مسبحات - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

مهدی موسوی در ‏۱۴ فوریهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۲۷

2025-02-14T13:27:30Z

نمایش تغییرات

Zamani: حذف قول شاذ

2019-09-16T09:50:10Z

حذف قول شاذ

مهدی موسوی در ‏۳ ژوئن ۲۰۱۹، ساعت ۱۱:۴۳

2019-06-03T11:43:55Z

مهدی موسوی: ویرایش

2019-06-03T11:42:08Z

ویرایش

نمایش تغییرات

Zamani: فارسی نویسی

2019-03-31T08:23:48Z

فارسی نویسی

Zamani در ‏۹ مارس ۲۰۱۹، ساعت ۰۴:۴۵

2019-03-09T04:45:15Z

Zamani در ‏۹ مارس ۲۰۱۹، ساعت ۰۴:۳۹

2019-03-09T04:39:50Z

Zamani در ‏۳ فوریهٔ ۲۰۱۸، ساعت ۱۳:۴۱

2018-02-03T13:41:15Z

Zamani در ‏۳ فوریهٔ ۲۰۱۸، ساعت ۱۳:۰۹

2018-02-03T13:09:07Z

Zamani در ‏۳ فوریهٔ ۲۰۱۸، ساعت ۱۲:۵۰

2018-02-03T12:50:03Z

@@ سطر ۳۰: / سطر ۳۰: @@
 [[علامه مجلسى|علامه مجلسی]] در [[مرآة العقول فی شرح اخبار آل الرسول (کتاب)|مرآة العقول]] از «[[تهذیب الأحكام (کتاب)|تهذیب]]» [[شیخ طوسی]] نقل می کند که مسبحات سوره هائی هستند که با "سبح یا یسبح" آغاز می شوند.
-بسیاری از تفاسیر نیز این پنج سوره را مسبحات خوانده اند.<ref>برای نمونه بنگرید: مکارم شیرازی، گزیده تفسیر نمونه، تهران، اسلامیه، ۱۳۸۲ش، ج ۵، ص ۹۲. حسینى شاه عبدالعظیمى حسین بن احمد، تفسیر اثناعشرى‌، انتشارات میقات‌، تهران‌، ۱۳۶۳ ش‌، ج‌۱۳، ص۸.</ref>
+بسیاری از تفاسیر نیز این پنج سوره را مسبحات خوانده اند.<ref>برای نمونه بنگرید: مکارم شیرازی، گزیده تفسیر نمونه، تهران، اسلامیه، ۱۳۸۲ش، ج ۵، ص ۹۲. حسینى شاه عبدالعظیمى حسین بن احمد، تفسیر اثناعشرى‌، انتشارات میقات‌، تهران‌، ۱۳۶۳ ش‌، ج‌۱۳، ص۸.</ref> این قول روایت موقوفه ای نیز از عرباض بن ساریه دارد که در تفسیر [[ابوالفتوح رازی]] چنین آمده است: "عرباض بن ساریه روایت کرد که: رسول- علیه السّلام- هیچ شب بنخفتى تا مسبّحات بنخواندى و گفتى در این سورتها آیتى است که فاضلتر است از هزار آیت. گفتند: مسبّحات کدام است؟ گفت: سورة الحدید و الحشر و الصّفّ و الجمعة و التّغابن".<ref>ابوالفتح رازی، حسین بن علی، روض الجنان و روح الجنان فی تفسیر القرآن، ج۱۹، ص۱.</ref>
 البته برخی نقل های این روایت اسامی مسبحات را ندارد. چنانچه ابن کثیر روایت را چنین آورده است: قال الإمام أحمد: حدثنا یزید بن عبد ربه، حدثنا بقیة بن الولید، حدثنی بجیر بن سعد عن خالد بن معدان عن ابن أبی بلال عن عرباض بن ساریة أنه حدثهم أن رسول اللّه صلّى اللّه علیه و سلّم کان یقرأ المسبحات قبل أن یرقد و قال: «إن فیهن آیة أفضل من ألف آیة»، و هکذا رواه أبو داود و الترمذی و النسائی من طرق عن بقیة به.<ref>ابن کثیر دمشقى، اسماعیل بن عمرو، دارالکتب العلمیة، بیروت، ۱۴۱۹ ق، ج‌۸، ص۳۹.</ref>

@@ سطر ۲۸: / سطر ۲۸: @@
 عده ای تنها پنج سوره ای که با "سَبَّحَ، یُسَبِّحُ " آغاز می شود، مسبحات دانسته، سوره اسراء که با مصدر "سبحان" و سوره اعلی که با فعل امر "سبِّح" آغاز می شود را جزء مسبحات نمی دانند.
-[[علامه مجلسى|علامه مجلسی]] در [[مرآة العقول فی شرح اخبار آل الرسول (کتاب)|مرآة العقول]] از «[[تهذیب الأحکام (کتاب)|تهذیب]]» [[شیخ طوسی]] نقل می کند که مسبحات سوره هائی هستند که با "سبح یا یسبح" آغاز می شوند.
+[[علامه مجلسى|علامه مجلسی]] در [[مرآة العقول فی شرح اخبار آل الرسول (کتاب)|مرآة العقول]] از «[[تهذیب الأحكام (کتاب)|تهذیب]]» [[شیخ طوسی]] نقل می کند که مسبحات سوره هائی هستند که با "سبح یا یسبح" آغاز می شوند.
 بسیاری از تفاسیر نیز این پنج سوره را مسبحات خوانده اند.<ref>برای نمونه بنگرید: مکارم شیرازی، گزیده تفسیر نمونه، تهران، اسلامیه، ۱۳۸۲ش، ج ۵، ص ۹۲. حسینى شاه عبدالعظیمى حسین بن احمد، تفسیر اثناعشرى‌، انتشارات میقات‌، تهران‌، ۱۳۶۳ ش‌، ج‌۱۳، ص۸.</ref>

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
 {{خوب}}
-مسبحات سوره هایی هستند که با تسبیح خدا آغاز می شوند. نام «مسبحات» بر این سوره ها، توسط خود پيامبر اعظم صلي الله عليه و آله و سلم قرار داده شده است.<ref>رازي، ابوالفتوح، تفسير روض الجنان و روح الجنان، ج19، ص1. </ref> و در روایت معصومین علیهم السلام نیز این کلمه آمده است.
+مسبحات سوره هایی هستند که با تسبیح خدا آغاز می شوند. نام «مسبحات» بر این سوره ها، توسط خود پیامبر اعظم صلی الله علیه و آله و سلم قرار داده شده است.<ref>رازی، ابوالفتوح، تفسیر روض الجنان و روح الجنان، ج19، ص1. </ref> و در روایت معصومین علیهم السلام نیز این کلمه آمده است.
 ==واژه مسبحات==
-«مسبحات» اسم فاعل از ماده ي «سبح» است و «سبح» در لغت به معناي حمد، ستايش، تقديس، پاك و منزه دانستن است.
+«مسبحات» اسم فاعل از ماده ی «سبح» است و «سبح» در لغت به معنای حمد، ستایش، تقدیس، پاک و منزه دانستن است.
 ==تعداد مسبحات==
@@ سطر ۱۲: / سطر ۱۲: @@
 '''الف- هفت سوره [[سوره اسراء|اسراء]]، [[سوره حدید|حدید]]، [[سوره حشر|حشر]]، [[سوره صف|صف]]، [[سوره جمعه|جمعه]]، [[سوره تغابن|تغابن]]  و [[سوره اعلی|اعلی]]'''
-افرادی که قائل به این نظر هستند همه سوره هایی که با یکی از مشتقات ریشه (س ب ح) آغاز می شود را جزء سور مسبحات می دانند.<ref>دائره المعارف بزرگ اسلامی، ج8، ص283، مدخل "اسراء" از محمد علی لسانی فشارکی؛ همان، ج15، مدخل "تسبیح" از مهدی مطیع؛ اعتصامی، زهرا و آل رسول، سوسن، سوره شناسی مسبحات، فصلنامه فدک، سال اول، شماره 1، صص 29-54، ص29؛ سيد محمد باقر حجتي، پژوهشي در تاريخ قرآن، تهران، انتشارات اسلامي، 1377 ش، ص 105.؛سياح، احمد، فرهنگ بزرگ جامع نوين (فرهنگ سياح)، تهران، انتشارات اسلام،1371، ماده سبح. فيض كاشانى، محمد محسن بن شاه مرتضى، الوافي‌، كتابخانه امام أمير المؤمنين على عليه السلام‌، اصفهان‌، 1406 ق‌ چاپ: اول‌، ج9، ص1756 </ref>
+افرادی که قائل به این نظر هستند همه سوره هایی که با یکی از مشتقات ریشه (س ب ح) آغاز می شود را جزء سور مسبحات می دانند.<ref>دائره المعارف بزرگ اسلامی، ج8، ص283، مدخل "اسراء" از محمد علی لسانی فشارکی؛ همان، ج15، مدخل "تسبیح" از مهدی مطیع؛ اعتصامی، زهرا و آل رسول، سوسن، سوره شناسی مسبحات، فصلنامه فدک، سال اول، شماره 1، صص 29-54، ص29؛ سید محمد باقر حجتی، پژوهشی در تاریخ قرآن، تهران، انتشارات اسلامی، 1377 ش، ص 105.؛سیاح، احمد، فرهنگ بزرگ جامع نوین (فرهنگ سیاح)، تهران، انتشارات اسلام،1371، ماده سبح. فیض کاشانى، محمد محسن بن شاه مرتضى، الوافی‌، کتابخانه امام أمیر المؤمنین على علیه السلام‌، اصفهان‌، 1406 ق‌ چاپ: اول‌، ج9، ص1756 </ref>
 '''ب- شش سوره حدید، حشر، صف، جمعه، تغابن و اعلی'''
-مرحوم آیت الله سيد علی قاضی رحمه الله طبق نقل شاگردشان علامه طباطبائى ره به شاگردان توصيه مي نمودند مسبحات‌ست‌ را هر شب تلاوت کنند. و علامه طباطبائی می فرمایند ما به ایشان عرضه داشتیم که در خبر مسبحات خمس است كه سوره اعلى را ندارد ولی ايشان با وجود اين، سخت مصر بودند كه مسبحات‌ست‌ قرائت شود زيرا خودش هم چيزهايى ميدانست كه از اساتيد سينه بسينه اخذ كرده‌بود.<ref> حسن زاده، حسن، هزار و يك نكته، رجاء، تهران‌، 1365، چاپ: پنجم‌، ص 605 (نكته 754). </ref>
+مرحوم آیت الله سید علی قاضی رحمه الله طبق نقل شاگردشان علامه طباطبائى ره به شاگردان توصیه می نمودند مسبحات‌ست‌ را هر شب تلاوت کنند. و علامه طباطبائی می فرمایند ما به ایشان عرضه داشتیم که در خبر مسبحات خمس است که سوره اعلى را ندارد ولی ایشان با وجود این، سخت مصر بودند که مسبحات‌ست‌ قرائت شود زیرا خودش هم چیزهایى میدانست که از اساتید سینه بسینه اخذ کرده‌بود.<ref> حسن زاده، حسن، هزار و یک نکته، رجاء، تهران‌، 1365، چاپ: پنجم‌، ص 605 (نکته 754). </ref>
-آية الله جوادی آملی نیز از مسبحات ششگانه نام می برد.<ref> مرتضى جوادى آملى،تفسیر سوره حشر،نشریه پاسدار اسلام، 1376،شماره183 و 184،در دسترس در[http://www.ensani.ir/fa/content/137529/default.aspx پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی]، بازیابی:14 دی ماه 1392. </ref>
+آیة الله جوادی آملی نیز از مسبحات ششگانه نام می برد.<ref> مرتضى جوادى آملى،تفسیر سوره حشر،نشریه پاسدار اسلام، 1376،شماره183 و 184،در دسترس در[http://www.ensani.ir/fa/content/137529/default.aspx پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی]، بازیابی:14 دی ماه 1392. </ref>
 همچنین در سنن نسائی نیز آمده است : أخبرنا أحمد بن عمرو بن السرح قال أخبرنا بن وهب قال سمعت معاوية<ref>منظور معاویة بن صالح است که نام او در زمره راویان از بحیر بن سعد آمده است. در تهذیب التهذیب آمده است: «بحير بن سعد السحولي أبو خالد الحمصي، روى عن: خالد بن معدان ومكحول، وعنه: إسماعيل بن عيّاش، وبقية بن الوليد، وثور بن يزيد ـ وهو من أقرانه ـ و'''معاوية بن صالح'''، وغيرهم» (تهذيب التهذيب، ج۱، ص۳۸۴)</ref> يحدث عن بحير بن سعد عن خالد بن معدان قال كان رسول الله صلى الله عليه وسلم لا ينام حتى يقرأ المسبحات ويقول إن فيهن آية كألف آية قال معاوية إن بعض أهل العلم كانوا يجعلون المسبحات ستا سورة الحديد والحشر والحواريين وسورة الجمعة والتغابن وسبح اسم ربك الاعلى<ref>سنن نسائی، ج6، ص179</ref>

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
 {{خوب}}
-یکی از نمونه های دسته بندی سوره ها، دسته بندی با توجه به سر آغاز آنهاست که برخی از سوره های قرآن در آن قرار می گیرند. در این دسته بندی سوره هایی که با تسبیح حق تعالی آغاز می شود مسبحات نامیده می شوند. نام «مسبحات» بر سوره های مسبحات توسط خود پيامبر اعظم صلي الله عليه و آله و سلم قرار داده شده است.<ref>رازي، ابوالفتوح، تفسير روض الجنان و روح الجنان، ج19، ص1. </ref> و در روایت معصومین علیهم السلام نیز این کلمه آمده است.
+مسبحات سوره هایی هستند که با تسبیح خدا آغاز می شوند. نام «مسبحات» بر این سوره ها، توسط خود پيامبر اعظم صلي الله عليه و آله و سلم قرار داده شده است.<ref>رازي، ابوالفتوح، تفسير روض الجنان و روح الجنان، ج19، ص1. </ref> و در روایت معصومین علیهم السلام نیز این کلمه آمده است.
-==واژه مسبحات در علم لغت==
+==واژه مسبحات==
 «مسبحات» اسم فاعل از ماده ي «سبح» است و «سبح» در لغت به معناي حمد، ستايش، تقديس، پاك و منزه دانستن است.

@@ سطر ۲۰: / سطر ۲۰: @@
 آية الله جوادی آملی نیز از مسبحات ششگانه نام می برد.<ref> مرتضى جوادى آملى،تفسیر سوره حشر،نشریه پاسدار اسلام، 1376،شماره183 و 184،در دسترس در[http://www.ensani.ir/fa/content/137529/default.aspx پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی]، بازیابی:14 دی ماه 1392. </ref>
-همچنین در سنن نسائی نیز آمده است : أخبرنا أحمد بن عمرو بن السرح قال أخبرنا بن وهب قال سمعت معاوية يحدث عن بحير بن سعد عن خالد بن معدان قال كان رسول الله صلى الله عليه وسلم لا ينام حتى يقرأ المسبحات ويقول إن فيهن آية كألف آية قال معاوية إن بعض أهل العلم كانوا يجعلون المسبحات ستا سورة الحديد والحشر والحواريين وسورة الجمعة والتغابن وسبح اسم ربك الاعلى<ref>سنن نسائی، ج6، ص179</ref>
+همچنین در سنن نسائی نیز آمده است : أخبرنا أحمد بن عمرو بن السرح قال أخبرنا بن وهب قال سمعت معاوية<ref>منظور معاویة بن صالح است که نام او در زمره راویان از بحیر بن سعد آمده است. در تهذیب التهذیب آمده است: «بحير بن سعد السحولي أبو خالد الحمصي، روى عن: خالد بن معدان ومكحول، وعنه: إسماعيل بن عيّاش، وبقية بن الوليد، وثور بن يزيد ـ وهو من أقرانه ـ و'''معاوية بن صالح'''، وغيرهم» (تهذيب التهذيب، ج۱، ص۳۸۴)</ref> يحدث عن بحير بن سعد عن خالد بن معدان قال كان رسول الله صلى الله عليه وسلم لا ينام حتى يقرأ المسبحات ويقول إن فيهن آية كألف آية قال معاوية إن بعض أهل العلم كانوا يجعلون المسبحات ستا سورة الحديد والحشر والحواريين وسورة الجمعة والتغابن وسبح اسم ربك الاعلى<ref>سنن نسائی، ج6، ص179</ref>
 سوره ای که در قول 6 سوره نسبت به 7 سوره ندارد سوره اسراء است. این سوره با "سبحان" آغاز می شود بر خلاف سوره های دیگر که با "سبِّح" یا"سَبَّحَ" یا "یسبح" یعنی یک فعل آغاز می گردد.

@@ سطر ۲۱: / سطر ۲۱: @@
 همچنین در سنن نسائی نیز آمده است : أخبرنا أحمد بن عمرو بن السرح قال أخبرنا بن وهب قال سمعت معاوية يحدث عن بحير بن سعد عن خالد بن معدان قال كان رسول الله صلى الله عليه وسلم لا ينام حتى يقرأ المسبحات ويقول إن فيهن آية كألف آية قال معاوية إن بعض أهل العلم كانوا يجعلون المسبحات ستا سورة الحديد والحشر والحواريين وسورة الجمعة والتغابن وسبح اسم ربك الاعلى<ref>سنن نسائی، ج6، ص179</ref>
 '''ج- پنج سوره حدید، حشر، صف، جمعه، تغابن'''
@@ سطر ۳۲: / سطر ۳۴: @@
 '''د_ هفت سوره سوره حدید، حشر، صف، جمعه، تغابن  و اعلی به علاوه دو سوره فرقان و تبارک:'''
-آیت الله معرفت دو سوره فرقان و ملک که با تبارک شروع شده اند را نیز علاوه بر هفت سوره ای که با تسبیح شروع می شوند محتمل شمول مسبحات میداند و می نویسد: "والسور المسبحات سبع او تزید الی تسع لو جعلنا التبارک تسبیحاً کما هو الراجح".<ref>معرفت، محمد هادی، تلخیص التمهید، ج2، ص313.</ref>
+آیت الله معرفت دو سوره [[سوره فرقان|فرقان]] و [[سوره ملک|ملک]] که با تبارک شروع شده اند را نیز علاوه بر هفت سوره ای که با تسبیح شروع می شوند محتمل شمول مسبحات میداند و می نویسد: "والسور المسبحات سبع او تزید الی تسع لو جعلنا التبارک تسبیحاً کما هو الراجح".<ref>معرفت، محمد هادی، تلخیص التمهید، ج2، ص313.</ref>
 از بین این اقوال دو قول از همه مشهورتر است یکی قولی که سوره های قرآن را هفت سوره اغاز شده با یکی از مشتقات سبح می داند  و دیگری قولی که مسبحات را پنج سوره آغاز شده با سبح و یسبح می داند. از بین این دو قول، قول دوم روایت موقوفه ای از عرباض بن ساريه دارد که در تفسیر ابوالفتوح رازی چنین آمده است: "عرباض بن ساريه روايت كرد كه: رسول- عليه السّلام- هيچ شب بنخفتى تا مسبّحات بنخواندى و گفتى در اين سورتها آيتى است كه فاضلتر است از هزار آيت. گفتند: مسبّحات كدام است؟ گفت: سورة الحديد و الحشر و الصّفّ والجمعة والتّغابن".<ref>ابوالفتح رازی، حسین بن علی، روض الجنان و روح الجنان فی تفسیر القرآن، ج19، ص1.</ref>
@@ سطر ۴۴: / سطر ۴۶: @@
 *[[امام باقر]] علیه السلام فرموده اند: "من قراء المسبحات کلها قبل اَن ینام لم یمت حتی یدرک القائم و اِن مات کان فی جوار محمد النبی صلی الله علیه و آله وسلم". یعنی هر کس سور مسبحات را قبل از خواب قرائت کند نمی میرد تا حضرت قائم علیه السلام را درک کند و اگر بمیرد در کنار رسول اکرم صلی الله علیه و آله و سلم خواهد بود.<ref>ابن بابويه، محمد بن على‌، ثواب الأعمال و عقاب الأعمال، ص119.</ref>
 ==پانویس==
 {{پانویس}}
 {{قرآن}}
 [[رده: قرآن]]
 [[رده: سوره های قرآن]]

@@ سطر ۱۰: / سطر ۱۰: @@
 در این که سور مسبحات کدام سوره ها می باشد، اختلافاتی وجود دارد. اقوال مختلف در این مورد به شرح زیر است:
-'''الف- هفت سوره اسراء، حدید، حشر، صف، جمعه، تغابن  و اعلی'''
+'''الف- هفت سوره [[سوره اسراء|اسراء]]، [[سوره حدید|حدید]]، [[سوره حشر|حشر]]، [[سوره صف|صف]]، [[سوره جمعه|جمعه]]، [[سوره تغابن|تغابن]]  و [[سوره اعلی|اعلی]]'''
 افرادی که قائل به این نظر هستند همه سوره هایی که با یکی از مشتقات ریشه (س ب ح) آغاز می شود را جزء سور مسبحات می دانند.<ref>دائره المعارف بزرگ اسلامی، ج8، ص283، مدخل "اسراء" از محمد علی لسانی فشارکی؛ همان، ج15، مدخل "تسبیح" از مهدی مطیع؛ اعتصامی، زهرا و آل رسول، سوسن، سوره شناسی مسبحات، فصلنامه فدک، سال اول، شماره 1، صص 29-54، ص29؛ سيد محمد باقر حجتي، پژوهشي در تاريخ قرآن، تهران، انتشارات اسلامي، 1377 ش، ص 105.؛سياح، احمد، فرهنگ بزرگ جامع نوين (فرهنگ سياح)، تهران، انتشارات اسلام،1371، ماده سبح. فيض كاشانى، محمد محسن بن شاه مرتضى، الوافي‌، كتابخانه امام أمير المؤمنين على عليه السلام‌، اصفهان‌، 1406 ق‌ چاپ: اول‌، ج9، ص1756 </ref>