داده بود. با همه پیروزی ها که ترکان در خلع و شکست و تبعید مستعین داشتند، از جانب وی ایمن نبودند و معتز را به کشتنش برانگیختند و گفتند: جز به کشتن مستعین خلافت وی مستقر نمی شود. مادر معتز نیز با رأی ترکان همدل بود که از کید مستعین بر جان فرزند بیم داشت و تردید از معتز برخاست و به ابن طولون نوشتند تا خون مستعین را بریزد و وعده حکومت واسط دادند، اما وی رضا نداد بخون خلیفه ای که هنوز به قید بیعت وی بود دست بیالاید.
 ==منابع==
+*حسن ابراهیم حسن، تاریخ سیاسی اسلام، ج۲.
-*حسن ابراهیم حسن، تاریخ سیاسی اسلام، ج2.
+*"مستعین عباسی"، [http://daneshnameh.roshd.ir/mavara/mavara-index.php?page=%D9%85%D8%B3%D8%AA%D8%B9%DB%8C%D9%86+%D8%A8%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87+%D8%AE%D9%84%DB%8C%D9%81%D9%87+%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B3%DB%8C&SSOReturnPage=Check&Rand=0، دانشنامه رشد]، بازیابی: ۱۳ اسفند ۱۳۹۲.
-*خلافت مستعين عباسى، [[تاریخ یعقوبی (کتاب)|تاريخ اليعقوبى]]، ج2، ص493؛ محاضرة الابرار، ج1، ص79. در دسترس در [http://www.fatehnet.ir/index.php?option=com_content&view=article&id=2126:-248&،catid=83:1390-11-29-10-58-24&Itemid=92 فاتح نت]، بازیابی: 13 اسفند 1392.
+*سيد تقى واردى، روز شمار تاريخ اسلام، جلد سوم، ماه ربیع الثانی.
-*[http://daneshnameh.roshd.ir/mavara/mavara-index.php?page=%D9%85%D8%B3%D8%AA%D8%B9%DB%8C%D9%86+%D8%A8%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87+%D8%AE%D9%84%DB%8C%D9%81%D9%87+%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B3%DB%8C&SSOReturnPage=Check&Rand=0، دانشنامه رشد]، بازیابی: 13 اسفند 1392.
+{{خلفای بنی عباس}}
 [[رده:خلفای عباسی]]

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
-پس از درگذشت منتصر، ابوالعباس احمد ملقب به مستعین از نواده‌های معتصم خلیفه پیشین عباسی با دستیاری ترکان بر تخت خلافت نشست. او بازیچه‌ای در دست ترکان بود. دوران خلافت مستعین سه سال و نه ماه بود.
+پس از درگذشت [[منتصر]]، ابوالعباس احمد ملقب به مستعین از نواده‌های [[معتصم]] خلیفه پیشین عباسی با دستیاری ترکان بر تخت [[خلافت]] نشست. او بازیچه‌ای در دست ترکان بود. دوران خلافت مستعین سه سال و نه ماه بود.
 ==به خلافت رسیدن مستعین==
-پس از درگذشت زودهنگام منتصر بالله عباسى، فرماندهان عالى رتبه نظامى و سياسى، از جمله "بغاى كبير"، "بغاى صغير"، "اوتامش" و "احمد بن خصيب" و مواليان خليفه فقيد، گرد آمده و با هم به مشورت پرداخته و به "احمد بن محمد بن معتصم"، رضايت داده و وى را شايسته خلافت دانستند.
+پس از درگذشت زودهنگام [[منتصر|منتصر بالله]] عباسى، فرماندهان عالى رتبه نظامى و سياسى، از جمله "بغاى كبير"، "بغاى صغير"، "اوتامش" و "احمد بن خصيب" و مواليان خليفه فقيد، گرد آمده و با هم به مشورت پرداخته و به "احمد بن محمد بن معتصم"، رضايت داده و وى را شايسته خلافت دانستند. آنان، وى را حاضر ساخته و به "المستعين بالله" ملقب ساختند و رداى خلافت را بر اندامش پوشانيده و با وى [[بيعت]] كردند.
-آنان، وى را حاضر ساخته و به "المستعين بالله" ملقب ساختند و رداى خلافت را بر اندامش پوشانيده و با وى بيعت كردند.
+مستعين در روز بعد، يعنى در پنجم [[ماه ربیع الثانی|ربيع ‌الثانى]] سال 248 قمرى، به دارالعامه آمد و از مردم بيعت گرفت. در خلافت او نيز [[معتز]] و مؤيد، پسران [[متوکل|متوكل]] عباسى مورد خشم دستگاه خلافت قرار گرفته و زندانى گرديدند.
 مستعين عباسى، پس از استقرار در مقام خلافت، "احمد بن خصيب" را به دبيرى و "اوتامش" را به وزارت خويش برگزيد. اما پس از مدتى بر "احمد بن خصيب" خشمگين شد و دارايى ‌اش را مصادره و وى را به اقريطش (كرت) تبعيد نمود. اوتامش نيز با دسيسه ‌هاى بغاى صغير و وصيف، بدست مردم خشمگين كشته شد.
@@ سطر ۱۳: / سطر ۱۱: @@
 ==جنگ مستعین و معتز==
-از پس [[مرگ]] منتصر سرداران وی کنکاش کردند که خلافت را به کی دهند و بر احمد بن محمد بن معتصم همسخن شدند و لقب وی را مستعین کردند، دقت و احتیاط از دو سو بود. [[عباسیان]] از ترکان بیمناک بودند، ترکان نیز می خواستند خلافت را به یکی از خاندان عباس دهند که از کینه توزی وی در امان باشند. از این رو هیچ کس از سرداران ترک بخلافت فرزندان متوکل رضا نداد که بیم بود به انتقام پدر و برادر برخیزند.
+از پس مرگ منتصر سرداران وی کنکاش کردند که خلافت را به کی دهند و بر احمد بن محمد بن معتصم همسخن شدند و لقب وی را مستعین کردند. دقت و احتیاط از دو سو بود؛ [[عباسیان]] از ترکان بیمناک بودند، ترکان نیز می خواستند خلافت را به یکی از خاندان عباس دهند که از کینه توزی وی در امان باشند. از این رو هیچ کس از سرداران ترک بخلافت فرزندان [[متوکل]] رضا نداد که بیم بود به انتقام پدر و برادر برخیزند. اما خیلی زود باغر سردار ترک که در خون متوکل دست داشت با گروهی از ترکان دل با وی بد کردند که شنیده بودند وی سر خلاف ترکان دارد و اختلاف در ترکان افتاد گروهی از ایشان به پیشوائی وصیف و بغا با خلیفه به بغداد رفتند و گروهی دیگر از او خواستند که به [[سامرا|سامره]] بازرود و از رفتار خویش پوزش خواستند، اما مستعین تقاضای ایشان را نپذیرفت.
-عاقبت مستعین شکست خورد و از محمد بن عبدالله بن طاهر کمک خواست و او دریغ کرد در همین ایام ابواحمد موفق پسر متوکل بهمدلی برادر با نیروی بسیار از [[بغداد]] بسامره شد و معتز مقدم وی را گرامی داشت و خلعت نیکو داد و سرداران وی را بنواخت و مخلع کرد و عبیدالله بن عبدالله ابن طاهر از [[بغداد]] بیامد و برد و عصا و شمشیر و گوهر خلافت را بیاورد، خلیفه معزول منکوب یعنی مستعین به دستور ترکان رو سوی واسط کرد و احمد بن طولون را همراه وی کردند.
+و چون مستعین از بازگشت سامره سرباز زد، ترکان وی را از خلافت برداشتند و با [[معتز]] پسر متوکل بیعت کردند و جنگ میان دو خلیفه درگرفت و ماه ها ببود و این قضیه در کشور اثر کرد و نرخ ها بالا رفت و بلیه سخت شد. عاقبت مستعین شکست خورد و از محمد بن عبدالله بن طاهر کمک خواست و او دریغ کرد. در همین ایام ابواحمد موفق پسر متوکل بهمدلی برادر با نیروی بسیار از [[بغداد]] بسامره شد و معتز مقدم وی را گرامی داشت و خلعت نیکو داد و سرداران وی را بنواخت و مخلع کرد و عبیدالله بن عبدالله ابن طاهر از بغداد بیامد و برد و عصا و شمشیر و گوهر خلافت را بیاورد، خلیفه معزول منکوب یعنی مستعین به دستور ترکان رو سوی [[واسط]] کرد و احمد بن طولون را همراه وی کردند.
-احمد با خلیفه معزول رفتاری نکو داشت و او را در کار سفر و شکار آزادی داده بود با همه پیروزی ها که ترکان در خلع و شکست و تبعید مستعین داشتند از جانب وی ایمن نبودند و معتز را به کشتنش برانگیختند و گفتند: جز به کشتن مستعین خلافت وی مستقر نمی شود. مادر معتز نیز با رأی ترکان همدل بود که از کید مستعین بر جان فرزند بیم داشت و تردید از معتز برخاست و به ابن طولون نوشتند تا خون مستعین را بریزد و وعده حکومت واسط دادند اما وی رضا نداد بخون خلیفه ای که هنوز به قید بیعت وی بود دست بیالاید.
+احمد با خلیفه معزول رفتاری نکو داشت و او را در کار سفر و شکار آزادی داده بود. با همه پیروزی ها که ترکان در خلع و شکست و تبعید مستعین داشتند از جانب وی ایمن نبودند و معتز را به کشتنش برانگیختند و گفتند: جز به کشتن مستعین خلافت وی مستقر نمی شود. مادر معتز نیز با رأی ترکان همدل بود که از کید مستعین بر جان فرزند بیم داشت و تردید از معتز برخاست و به ابن طولون نوشتند تا خون مستعین را بریزد و وعده حکومت واسط دادند، اما وی رضا نداد بخون خلیفه ای که هنوز به قید بیعت وی بود دست بیالاید.
 ==کشته شدن مستعین==
-در سال 251ق/865-6م، یکی از سرداران ترک به نام «بغا» به دستور مستعین کشته شد که همین کار انگیزه‌ ای برای شورش و سرکشی ترکان شد. خلیفه با دو تن از سرداران ترک از [[سامرا]] به [[بغداد]] فرار کرد ولی شورشیان بغداد را محاصره و آن را تسخیر کردند.
+در سال 251ق/865-6م، یکی از سرداران ترک به نام «بغا» به دستور مستعین کشته شد که همین کار انگیزه‌ ای برای شورش و سرکشی ترکان شد. خلیفه با دو تن از سرداران ترک از [[سامرا]] به [[بغداد]] فرار کرد ولی شورشیان بغداد را محاصره و آن را تسخیر کردند. مستعین به درخواست شورشیان به سود مُعْتَزّ، در سال 3 [[محرم]] سال 252 ق. از خلافت کناره گرفت.
 پس از برکناری او و طبق توافق های به عمل آمده، قرار شد که جان خلیفه در امان باشد و همچنین در شهر واسط خانه نشین شود، اما در بین راه سعید بن صالح از کارگزاران مُعْتَزّ نزد او آمد و با شمشیر وی را به قتل رساند و سرش را برای خلیفه تازه فرستاد. درباره مستعین و روابط او با ترکان شعری بدین مضمون سخت شهره بود:
@@ سطر ۳۶: / سطر ۲۸: @@
 ==منابع==
 * حسن ابراهیم حسن، تاریخ سیاسی اسلام، ج2.
-* خلافت مستعين عباسى، تاريخ اليعقوبى، ج2، ص493؛ محاضرة الابرار، ج1، ص79. در دسترس در [http://www.fatehnet.ir/index.php?option=com_content&view=article&id=2126:-248&،catid=83:1390-11-29-10-58-24&Itemid=92 فاتح نت]، بازیابی: 13 اسفند 1392.
+*حسن ابراهیم حسن، تاریخ سیاسی اسلام، ج2.
-* [http://daneshnameh.roshd.ir/mavara/mavara-index.php?page=%D9%85%D8%B3%D8%AA%D8%B9%DB%8C%D9%86+%D8%A8%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87+%D8%AE%D9%84%DB%8C%D9%81%D9%87+%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B3%DB%8C&SSOReturnPage=Check&Rand=0، دانشنامه رشد]، بازیابی: 13 اسفند 1392.
+*خلافت مستعين عباسى، [[تاریخ یعقوبی (کتاب)|تاريخ اليعقوبى]]، ج2، ص493؛ محاضرة الابرار، ج1، ص79. در دسترس در [http://www.fatehnet.ir/index.php?option=com_content&view=article&id=2126:-248&،catid=83:1390-11-29-10-58-24&Itemid=92 فاتح نت]، بازیابی: 13 اسفند 1392.
-{{خلفای بنی عباس}}
+*[http://daneshnameh.roshd.ir/mavara/mavara-index.php?page=%D9%85%D8%B3%D8%AA%D8%B9%DB%8C%D9%86+%D8%A8%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87+%D8%AE%D9%84%DB%8C%D9%81%D9%87+%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B3%DB%8C&SSOReturnPage=Check&Rand=0، دانشنامه رشد]، بازیابی: 13 اسفند 1392.
 [[رده:خلفای عباسی]]

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
 پس از درگذشت منتصر، ابوالعباس احمد ملقب به مستعین از نواده‌های معتصم خلیفه پیشین عباسی با دستیاری ترکان بر تخت خلافت نشست. او بازیچه‌ای در دست ترکان بود. دوران خلافت مستعین سه سال و نه ماه بود.
@@ سطر ۴۰: / سطر ۳۹: @@
 * خلافت مستعين عباسى، تاريخ اليعقوبى، ج2، ص493؛ محاضرة الابرار، ج1، ص79. در دسترس در [http://www.fatehnet.ir/index.php?option=com_content&view=article&id=2126:-248&،catid=83:1390-11-29-10-58-24&Itemid=92 فاتح نت]، بازیابی: 13 اسفند 1392.
 * [http://daneshnameh.roshd.ir/mavara/mavara-index.php?page=%D9%85%D8%B3%D8%AA%D8%B9%DB%8C%D9%86+%D8%A8%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87+%D8%AE%D9%84%DB%8C%D9%81%D9%87+%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B3%DB%8C&SSOReturnPage=Check&Rand=0، دانشنامه رشد]، بازیابی: 13 اسفند 1392.
+{{خلفای بنی عباس}}
 [[رده:خلفای عباسی]]

→ نسخهٔ قدیمی‌تر	نسخهٔ ‏۹ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۱۷
(بدون تفاوت)

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۲ مارس ۲۰۱۴، ساعت ۱۱:۴۹
سطر ۱:		سطر ۱:
		+	{{خلفای بنی عباس}}
	پس از درگذشت منتصر، ابوالعباس احمد ملقب به مستعین از نواده‌های معتصم خلیفه پیشین عباسی با دستیاری ترکان بر تخت خلافت نشست. او بازیچه‌ای در دست ترکان بود. دوران خلافت مستعین سه سال و نه ماه بود.		پس از درگذشت منتصر، ابوالعباس احمد ملقب به مستعین از نواده‌های معتصم خلیفه پیشین عباسی با دستیاری ترکان بر تخت خلافت نشست. او بازیچه‌ای در دست ترکان بود. دوران خلافت مستعین سه سال و نه ماه بود.

@@ سطر ۴۰: / سطر ۴۰: @@
 *حسن ابراهیم حسن، تاریخ سیاسی اسلام، ج2.
 *خلافت مستعين عباسى،تاريخ اليعقوبى، ج 2، ص 493؛ محاضرة الابرار، ج 1، ص 79.در دسترس در[http://www.fatehnet.ir/index.php?option=com_content&view=article&id=2126:-248&،catid=83:1390-11-29-10-58-24&Itemid=92 فاتح نت]، بازیابی:13 اسفند 1392.
-*[http://daneshnameh.roshd.ir/mavara/mavara-index.php?page=%D9%85%D8%B3%D8%AA%D8%B9%DB%8C%D9%86+%D8%A8%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87+%D8%AE%D9%84%DB%8C%D9%81%D9%87+%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B3%DB%8C&SSOReturnPage=Check&Rand=0،دانشنامه رشد]، بازیابی:13 اسفند 1392.
+*[http://daneshnameh.roshd.ir/mavara/mavara-index.php?page=%D9%85%D8%B3%D8%AA%D8%B9%DB%8C%D9%86+%D8%A8%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87+%D8%AE%D9%84%DB%8C%D9%81%D9%87+%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B3%DB%8C&SSOReturnPage=Check&Rand=0، دانشنامه رشد]، بازیابی:13 اسفند 1392.
 [[رده:خلفای عباسی]]