مرگ - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Mohammadi: /* مرگ در منظر قرآن */

2026-09-17T13:32:03Z

‏مرگ در منظر قرآن

Mohammadi در ‏۱۷ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۳:۲۹

2026-09-17T13:29:39Z

مهدی موسوی: ویرایش

2019-06-03T05:56:57Z

ویرایش

نمایش تغییرات

Saeed zamani: رده

2013-03-17T13:06:49Z

رده

مهدی موسوی: ایجاد صفحه

2012-10-07T09:05:20Z

ایجاد صفحه

صفحهٔ تازه

«'''مَرْگ'''» در مقابل «'''زندگى'''»، اسمی است برای مردن و جدائى روح از بدن; معادل آن در زبان عربى واژگان «موت»، «ممات»، و «توفّى» می باشد.

حقيقت اين واژه در مورد موجودات جاندار، مانند انسان يا هر حيوانى صادق است، و گاه مجازاً در شيئى كه بار ارزش دهنده اش را از دست داده باشد، مانند زمينِ گل و گياه از دست داده نيز به كار رود: «يحيى الارض بعد موتها».
چنان كه در فارسى مجازاً به جاى «نيستى» پس از هستى (فناء) نيز استعمال مى شود.

== «مرگ» در منظر [[قرآن]] ==

«موت» (مرگ) با مشتقاتش 165 بار در قرآن كريم ذكر شده است.

'''بخشی از آیات مربوطه:'''

*«الله يتوفّى الانفس حين موتها و التى لم تمت فى منامها»: خداوند است كه جانها را هنگام مرگ و نيز در حال خواب درمى يابد (و از بدن جدا مى سازد) ([[سوره زمر]]:42).

*«و ماكان لنفس ان تموت الاّ بإذن الله»: هيچ كس را نرسد كه بميرد جز به اذن پروردگار ([[سوره آل عمران]]:145).

*«نحن قدّرنا بينكم الموتَ»: ما مرگ را در ميان شما مقرر داشتيم ([[سوره واقعه]]: 60).

*«كلّ نفس ذائقة الموت و انما تُوفّون اجوركم يوم القيامة»: همه كس چشنده شربت مرگ است و به طور قطع روز قيامت به پاداش اعمالتان خواهيد رسيد (آل عمران: 184).

*«الذى خلق الموت و الحيوة ليبلوكم ايّكم احسن عملاً»: خداوندى كه مرگ و زندگى آفريد تا شما بندگان را بيازمايد كه كداميك نيكوكارتريد. ([[سوره ملک]]: 2)

== روايات مربوط به «مرگ» ==

*از [[پیامبر|حضرت رسول]] (صلی الله علیه و آله) روايت است كه فرمود: بهترين زهد در دنيا ياد مرگ و بهترين عبادت ياد مرگ و بهترين انديشه ياد مرگ است زيرا هر آن كس كه ياد مرگ او را (از دغدغه روزگار) آرام سازد قبر خود را باغى از باغهاى بهشت بيابد.

*به [[اميرالمؤمنين]] (علیه السلام) عرض شد به چه چيزى مى توان آماده مرگ شد؟ فرمود: به انجام واجبات و ترك محرمات و دارا بودن صفات نيك آنگاه چنين كسى را باكى نبود كه مرگ به سراغ او آيد يا او به سراغ مرگ رود.

*از [[امام صادق]] (علیه السلام) روايت است كه عيسى بن مريم هماره مى فرمود: هول و هراسى كه ندانى كى تو را دريابد، چرا در برابرش مهيا نباشى كه پيش از ورود ناگهانيش خويشتن را آماده سازى؟!

== علل ترس از «مرگ» ==

* '''عشق به زندگی'''

یک انسان متعادل زندگی را دوست می دارد، جهان و زیبائی های آن را دوست می دارد و آرزو می کند که بتواند برای همیشه زنده بماند .
انسان در دشوارترین شرایط هم دل از زندگی برنمی کند و معذور هم هست برای این که عشق به زندگی یک عشق غریزی و نهادی است .

امام علی علیه السلام می فرماید:

«و اعلموا انه لیس من شی ء الاّ و یکاد صاحبه یشبع منه و یمله الا الحیاة فانه لا یجد فی الموت راحة;<ref> نهج البلاغه، خطبه 133 . </ref> بدانید که انسان سرانجام همه لذت های دنیا سیر می شود، جز لذت زندگی; برای این که هیچ کس در مرگ آسایش نمی بیند .»

انسان زندگی را حتی در شرایط تلخ و ناگوار هم بر مرگ و تلخی های آن ترجیح می دهد.

* '''دست نیافتن به آرزوها و اهداف'''

امام علی علیه السلام مرگ را عامل دست نیافتن آدمی به آرزوها و اهداف خویش می داند و می فرماید:

«فان الموت ... مباعد نیاتکم»;<ref> نهج البلاغه، خ 230، بند2 . </ref> مرگ میان شما و هدفهایتان فاصله می شود.

به هر حال هر گونه آرزویی ممکن است با حلول مرگ، بر باد رود؛ اما انسانی که به سرنوشت و مرگ بیندیشد، دل به فریب آرزوها نمی سپارد، چنانکه امام علی علیه السلام می فرمایند:

«لو رای العبد الاجل و مصیره، لأبغض الامل و غروره;<ref> همان، حکمت 334 . </ref> اگر انسان اجل و عواقب آن را می دید، با آرزو و فریب آرزوها دشمنی می ورزید .»

* '''کیفیت مرگ'''

یکی دیگر از عوامل ترس از مرگ، نگرانی و ترس از چگونگی مرگ است. این چگونگی گاهی به خود مرگ مربوط است و گاهی به شرایط و موقعیت مرگ.

* '''نگرانی از نقص و کمبود عمل'''

انسان های با ایمان در هر شرایطی که باشند اعمال خود را ناچیز دیده و از این بابت نگرانند . علی علیه السلام می فرماید:

«ینبغی للعاقل ان یعمل للمعاد و یستکثر من الزاد قبل زهوق نفسه و حلول رمسه».

امام همچنین می فرمایند:
«آگاه باش که راهی سخت و دراز در پیش داری که توفیق شما در پیمودن این راه در گرو آن است که به شایستگی بکوشی و تا می توانی توشه برگیری و بار گناه خود را سبک گردانی که سنگینی آن در این راه دشوار، رنج آور است . پیشاپیش تا می توانی به آن سرای توشه بفرست ... بدان که در پیش روی تو گردنه های صعب العبور وجود دارد که تا می توانی باید سبک بار بوده و توشه راه داشته باشی .»<ref> نهج البلاغه، نامه 31. </ref>

* '''کثرت گناه'''

یکی دیگر از عوامل نگرانی مؤمنان از مرگ، زیادی گناهان است . حضرت علی علیه السلام می فرمایند:
«چنان مباش که به خاطر گناهان زیاد خود مرگ را ناخوش داری .»<ref> همان، حکمت 150 . </ref>
بنابراین اگر گناهکار نباشی باید همانند مولا از مرگ باک نداشته باشی که تو به سوی آن بروی یا او به سوی تو گام بردارد .

* '''بیم از مرگ بی فضیلت'''

اگر چه همه اقسام مرگ، مرگ اند; اما به لحاظ فضیلت، مرگ با مرگ دیگر تفاوت دارد. علی علیه السلام، آرزومند شهادت بود و مرگ در بستر را دوست نمی داشت. حضرت در این باره می فرماید:

«مرگ چنان با سرعت و جدیت در تعقیب ماست که چه ایستادگی کنیم و چه بگریزیم، بر ما دست خواهد یافت . با ارج ترین مرگ ها نزد من، کشته شدن با شمشیر (شهادت) است. سوگند به خداوندی که جان فرزند ابوطالب در دست اوست، اگر هزار شمشیر بر سرم بخورد، برایم آسان تر از آن است که در بستر بمیرم و نه در راه فرمان خدا.»<ref> همان خطبه 123، بند 1 . </ref>

== منابع ==

* سید مصطفی حسینی دشتی، فرهنگ «معارف و معاریف»

* سید یحیی یثربی، مقاله «مرگ و مرگ اندیشی»، مجله قبسات، شماره 19.

==پانویس==
<references/>

@@ سطر ۸: / سطر ۸: @@
 '''بخشی از آیات مربوطه:'''
-*«{{متن قرآن|اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِهَا وَالَّتِي لَمْ تَمُتْ فِي مَنَامِهَا ...}}[[سوره زمر]]: ۴۲؛ خداوند است که جانها را هنگام مرگ و نیز در حال خواب درمى یابد (و از بدن جدا مى سازد)».
+*«{{متن قرآن|اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِهَا وَالَّتِي لَمْ تَمُتْ فِي مَنَامِهَا ...}}<ref>[[سوره زمر]]: ۴۲.</ref>؛ خداوند است که جانها را هنگام مرگ و نیز در حال خواب درمى یابد (و از بدن جدا مى سازد)».
-*«{{متن قرآن|وَمَا كَانَ لِنَفْسٍ أَنْ تَمُوتَ إِلَّا بِإِذْنِ اللَّهِ كِتَابًا مُؤَجَّلًا ...}}[[سوره آل عمران]]: ۱۴۵؛ هیچ کس را نرسد که بمیرد جز به اذن پروردگار».
+*«{{متن قرآن|وَمَا كَانَ لِنَفْسٍ أَنْ تَمُوتَ إِلَّا بِإِذْنِ اللَّهِ كِتَابًا مُؤَجَّلًا ...}}<ref>[[سوره آل عمران]]: ۱۴۵.</ref>؛ هیچ کس را نرسد که بمیرد جز به اذن پروردگار».
-*«{{متن قرآن|نَحْنُ قَدَّرْنَا بَيْنَكُمُ الْمَوْتَ ...}}[[سوره واقعه]]: ۶۰؛ ما مرگ را در میان شما مقرر داشتیم».
+*«{{متن قرآن|نَحْنُ قَدَّرْنَا بَيْنَكُمُ الْمَوْتَ ...}}<ref>[[سوره واقعه]]: ۶۰.</ref>؛ ما مرگ را در میان شما مقرر داشتیم».
-*«{{متن قرآن|كُلُّ نَفْسٍ ذَائِقَةُ الْمَوْتِ ۗ وَإِنَّمَا تُوَفَّوْنَ أُجُورَكُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ ...}}آل عمران: ۱۸۴؛ همه کس چشنده شربت مرگ است و به طور قطع روز قیامت به پاداش اعمالتان خواهید رسید».
+*«{{متن قرآن|كُلُّ نَفْسٍ ذَائِقَةُ الْمَوْتِ ۗ وَإِنَّمَا تُوَفَّوْنَ أُجُورَكُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ ...}}<ref>آل عمران: ۱۸۴.</ref>؛ همه کس چشنده شربت مرگ است و به طور قطع روز قیامت به پاداش اعمالتان خواهید رسید».
 *«{{متن قرآن|{{آیه|29|57}}}}<ref>[[آیه 57 سوره عنکبوت|سوره عنکبوت، آیه ۵۷.]]</ref>؛ هر جانداری چشنده مرگ خواهد بود، سپس به سوی ما بازگردانده می شوید».
-*«{{متن قرآن|الَّذِي خَلَقَ الْمَوْتَ وَالْحَيَاةَ لِيَبْلُوَكُمْ أَيُّكُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا ...}}[[سوره ملک]]: ۲؛ خداوندى که مرگ و زندگى آفرید تا شما بندگان را بیازماید که کدامیک نیکوکارترید».
+*«{{متن قرآن|الَّذِي خَلَقَ الْمَوْتَ وَالْحَيَاةَ لِيَبْلُوَكُمْ أَيُّكُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا ...}}<ref>[[سوره ملک]]: ۲.</ref>؛ خداوندى که مرگ و زندگى آفرید تا شما بندگان را بیازماید که کدامیک نیکوکارترید».
 ==برخی روایات مربوط به مرگ==

@@ سطر ۸: / سطر ۸: @@
 '''بخشی از آیات مربوطه:'''
-*«الله یتوفّى الانفس حین موتها و التى لم تمت فى منامها»: خداوند است که جانها را هنگام مرگ و نیز در حال خواب درمى یابد (و از بدن جدا مى سازد) ([[سوره زمر]]: ۴۲).
+*«{{متن قرآن|اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِهَا وَالَّتِي لَمْ تَمُتْ فِي مَنَامِهَا ...}}[[سوره زمر]]: ۴۲؛ خداوند است که جانها را هنگام مرگ و نیز در حال خواب درمى یابد (و از بدن جدا مى سازد)».
-*«و ماکان لنفس ان تموت الاّ بإذن الله»: هیچ کس را نرسد که بمیرد جز به اذن پروردگار ([[سوره آل عمران]]: ۱۴۵).
+*«{{متن قرآن|وَمَا كَانَ لِنَفْسٍ أَنْ تَمُوتَ إِلَّا بِإِذْنِ اللَّهِ كِتَابًا مُؤَجَّلًا ...}}[[سوره آل عمران]]: ۱۴۵؛ هیچ کس را نرسد که بمیرد جز به اذن پروردگار».
-*«نحن قدّرنا بینکم الموتَ»: ما مرگ را در میان شما مقرر داشتیم ([[سوره واقعه]]: ۶۰).
+*«{{متن قرآن|نَحْنُ قَدَّرْنَا بَيْنَكُمُ الْمَوْتَ ...}}[[سوره واقعه]]: ۶۰؛ ما مرگ را در میان شما مقرر داشتیم».
-*«کلّ نفس ذائقة الموت و انما تُوفّون اجورکم یوم القیامة»: همه کس چشنده شربت مرگ است و به طور قطع روز قیامت به پاداش اعمالتان خواهید رسید (آل عمران: ۱۸۴).
+*«{{متن قرآن|كُلُّ نَفْسٍ ذَائِقَةُ الْمَوْتِ ۗ وَإِنَّمَا تُوَفَّوْنَ أُجُورَكُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ ...}}آل عمران: ۱۸۴؛ همه کس چشنده شربت مرگ است و به طور قطع روز قیامت به پاداش اعمالتان خواهید رسید».
-*«الذى خلق الموت و الحیوة لیبلوکم ایکم احسن عملاً»: خداوندى که مرگ و زندگى آفرید تا شما بندگان را بیازماید که کدامیک نیکوکارترید. ([[سوره ملک]]: ۲)
+*«{{متن قرآن|{{آیه|29|57}}}}<ref>[[آیه 57 سوره عنکبوت|سوره عنکبوت، آیه ۵۷.]]</ref>؛ هر جانداری چشنده مرگ خواهد بود، سپس به سوی ما بازگردانده می شوید».
 ==برخی روایات مربوط به مرگ==
@@ سطر ۳۳: / سطر ۳۵: @@
 انسان در دشوارترین شرایط هم دل از زندگی برنمی کند و معذور هم هست برای این که عشق به زندگی یک عشق غریزی و نهادی است .
-[[امام علی علیه السلام|امام علی]] علیه السلام می فرماید: «و اعلموا انه لیس من شیء الاّ و یکاد صاحبه یشبع منه و یمله الا الحیاة فانه لا یجد فی الموت راحة;<ref> [[نهج البلاغة (کتاب)|نهج البلاغه]]، خطبه ۱۳۳ . </ref> بدانید که انسان سرانجام همه لذت های دنیا سیر می شود، جز لذت زندگی; برای این که هیچ کس در مرگ آسایش نمی بیند.»
+[[امام علی علیه السلام|امام علی]] علیه السلام می فرماید: «{{متن حدیث|وَ اعْلَمُوا أَنَّهُ لَيْسَ مِنْ شَيْ‏ءٍ إِلَّا وَ يَكَادُ صَاحِبُهُ يَشْبَعُ مِنْهُ وَ يَمَلُّهُ إِلَّا الْحَيَاةَ، فَإِنَّهُ لَا يَجِدُ فِي الْمَوْتِ رَاحَةً ...}}<ref>[https://ahlolbait.com/content/14997/%D8%AE%D8%B7%D8%A8%D9%87-133-%D9%86%D9%87%D8%AC-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87 نهج البلاغه، خطبه ۱۳۳.]</ref>؛ بدانید که انسان سرانجام همه لذت های دنیا سیر می شود، جز لذت زندگی; برای این که هیچ کس در مرگ آسایش نمی بیند».
 انسان زندگی را حتی در شرایط تلخ و ناگوار هم بر مرگ و تلخی های آن ترجیح می دهد.
@@ سطر ۳۹: / سطر ۴۱: @@
 *'''دست نیافتن به آرزوها و اهداف'''
-امام علی علیه السلام مرگ را عامل دست نیافتن آدمی به آرزوها و اهداف خویش می داند و می فرماید: «فان الموت ... مباعد نیاتکم»;<ref> نهج البلاغه، خ ۲۳۰، بند۲ . </ref> مرگ میان شما و هدفهایتان فاصله می شود.
+امام علی علیه السلام مرگ را عامل دست نیافتن آدمی به آرزوها و اهداف خویش می داند و می فرماید: «{{متن حدیث|فَإِنَّ الْمَوْتَ هَادِمُ لَذَّاتِكُمْ وَ مُكَدِّرُ شَهَوَاتِكُمْ وَ مُبَاعِدُ طِيَّاتِكُمْ}}<ref> [https://ahlolbait.com/content/16017/%D8%AE%D8%B7%D8%A8%D9%87-230-%D9%86%D9%87%D8%AC-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87 نهج البلاغه، خطبه ۲۳۰.] </ref> مرگ میان شما و هدفهایتان فاصله می شود».
-به هر حال هر گونه آرزویی ممکن است با حلول مرگ، بر باد رود؛ اما انسانی که به سرنوشت و مرگ بیندیشد، دل به فریب آرزوها نمی سپارد، چنانکه امام علی علیه السلام می فرمایند: «لو رای العبد الاجل و مصیره، لأبغض الامل و غروره;<ref> همان، حکمت ۳۳۴ . </ref> اگر انسان اجل و عواقب آن را می دید، با آرزو و فریب آرزوها دشمنی می ورزید.»
+به هر حال هر گونه آرزویی ممکن است با حلول مرگ، بر باد رود؛ اما انسانی که به سرنوشت و مرگ بیندیشد، دل به فریب آرزوها نمی سپارد، چنانکه امام علی علیه السلام می فرمایند: «{{متن حدیث|لَوْ رَأَى الْعَبْدُ الْأَجَلَ وَ مَصِيرَهُ، لَأَبْغَضَ الْأَمَلَ وَ غُرُورَه}}<ref>[https://ahlolbait.com/content/18613/%D8%AD%DA%A9%D9%85%D8%AA-334-%D9%86%D9%87%D8%AC-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87-%DB%8C%D8%A7%D8%AF-%D9%85%D8%B1%DA%AF-%D9%88-%D8%AA%D8%B1%DA%A9-%D8%A2%D8%B1%D8%B2%D9%88%D9%87%D8%A7 نهج البلاغه، حکمت ۳۳۴.]</ref>؛ اگر انسان اجل و عواقب آن را می دید، با آرزو و فریب آرزوها دشمنی می ورزید».
 *'''کیفیت مرگ'''
@@ سطر ۴۹: / سطر ۵۱: @@
 *'''نگرانی از نقص و کمبود عمل'''
-انسان های با [[ایمان]] در هر شرایطی که باشند اعمال خود را ناچیز دیده و از این بابت نگرانند. علی علیه السلام می فرماید: «ینبغی للعاقل ان یعمل للمعاد و یستکثر من الزاد قبل زهوق نفسه و حلول رمسه».<ref>[[غرر الحکم (کتاب)|غرر الحکم]]، ص۷۹۵.</ref> سزاوار می باشد از براى عاقل این که عمل کند براى روز بازگشت، و بسیار توشه بردارد، پیش از بیرون رفتن جان خود، و فرود آمدن در قبر خود.
+انسان های با [[ایمان]] در هر شرایطی که باشند اعمال خود را ناچیز دیده و از این بابت نگرانند. علی علیه السلام می فرماید: «{{متن حدیث|يَنْبَغِي لِلْعَاقِلِ أَنْ يَعْمَلَ لِلْمَعَادِ وَ يَسْتَكْثِرَ مِنَ اَلزَّادِ قَبْلَ زُهُوقِ نَفْسِهِ وَ حُلُولِ رَمْسِهِ}}<ref>[[غرر الحکم (کتاب)|غرر الحکم]]، ص۷۹۵.</ref>؛ سزاوار می باشد از براى عاقل این که عمل کند براى روز بازگشت، و بسیار توشه بردارد، پیش از بیرون رفتن جان خود، و فرود آمدن در قبر خود».
 امام همچنین می فرمایند:

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۷ مارس ۲۰۱۳، ساعت ۱۳:۰۶
سطر ۸۹:		سطر ۸۹:
	==پانویس==		==پانویس==
	<references/>		<references/>
		+
		+	[[رده:معاد]]