مداین - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Zamani در ‏۲۲ ژوئیهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۴:۱۷

2025-07-22T14:17:03Z

Zamani در ‏۲۹ ژوئیهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۰۷:۴۸

2024-07-29T07:48:14Z

Mohammadi: /* سقوط تیسفون */

2021-01-17T04:33:56Z

‏سقوط تیسفون

Zamani در ‏۱۹ اوت ۲۰۲۰، ساعت ۱۲:۰۱

2020-08-19T12:01:01Z

Zamani در ‏۱۹ اوت ۲۰۲۰، ساعت ۱۱:۵۵

2020-08-19T11:55:26Z

Zamani در ‏۱۹ اوت ۲۰۲۰، ساعت ۱۰:۱۳

2020-08-19T10:13:08Z

مهدی موسوی در ‏۲۵ مهٔ ۲۰۱۹، ساعت ۰۶:۰۵

2019-05-25T06:05:33Z

مهدی موسوی: ویرایش

2019-05-25T06:03:33Z

ویرایش

نمایش تغییرات

Sedaghat: تصویر

2018-06-27T09:32:57Z

تصویر

Sedaghat: تصویر

2018-06-27T09:31:49Z

تصویر

@@ سطر ۲۱: / سطر ۲۱: @@
 ==سقوط تیسفون==
-به گفته [[ابن‌ خلدون|ابن‌‌خلدون]] وقتی دولتی مرکز حکومت خود را از دست بدهد، باقی ماندن نواحی دیگر برایش سودی نخواهد داشت و به سرعت دچار اضمحلال خواهد شد؛ زیرا پایتخت به منزله قلب است که روح از آن برانگیخته می‌شود و چون این شریان حیاتی از دست فرمانروا خارج گردد، تمام نقاط و مرزهای کشور منهزم ‌می‌گردد. این وضع درباره دولت ایران که مرکز آن مداین بود، روی داد و مسلمانان تصمیم گرفتند تا بعد از فتح [[قادسیه|قادسیه]]، این کانون مهم سیاسی و استراتژیکی ایران را به تصرف خود درآورند. آنان مطمئن بودند که با این پیروزی، سراسر ایران رو به انقراض خواهد نهاد و بقیه ممالکی که در اختیار یزگرد سوم مانده بود، برایش فایده‌ای نمی‌داشت.<ref>احمد بن یحیی بلاذری، فتوح البلدان، ص ۳۷۵-۳۷۷.</ref>
+به گفته [[ابن‌ خلدون|ابن‌‌خلدون]] وقتی دولتی مرکز حکومت خود را از دست بدهد، باقی ماندن نواحی دیگر برایش سودی نخواهد داشت و به سرعت دچار اضمحلال خواهد شد؛ زیرا پایتخت به منزله قلب است که روح از آن برانگیخته می‌شود و چون این شریان حیاتی از دست فرمانروا خارج گردد، تمام نقاط و مرزهای کشور منهزم ‌می‌گردد. این وضع درباره دولت ایران که مرکز آن مداین بود، روی داد و مسلمانان تصمیم گرفتند تا بعد از [[جنگ قادسیه|فتح قادسیه]]، این کانون مهم سیاسی و استراتژیکی ایران را به تصرف خود درآورند. آنان مطمئن بودند که با این پیروزی، سراسر ایران رو به انقراض خواهد نهاد و بقیه ممالکی که در اختیار یزگرد سوم مانده بود، برایش فایده‌ای نمی‌داشت.<ref>احمد بن یحیی بلاذری، فتوح البلدان، ص ۳۷۵-۳۷۷.</ref>
 به همین دلیل رزمندگان مسلمان به مداین روی آوردند. برای آنها تصرف این منطقه، از نظر نظامی ضرورتی تام داشت. احاطه بر مرکز امپراتوری ایران و جایگاه اصلی اقتدار این ابرقدرت در [[عراق]]، تسلط بر مرکز فرماندهی را به دنبال داشت و توان نظامی ایران را بی‌اثر می‌کرد. نبرد قادسیه روحیه مسلمانان را برای این فتح بزرگ آماده ساخت. چون به ساباط در نزدیکی مداین رسیدند و در شهر «بَهرَسیر» اجتماع کردند، نه ماه و به روایتی هجده ماه در این قلمرو ماندند؛ چنان که نخل‌ها دو نوبت میوه داد و از آن خوردند.

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۹ ژوئیهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۰۷:۴۸
سطر ۱۵۹:		سطر ۱۵۹:

	[[رده:شهرهای اسلامی]]		[[رده:شهرهای اسلامی]]
		+
		+	{{الگو:قیام مختار}}

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۷ ژانویهٔ ۲۰۲۱، ساعت ۰۴:۳۳
سطر ۳۰:		سطر ۳۰:

	سعد وقاص با یاران خود به تیسفون آمد و به شکرانه فتح، هشت رکعت نماز خواند. وقتی به ایوان کسرا آمد و آن باغ‌های باصفا و بستان‌های دل‌گشای بی‌صاحب و متروک را دید، آیه {{متن قرآن\|«کمْ تَرَکوا مِن جَنَّاتٍ وَعُیونٍ»}} را که بسیار مناسب بود خواند. در تیسفون غنایم فراوانی بدست مسلمین افتاد. اگرچه ذخایر زیادی را یزدگرد و همراهان با خود برده بودند ولی آنچه باقی مانده بود، بین حدود شصت‌‌هزار جنگجو به غنیمت تقسیم گردید. بدین‌ ترتیب همان‌‌گونه که [[پیامبر اسلام\|رسول اکرم]] صلی الله علیه و آله وعده داده بود، گنج‌های خسروان با فتح تیسفون بدست آنان افتاد و تخت و تاج لرزان یزگرد هم در برابر شور و شوق فاتحان از خطر مصون نبود.<ref>عبدالحسین زرین‌کوب، دو قرن سکوت، ص ۸۳ و ۸۴.</ref>		سعد وقاص با یاران خود به تیسفون آمد و به شکرانه فتح، هشت رکعت نماز خواند. وقتی به ایوان کسرا آمد و آن باغ‌های باصفا و بستان‌های دل‌گشای بی‌صاحب و متروک را دید، آیه {{متن قرآن\|«کمْ تَرَکوا مِن جَنَّاتٍ وَعُیونٍ»}} را که بسیار مناسب بود خواند. در تیسفون غنایم فراوانی بدست مسلمین افتاد. اگرچه ذخایر زیادی را یزدگرد و همراهان با خود برده بودند ولی آنچه باقی مانده بود، بین حدود شصت‌‌هزار جنگجو به غنیمت تقسیم گردید. بدین‌ ترتیب همان‌‌گونه که [[پیامبر اسلام\|رسول اکرم]] صلی الله علیه و آله وعده داده بود، گنج‌های خسروان با فتح تیسفون بدست آنان افتاد و تخت و تاج لرزان یزگرد هم در برابر شور و شوق فاتحان از خطر مصون نبود.<ref>عبدالحسین زرین‌کوب، دو قرن سکوت، ص ۸۳ و ۸۴.</ref>
		+	[[پرونده:سلمان (7).jpg\|left\|thumb\|آرامگاه سلمان محمدی در مدائن]]

	==نقش سلمان در فتح مدائن==		==نقش سلمان در فتح مدائن==

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
 {{مقاله از یک نشریه}}
 [[پرونده:طاق کسری.jpg|thumb||چپ|بقایای طاق کسری در مدائن]]
-__toc__
+==مفهوم شناسی==
 «مداین» جمع «مدین» است و این عنوان در چند آیه [[قرآن کریم]]<ref>ر.ک: [[سوره اعراف]]، آیه ۱۱۱ و [[سوره شعراء]]، آیه ۳۶ و ۵۳.</ref> آمده که به معنای شهرها می‌باشد.<ref>برگزیده مشترک یاقوت حموی، ترجمه محمد پروین گنابادی، ص ۱۶۹ و ۱۷۰.</ref>
@@ سطر ۱۴: / سطر ۱۴: @@
 در مجموع این هفت شهر که به «مداین» موسومند، عبارتند از: تیسفون، رومگان، سلوکیه، درزیندان، ولاش‌‌آباد (ساباط)، اسپانبر و ماحوزا.<ref>علی بن حسین مسعودی، التنبیه والاشراف، ص ۲۳۸ و ۲۳۹؛ محمد حمیدالله، وثائق، ص ۱۱۰ و ۱۱۱.</ref>
 چون [[اسلام]] آشکار گردید و بعثت [[پیامبر اسلام|نبی اکرم]] صلی الله علیه و آله موجی از معنویت و امیدواری در جهان به وجود آورد و مردمان جزیرة‌العرب در پرتو این‌ آیین، اقتداری بدست آوردند و با دولت‌های مجاور روابط سیاسی برقرار کردند، در این حالت [[حضرت محمد]] صلی الله علیه و آله از طریق نامه‌نگاری با فرمان‌روایان و سران اقوام و قبایل، آنان را به سوی [[توحید|توحید]] و یکتاپرستی فراخواند.

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
 {{مقاله از یک نشریه}}
-[[پرونده:Salman.jpg|left|thumb|مقبره سلمان محمدی (فارسی) صحابی رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم و امیرالمومنین امام علی علیه السلام در شهر مدائن]]
+[[پرونده:طاق کسری.jpg|thumb||چپ|بقایای طاق کسری در مدائن]]
 __toc__
 «مداین» جمع «مدین» است و این عنوان در چند آیه [[قرآن کریم]]<ref>ر.ک: [[سوره اعراف]]، آیه ۱۱۱ و [[سوره شعراء]]، آیه ۳۶ و ۵۳.</ref> آمده که به معنای شهرها می‌باشد.<ref>برگزیده مشترک یاقوت حموی، ترجمه محمد پروین گنابادی، ص ۱۶۹ و ۱۷۰.</ref>
@@ سطر ۴۹: / سطر ۴۹: @@
 ==سلمان و امارت مدائن==
+[[پرونده:Salman.jpg|left|thumb|مقبره سلمان صحابی رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم و امیرالمومنین امام علی علیه السلام در شهر مدائن]]
 سلمان فارسی با استناد به سخنان و نصوصی که از حضرت پیامبر دیده و شنیده بود، بر این اعتقاد بود که [[امام علی علیه السلام|علی بن ابی‌طالب]] علیه السلام جانشین راستین و بر حق رسول اکرم صلی الله علیه و آله است. بنابراین همواره از حکومت وقت انتقاد می‌کرد؛ اما با این وصف، حکومت مداین را پذیرفت؛ زیرا در این مسئولیت خطیر، رضای پروردگار و صلاح بندگان خدا را می‌دید. البته سلمان بی‌اذن امیرمؤمنان علیه السلام این مقام را نپذیرفت. هدف خلفا این بود که ولایتمدارانی چون سلمان را با اعطای این مناصب، خاموش کنند و مترصد آن بودند که وی مرتکب خطایی شود تا آن را دستاویر حذفش قرار دهند؛ اما سلمان از این آزمون سربلند بیرون آمد.<ref>سید علی‌ خان، الدرجات الرفیعه، ص ۲۱۵.</ref>

@@ سطر ۱۲۹: / سطر ۱۲۹: @@
 در قرن دوم هجری، [[غلو|غالی‌گری]] در مداین رواج یافت. دو شهر عمده مداین، یعنی «تیسفون» و «بَهرَسیر» تا چندین دهه به صورت شهرهایی کوچک باقی ماند.<ref>گای لسترنج، سرزمین‌های خلافت شرقی، ترجمه محمود عرفان، ص ۳۷؛ برگزیده مشترک یاقوت حمومی، ص ۲۰.</ref>
-هنگامی که [[منصور (خلیفه عباسی)|منصور عباسی]] می‌خواست شهر [[بغداد]] را بنا کند، مصمم گردید که طاق کسرا را ویران کرده و مصالح آن را در بنای شهر جدید به کار ببرد. «[[خالد بن یحیی برمکی|خالد برمکی]]» وزیر ایرانی او کوشید تا وی را از این تصمیم منصرف سازد، اما مؤثر نیفتاد. چون به تخریب این بنای عظیم مشغول شدند، دریافتند که خرج و زحمت تخریب آن، از ساختن و تهیه آجر و سنگ افزون‌تر است. بدین‌‌گونه ایوان کسرا از خطر ویرانی رهایی یافت. البته بعدها در سال ۲۹۰ هجری به امر «[[مکتفى|مکتفی]]» خلیفه عباسی برای باروی قصر جدید تاج در بغداد شرقی، از مصالح مداین استفاده کردند.<ref>مروج الذهب، ح ۲، ص ۲۹۳ ـ ۲۹۵؛ تاریخ یعقوبی، ج ۲، ص ۳۵۶؛ تاریخ ایران بعد از اسلام، ص ۴۱۳؛ سرزمین‌های خلافت شرقی، ص ۳۷.</ref>
+هنگامی که [[منصور (خلیفه عباسی)|منصور عباسی]] می‌خواست شهر [[بغداد]] را بنا کند، مصمم گردید که طاق کسرا را ویران کرده و مصالح آن را در بنای شهر جدید به کار ببرد. «[[خالد بن یحیی برمکی|خالد برمکی]]» وزیر ایرانی او کوشید تا وی را از این تصمیم منصرف سازد، اما مؤثر نیفتاد. چون به تخریب این بنای عظیم مشغول شدند، دریافتند که خرج و زحمت تخریب آن، از ساختن و تهیه آجر و سنگ افزون‌تر است. بدین‌‌گونه ایوان کسرا از خطر ویرانی رهایی یافت. البته بعدها در سال ۲۹۰ هجری به امر «[[مكتفى|مکتفی]]» خلیفه عباسی برای باروی قصر جدید تاج در بغداد شرقی، از مصالح مداین استفاده کردند.<ref>مروج الذهب، ح ۲، ص ۲۹۳ ـ ۲۹۵؛ تاریخ یعقوبی، ج ۲، ص ۳۵۶؛ تاریخ ایران بعد از اسلام، ص ۴۱۳؛ سرزمین‌های خلافت شرقی، ص ۳۷.</ref>
 منصور عباسی مدتی مرکز حکم‌رانی خود را به «رومیه» از توابع بغداد منتقل کرد، اما با طبعش موافق نیفتاد. در همین شهر منصور با داعی عباسیان، یعنی «[[ابومسلم خراسانى|ابومسلم خراسانی]]» به مجادله و عتاب برخاست و در خاتمه دستور کشتنش را داد.<ref>تاریخ یعقوبی، ج ۲، ص ۴۶۴؛ التنبیه والاشراف، ص ۳۳۳.</ref>

@@ سطر ۲: / سطر ۲: @@
 __toc__
-[[پرونده:Salman.jpg|left|thumb|مقبره صحابی رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم و امیرالمومنین امام علی علیه السلام، جناب سلمان محمدی (فارسی) در شهر مدائن]]
+[[پرونده:Salman.jpg|left|thumb|مقبره سلمان محمدی (فارسی) صحابی رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم و امیرالمومنین امام علی علیه السلام در شهر مدائن]]
 «مداين» جمع «مدين» است و اين عنوان در چند آيه [[قرآن کريم]]<ref>ر.ک: [[سوره اعراف]]، آيه 111 و [[سوره شعراء]]، آيه 36 و 53.</ref> آمده که به معناي شهرها مي‌باشد.<ref>برگزيده مشترک ياقوت حموي، ترجمه محمد پروين گنابادي، ص 169 و 170.</ref>