مرجعیت - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

سید مهدی خدایی در ‏۲۹ ژوئن ۲۰۲۱، ساعت ۰۶:۱۷

2021-06-29T06:17:40Z

سید مهدی خدایی: /* پانویس */

2021-06-29T06:16:08Z

‏پانویس

سید مهدی خدایی: /* چند پرسش */

2021-06-29T05:59:28Z

‏چند پرسش

سید مهدی خدایی: /* ضرورت عقلی تقلید از مراجع تقلید */

2021-06-29T05:58:48Z

‏ضرورت عقلی تقلید از مراجع تقلید

سید مهدی خدایی: /* شرايط مرجع تقليد */

2021-06-29T05:56:06Z

‏شرايط مرجع تقليد

سید مهدی خدایی: /* پانویس */

2021-06-29T05:50:00Z

‏پانویس

سید مهدی خدایی: /* شرايط مرجع تقليد */

2021-06-29T05:49:03Z

‏شرايط مرجع تقليد

سید مهدی خدایی در ‏۲۹ ژوئن ۲۰۲۱، ساعت ۰۴:۵۵

2021-06-29T04:55:12Z

سید مهدی خدایی در ‏۲۷ ژوئن ۲۰۲۱، ساعت ۱۲:۰۷

2021-06-27T12:07:43Z

سید مهدی خدایی: 8پروژه: رتبه بندی، اولویت بندی ، سنجش کیفی

2019-12-26T08:19:39Z

8پروژه: رتبه بندی، اولویت بندی ، سنجش کیفی

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
-{{متوسط}}
+{{خوب}}
 «مَرجَعیت» مهم‌ترین جایگاه مذهبی اجتماعی در جامعه شیعیان است. به کسی که مقام مرجعیت داشته باشد مَرجَع تقلید می گویند. مرجع تقلید مجتهدی است که تعدادی از شیعیان از او تقلید می‌کنند یعنی اعمال دینی خود را بر اساس نظریات فقهی (فتاوای) آن مجتهد انجام می‌دهند.
@@ سطر ۶۶: / سطر ۶۶: @@
 * و[https://fa.wikishia.net/view/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87%D9%94_%D8%A7%D8%B5%D9%84%DB%8C یکی شیعه]
 * [https://makarem.ir/index.aspx?lid=0 پایگاه اطلاع رسانی آیت الله مکارم شیرازی]

@@ سطر ۶۰: / سطر ۶۰: @@
 [[رده:مقاله های مهم]]
-{{سنجش کیفی
+== منابع ==
-|سنجش=شده
-|شناسه= متوسط
+* ملكى اصفهانى، مجتبى، فرهنگ اصطلاحات اصول، 2جلد، عالمه - ايران - قم، چاپ: 1، 1379 ه.ش.
-|عنوان بندی مناسب= خوب
+* هاشمى شاهرودى، محمود، فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بيت عليهم السلام، 5جلد، موسسه دائرة المعارف فقه اسلامى بر مذهب اهل بيت عليهم السلام، مركز پژوهشهاى فارسى الغدير - ايران - قم، چاپ: 1، 1426 ه.ق.
-|کفایت منابع و پی نوشت ها= متوسط
+* و[https://fa.wikishia.net/view/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87%D9%94_%D8%A7%D8%B5%D9%84%DB%8C یکی شیعه]
-|رعایت سطح مخاطب عام= خوب
+* [https://makarem.ir/index.aspx?lid=0 پایگاه اطلاع رسانی آیت الله مکارم شیرازی]

@@ سطر ۴۸: / سطر ۴۸: @@
 در برخی روایات نیز صراحتا به تقلید از مجتهد تاکید شده است؛ به عنوان مثال در مرسله احتجاج از امام عسكرى عليه السلام آمده است: «{{متن حدیث|فَأَمَّا مَنْ كَانَ مِنَ‏ الْفُقَهَاءِ صَائِناً لِنَفْسِهِ‏ حَافِظاً لِدِينِهِ مُخَالِفاً عَلَى هَوَاهُ مُطِيعاً لِأَمْرِ مَوْلَاهُ فَلِلْعَوَامِّ أَنْ يُقَلِّدُوه‏}}»؛ پس آن كس از فقيهان كه از نفس خويش صيانت كند، نگهبان دين خويش بوده، با هواى نفسانى خود به مخالفت برخيزد و فرمانبردار مولاى خويش باشد، پس بر توده مردم است كه از وى پيروى نمايند. در این روایت علاوه بر اینکه بر لزوم پیروی از مجتهد تاکید شده است، برخی از ملاک های مجتهد مثل نگهبان دین بودن و مخالفت با هوای نفس و... نیز بیان شده است.<ref name=":0" />
-==چند پرسش==
+==قدرت و نفوذ مراجع شیعه==
 مراجع تقلید شیعه معمولا در مقلدان و پیروان خود و بلکه سایر شیعیان نفوذ دارند و از همین طریق می‌توانند نظریات اجتماعی و سیاسی خود را در بین شیعیان تثبیت کنند. به‌عنوان نمونه با فتوای سید محمد مجاهد گروه زیادی از شیعیان به جنگ علیه روسیه رفتند. صدور فتوای تحریم تنباکو توسط میرزای شیرازی منجر به لغو امتیاز تنباکو در ایران شد. نهضت مشروطه در ایران با فتوای آخوند خراسانی و تنی دیگر از علمای نجف به پیروزی رسید. و قیام ۱۵ خرداد سال ۱۳۴۲ش در ایران که در اعتراض به دستگیری آیت الله خمینی صورت گرفت. و در سال‌های بعدانقلاب مردم ایران به رهبری یک مرجع تقلید (آيت‌الله خمینی) به پیروزی رسید.

@@ سطر ۲۴: / سطر ۲۴: @@
 «مجتهدِ أعلم» را از سه راه مى‌توان شناخت:
-* اوّل: اينكه خود انسان اهل علم باشد و بتواند مجتهد اعلم را بشناسد.
+*اوّل: اينكه خود انسان اهل علم باشد و بتواند مجتهد اعلم را بشناسد.
-* دوم: اينكه دو نفر عادل از اهل علم به او خبر دهند، به شرط اينكه دو نفر عالم ديگر بر خلاف گفتۀ آنها شهادت ندهند.
+*دوم: اينكه دو نفر عادل از اهل علم به او خبر دهند، به شرط اينكه دو نفر عالم ديگر بر خلاف گفتۀ آنها شهادت ندهند.
-* سوم: اينكه آنچنان در ميان اهل علم و محافل علمى مشهور باشد كه انسان يقين پيدا كند او اعلم است.<ref name=":0" />
+*سوم: اينكه آنچنان در ميان اهل علم و محافل علمى مشهور باشد كه انسان يقين پيدا كند او اعلم است.<ref name=":0" />
 ==ضرورت عقلی تقلید از مراجع تقلید==
@@ سطر ۶۴: / سطر ۶۴: @@
 البته از نگاه شارع اطاعت از احکام کلّى الهى و فتواى [[فقیه]] جامع الشرایط، مانند پیروى از احکام رهبر و ولىّ امر، لازم و مشروع است.<ref> از این‌رو، گاه گفته می‌شود: احکام شرعى به دو قسم‌اند: 1. احکام الهى 2. احکام ولایى، که اوّلى به همان احکام کلّى و ثابت دینى و فتوا ناظر است و دومى به احکام صادره از سوى رهبر نظر دارد. </ref> با این تفاوت که فتواى فقیه براى خود او و مقلّدانش لازم الاتّباع است، در حالی که همگان باید از «حکم» رهبر اطاعت کنند.
-==تفکیک مرجعیت از رهبرى==
+== قدرت و نفوذ مراجع شیعه ==
-حال پس از این مقدّمه به پاسخ سؤال نخست، یعنى مسئله تفکیک مرجعیت از رهبرى، می‌پردازیم.
+مراجع تقلید شیعه معمولا در مقلدان و پیروان خود و بلکه سایر شیعیان نفوذ دارند و از همین طریق می‌توانند نظریات اجتماعی و سیاسی خود را در بین شیعیان تثبیت کنند. به‌عنوان نمونه با فتوای سید محمد مجاهد گروه زیادی از شیعیان به جنگ علیه روسیه رفتند. صدور فتوای تحریم تنباکو توسط میرزای شیرازی منجر به لغو امتیاز تنباکو در ایران شد. نهضت مشروطه در ایران با فتوای آخوند خراسانی و تنی دیگر از علمای نجف به پیروزی رسید. و قیام ۱۵ خرداد سال ۱۳۴۲ش در ایران که در اعتراض به دستگیری آیت الله خمینی صورت گرفت. و در سال‌های بعدانقلاب مردم ایران به رهبری یک مرجع تقلید (آيت‌الله خمینی) به پیروزی رسید.
-بنابر ملاک رهبرى فقیه و ادلّه آن، فقیه براى اداره جامعه اسلامى بر اساس معیارها و ارزش‌هاى دینى متصدّى مقام رهبرى می‌گردد، ولى «مرجعیت» به معناى فتوا دادن، امر دیگرى است. در مقابلِ مفهوم «مرجعیت»، مفهوم «[[تقلید]]» قرار می‌گیرد؛ یعنى هرگاه کسى «مرجع» است، دیگرانى «مقلّد» او هستند. از این‌رو، براى تحلیل مفهوم مرجعیت ناگزیر از توضیح معناى تقلید نیز هستیم. «تقلید» در زبان فارسى بار معنایى دارد که حکایت از پیروى بدون دلیل از کسى می‌کند، شعر معروف زیر به همین مفهوم نظر دارد:
+به گفته محمد رشیدرضا عالم اهل سنت، هیچ‌یک از عالمان اهل سنت چه به تنهایی و چه گروهی، نفوذ کلمه مجتهدان شیعه به‌خصوص تحصیل‌کردگان حوزه نجف را ندارند. او در همین راستا تحریم انتخابات در عراق در زمان ملک فیصل و نیز تحریم تنباکو توسط میرزای شیرازی را مثال می‌زند. ساموئل بنجامین که فرستاده آمریکا به ایران بود در جایی گفته است مهم‌ترین مجتهد تهران هرچند برای رفت و آمد از قاطر استفاده می‌کند و یک خدمتکار بیشتر ندارد؛ ولی با یک کلمه می‌تواند شاه را از سلطنت ساقط کند.<ref>[https://fa.wikishia.net/view/%D9%85%D8%B1%D8%AC%D8%B9_%D8%AA%D9%82%D9%84%DB%8C%D8%AF ویکی شیعه، مقاله ی مرجع تقلید]</ref>
 ==پانویس==

@@ سطر ۷: / سطر ۷: @@
 ==شرايط مرجع تقليد==
 گفته شده كه مرجع تقليد بايد بالغ، عاقل، مؤمن، عادل، مرد، آزاد، مجتهد مطلق، زنده، اعلم و حلال ‏زاده بوده و دنياپرست نباشد. <ref>فرهنگ اصطلاحات اصول، ج‏1، ص: 246</ref> و بر فقيهى كه داراى ملكه استنباط احكام از ادلّه است و شرايط لازم، همچون ايمان، عدالت، زهد، و پارسايى را براى تصدى منصب مرجعيت دارد، فقيه جامع شرايط اطلاق مى‏ شود. <ref>فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بيت عليهم السلام، ج‏5، ص: 734</ref>
 ==ضرورت عقلی تقلید از مراجع تقلید==

@@ سطر ۸: / سطر ۸: @@
 گفته شده كه مرجع تقليد بايد بالغ، عاقل، مؤمن، عادل، مرد، آزاد، مجتهد مطلق، زنده، اعلم و حلال ‏زاده بوده و دنياپرست نباشد. <ref>فرهنگ اصطلاحات اصول، ج‏1، ص: 246</ref> و بر فقيهى كه داراى ملكه استنباط احكام از ادلّه است و شرايط لازم، همچون ايمان، عدالت، زهد، و پارسايى را براى تصدى منصب مرجعيت دارد، فقيه جامع شرايط اطلاق مى‏ شود. <ref>فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بيت عليهم السلام، ج‏5، ص: 734</ref>
-== ضرورت عقلی تقلید از مراجع تقلید ==
+==ضرورت عقلی تقلید از مراجع تقلید==
 هر مسلمانی موظف است که به احکام شرعی الهی عمل کند. حال یا خود با تحصیل مداوم علوم حوزوی به درجه اجتهاد می رسد و وظایف شرعی خود را از متون دینی استخراج می کند. یا به احتیاط عمل می کند و یا از مجتهدی که شرایط تقلید را دارد تقلید می کند.
 لذا آگاهی مهمترین ملاک در تقلید از مجتهد می باشد و آنچه اهمیت دارد این است که هر کسی به وظیفه شرعی خود علم پیدا کند و اگر نتوانست خودش به درجه اجتهاد برسد از راه دیگری باید این علم حاصل شود و آن رجوع به کسی است که این آگاهی را دارد.
-این مسأله هم با دلیل عقل که «سیره عقلا مراجعه به اهل خبره است» قابل اثبات است و هم با ادله نقلی ثابت می شود. بلحاظ عقلی حجّيت قول خبره در نزد عقلا پذيرفته شده است و مصداق روشن رجوع‏ به اهل خبره‏ رجوع‏ به قول مجتهد است كه به عنوان اهل خبره‏ قولش حجّت است.<ref name=":0">پایگاه اطلاع رسانی آیت الله مکارم شیرازی</ref>
+این مسأله هم با دلیل عقل که «سیره عقلا مراجعه به اهل خبره است» قابل اثبات است و هم با ادله نقلی ثابت می شود. بلحاظ عقلی حجّيت قول خبره در نزد عقلا پذيرفته شده است و مصداق روشن رجوع‏ به اهل خبره‏ رجوع‏ به قول مجتهد است كه به عنوان اهل خبره‏ قولش حجّت است.<ref name=":0">[https://makarem.ir/main.aspx?typeinfo=44&lid=0&mid=418194&CatID=-2 پایگاه اطلاع رسانی آیت الله مکارم شیرازی]</ref>
-== تقلید از مجتهد در منابع دینی ==
+==تقلید از مجتهد در منابع دینی==
 در آیات و روایات نیز به تقلید از مجتهد و پیروی از او به عنوان شخص آگاه سفارش شده است:

@@ سطر ۲: / سطر ۲: @@
 «مَرجَعیت» مهم‌ترین جایگاه مذهبی اجتماعی در جامعه شیعیان است. به کسی که مقام مرجعیت داشته باشد مَرجَع تقلید می گویند. مرجع تقلید مجتهدی است که تعدادی از شیعیان از او تقلید می‌کنند یعنی اعمال دینی خود را بر اساس نظریات فقهی (فتاوای) آن مجتهد انجام می‌دهند.
-== مقام مرجعیت در مذهب شیعه ==
+==مقام مرجعیت در مذهب شیعه==
 مرجعیت، مهم‌ترین جایگاه مذهبی اجتماعی در جامعه شیعی است. مرجع تقلید مجتهدی است که تعدادی از شیعیان از او تقلید می‌کنند یعنی اعمال دینی خود را بر اساس نظریات فقهی (فتاوای) آن مجتهد انجام می‌دهند و معمولا وجوهات شرعی خود را به او یا نمایندگان او می‌پردازند.<ref>فتح‌الله پور، روحانیان شیعه در ایران؛ علل نفوذ و اقتدار، ص۱۴۹</ref>
-== شرايط مرجع تقليد ==
+==شرايط مرجع تقليد==
 گفته شده كه مرجع تقليد بايد بالغ، عاقل، مؤمن، عادل، مرد، آزاد، مجتهد مطلق، زنده، اعلم و حلال ‏زاده بوده و دنياپرست نباشد. <ref>فرهنگ اصطلاحات اصول، ج‏1، ص: 246</ref> و بر فقيهى كه داراى ملكه استنباط احكام از ادلّه است و شرايط لازم، همچون ايمان، عدالت، زهد، و پارسايى را براى تصدى منصب مرجعيت دارد، فقيه جامع شرايط اطلاق مى‏ شود. <ref>فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بيت عليهم السلام، ج‏5، ص: 734</ref>
 ==چند پرسش==

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
 {{متوسط}}
-«مرجعیت» در فرهنگ [[شیعه|شیعى]]، آمیزه‌اى از شأن «[[فتوا|افتا]]» و «[[ولايت|ولایت]]» بوده است و مراجع عظام، هم در احکام کلى الهى مردم را ارشاد می‌کردند و هم در مسائل جزئى اجتماعى زعامت آنها را بر عهده داشتند. گاه حتى به قضاوت نیز می‌پرداختند. اما اگر دو شأن «افتا» و «ولایت» را تفکیک و فقط بر اوّلى عنوان مرجعیت را اطلاق کنیم، با چند پرسش مواجه می‌شویم:
+«مَرجَعیت» مهم‌ترین جایگاه مذهبی اجتماعی در جامعه شیعیان است. به کسی که مقام مرجعیت داشته باشد مَرجَع تقلید می گویند. مرجع تقلید مجتهدی است که تعدادی از شیعیان از او تقلید می‌کنند یعنی اعمال دینی خود را بر اساس نظریات فقهی (فتاوای) آن مجتهد انجام می‌دهند.
 ==چند پرسش==
@@ سطر ۱۸: / سطر ۱۸: @@
 البته از نگاه شارع اطاعت از احکام کلّى الهى و فتواى [[فقیه]] جامع الشرایط، مانند پیروى از احکام رهبر و ولىّ امر، لازم و مشروع است.<ref> از این‌رو، گاه گفته می‌شود: احکام شرعى به دو قسم‌اند: 1. احکام الهى 2. احکام ولایى، که اوّلى به همان احکام کلّى و ثابت دینى و فتوا ناظر است و دومى به احکام صادره از سوى رهبر نظر دارد. </ref> با این تفاوت که فتواى فقیه براى خود او و مقلّدانش لازم الاتّباع است، در حالی که همگان باید از «حکم» رهبر اطاعت کنند.
-== تفکیک مرجعیت از رهبرى ==
+==تفکیک مرجعیت از رهبرى==
 حال پس از این مقدّمه به پاسخ سؤال نخست، یعنى مسئله تفکیک مرجعیت از رهبرى، می‌پردازیم.
@@ سطر ۳۵: / سطر ۳۵: @@
 بنابر این، تفکیک مرجعیت از رهبرى امرى معقول و در برخى موارد لازم است.
-== تعدد رهبرى و تعدد مراجع ==
+==تعدد رهبرى و تعدد مراجع==
 در ارتباط با سؤال دوم، یعنى مسئله تعدّد رهبرى یا مرجعیت و وحدت آن، بعد از امکان تفکیک، باید توجّه داشت که چون رجوع به مرجع از باب رجوع جاهل به عالم و غیر متخصّص به متخصّص است، وجود متخصّصان متعدّد و مراجع گوناگون در جامعه اسلامى امرى ممکن، بلکه مطلوب است، تا همگان به راحتى بتوانند به آنها مراجعه کنند و احکام خود را به دست آورند.
@@ سطر ۴۲: / سطر ۴۲: @@
 پس قاعده اوّلى در رهبرى، وحدت و در مرجعیت، تعدّد است، هر چند امکان عکس آن براى هر دو وجود دارد. همان‌گونه که وحدت آنها و تحقّق یک رهبر مرجع نیز ممکن است.
-== امکان تقلید در تمام مسائل از غیر رهبر ==
+==امکان تقلید در تمام مسائل از غیر رهبر==
 درباره سؤال سوم، یعنى امکان تقلید در تمام مسائل از غیر رهبر، باید به این نکته توجه کرد که رهبر در هنگام «حکم» افزون بر شرایط خارجى، احکام کلّى الهى و نظام‌هاى اسلامى را نیز در نظر می‌گیرد و در این مقام، آنچه براى او ملاک خواهد بود، فتواى خود اوست. از سوى دیگر، گفتیم که حکم رهبر براى همگان مطاع و لازم الاجراء است. حال اگر مردم بتوانند در تمام مسائل فردى و اجتماعى از غیر رهبر تقلید کنند و از سوى دیگر، ملزم باشند در احکام از رهبر تبعیت نمایند، چه بسا در برخى موارد گرفتار مشکل شوند، یعنى رهبر به استناد فتواى خاصّى که در یک زمینه اجتماعى دارد، حکمى را صادر کند و خود او اذعان داشته باشد که اگر فتوایش چیز دیگرى بود، این حکم را صادر نمی‌کرد، در عین حال فتواى مرجع تقلید مردم، همان حکم دیگر باشد، در این صورت، مردم چگونه ملزم به اطاعت از رهبر خواهند بود؟

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ دسامبر ۲۰۱۹، ساعت ۰۸:۱۹
سطر ۵۳:		سطر ۵۳:
	[[رده:اسلام]]		[[رده:اسلام]]
	[[رده:مقاله های مهم]]		[[رده:مقاله های مهم]]
		+
		+	{{سنجش کیفی
		+	\|سنجش=شده
		+	\|شناسه= متوسط
		+	\|عنوان بندی مناسب= خوب
		+	\|کفایت منابع و پی نوشت ها= متوسط
		+	\|رعایت سطح مخاطب عام= خوب
		+	\|رعایت ادبیات دانشنامه ای= خوب
		+	\|جامعیت= متوسط
		+	\|رعایت اختصار= خوب
		+	\|سیر منطقی= خوب
		+	\|کیفیت پژوهش= متوسط
		+	\|رده= دارد
		+	}}