مروان بن حکم - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

مهدی موسوی در ‏۱۲ فوریهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۶:۴۸

2025-02-12T06:48:10Z

نمایش تغییرات

Zamani: حذف بخش غیر ضروری

2022-10-17T09:15:00Z

حذف بخش غیر ضروری

Zamani: /* سوء قصد مروان به جان امام حسین علیه السلام */

2022-10-17T08:00:51Z

‏سوء قصد مروان به جان امام حسین علیه السلام

Aghajani در ‏۱ مارس ۲۰۲۰، ساعت ۰۶:۵۱

2020-03-01T06:51:58Z

Zamani در ‏۱۸ ژانویهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۱۳:۰۰

2020-01-18T13:00:01Z

Zamani در ‏۱۸ ژانویهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۱۲:۳۳

2020-01-18T12:33:43Z

Zamani: /* منابع */

2019-09-30T07:06:03Z

‏منابع

Zamani: /* مروان در زمان معاویه */

2019-09-30T07:00:11Z

‏مروان در زمان معاویه

Zamani در ‏۲۱ سپتامبر ۲۰۱۹، ساعت ۰۶:۴۳

2019-09-21T06:43:16Z

Zamani در ‏۲۹ اوت ۲۰۱۹، ساعت ۰۸:۰۹

2019-08-29T08:09:32Z

@@ سطر ۱۴: / سطر ۱۴: @@
 ==خلافت مروان بن حکم==
-وقتی [[معاویه دوم]] بمرد عربهای شام که تعصب و حمیتشان مایه نیروی دولت بود بهیجان آمدند و اختلاف در آنها افتاد. قبیله کلب به [[بنی امیه]] متمایل بودند و قبیله قیس برقابت آن طرفدار [[عبد الله بن زبیر]] شدند، کلبیان نیز متحد نبودند، گروهی از آنها به خالد بن یزید که کوچک بود اما فصیح و دانشمند، مایل بودند و گروهی دیگر به مروان بن حکم که مردی پیر و کارآزموده بود رغبت داشتند، میان عربهای شام بسبب رقابت امویان بر سر خلافت، اختلاف افتاد و این اختلاف و نزاع ادامه داشت تا ذیقعده سال 64 هجری که در جابیه انجمن کردند و با مروان بن حکم بعنوان خلافت بیعت کردند، بدین شرط که پس از وی خالد بن یزید خلیفه باشد و پس از او عمرو بن سعید بن عاص.بدینسان کسانی که طمع خلافت داشتند راضی شدند و کلبیان همدل و همسخن شدند.قبیله قیس به پیشوائی ضحاک بن قیس فهری در مرج راهط گرد آمدند و با عبد الله بن زبیر بیعت کردند بنابر این دعوی خلافت میان او و مروان بن حکم منحصر شد.مروان با سپاهی برای جنگ ضحاک بن قیس حرکت کرد و در جنگی که در محرم سال 65 هجری در مرج راهط رخ داد وی را شکست داد و قوم یمنی بر قوم مضری غلبه یافت. ولی در نتیجه این جنگ آتش تعصب از نو نه فقط در شام بلکه در همه ولایات اسلام و مخصوصا در خراسان افروخته شد و کشاکش عربهای یمنی و مضری بالا گرفت و دامنه آن تا دورترین ولایات اسلامی کشیده شد و میان دو گروه جنگهای خونین رخ داد.
+وقتی [[معاویه دوم]] مُرد عربهای شام که تعصب و حمیتشان مایه نیروی دولت بود بهیجان آمدند و اختلاف در آنها افتاد. قبیله کلب به [[بنی امیه]] متمایل بودند و قبیله قیس به رقابت آن طرفدار [[عبد الله بن زبیر]] شدند، کلبیان نیز متحد نبودند، گروهی از آنها به خالد بن یزید که کوچک بود اما فصیح و دانشمند، مایل بودند و گروهی دیگر به مروان بن حکم که مردی پیر و کارآزموده بود رغبت داشتند، میان عربهای شام بسبب رقابت امویان بر سر خلافت، اختلاف افتاد و این اختلاف و نزاع ادامه داشت تا ذیقعده سال 64 هجری که در جابیه انجمن کردند و با مروان بن حکم بعنوان خلافت بیعت کردند، بدین شرط که پس از وی خالد بن یزید خلیفه باشد و پس از او عمرو بن سعید بن عاص.
-پس از جنگ مرج راهط مروان بن حکم سپاهی بسوی مصر فرستاد تا عبد الرحمن بن جحدم فرماندار عبد الله بن زبیر را از آنجا بیرون کنند و نیز فرزند خود عبد العزیز را با سپاهی بسوی ایله فرستاد. ابن جحدم برای مقابله با سپاه مروان خندقی بکند و در اینکار سخت بکوشید .خندق به یکماه کنده شد اما خندق نتیجه نداد و سپاه ابن جحدم شکست خورد و مروان در جمادی الاول سال 65 هجری وارد فسطاط شد و همه مردم با او بیعت کردند مگر گروهی که بر بیعت ابن زبیر استوار ماندند و کشته شدند.شماره این گروه بهشتاد میرسید و نیز پیشوای طایفه لخم اکدر بن حمام کشته شد و در نتیجه سی هزار کس از آن طایفه بشوریدند و محل اقامت مروان را در میان گرفتند اما بوساطت بعضی لخمیان کار بصلح انجامید و شورشیان پراکنده شدند .تصادفا در همان روز که اکدر کشته شد و مردم لخم بشوریدند عبد الله بن عمرو بن عاص وفات یافت و چون برون بردن جنازه میسر نشد او را در خانه اش دفن کردند.
+بدینسان کسانی که طمع خلافت داشتند راضی شدند و کلبیان همدل و همسخن شدند. قبیله قیس به پیشوائی ضحاک بن قیس فهری در مرج راهط گرد آمدند و با عبد الله بن زبیر بیعت کردند بنابراین دعوی خلافت میان او و مروان بن حکم منحصر شد. مروان با سپاهی برای جنگ ضحاک بن قیس حرکت کرد و در جنگی که در محرم سال 65 هجری در مرج راهط رخ داد وی را شکست داد و قوم یمنی بر قوم مضری غلبه یافت. ولی در نتیجه این جنگ آتش تعصب از نو نه فقط در شام بلکه در همه ولایات اسلام و مخصوصا در خراسان افروخته شد و کشاکش عربهای یمنی و مضری بالا گرفت و دامنه آن تا دورترین ولایات اسلامی کشیده شد و میان دو گروه جنگهای خونین رخ داد.
-پس از آن مروان بشام برگشت و دو سپاه فراهم آورد یکی را بسوی حجاز فرستاد برای جنگ با عبد الله بن زبیر و دیگری را بسوی عراق فرستاد.سپاه اول شکست خورد و سپاه دوم تا مروان زنده بود کاری نساخت زیرا بسال 65 هجری مرگش در رسید.
+پس از جنگ مرج راهط مروان بن حکم سپاهی به سوی مصر فرستاد تا عبد الرحمن بن جحدم فرماندار عبد الله بن زبیر را از آنجا بیرون کنند و نیز فرزند خود عبد العزیز را با سپاهی بسوی ایله فرستاد. ابن جحدم برای مقابله با سپاه مروان خندقی بکند و در اینکار سخت بکوشید .خندق به یکماه کنده شد اما خندق نتیجه نداد و سپاه ابن جحدم شکست خورد و مروان در جمادی الاول سال 65 هجری وارد فسطاط شد و همه مردم با او بیعت کردند مگر گروهی که بر بیعت ابن زبیر استوار ماندند و کشته شدند. شماره این گروه به هشتاد میرسید.
-مروان دو پسر خود عبد الملک و عبد العزیز را ولیعهد کرده بود که اول عبد الملک و سپس عبد العزیز عهده دار خلافت شوند.پیش از این گفتیم که طرفداران بنی امیه در جابیه انجمن ساختند و با مروان بیعت خلافت کردند بشرط آنکه پس از وی خالد بن یزید خلیفه شود و پس از او عمرو بن سعید بن عاص اما مروان این شرط را رعایت نکرد و برای دو فرزند خودعبد الملک و عبد العزیز بیعت گرفت.<ref>ابراهیم حسن، ابراهیم، تاریخ سیاسی اسلام، ج 1</ref>
+پس از آن مروان بشام برگشت و دو سپاه فراهم آورد یکی را بسوی حجاز فرستاد برای جنگ با عبد الله بن زبیر و دیگری را بسوی عراق فرستاد. سپاه اول شکست خورد و سپاه دوم تا مروان زنده بود کاری نساخت زیرا به سال 65 هجری مرگش در رسید.
-مروان به هنگام مرگ 63 سال داشت.<ref>مروج الذهب، ج 3، ص 89.</ref> او از كسانى بود كه نسبت به [[شیعه|شيعه]] سختگيرى‌ مى‌كرد و چون به حكومت مدينه رسيد، هر جمعه در منبر [[امام علی علیه السلام|على‌]] علیه السلام را لعن و سب مى‌كرد.<ref>حیاة الامام زین العابدین ، باقر شریف القرشی ، ص 605.</ref>
+مروان دو پسر خود عبد الملک و عبد العزیز را ولیعهد کرده بود که اول عبد الملک و سپس عبد العزیز عهده دار خلافت شوند. پیش از این گفتیم که طرفداران بنی امیه در جابیه انجمن ساختند و با مروان بیعت خلافت کردند بشرط آنکه پس از وی خالد بن یزید خلیفه شود و پس از او عمرو بن سعید بن عاص اما مروان این شرط را رعایت نکرد و برای دو فرزند خودعبد الملک و عبد العزیز بیعت گرفت.<ref>ابراهیم حسن، ابراهیم، تاریخ سیاسی اسلام، ج 1</ref>
 ==لعن مروان بن حکم در روایات==

@@ سطر ۱۱: / سطر ۱۱: @@
 ==سوء قصد مروان به جان امام حسین علیه السلام==
-پس از مرگ [[معاویه|معاويه]]، [[ولید بن عتبه|وليد]] والى [[مدینه|مدينه]]، نامه ‌[[یزید بن معاویه|يزيد]] را دريافت كرد كه به او دستور بيعت گرفتن از [[امام حسین علیه السلام|حسين]] علیه السلام را داده بود. او برای این کار با مروان مشورت ‌كرد و مروان که نسبت به ‌[[سیدالشهدا]] علیه السلام كينه شديد داشت گفت همين شبانه در پى حسين‌ علیه السلام بفرست و اگر بيعت نكرد، گردن او را بزن و پيوسته او را تحريك مى‌كرد كه به زور از ابا عبدالله الحسين بيعت بگيرد.<ref>حیاة الامام الحسین ، ج 2 ، ص 250.</ref> چون پس از احضار امام، قرار بر فرداى آن شب شد. مروان، وليد را تشويق مى‌كرد كه همين امشب كار را يكسره كن. در راه هم وقتى به امام‌ حسين‌ علیه السلام برخورد و او را به بيعت فراخواند، حسين بن على‌ علیه السلام، كلام معروف خويش‌ «على الاسلام السلام، اذ قد بُليت الامة براع مثل يزيد...» را خطاب به او گفت و ميان امام‌ و آن شيطان كينه توز، سخنان تندى رد و بدل شد.<ref>همان ، ص 256.</ref><ref>جواد محدثی، فرهنگ عاشورا، نشر معروف.</ref>
+پس از مرگ [[معاویه|معاويه]]، [[ولید بن عتبه|وليد]] والى [[مدینه|مدينه]]، نامه ‌[[یزید بن معاویه|يزيد]] را دريافت كرد كه به او دستور بيعت گرفتن از [[امام حسین علیه السلام|حسين]] علیه السلام را داده بود. او برای این کار با مروان مشورت ‌كرد و مروان که نسبت به ‌[[سیدالشهدا]] علیه السلام كينه شديد داشت گفت همين شبانه در پى حسين‌ علیه السلام بفرست و اگر بيعت نكرد، گردن او را بزن و پيوسته او را تحريك مى‌كرد كه به زور از ابا عبدالله الحسين بيعت بگيرد.<ref>حیاة الامام الحسین ، ج 2 ، ص 250.</ref> چون پس از احضار امام، قرار بر فرداى آن شب شد. مروان، وليد را تشويق مى‌كرد كه همين امشب كار را يكسره كن. در راه هم وقتى به امام‌ حسين‌ علیه السلام برخورد و او را به بيعت فراخواند، حسين بن على‌ علیه السلام، كلام معروف خويش‌ «على الاسلام السلام، اذ قد بُليت الامة براع مثل يزيد...» را خطاب به او گفت و ميان امام‌ و او سخنان تندى رد و بدل شد.<ref>همان ، ص 256.</ref><ref>جواد محدثی، فرهنگ عاشورا، نشر معروف.</ref>
 ==خلافت مروان بن حکم==

@@ سطر ۴۰: / سطر ۴۰: @@
 *ابن اثیر، الکامل، ترجمه ابو القاسم حالت و عباس خلیلى، تهران، مؤسسه مطبوعاتى علمى، ۱۳۷۱ش.
 *ابن اعثم‏ کوفی، احمد، کتاب الفتوح، تحقیق على شیرى، بیروت، دارالأضواء، ط الأولى، ۱۴۱۱/۱۹۹۱.
-*تاج الدین، علی محمد، «مروان بن حکم تا خلافت»، سایت پژوهه
+*علی محمد تاج الدین، «مروان بن حکم تا خلافت»، [http://www.pajoohe.ir  دانشنامه پژوهه]، بازیابی 5 شهریور 1398
 *قطب الدین راوندى، سعید بن هبة الله‏، ‏جلوه‏‌هاى اعجاز معصومین علیهم السلام، مترجم: محرمى، غلام حسن.
 *محدثی، جواد، فرهنگ عاشورا، نشر معروف.

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
 {{خوب}}
-مروان حکم از سران مخالف با [[اهل البیت|اهل بيت]] علیهم السلام و هوادار خط [[بنی امیه|اموى]] و پسرعموى [[عثمان بن عفان|عثمان]] كه در امور مالى و سياسى انحراف هاى فاحشى داشت و از محركين بر ضد آل [[امام علی علیه السلام|على]] بود و سوءاستفاده‌هاى بسيارى از [[بيت المال]] در زمان عثمان داشت.<ref> الغدیر ، ج 8 ، ص 260 تا 267.</ref> پس از عثمان او مدتی از طرف معاویه والی مدینه بود و بعد از مرگ معاویه دوم به خلافت رسید. و سلسله [[آل مروان|مروانیان]] از بنی امیه به او منسوب است.
+'''مروان بن حکم''' از سران مخالف با [[اهل البیت|اهل بيت]] علیهم السلام و هوادار خط [[بنی امیه|اموى]] و پسرعموى [[عثمان بن عفان|عثمان]] كه در امور مالى و سياسى انحراف هاى فاحشى داشت و از محركين بر ضد آل [[امام علی علیه السلام|على]] بود و سوءاستفاده‌هاى بسيارى از [[بيت المال]] در زمان عثمان داشت.<ref> الغدیر ، ج 8 ، ص 260 تا 267.</ref> پس از عثمان او مدتی از طرف معاویه والی مدینه بود و بعد از مرگ معاویه دوم به خلافت رسید. و سلسله [[آل مروان|مروانیان]] از بنی امیه به او منسوب است.
 ==مروان در زمان عثمان==

@@ سطر ۳۷: / سطر ۳۷: @@
 *ابریشم کار، صدیقه، مدخل "حکم بن ابی‌العاص" در دانشنامه جهان اسلام، ج۱.
 *ابن أبی الحدید، عبد الحمید بن هبة الله، شرح نهج البلاغة، قم، چاپ اول، ۱۴۰۴ق.
-*ابن اثیر، عزالدین علی، الکامل، ترجمه ابو القاسم حالت و عباس خلیلى، تهران، مؤسسه مطبوعاتى علمى، ۱۳۷۱ش.
+*ابن الأثیر الجزری، علی بن محمد، أسدالغابة فی معرفة الصحابة، بیروت،‌ دار الفکر، ۱۴۰۹/۱۹۸۹.
 *ابن اعثم‏ کوفی، احمد، کتاب الفتوح، تحقیق على شیرى، بیروت، دارالأضواء، ط الأولى، ۱۴۱۱/۱۹۹۱.
 *تاج الدین، علی محمد، «مروان بن حکم تا خلافت»، سایت پژوهه

@@ سطر ۳۴: / سطر ۳۴: @@
 ==منابع==
+*ابراهیم حسن، ابراهیم، تاریخ سیاسی اسلام
 *محدثی، جواد، فرهنگ عاشورا، نشر معروف.
 *مروان بن حکم، ویکی شیعه

@@ سطر ۸: / سطر ۸: @@
 مروان از طرف [[معاویه]] دو دوره والی [[مدینه]] شد. یکی از سال ۴۱ تا ۴۸ هجری و دیگری از سال ۵۴ تا ۵۷ هجری. که به ترتیب در بار اول [[سعید بن عاص]] و در بار دوم [[ولید بن عتبه]] که هر دو اموی بودند، جانشینش شدند. وی در همین دوران املاکی از معاویه در مدینه گرفت به همراه نخلستانهای پر محصول فدک که بعداً مروان این زمینها را به دو پسرش [[عبدالملک بن مروان|عبدالملک]] و [[عبدالعزیز بن مروان|عبدالعزیز]] بخشید.
-مروان در مدت زمانی که (۴۲ تا ۴۸ هجری) حاکم مدینه بود، هر روز جمعه بر روی منبر، [[امام علی علیه السلام]] را سب و دشنام می‌داد و [[امام حسن عليه السلام]] نیز او را از این کار منع می‌کرد.<ref>ابن کثیر، البدایة و النهایه، بیروت، دار الفکر، ۱۴۰۷ق، ج۸، ص۲۵۹.</ref> مطابق با نقل ابن اعثم در کتاب الفتوح، مروان از طرف معاویه مامور شد که جعده دختر اشعث بن قیس را با وعده‌هایی به قتل امام حسن علیه السلام وادارد.<ref>الفتوح،ج‏۴، ص۳۱۹</ref> و هنگامی که [[امام حسن علیه السلام]] به شهادت رسید، مروان با اینکه در آن زمان حاکم مدینه نبود، گروهی از بنی امیه و پیروانشان را جمع نمود و مانع از دفن آن حضرت در جوار پیامبر شد.<ref>ابن اثیر، الكامل، ترجمه ابولقاسم حالت و عباس خلیلی، ج‏10، ص341</ref>
+مروان در مدت زمانی که (۴۲ تا ۴۸ هجری) حاکم مدینه بود، هر روز جمعه بر روی منبر، [[امام علی علیه السلام]] را سب و دشنام می‌داد و [[امام حسن عليه السلام]] نیز او را از این کار منع می‌کرد.<ref>ابن کثیر، البدایة و النهایه، بیروت، دار الفکر، ۱۴۰۷ق، ج۸، ص۲۵۹.</ref> مطابق با نقل [[ابن اعثم کوفی|ابن اعثم]] در کتاب [[الفتوح (کتاب)|الفتوح]]، مروان از طرف معاویه مامور شد که [[جعده]] دختر [[اشعث بن قیس]] را با وعده‌هایی به قتل امام حسن علیه السلام وادارد.<ref>الفتوح،ج‏۴، ص۳۱۹</ref> و هنگامی که [[امام حسن علیه السلام]] به شهادت رسید، مروان با اینکه در آن زمان حاکم مدینه نبود، گروهی از [[بنی امیه]] و پیروانشان را جمع نمود و مانع از دفن آن حضرت در جوار پیامبر شد.<ref>ابن اثیر، الكامل، ترجمه ابولقاسم حالت و عباس خلیلی، ج‏10، ص341</ref>
 ==سوء قصد مروان به جان امام حسین علیه السلام==
@@ سطر ۳۴: / سطر ۳۴: @@
 ==منابع==
 *محدثی، جواد، فرهنگ عاشورا، نشر معروف.
 *ابراهیم حسن، ابراهیم، تاریخ سیاسی اسلام
 *تاج الدين، علي محمد، «مروان بن حکم تا خلافت»، سایت پژوهه
 *ابریشم کار، صدیقه، مدخل "حکم بن ابی‌العاص" در دانشنامه جهان اسلام، ج1.
 *قطب الدين راوندى، سعيد بن هبة الله‏، ‏جلوه‏‌هاى اعجاز معصومين عليهم السلام، مترجم: محرمى، غلام حسن.
 *ابن أبي الحديد، عبد الحميد بن هبة الله، شرح نهج البلاغة، قم، چاپ اول، 1404ق.

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
 مروان حکم از سران مخالف با [[اهل البیت|اهل بيت]] علیهم السلام و هوادار خط [[بنی امیه|اموى]] و پسرعموى [[عثمان بن عفان|عثمان]] كه در امور مالى و سياسى انحراف هاى فاحشى داشت و از محركين بر ضد آل [[امام علی علیه السلام|على]] بود و سوءاستفاده‌هاى بسيارى از [[بيت المال]] در زمان عثمان داشت.<ref> الغدیر ، ج 8 ، ص 260 تا 267.</ref> پس از عثمان او مدتی از طرف معاویه والی مدینه بود و بعد از مرگ معاویه دوم به خلافت رسید. و سلسله [[آل مروان|مروانیان]] از بنی امیه به او منسوب است.
@@ سطر ۴۶: / سطر ۴۷: @@
 [[رده:دشمنان اهل البیت علیهم السلام]]
 [[رده:خلفای اموی]]

@@ سطر ۳۸: / سطر ۳۸: @@
 *ابریشم کار، صدیقه، مدخل "حکم بن ابی‌العاص" در دانشنامه جهان اسلام، ج1.
 *قطب الدين راوندى، سعيد بن هبة الله‏، ‏جلوه‏‌هاى اعجاز معصومين عليهم السلام، مترجم: محرمى، غلام حسن.
 *ابن اثير، عزالدین علی، الکامل، ترجمه ابو القاسم حالت و عباس خليلى، تهران، مؤسسه مطبوعاتى علمى، ۱۳۷۱ش.
 *ابن اعثم‏ کوفی، احمد، كتاب الفتوح، تحقيق على شيرى، بيروت، دارالأضواء، ط الأولى، 1411/1991.