https://wiki.ahlolbait.com/index.php?action=history&feed=atom&title=%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D8%A8%D9%86_%D8%B7%D9%84%D8%AD%D9%87 2026-11-11T05:14:54Z تاریخچهٔ ویرایش‌های این صفحه در ویکی MediaWiki 1.32.0 https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D8%A8%D9%86_%D8%B7%D9%84%D8%AD%D9%87&diff=170408&oldid=prev 2026-11-10T22:07:31Z

<p>ایجاد مقالهٔ تازه: محمد بن طلحه</p> <p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>{{شناسنامه شخصیت<br /> |نام کامل = محمد بن طلحة بن عبیدالله تیمی<br /> |تصویر =<br /> |زادروز = نامعلوم<br /> |زادگاه = [[مدینه]]<br /> |وفات = ۳۶ق، [[جنگ جمل]]<br /> |مدفن = نامعلوم<br /> |آثار =<br /> |عنوان توضیحات = شناخته‌شده برای<br /> |توضیحات = از فرزندان [[طلحة بن عبیدالله]]، معروف به «سجّاد»، کشته‌شده در [[جنگ جمل]]<br /> }}<br /> <br /> '''محمد بن طلحه'''، فرزند [[طلحة بن عبیدالله]] و از تیرهٔ بنی‌تیم از [[قریش]]، به سبب عبادت بسیار «سجّاد» خوانده می‌شد.&lt;ref&gt;بلاذری، انساب الاشراف، ج۲، ص۲۴۳.&lt;/ref&gt; او در [[جنگ جمل]] (۳۶ق) در سپاه پدرش و [[عایشه]] بود و در همان نبرد کشته شد.&lt;ref&gt;طبری، تاریخ الطبری، ج۴، ص۵۲۶؛ بلاذری، انساب الاشراف، ج۲، ص۲۴۳.&lt;/ref&gt; از او گزارش‌هایی دربارهٔ خون [[عثمان بن عفان]] و داوری او دربارهٔ عاملان آن نقل شده است.&lt;ref&gt;طبری، تاریخ الطبری، ج۴، ص۴۶۵.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == نام و نسب ==<br /> منابع کهن او را «محمد بن طلحة بن عبیدالله» و از تیرهٔ بنی‌تیم از قریش دانسته‌اند.&lt;ref&gt;طبری، تاریخ الطبری، ج۴، ص۴۶۵؛ بلاذری، انساب الاشراف، ج۲، ص۲۴۳.&lt;/ref&gt; پدرش طلحه بن عبیدالله از صحابهٔ پیامبر (ص) و از شرکت‌کنندگان در جنگ جمل بود.&lt;ref&gt;طبری، تاریخ الطبری، ج۴، ص۴۵۴.&lt;/ref&gt; محمد به «سجّاد» ملقب بود؛ لقبی که به سبب نماز و سجدهٔ فراوان به او داده شد.&lt;ref&gt;بلاذری، انساب الاشراف، ج۲، ص۲۴۳.&lt;/ref&gt; از تاریخ تولد و جزئیات خانوادهٔ او آگاهی دقیقی در دست نیست.<br /> <br /> == پیش از جنگ جمل ==<br /> پس از کشته شدن عثمان، طلحه و زبیر با عایشه به سوی [[بصره]] رفتند و محمد بن طلحه نیز در این سفر همراه آنان بود.&lt;ref&gt;طبری، تاریخ الطبری، ج۴، ص۴۵۴ و ۴۶۵.&lt;/ref&gt; او در شمار کسانی بود که در ماجرای خونخواهی عثمان با پدرش همراه شد. طبری گزارش می‌کند که در آستانهٔ جنگ، جوانی از جهینه نزد او آمد و از کشندگان عثمان پرسید. محمد پاسخ داد: «دَمُ عُثْمَانَ ثَلَاثَةُ أَثْلَاثٍ: ثُلُثٌ عَلَی صَاحِبَةِ الْهُودَجِ، وَ ثُلُثٌ عَلَی صَاحِبِ الْجَمَلِ الْأَحْمَرِ، وَ ثُلُثٌ عَلَی عَلِیِّ بْنِ أَبِی طَالِبٍ»؛ «خون عثمان سه بخش است: بخشی بر صاحب هودج [عایشه]، بخشی بر صاحب شتر سرخ [طلحه] و بخشی بر علی بن ابی‌طالب.»&lt;ref&gt;طبری، تاریخ الطبری، ج۴، ص۴۶۵.&lt;/ref&gt; آن جوان با شنیدن این سخن او را نکوهید و به سوی [[امام علی علیه السلام]] رفت.&lt;ref&gt;طبری، تاریخ الطبری، ج۴، ص۴۶۵.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> این گزارش نشان می‌دهد که محمد بن طلحه در آن روزگار در میان سپاه پدرش جایگاهی داشت و دربارهٔ رویدادهای سیاسی اظهار نظر می‌کرد.&lt;ref&gt;طبری، تاریخ الطبری، ج۴، ص۴۶۵.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == در جنگ جمل ==<br /> در روز جنگ جمل، محمد بن طلحه افسار شتر عایشه را گرفت. به گزارش طبری، عایشه به او گفت: «آمُرُكَ أَنْ تَكُونَ كَخَيْرِ بَنِي آدَمَ إِنْ تَرَكْتَ»؛ «به تو فرمان می‌دهم که اگر [از جنگ] دست برداری، مانند بهترین فرزندان آدم باشی» (اشاره به هابیل که از جنگ پرهیز کرد).&lt;ref&gt;طبری، تاریخ الطبری، ج۴، ص۵۲۶.&lt;/ref&gt; اما او نپذیرفت و به نبرد ادامه داد و می‌گفت: «حم لَا يُنْصَرُونَ».&lt;ref&gt;طبری، تاریخ الطبری، ج۴، ص۵۲۶.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> سرانجام بر او حمله بردند و او را کشتند. طبری می‌نویسد که چند تن، هر یک کشتن او را به خود نسبت دادند: مکعبر اسدی، مکعبر ضبی، معاویة بن شداد عبسی و عفان بن اشقر نصری.&lt;ref&gt;طبری، تاریخ الطبری، ج۴، ص۵۲۶.&lt;/ref&gt; بلاذری نیز همین اختلاف را آورده و نام کشندگان را با تفاوت‌هایی ثبت کرده است.&lt;ref&gt;بلاذری، انساب الاشراف، ج۲، ص۲۴۳.&lt;/ref&gt; یکی از آنان در وصف کشتن او چنین سرود: «وَ أَشْعَثُ قَوَّامٌ بِآيَاتِ رَبِّهِ... قَلِيلُ الْأَذَى فِيمَا تَرَى الْعَيْنُ مُسْلِمٌ / هَنَكْتُ لَهُ بِالرُّمْحِ جَيْبَ قَمِيصِهِ... فَخَرَّ صَرِيعًا لِلْيَدَيْنِ وَالْفَمِ»؛ «او ژولیده‌موی و بسیار به‌پا‌خیزنده برای آیات پروردگارش بود... در آنچه چشم می‌بیند کم‌آزار و مسلمان بود / گریبان پیراهنش را با نیزه دریدم... و او بر دست‌ها و دهان افتاد.»&lt;ref&gt;طبری، تاریخ الطبری، ج۴، ص۵۲۶.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == ارزیابی ==<br /> محمد بن طلحه از چهره‌های نسل دوم قریش و از شرکت‌کنندگان در جنگ جمل است که در منابع، بیشتر با لقب «سجّاد» و با گزارش داوری‌اش دربارهٔ خون عثمان شناخته می‌شود.&lt;ref&gt;طبری، تاریخ الطبری، ج۴، ص۴۶۵ و ۵۲۶؛ بلاذری، انساب الاشراف، ج۲، ص۲۴۳.&lt;/ref&gt; کشته شدن او در سال ۳۶ق نشان می‌دهد که او در رویدادهای سال‌های بعد، از جمله [[واقعه کربلا]] و [[قیام مختار]]، نقشی نداشته است. منابع کهن از جزئیات زندگی او پیش از جنگ جمل و از فرزندانش گزارشی نیاورده‌اند.<br /> <br /> == پانویس ==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> == منابع ==<br /> * طبری، محمد بن جریر؛ ''تاریخ الطبری'' (تاریخ الرسل و الملوک)، بیروت: دار الکتب العلمیة، ۱۴۰۸ق؛ ج۴.<br /> * بلاذری، احمد بن یحیی؛ ''أنساب الأشراف''، تحقیق سهیل زکار و ریاض زرکلی، بیروت: دار الفکر، ۱۴۱۷ق؛ ج۲.<br /> <br /> [[رده:تاریخ صدر اسلام]]<br /> [[رده:جنگ های صدر اسلام]]<br /> [[رده:مخالفان امام علی علیه السلام]]</div>

Zadhoosh