مستزاد - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

مهدی موسوی در ‏۱۵ فوریهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۵۷

2025-02-15T13:57:18Z

Aghajani در ‏۳ مارس ۲۰۲۰، ساعت ۰۶:۰۶

2020-03-03T06:06:12Z

مهدی موسوی در ‏۸ ژوئن ۲۰۱۹، ساعت ۱۰:۴۳

2019-06-08T10:43:16Z

مرضیه الله وکیل جزی در ‏۷ دسامبر ۲۰۱۳، ساعت ۰۸:۲۳

2013-12-07T08:23:39Z

Zamani در ‏۴ نوامبر ۲۰۱۳، ساعت ۱۲:۱۲

2013-11-04T12:12:31Z

عربصالحی: صفحه‌ای جدید حاوی '{{الگو:منبع الکترونیکی معتبر|ماخذ=پایگاه}} {{نیازمند ویرایش فنی}} مستزاد، شعري اس...' ایجاد کرد

2013-11-02T12:04:11Z

صفحه‌ای جدید حاوی '{{الگو:منبع الکترونیکی معتبر|ماخذ=پایگاه}} {{نیازمند ویرایش فنی}} مستزاد، شعري اس...' ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{الگو:منبع الکترونیکی معتبر|ماخذ=پایگاه}}
{{نیازمند ویرایش فنی}}
مستزاد، شعري است كه در آخر هر مصراع يا بيت آن، جمله‌اي موزون اضافه مي‌كنند؛ كه كوتاهتر از طول مصراع آن شعر است و وزن آن نيز با مصرع اول يكي نيست، اما كامل كننده ی معني مصراع است.

== مستزاد و مردوف ==

مستزاد در واقع رباعي، مثنوي، غزل و يا قطعه‌اي است كه جملات موزوني به آخر مصراعها يا
بيتهاي آن افزوده شده است. اين قالب كه در عربي مردوف خوانده مي‌شود، ظاهرا از نوعي شعر عاميانه عرب اقتباس شده است. مستزاد براي مضاميني نظير مراثي مذهبي و اشعار سياسي و به ندرت براي غزل و عرفان مورد توجه بوده است.

== مبتكر مستزاد ==

مبتكر مستزاد را "مسعود سعد سلمان" دانسته‌اند. خواجو، يغما و در شعر معاصر، ملك الشعراي بهار از شاعران مستزادسرا هستند.
مسعود سعد:
{{بیت|اي كامكار سلطان انصاف تو به گيهان|گشته عيان}}

{{بیت|مسعود شهرياري خورشيد نامداري|اندر جهان}}

{{بیت|اي اوج چرخ جايت گيتي ز روي و رايت|چون بوستان}}

== انواع مستزاد ==

مستزاد سه قسم است:
1- اول آنكه بعد از هر مصراعي چند کلمه مسجع آورده شود؛ مولانا:
{{بیت|هر لحظه به شكلي بت عيار برآمد|دل برد و نهان شد}}

{{بیت|هر دم، به لباسي دگر آن يار برآمد|گه پير و جوان شد}}

2- قسم دوم آنكه الفاظ اضافه شده بعد از يك بيت بيايد:

{{بیت|صد حلقه عنبرين بند اندر بند دلدار|ز بهر فتنه بر دوش افكند مانند كمند}}

3- قسم سوم آنكه بعد از هر بيت مصراعي به همان بحر بياورند:

{{بیت|هرگز دل ما از تو به كامي نرسید|وصلت چو رسيد، جز به خامي نرسيد}}

{{بیت|درد دل ما به دست او بازت داد|هرگز نفسي به پيش ما ننشستي}}

{{بیت|كاندر پَيَت از خانه غلامي نرسيد|برخيز و بيا كه خواجه آوازت داد}}

== مستزاد موقوف ==
طريق بيان اين نوع مستزاد اين است كه بيتي آورده شود كه معني آن، به كلمات اضافه شده بعد از بيت، موقوف باشد و معني بيت با كلمات مستزاد و اضافه شده ،كامل مي‌شود. اين نوع شعر را بيشتر اميرخسرو دهلوي بكار برده است:

{{بیت|تا خط معنبر از رُخت بيرون جست|از باده اشك خويش هر عاشق مست |رخ گلگون كرد}}

{{بیت|در جوي جمال تو مگر آب نماند|كان سبزه كه زير آب بودي، پيوست |سر بيرون كرد}}

== منابع ==
[1] . همايي، جلال الدين، صناعات ادبي، تهران، مطبوعات علمي، بي تا، ص 238.
[2] . پاكرو، فاطمه؛ زيبايي شناسي شعر فارسي، تهران، روزگار، 83، ص 163.
[3] . راستگو، محمد؛ هنر سخن آرايي، تهران، سمت، 82، ص 227.
[4] . وحيديان، كاميار؛ بديع، تهران، سمت، 83، ص 92.
[5] . كاشفي، سبزواري؛ بدايع الافكار في صنايع الاشعار، مصحح: جلاالدين كزازي، تهران، نشر مركز، 69، ص 275.
[6]. کزازی،جلال الدین؛ بدیع، تهران، نشر مرکز، 68، ص112.

== منابع ==
*[http://www.pajoohe.com/fa/index.php?Page=definition&UID=36233 حمیده سلطانی مقدم، مستزاد، پژوهشکده باقرالعلوم]، بازیابی: 10 آبان 1392.
[[رده: انواع شعر]]

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
 {{الگو:منبع الکترونیکی معتبر|ماخذ=پایگاه}}
-مستزاد، شعري است كه در آخر هر [[مصراع]] يا [[بیت|بيت]] آن، جمله‌اي موزون اضافه مي‌كنند؛ كه كوتاهتر از طول مصراع آن [[شعر]] است و وزن آن نيز با مصرع اول يكي نيست اما كامل كننده ی معني مصراع است.
+==قالب مستزاد==
-==مستزاد و مردوف==
+«مستزاد» در واقع [[رباعی|رباعی]]، [[مثنوی (قالب شعر)|مثنوی]]، [[غزل]] و يا [[قطعه|قطعه‌ای]] است كه جملات موزونی به آخر مصراعها يا بيتهای آن افزوده شده است. اين قالب كه در عربی «مردوف» خوانده مي‌شود، ظاهراً از نوعی شعر عاميانه عرب اقتباس شده است.
-مستزاد در واقع [[رباعی|رباعي]]، [[مثنوی (قالب شعر)|مثنوي]]، [[غزل]] و يا قطعه‌اي است كه جملات موزوني به آخر مصراعها يا بيتهاي آن افزوده شده است. اين قالب كه در عربي مردوف خوانده مي‌شود، ظاهراً از نوعي شعر عاميانه عرب اقتباس شده است. مستزاد براي مضاميني نظير [[مرثیه|مراثي]] مذهبي و اشعار سياسي و به ندرت براي غزل و [[عرفان]] مورد توجه بوده است.
+مستزاد برای مضامينی نظير [[مرثیه|مراثی]] مذهبی و اشعار سياسی و به ندرت برای غزل و [[عرفان]] مورد توجه بوده است.
 ==مبتكر مستزاد==
-مبتكر مستزاد را "[[مسعود سعد سلمان]]" دانسته‌اند. [[خواجوی کرمانی|خواجو]]، يغما و در شعر معاصر، ملك الشعراي بهار از شاعران مستزادسرا هستند.
+مبتكر مستزاد را "[[مسعود سعد سلمان]]" دانسته‌اند. همچنین [[خواجوی کرمانی]]، يغما و در شعر معاصر، ملک الشعرای بهار از شاعران مشهور مستزادسرا هستند.
-مسعود سعد:
+نمونه شعر مسعود سعد سلمان چنین است:
+{{بیت|ای كامكار سلطان انصاف تو به کيهان|گشته عيان}}
-{{بیت|اي كامكار سلطان انصاف تو به گيهان|گشته عيان}}
+{{بیت|مسعود شهرياری خورشيد نامداری|اندر جهان}}
-{{بیت|مسعود شهرياري خورشيد نامداري|اندر جهان}}
+{{بیت|ای اوج چرخ جايت گيتی ز روی و رايت|چون بوستان}}
 ==انواع مستزاد==
-مستزاد سه قسم است:
+قالب مستزاد دارای اقسامی است:
-*2- قسم دوم آنكه الفاظ اضافه شده بعد از يك بيت بيايد:
+*۱. اول آنكه بعد از هر مصراعی چند کلمه مسجّع آورده شود؛ [[مولوی]] می گوید:
 {{بیت|صد حلقه عنبرين بند اندر بند دلدار|ز بهر فتنه بر دوش افكند مانند كمند}}
-*3- قسم سوم آنكه بعد از هر بيت مصراعي به همان بحر بياورند:
+*۳. قسم سوم آنكه بعد از هر بيت، مصراعی به همان [[بحر (شعر)|بحر]] بياورند:
+{{بیت|هرگز دل ما از تو به كامی نرسید|وصلت چو رسيد، جز به خامی نرسيد}}
-{{بیت|هرگز دل ما از تو به كامي نرسید|وصلت چو رسيد، جز به خامي نرسيد}}
+{{بیت|درد دل ما به دست او بازت داد|هرگز نفسی به پيش ما ننشستی}}
-{{بیت|درد دل ما به دست او بازت داد|هرگز نفسي به پيش ما ننشستي}}
+{{بیت|كاندر پَيَت از خانه غلامی نرسيد|برخيز و بيا كه خواجه آوازت داد}}
-{{بیت|تا خط معنبر از رُخت بيرون جست|از باده اشك خويش هر عاشق مست |رخ گلگون كرد}}
+*۴. در قسم دیگر که «مستزاد موقوف» نامیده می شود، طريق بيان اين است كه بيتی آورده شود كه معنی آن به كلمات اضافه شده بعد از بيت، موقوف باشد و معنی بيت با كلمات مستزاد و اضافه شده، كامل مي‌شود. اين نوع شعر را بيشتر [[امیرخسرو دهلوی|اميرخسرو دهلوی]] بكار برده است:
-{{بیت|در جوي جمال تو مگر آب نماند|كان سبزه كه زير آب بودي، پيوست |سر بيرون كرد}}
+{{بیت|تا خط معنبر از رُخت بيرون جست|از باده اشک خويش هر عاشق مست |رخ گلگون كرد}}
 ==منابع==
-*[[جلال الدین همایی|همايي، جلال الدين]]، صناعات ادبي، تهران، مطبوعات علمي، بي تا، ص238.
+* [http://www.pajoohe.ir "مستزاد"، حمیده سلطانی مقدم، دانشنامه پژوهه]، بازیابی: ۱۰ آبان ۱۳۹۲.
 {{شعر فارسی}}
 [[رده:قالب های شعر]]

@@ سطر ۵۴: / سطر ۵۴: @@
 ==منبع==
-*[http://www.pajoohe.com/fa/index.php?Page=definition&UID=36233 حمیده سلطانی مقدم، مستزاد، پژوهشکده باقرالعلوم]، بازیابی: 10 آبان 1392.
+* حمیده سلطانی مقدم، مستزاد، [http://www.pajoohe.ir  دانشنامه پژوهه]، بازیابی: 10 آبان 1392.
 {{شعر فارسی}}
 [[رده:قالب های شعر]]

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
 {{الگو:منبع الکترونیکی معتبر|ماخذ=پایگاه}}
-مستزاد، شعري است كه در آخر هر مصراع يا بيت آن، جمله‌اي موزون اضافه مي‌كنند؛ كه كوتاهتر از طول مصراع آن شعر است و وزن آن نيز با مصرع اول يكي نيست اما كامل كننده ی معني مصراع است.
+مستزاد، شعري است كه در آخر هر [[مصراع]] يا [[بیت|بيت]] آن، جمله‌اي موزون اضافه مي‌كنند؛ كه كوتاهتر از طول مصراع آن [[شعر]] است و وزن آن نيز با مصرع اول يكي نيست اما كامل كننده ی معني مصراع است.
 ==مستزاد و مردوف==
-مستزاد در واقع رباعي، مثنوي، غزل و يا قطعه‌اي است كه جملات موزوني به آخر مصراعها يا بيتهاي آن افزوده شده است. اين قالب كه در عربي مردوف خوانده مي‌شود، ظاهراً از نوعي شعر عاميانه عرب اقتباس شده است. مستزاد براي مضاميني نظير مراثي مذهبي و اشعار سياسي و به ندرت براي غزل و عرفان مورد توجه بوده است.
+مستزاد در واقع [[رباعی|رباعي]]، [[مثنوی (قالب شعر)|مثنوي]]، [[غزل]] و يا قطعه‌اي است كه جملات موزوني به آخر مصراعها يا بيتهاي آن افزوده شده است. اين قالب كه در عربي مردوف خوانده مي‌شود، ظاهراً از نوعي شعر عاميانه عرب اقتباس شده است. مستزاد براي مضاميني نظير [[مرثیه|مراثي]] مذهبي و اشعار سياسي و به ندرت براي غزل و [[عرفان]] مورد توجه بوده است.
 ==مبتكر مستزاد==
-مبتكر مستزاد را "مسعود سعد سلمان" دانسته‌اند. خواجو، يغما و در شعر معاصر، ملك الشعراي بهار از شاعران مستزادسرا هستند.
+مبتكر مستزاد را "[[مسعود سعد سلمان]]" دانسته‌اند. [[خواجوی کرمانی|خواجو]]، يغما و در شعر معاصر، ملك الشعراي بهار از شاعران مستزادسرا هستند.
 مسعود سعد:
@@ سطر ۲۱: / سطر ۲۱: @@
 مستزاد سه قسم است:
-* 1- اول آنكه بعد از هر مصراعي چند کلمه مسجع آورده شود؛ مولانا:
+*1- اول آنكه بعد از هر مصراعي چند کلمه مسجع آورده شود؛ مولانا:
 {{بیت|هر لحظه به شكلي بت عيار برآمد|دل برد و نهان شد}}
 {{بیت|هر دم، به لباسي دگر آن يار برآمد|گه پير و جوان شد}}
-* 2- قسم دوم آنكه الفاظ اضافه شده بعد از يك بيت بيايد:
+*2- قسم دوم آنكه الفاظ اضافه شده بعد از يك بيت بيايد:
 {{بیت|صد حلقه عنبرين بند اندر بند دلدار|ز بهر فتنه بر دوش افكند مانند كمند}}
-* 3- قسم سوم آنكه بعد از هر بيت مصراعي به همان بحر بياورند:
+*3- قسم سوم آنكه بعد از هر بيت مصراعي به همان بحر بياورند:
 {{بیت|هرگز دل ما از تو به كامي نرسید|وصلت چو رسيد، جز به خامي نرسيد}}
@@ سطر ۳۸: / سطر ۳۸: @@
 ==مستزاد موقوف==
-طريق بيان اين نوع مستزاد اين است كه بيتي آورده شود كه معني آن به كلمات اضافه شده بعد از بيت، موقوف باشد و معني بيت با كلمات مستزاد و اضافه شده، كامل مي‌شود. اين نوع شعر را بيشتر اميرخسرو دهلوي بكار برده است:
+طريق بيان اين نوع مستزاد اين است كه بيتي آورده شود كه معني آن به كلمات اضافه شده بعد از بيت، موقوف باشد و معني بيت با كلمات مستزاد و اضافه شده، كامل مي‌شود. اين نوع شعر را بيشتر [[امیرخسرو دهلوی|اميرخسرو دهلوي]] بكار برده است:
 {{بیت|تا خط معنبر از رُخت بيرون جست|از باده اشك خويش هر عاشق مست |رخ گلگون كرد}}
 {{بیت|در جوي جمال تو مگر آب نماند|كان سبزه كه زير آب بودي، پيوست |سر بيرون كرد}}
 ==منبع==
-* [http://www.pajoohe.com/fa/index.php?Page=definition&UID=36233 حمیده سلطانی مقدم، مستزاد، پژوهشکده باقرالعلوم]، بازیابی: 10 آبان 1392.
+*[http://www.pajoohe.com/fa/index.php?Page=definition&UID=36233 حمیده سلطانی مقدم، مستزاد، پژوهشکده باقرالعلوم]، بازیابی: 10 آبان 1392.
 {{شعر فارسی}}
 [[رده:قالب های شعر]]

@@ سطر ۵۵: / سطر ۵۵: @@
 == منابع ==
 *[http://www.pajoohe.com/fa/index.php?Page=definition&UID=36233 حمیده سلطانی مقدم، مستزاد، پژوهشکده باقرالعلوم]، بازیابی: 10 آبان 1392.
-[[رده: انواع شعر]]