مزارعه - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Akbari در ‏۲۲ آوریل ۲۰۲۰، ساعت ۱۰:۴۶

2020-04-22T10:46:06Z

Akbari در ‏۲۲ آوریل ۲۰۲۰، ساعت ۱۰:۳۰

2020-04-22T10:30:11Z

مهدی موسوی در ‏۳ ژوئن ۲۰۱۹، ساعت ۰۶:۴۰

2019-06-03T06:40:51Z

Saeed zamani در ‏۱۷ مارس ۲۰۱۳، ساعت ۱۳:۱۳

2013-03-17T13:13:27Z

مرضیه الله وکیل جزی: صفحه‌ای جدید حاوی '==مزارعه == «مزارعه» آن است كه مالك، زمين كشاورزى را در اختيار زارع بگذارد تا زرا...' ایجاد کرد

2012-07-16T13:21:44Z

صفحه‌ای جدید حاوی '==مزارعه == «مزارعه» آن است كه مالك، زمين كشاورزى را در اختيار زارع بگذارد تا زرا...' ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

==مزارعه ==

«مزارعه» آن است كه مالك، زمين كشاورزى را در اختيار زارع بگذارد تا زراعت كند و درصدى از محصول آن را به مالك بدهد.<ref> رساله توضيح المسائل، م 2228.</ref>

'''اهميت زراعت در اسلام '''

در [[اسلام]]، كشاورزى از اهميتى بسيار برخوردار است. در [[احاديث]]، از انبياى الهى به عنوان پيشگامان اين راه ستايش شده است.

[[امام صادق]] عليه السلام در ستايش كشاورزان مى فرمايد: «هُمُ الزَّارِعُونَ كُنُوزُ اللَّهِ فِى أَرْضِهِ وَما فِى الْأَعْمالِ شَىْ ءٌ احَبَّ الىَ اللَّهِ مِنَ الزِّراعَةِ وَ ما بَعَثَ اللَّهُ نَبِيّاً الَّا زَرَّاعاً الَّا ادْريسَ فَانَّهُ كانَ خَيَّاطاً؛<ref> [[وسائل الشيعه]]، ج 12، ص 25.</ref> آنان كشاورزانى هستند كه، گنج هاى خداوند در زمينند و هيچ كارى نزد خداوند محبوب تر از كشاورزى نيست. خداوند هيچ پيامبرى را مبعوث نكرد مگر آن كه كشاورزى مى كرد جز حضرت ادريس، كه خياط بود».

و درباره كشاورزى مى فرمايد: «أَلْكيمِياءُ الْأَكْبَرُ الزِّراعَةُ؛<ref> وسائل الشيعة، ج 12، ص 24.</ref> كشاورزى، بزرگ ترين كيميا<ref> كيميا: دانش تبديلِ مس (يا فلزات ديگر) به طلا. (فرهنگ معين).</ref> است».

به راستى با داشتن چنين فرهنگ و سرزمينى، چرا بايد مسلمانان همچنان فقير باشند؟! حضرت على عليه السلام در اين باره چه زيبا مى فرمايد: «مَنْ وَجَدَ ماءاً وَ تُراباً ثُمَّ افْتَقَرَ فَابْعَدَهُ اللَّهُ؛<ref> همان.</ref> كسى كه با وجود آب و خاك فقير شود، خداوند او را از رحمت خويش دور كند!».

'''شرايط مزارعه '''

* 1- ايجاب و قبول: از آن جا كه عقد مزارعه، دو طرف دارد، نيازمند به توافق طرفين است كه از آن به «ايجاب و قبول» ياد مى كنند. ايجاب را مالك زمين و قبول را زارع مى گويد و به هر لفظ و معنايى ايراد شود كه مزارعه را برساند، صحيح است.<ref> تحريرالوسيله، ج 1، ص 584.</ref>

* 2- اهليت: اهليت، به وسيله شرايط عمومى معاملات از قبيل بلوغ، عقل، قصد، اختيار، رشد و ممنوع نبودن از تصرف در مال به واسطه ورشكست شدن براى طرفين - در صورتى كه تصرف آن‌ها مالى باشد - تحقق مى يابد. ولى اين شرط عدم ممنوعيت از تصرف براى زارعى كه فقط در روى زمين كار مى كند نيست.<ref> همان.</ref>

* 3- تعيين حدود زمين: زمين مورد مزارعه از نظر مكان، حدود و مقدار بايد مشخص باشد. در غير اين صورت، مزارعه باطل است.<ref> همان.</ref>

* 4- قابل كشت بودن زمين: مزارعه بر زمينى كه به دليلى قابليت كشت ندارد، صحيح نيست. مگر اين كه مشكل آن به روشى معقول حل شدنى باشد.<ref> تحريرالوسيله، ج 1، ص 584، م 1.</ref>

* 5- تعيين نوع زراعت و بذر: نوع زراعت و بذر هنگام قرارداد، بايد معلوم شود. اگر در آن محل، يك نوع زراعت مرسوم است، چنانچه نامش را نيز نبرند، همان زراعت معين مى شود.<ref> همان.</ref>

* 6- تعيين مدت زراعت: زمان آغاز زراعت و مدتش بايد به وسيله ماه يا سال تعيين شود. اين مدت نبايد از زمان معمول براى به دست آمدن محصول كمتر باشد.<ref> همان.</ref>

* 7- تعيين سهم: سهم هر يك، هنگام قرارداد بايد به صورت مشاع و درصد مشخص شود.<ref> همان.</ref>

* 8- تعيين هزينه ها: اگر مخارج كشت - از قبيل كود، بذر، شخم زدن و چيزهاى ديگر - در عرف محل معلوم نباشد، بايد در قرارداد براى طرفين تعيين شود.<ref> همان.</ref>

'''احكام مزارعه '''

'''الف) از نظر پيمان :'''

* 1- پيمان مزارعه براى هر دو طرف لازم‌الاجرا است و با فسخ يك طرف، باطل نمى شود، مگر در صورتى كه يكى از دو طرف حق خيار داشته باشد.<ref> همان.</ref>

* 2- قرارداد مزارعه با [[مرگ]] يكى از دو طرف باطل نمى شود، بلكه وارثان جايش را خواهند گرفت.<ref> همان، م 12.</ref>

'''ب) ترك پيمان از سوى زارع :'''

* 1- اگر ترك پيمان، بدون عذر باشد، زارع بايد معادل اجاره زمين را به مالك بدهد.

* 2- اگر ترك پيمان، با عذر باشد - مثل بارش بسيار برف يا خرابى به واسطه سيل - مزارعه خود به خود فسخ مى شود و زارع ضامن خسارت نيست.<ref> تحريرالوسيله، ج 1، ص 584، م 6.</ref>

'''ج) نقض پيمان از سوى زارع :'''

هرگاه در پيمان، نوع خاصى از زراعت تعيين شود و زارع از آن تخلف كند، مالك مختار است كه همان را بپذيرد يا فسخ كند. در صورت فسخ؛ اگر تعيين كشت در قرارداد، به صورت شرط ضمن عقد<ref> شرط ضمن عقد، آن است كه ابتدا موضوع عقد به صورت مطلق آمده و سپس مشروط شده است؛ مثل اين كه مالك بگويد: «اين زمين را براى زراعت به تو مى دهم به شرط اين كه در آن گندم بكارى».</ref> بوده است، زارع، ضامن اجاره زمين است؛ و اگر به صورت قيد<ref> قيدبودن، جايى است كه از همان ابتدا نوعى خاص از كشت، موضوع پيمان قرار گيرد؛ مثل اين كه مالك بگويد: «اين زمين را براى كشت گندم به تو مى دهم».</ref>، زارع، اجاره زمين را ضامن است و چنانچه خسارت ناشى از تخلف قرارداد، بيشتر از اجاره باشد بايد خسارت را بپردازد.<ref> تحريرالوسيله، ج 1، ص 584، م 8.</ref><ref> احكام اقتصادى (ج 2)، نعمت الله حصاركى ، ص 42.</ref>

==پانویس ==
<references />

@@ سطر ۴۸: / سطر ۴۸: @@
 ==پانویس==
 <references />
 {{فقه/احکام}}
 [[رده:احکام اقتصادی]]

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۲ آوریل ۲۰۲۰، ساعت ۱۰:۳۰
سطر ۴۹:		سطر ۴۹:
	<references />		<references />

		+
		+	{{فقه/احکام}}
	[[رده:احکام اقتصادی]]		[[رده:احکام اقتصادی]]

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
 «مزارعه» آن است كه مالك، زمين كشاورزى را در اختيار زارع بگذارد تا زراعت كند و درصدى از محصول آن را به مالك بدهد.<ref> رساله توضيح المسائل، م 2228.</ref>
 ==اهميت زراعت در اسلام==
 در [[اسلام]]، كشاورزى از اهميتى بسيار برخوردار است. در [[احاديث]]، از انبياى الهى به  عنوان پيشگامان اين راه ستايش شده است.
-[[امام صادق]] عليه السلام در ستايش كشاورزان مى فرمايد: «هُمُ الزَّارِعُونَ كُنُوزُ اللَّهِ فِى أَرْضِهِ وَما فِى الْأَعْمالِ شَىْ ءٌ احَبَّ الىَ اللَّهِ مِنَ الزِّراعَةِ وَ ما بَعَثَ اللَّهُ نَبِيّاً الَّا زَرَّاعاً الَّا ادْريسَ فَانَّهُ كانَ خَيَّاطاً؛<ref> [[وسائل الشيعه]]، ج 12، ص 25.</ref> آنان كشاورزانى هستند كه، گنج هاى خداوند در زمينند و هيچ كارى نزد خداوند محبوب تر از كشاورزى نيست. خداوند هيچ پيامبرى را مبعوث نكرد مگر آن كه كشاورزى مى كرد جز حضرت ادريس، كه خياط بود».
+[[امام صادق]] عليه السلام در ستايش كشاورزان مى فرمايد: «هُمُ الزَّارِعُونَ كُنُوزُ اللَّهِ فِى أَرْضِهِ وَما فِى الْأَعْمالِ شَىْءٌ أحَبَّ الىَ اللَّهِ مِنَ الزِّراعَةِ وَ ما بَعَثَ اللَّهُ نَبِيّاً الَّا زَرَّاعاً الَّا ادْريسَ فَانَّهُ كانَ خَيَّاطاً؛<ref> [[وسائل الشيعه]]، ج 12، ص 25.</ref> آنان كشاورزانى هستند كه، گنج هاى خداوند در زمينند و هيچ كارى نزد خداوند محبوب تر از كشاورزى نيست. خداوند هيچ پيامبرى را مبعوث نكرد مگر آن كه كشاورزى مى كرد جز حضرت ادريس، كه خياط بود».
 و درباره كشاورزى مى فرمايد: «أَلْكيمِياءُ الْأَكْبَرُ الزِّراعَةُ؛<ref> وسائل الشيعة، ج 12، ص 24.</ref> كشاورزى، بزرگ ترين كيميا<ref> كيميا: دانش تبديلِ مس (يا فلزات ديگر) به طلا. (فرهنگ معين).</ref> است».
-به  راستى با داشتن چنين فرهنگ و سرزمينى، چرا بايد مسلمانان همچنان فقير باشند؟! حضرت على عليه السلام در اين باره چه زيبا مى فرمايد: «مَنْ وَجَدَ ماءاً وَ تُراباً ثُمَّ افْتَقَرَ فَابْعَدَهُ اللَّهُ؛<ref> همان.</ref> كسى  كه با وجود آب و خاك فقير شود، خداوند او را از رحمت خويش دور كند!».
+به راستى با داشتن چنين فرهنگ و سرزمينى، چرا بايد مسلمانان همچنان فقير باشند؟! [[امام علی علیه السلام|حضرت على]] عليه السلام در اين باره چه زيبا مى فرمايد: «مَنْ وَجَدَ ماءاً وَ تُراباً ثُمَّ افْتَقَرَ فَأبْعَدَهُ اللَّهُ؛<ref> همان.</ref> كسى  كه با وجود آب و خاك فقير شود، خداوند او را از رحمت خويش دور كند!».
 ==شرايط مزارعه==
-* 3- تعيين حدود زمين: زمين مورد مزارعه از نظر مكان، حدود و مقدار بايد مشخص باشد. در غير اين صورت، مزارعه باطل است.<ref> همان.</ref>
+*1- ايجاب و قبول: از آن جا كه عقد مزارعه، دو طرف دارد، نيازمند به توافق طرفين است كه از آن به «ايجاب و قبول» ياد مى كنند. ايجاب را مالك زمين و قبول را زارع مى گويد و به هر لفظ و معنايى ايراد شود كه مزارعه را برساند، صحيح است.<ref> تحريرالوسيله، ج 1، ص 584.</ref>
-* 4- قابل كشت بودن زمين: مزارعه بر زمينى كه به دليلى قابليت كشت ندارد، صحيح  نيست. مگر اين كه مشكل آن به روشى معقول حل شدنى باشد.<ref> تحريرالوسيله، ج 1، ص 584، م 1.</ref>
+*2- اهليت: اهليت، به  وسيله شرايط عمومى معاملات از قبيل بلوغ، عقل، قصد، اختيار، رشد و ممنوع نبودن از تصرف در مال به  واسطه ورشكست شدن براى طرفين - در صورتى كه تصرف آن‌ها مالى باشد - تحقق مى يابد. ولى اين شرط عدم ممنوعيت از تصرف براى زارعى كه فقط در روى زمين كار مى كند نيست.<ref> همان.</ref>
-* 5- تعيين نوع زراعت و بذر: نوع زراعت و بذر هنگام قرارداد، بايد معلوم شود. اگر در آن محل، يك نوع زراعت مرسوم است، چنانچه  نامش را نيز نبرند، همان زراعت معين مى شود.<ref> همان.</ref>
+*3- تعيين حدود زمين: زمين مورد مزارعه از نظر مكان، حدود و مقدار بايد مشخص باشد. در غير اين صورت، مزارعه باطل است.<ref> همان.</ref>
-* 6- تعيين مدت زراعت: زمان آغاز زراعت و مدتش بايد به  وسيله ماه يا سال تعيين شود. اين مدت نبايد از زمان معمول براى به  دست آمدن محصول كمتر باشد.<ref> همان.</ref>
+*4- قابل كشت بودن زمين: مزارعه بر زمينى كه به دليلى قابليت كشت ندارد، صحيح  نيست. مگر اين كه مشكل آن به روشى معقول حل شدنى باشد.<ref> تحريرالوسيله، ج 1، ص 584، م 1.</ref>
-* 7- تعيين سهم: سهم هر يك، هنگام قرارداد بايد به  صورت مشاع و درصد مشخص شود.<ref> همان.</ref>
+*5- تعيين نوع زراعت و بذر: نوع زراعت و بذر هنگام قرارداد، بايد معلوم شود. اگر در آن محل، يك نوع زراعت مرسوم است، چنانچه  نامش را نيز نبرند، همان زراعت معين مى شود.<ref> همان.</ref>
-* 8- تعيين هزينه ها: اگر مخارج كشت - از قبيل كود، بذر، شخم زدن و چيزهاى ديگر - در عرف محل معلوم نباشد، بايد در قرارداد براى طرفين تعيين شود.<ref> همان.</ref>
+*6- تعيين مدت زراعت: زمان آغاز زراعت و مدتش بايد به  وسيله ماه يا سال تعيين شود. اين مدت نبايد از زمان معمول براى به  دست آمدن محصول كمتر باشد.<ref> همان.</ref>
-== احكام مزارعه ==
+*8- تعيين هزينه ها: اگر مخارج كشت - از قبيل كود، بذر، شخم زدن و چيزهاى ديگر - در عرف محل معلوم نباشد، بايد در قرارداد براى طرفين تعيين شود.<ref> همان.</ref>
 '''<I>الف) از نظر پيمان :</I>'''
-* 1- پيمان مزارعه براى هر دو طرف لازم‌الاجرا است و با فسخ يك طرف، باطل نمى شود، مگر در صورتى كه يكى از دو طرف حق خيار داشته باشد.<ref> همان.</ref>
+*1- پيمان مزارعه براى هر دو طرف لازم‌الاجرا است و با فسخ يك طرف، باطل نمى شود، مگر در صورتى كه يكى از دو طرف حق خيار داشته باشد.<ref> همان.</ref>
-* 2- قرارداد مزارعه با [[مرگ]] يكى از دو طرف باطل نمى شود، بلكه وارثان جايش را خواهند گرفت.<ref> همان، م 12.</ref>
+*2- قرارداد مزارعه با مرگ يكى از دو طرف باطل نمى شود، بلكه وارثان جايش را خواهند گرفت.<ref> همان، م 12.</ref>
 '''<I>ب) ترك پيمان از سوى زارع :</I>'''
-* 1- اگر ترك پيمان، بدون عذر باشد، زارع بايد معادل اجاره زمين را به مالك بدهد.
+*1- اگر ترك پيمان، بدون عذر باشد، زارع بايد معادل اجاره زمين را به مالك بدهد.
-* 2- اگر ترك پيمان، با عذر باشد - مثل بارش بسيار برف يا خرابى به  واسطه سيل - مزارعه خود به خود فسخ مى شود و زارع ضامن خسارت نيست.<ref> تحريرالوسيله، ج 1، ص 584، م 6.</ref>
+*2- اگر ترك پيمان، با عذر باشد - مثل بارش بسيار برف يا خرابى به  واسطه سيل - مزارعه خود به خود فسخ مى شود و زارع ضامن خسارت نيست.<ref> تحريرالوسيله، ج 1، ص 584، م 6.</ref>
 '''<I>ج) نقض پيمان از سوى زارع :</I>'''
-هرگاه در پيمان، نوع خاصى از زراعت تعيين شود و زارع از آن تخلف كند، مالك مختار است كه همان را بپذيرد يا فسخ كند. در صورت فسخ؛ اگر تعيين كشت در قرارداد، به  صورت شرط ضمن عقد<ref> شرط ضمن عقد، آن است كه ابتدا موضوع عقد به  صورت مطلق آمده و سپس مشروط شده است؛ مثل اين كه مالك بگويد: «اين  زمين را براى زراعت به تو مى دهم به شرط اين كه در آن گندم بكارى».</ref> بوده است، زارع، ضامن اجاره زمين است؛ و اگر به  صورت قيد<ref> قيدبودن، جايى است كه از همان ابتدا نوعى خاص از كشت، موضوع پيمان قرار گيرد؛ مثل اين كه مالك بگويد: «اين زمين را براى  كشت گندم به تو مى دهم».</ref>، زارع، اجاره زمين را ضامن است و چنانچه خسارت ناشى از تخلف قرارداد، بيشتر از اجاره باشد بايد خسارت را بپردازد.<ref> تحريرالوسيله، ج 1، ص 584، م 8.</ref><ref> احكام اقتصادى (ج  2)، نعمت الله حصاركى ، ص 42.</ref>
+هرگاه در پيمان، نوع خاصى از زراعت تعيين شود و زارع از آن تخلف كند، مالك مختار است كه همان را بپذيرد يا فسخ كند. در صورت فسخ؛ اگر تعيين كشت در قرارداد، به  صورت شرط ضمن عقد<ref> شرط ضمن عقد، آن است كه ابتدا موضوع عقد به  صورت مطلق آمده و سپس مشروط شده است؛ مثل اين كه مالك بگويد: «اين  زمين را براى زراعت به تو مى دهم به شرط اين كه در آن گندم بكارى».</ref> بوده است، زارع، ضامن اجاره زمين است؛ و اگر به  صورت قيد<ref> قيدبودن، جايى است كه از همان ابتدا نوعى خاص از كشت، موضوع پيمان قرار گيرد؛ مثل اين كه مالك بگويد: «اين زمين را براى  كشت گندم به تو مى دهم».</ref> باشد، زارع، اجاره زمين را ضامن است و چنانچه خسارت ناشى از تخلف قرارداد، بيشتر از اجاره باشد بايد خسارت را بپردازد.<ref> تحريرالوسيله، ج 1، ص 584، م 8.</ref><ref> احكام اقتصادى (ج  2)، نعمت الله حصاركى ، ص 42.</ref>
-==پانویس ==
+==پانویس==
 <references />
 [[رده:احکام اقتصادی]]