محمد بن‌ سعید بوصیری - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

مهدی موسوی در ‏۱۷ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۴۲

2025-01-17T12:42:59Z

نمایش تغییرات

مهدی موسوی: مهدی موسوی صفحهٔ بوصیری را به محمد بن‌ سعید بوصیری منتقل کرد

2023-03-11T07:43:23Z

مهدی موسوی صفحهٔ بوصیری را به محمد بن‌ سعید بوصیری منتقل کرد

مهدی موسوی در ‏۱۱ مارس ۲۰۲۳، ساعت ۰۷:۴۲

2023-03-11T07:42:57Z

مهدی موسوی در ‏۱۱ مارس ۲۰۲۳، ساعت ۰۷:۳۴

2023-03-11T07:34:58Z

نمایش تغییرات

Akbari در ‏۲۷ ژوئن ۲۰۲۰، ساعت ۱۰:۲۱

2020-06-27T10:21:11Z

Akbari در ‏۲۷ ژوئن ۲۰۲۰، ساعت ۱۰:۰۴

2020-06-27T10:04:20Z

Akbari در ‏۲۷ ژوئن ۲۰۲۰، ساعت ۰۷:۵۹

2020-06-27T07:59:27Z

مرضیه الله وکیل جزی: /* نثر بوصیری */

2014-01-29T07:49:16Z

‏نثر بوصیری

مرضیه الله وکیل جزی در ‏۲۹ ژانویهٔ ۲۰۱۴، ساعت ۰۷:۴۸

2014-01-29T07:48:34Z

عربصالحی: /* مآخذ */

2013-12-24T11:40:39Z

‏مآخذ

@@ سطر ۴۸: / سطر ۴۸: @@
 <references />
 ==منابع==
 *"بوصیری"، دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، حامد صدقی، جلد ۱۳.
 *"بوصیری"، دانشنامه جهان اسلام، شماره ۲۰۸۳.
+[[رده:علمای قرن هفتم]]
 [[رده:شعرای عرب]]
-[[رده:فقیهان]]
+[[رده:ادیبان]]

@@ سطر ۶۶: / سطر ۶۶: @@
 ==منابع==
-* دائرة المعارف بزرگ اسلامی، جلد 13، صفحه 5178، مدخل "بوصیری" از حامد صدقی، در دسترس در [http://lib.eshia.ir/23022/13/5178 کتابخانه مدرسه فقاهت].
+* حامد صدقی، مدخل «بوصیری» در دائرة المعارف بزرگ اسلامی، جلد13.
 [[رده:شعرای عرب]]
 [[رده:فقیهان]]

@@ سطر ۳۰: / سطر ۳۰: @@
 * 2. اشعاری که در مدح پیامبر صلی الله علیه و آله سروده است.<ref>رکابی، الادب العربی، ص175.</ref>
-درباره ارزش ادبی گروه نخست، عقاید متفاوت و حتى متضاد است. گروهی می‌پندارند که بافت این اشعار ناهمگون است، در آنها سستی و استواری درهم آمیخته از معانی برازنده تهی است، عباراتش عامیانه است.<ref>نک‌: مصطفى، الادب العربی و تاریخه، ج3، ص269.</ref> روح عامی‌گرایی و تعابیر مردمی روزمره سراسر آنها را پوشانده است، اسلوب آنها سخت ناهنجار است.<ref>رکابی، الادب العربی، ص178.</ref> عموماً از اسلوب و کلمات شاعران دیگر حتى در استفاده از الفاظ نوخاسته و هجاهای گزنده تقلید کرده است.<ref>اسکندری، الوسیط فی الادب العربی و تاریخ، ص311.</ref> برخی دیگر به عکس، آن اشعار را سخت دل‌انگیز و خوش ترکیب وصف کرده‌اند.<ref>ابن شاکر، فوات الوفیات، ج3، ص364.</ref> حتى گفته‌اند که از شعر جزّاز و ورّاق نیز برتر است.<ref>مقریزی، المقفی الکبیر، ج5، ص663، از قول ابن‌ سیدالناس. </ref><ref>سیوطی، حسن المحاضرۀ، ج1، ص570.</ref> و هر کس نیک در شعر او بنگرد به مزایای آن پی خواهد برد.<ref>ابن عماد، 5/432.</ref> چه الفاظ آراسته و قافیه‌ای استوار دارد و از تکلف ناپسند به دور است.<ref>مصطفى، 3/270.</ref>
+درباره ارزش ادبی گروه نخست، عقاید متفاوت و حتى متضاد است. گروهی می‌پندارند که بافت این اشعار ناهمگون است، در آنها سستی و استواری درهم آمیخته از معانی برازنده تهی است، عباراتش عامیانه است.<ref>نک‌: مصطفى، الادب العربی و تاریخه، ج3، ص269.</ref> روح عامی‌گرایی و تعابیر مردمی روزمره سراسر آنها را پوشانده است، اسلوب آنها سخت ناهنجار است.<ref>رکابی، الادب العربی، ص178.</ref> عموماً از اسلوب و کلمات شاعران دیگر حتى در استفاده از الفاظ نوخاسته و هجاهای گزنده تقلید کرده است.<ref>اسکندری، الوسیط فی الادب العربی و تاریخ، ص311.</ref> برخی دیگر به عکس، آن اشعار را سخت دل‌انگیز و خوش ترکیب وصف کرده‌اند.<ref>ابن شاکر، فوات الوفیات، ج3، ص364.</ref> حتى گفته‌اند که از شعر جزّاز و ورّاق نیز برتر است.<ref>مقریزی، المقفی الکبیر، ج5، ص663، از قول ابن‌ سیدالناس. </ref><ref>سیوطی، حسن المحاضرۀ، ج1، ص570.</ref> و هر کس نیک در شعر او بنگرد به مزایای آن پی خواهد برد.<ref>ابن عماد، شذرات الذهب، ج5، ص432.</ref> چه الفاظ آراسته و قافیه‌ای استوار دارد و از تکلف ناپسند به دور است.<ref>مصطفى، الادب العربی و تاریخه، ج3، ص270.</ref>
-برخی نیز در توجیه هرزه‌گویی های او چنین اظهارنظر کرده‌اند که وی از سر طبع و ذوق شاعرانه شعر می‌سروده است و به همین سبب، در شعر او زشت و زیبا به هم آمیخته و به آرایه‌های لفظی عنایت نشده است و خلاصه قصاید او در گاه بر حسب طبع شاعر سخت دراز شده است.(مثلاً قصیده او در مدح امیر ایدمر ترکی به 310 بیت، و همزیه او در مدح پیامبر صلی الله علیه و آله به 636 بیت بالغ می‌گردد).<ref>همو، 3/271، 273.</ref>
+برخی نیز در توجیه هرزه‌گویی های او چنین اظهارنظر کرده‌اند که وی از سر طبع و ذوق شاعرانه شعر می‌سروده است و به همین سبب، در شعر او زشت و زیبا به هم آمیخته و به آرایه‌های لفظی عنایت نشده است و خلاصه قصاید او در گاه بر حسب طبع شاعر سخت دراز شده است.(مثلاً قصیده او در مدح امیر ایدمر ترکی به 310 بیت، و همزیه او در مدح پیامبر صلی الله علیه و آله به 636 بیت بالغ می‌گردد).<ref>مصطفى، الادب العربی و تاریخه، ج3، ص271، 273.</ref>
-دسته دوم اشعار او قصایدی است که در مدح پیامبر صلی الله علیه و آله سروده است و عموماً آنها را اشعاری استوار پنداشته‌اند. در این نوع اشعار شاعر از قدما بسیار تقلید کرده و تعابیر و تصاویر زندگی بیابانی را عیناً تکرار کرده است؛ چنان‌که اصرار بسیار بر آن دارد که نامهای جغرافیایی را که میان شاعران حجاز و نیز در مدایح پیامبر صلی الله علیه و آله رایج است، تکرار کند و آگاهی خود را از زبان عربی و اسرار شعر سرایی سنتی به اثبات رساند.<ref>رکابی، 176-178.</ref>
+دسته دوم اشعار او قصایدی است که در مدح پیامبر صلی الله علیه و آله سروده است و عموماً آنها را اشعاری استوار پنداشته‌اند. در این نوع اشعار شاعر از قدما بسیار تقلید کرده و تعابیر و تصاویر زندگی بیابانی را عیناً تکرار کرده است؛ چنان‌که اصرار بسیار بر آن دارد که نامهای جغرافیایی را که میان شاعران حجاز و نیز در مدایح پیامبر صلی الله علیه و آله رایج است، تکرار کند و آگاهی خود را از زبان عربی و اسرار شعر سرایی سنتی به اثبات رساند.<ref>رکابی، الادب العربی، ص176-178.</ref>
 ==معروفترین قصیده بوصیری==
@@ سطر ۴۴: / سطر ۴۴: @@
 عبارت‌اند:
-* 1. القصیدة الهمزیة فی المدائح النبویة، یا اُم القُرى فی مدح خیر الورى که 18 شرح، 11تخمیس و 2 تشطیر دارد.<ref>GAL,I/313;GAL, S,I/470-471.</ref>
+* 1. القصیدة الهمزیة فی المدائح النبویة، یا اُم القُرى فی مدح خیر الورى که 18 شرح، 11تخمیس و 2 تشطیر دارد.<ref>GAL,VI,P313;GAL, S,VI,P470-471.</ref>
 * 2. ذخرالمعاد على وزن بانت سعاد، یا الکلمه الطیبة والدیمة الصیبة فی مدح الرسول صلی الله علیه و آله.
-* 3. القصیدة الخمریة، که 3 شرح دارد و یکی از آنها را جامی با نام لوامع القصیدة الخمریة به فارسی نگاشته است.<ref> GAL, I/313-314: GAL, S, I/471-472.</ref>
+* 3. القصیدة الخمریة، که 3 شرح دارد و یکی از آنها را جامی با نام لوامع القصیدة الخمریة به فارسی نگاشته است.<ref> GAL, VI,P313-314: GAL, S, VI,P471-472.</ref>
-* 4. القصیدة المضریة فی الصلاة على خیرالبریة که علاوه بر شرح عربی، یک ترجمه و شرح به ترکی دارد و 3 بار نیز تخمیس شده است.<ref>GAL,I/314.</ref>
+* 4. القصیدة المضریة فی الصلاة على خیرالبریة که علاوه بر شرح عربی، یک ترجمه و شرح به ترکی دارد و 3 بار نیز تخمیس شده است.<ref>GAL,VI,P314.</ref>
 * 5. التوسل بالقرآن، و آن دعایی است شامل نام همه سوره های قرآن که به قصد نابودی ظالم خوانده می شود.
 * 6. یائیه که سیوطی (د911ق) و بورینی (د1024ق) آن را شرح کرده اند.
 * 7. لامیه در مدح حضرت پیامبر صلی الله علیه و آله که در معارضه با بانت سعا سروده شده است.
 * 8. لامیه‌ای دیگر به نام المخرج والمردود علی النصارى والیهود در رد عقاید مسیحیان و یهودیان.
-* 9. قصیده‌ای در مدح ابوالعباس مرسی و تسلیت‌گویی به مناسبت وفات شیخ وی ابوالحسن شاذلی.<ref>همانجا.</ref>
+* 9. قصیده‌ای در مدح ابوالعباس مرسی و تسلیت‌گویی به مناسبت وفات شیخ وی ابوالحسن شاذلی.<ref>GAL,VI,P314.</ref>
 ==پانویس==
 <references/>
-==منابع==
+==منابع مقاله==
-ابن شاکر، محمد، فوات الوفیات، به کوشش احسان عباس، بیروت، 1974م؛
+* ابن شاکر، محمد، فوات الوفیات، به کوشش احسان عباس، بیروت، 1974م؛
-ابن عماد، عبدالحی، شذرات الذهب، بیروت، 1399ق/1979م؛
+* ابن عماد، عبدالحی، شذرات الذهب، بیروت، 1399ق/1979م؛
-اسکندری، احمد و مصطفى عنانی، الوسیط فی الادب العربی و تاریخه، قاهره، دارالمعارف؛ رکابی، جودت، الادب العربی، دمشق، 1403ق/1983م؛
+* اسکندری، احمد و مصطفى عنانی، الوسیط فی الادب العربی و تاریخه، قاهره، دارالمعارف؛ رکابی، جودت، الادب العربی، دمشق، 1403ق/1983م؛
-سیوطی، حسن المحاضرۀ، به کوشش محمد ابوالفضل ابراهیم، قاهره، 1387ق/1967م؛
+* سیوطی، حسن المحاضرۀ، به کوشش محمد ابوالفضل ابراهیم، قاهره، 1387ق/1967م؛
-فروخ، عمر، تاریخ الادب العربی، بیروت، 1981م؛ مصطفى، محمود، الادب العربی و تاریخه، قاهره، 1356ق/1937م؛
+* فروخ، عمر، تاریخ الادب العربی، بیروت، 1981م؛ مصطفى، محمود، الادب العربی و تاریخه، قاهره، 1356ق/1937م؛
-مقریزی، احمد، المقفی الکبیر، به کوشش محمد بعلاوی، بیروت، 1411ق/1991م؛
+* مقریزی، احمد، المقفی الکبیر، به کوشش محمد بعلاوی، بیروت، 1411ق/1991م؛
-نیز:GAL; GAL, S.
+* نیز:GAL; GAL, S.
 ==منابع==
 * دائرة المعارف بزرگ اسلامی، جلد 13، صفحه 5178، مدخل "بوصیری" از حامد صدقی، در دسترس در [http://lib.eshia.ir/23022/13/5178 کتابخانه مدرسه فقاهت].
+حامد صدقی، مدخل «بوصیری» در دانشنامه جهان اسلام، جلد
 [[رده:شعرای عرب]]
 [[رده:فقیهان]]

@@ سطر ۹: / سطر ۹: @@
 ==لقب دیگر بوصیری==
-نسبت دلاصی را نیز از زادگاه مادرش دلاص گرفته است. با درهم آمیختن این دو نسبت گاه او را دلاصیری نیز خوانده‌اند.<ref>ابن‌ شاکر، 3/362.</ref>
+نسبت دلاصی را نیز از زادگاه مادرش دلاص گرفته است. با درهم آمیختن این دو نسبت گاه او را دلاصیری نیز خوانده‌اند.<ref>ابن‌ شاکر، فوات الوفیات، ج3، ص362.</ref>
 ==فعالیت های بوصیری==
-وی در دلاص یا بَهشیم (منطقه بَهنَسا) زاده شد. گفته‌اند: در آغاز به تصوف روی آورد و به ابوالعباس مرسی (د686ق/1287م)، خلیفه ابوالحسن شاذلی (د656ق/1258م) پیوست، اما ظاهراً شیوه زندگی او میان مردم با تصوف واقعی همساز نبود.<ref>فروخ، 3/673.</ref> سپس گویا حدود 10 سال در قدس و [[مدینه]] و پس از آن 13 سال در [[مکه]] اقامت گزید و به تعلیم [[قرآن]] مشغول شد. حدود سال 659ق به مصر بازگشت و در دستگاه دیوانی، در بلبیس شرقی به عنوان کاتب (مباشر) به کار پرداخت؛ اما پس از 4 سال بهتر آن دید که خود مکتب‌خانه‌ای برای تعلیم قرآن در بلبیس و سپس در قاهره تأسیس کند.<ref>همو، 3/673-67؛ GAL,S,I/467.</ref>
+وی در دلاص یا بَهشیم (منطقه بَهنَسا) زاده شد. گفته‌اند: در آغاز به تصوف روی آورد و به ابوالعباس مرسی (د686ق/1287م)، خلیفه ابوالحسن شاذلی (د656ق/1258م) پیوست، اما ظاهراً شیوه زندگی او میان مردم با تصوف واقعی همساز نبود.<ref>فروخ، تاریخ الادب العربی، ج3، ص673.</ref> سپس گویا حدود 10 سال در قدس و [[مدینه]] و پس از آن 13 سال در [[مکه]] اقامت گزید و به تعلیم [[قرآن]] مشغول شد. حدود سال 659ق به مصر بازگشت و در دستگاه دیوانی، در بلبیس شرقی به عنوان کاتب (مباشر) به کار پرداخت؛ اما پس از 4 سال بهتر آن دید که خود مکتب‌خانه‌ای برای تعلیم قرآن در بلبیس و سپس در قاهره تأسیس کند.<ref>فروخ، تاریخ الادب العربی، ج3، ص673-67؛ GAL,S,VI,P467.</ref>
 ==اساتید و شاگردان بوصیری==
-بوصیری با شاعران بزرگی هم عصر بود، از آن جمله اند: ابن نبیه (د619ق)، ابن فارض (د632ق) ابن مطروح (د649ق) و بهاء زهیر (د656ق) و جز آنان <ref>مصطفى، 3/267.</ref> اما بی گمان او از ابوالعباس مرسی بیش از دیگران درس آموخت. چند تن از مشاهیر نیز در شمار شاگردان و راویان اخبار و قصاید او در مدح پیامبر صلی الله علیه و آله بوده‌اند؛ مشهورترین آنها اینان‌اند: نحوشناس معروف ابوحیان غرناطی (د745ق)، ابوالفتح ابن سیدالناس یعمری (د734ق) و عزالدین ابن جماعه که مدتی قاضی القضات مصر بود.<ref> همو، 3/267-268.</ref>
+بوصیری با شاعران بزرگی هم عصر بود، از آن جمله اند: ابن نبیه (د619ق)، ابن فارض (د632ق) ابن مطروح (د649ق) و بهاء زهیر (د656ق) و جز آنان <ref>مصطفى، الادب العربی و تاریخه، ج3، ص267.</ref> اما بی گمان او از ابوالعباس مرسی بیش از دیگران درس آموخت. چند تن از مشاهیر نیز در شمار شاگردان و راویان اخبار و قصاید او در مدح پیامبر صلی الله علیه و آله بوده‌اند؛ مشهورترین آنها اینان‌اند: نحوشناس معروف ابوحیان غرناطی (د745ق)، ابوالفتح ابن سیدالناس یعمری (د734ق) و عزالدین ابن جماعه که مدتی قاضی القضات مصر بود.<ref> مصطفى، الادب العربی و تاریخه، ج3، ص267-268.</ref>
 ==نثر بوصیری==
-بوصیری به سبب اشتغال به کار کتابت و تعلیم در دستگاه دولت در نثر مهارت تمام یافته بود، چنان‌که در تعلیق هایی که بر قصیده معروف خویش، المخرج والمردود علی النصارى والیهود نگاشته، اسلوبی مرسَل و بی‌تکلف بکار برده، هر چند که به قول فروخ<ref>  3/674-677.</ref> از زیبایی هنری و نوآوری تهی است. اما در شعر، وی به خصوص با سرودن قصایدی در مدح حضرت پیامبر صلی الله علیه و آله شهرت یافت.
+بوصیری به سبب اشتغال به کار کتابت و تعلیم در دستگاه دولت در نثر مهارت تمام یافته بود، چنان‌که در تعلیق هایی که بر قصیده معروف خویش، المخرج والمردود علی النصارى والیهود نگاشته، اسلوبی مرسَل و بی‌تکلف بکار برده، هر چند که به قول فروخ <ref>فروخ، تاریخ الادب العربی، ج3، ص674-677.</ref> از زیبایی هنری و نوآوری تهی است. اما در شعر، وی به خصوص با سرودن قصایدی در مدح حضرت پیامبر صلی الله علیه و آله شهرت یافت.
 ==انواع شعر بوصیری==
@@ سطر ۲۸: / سطر ۲۸: @@
 * 1. شعر اجتماعی که بیشتر در مدح و هجا و شکایت از روزگار و خلاصه امور مربوط به زندگی روزمره است.
-* 2. اشعاری که در مدح پیامبر صلی الله علیه و آله سروده است.<ref>رکابی، 175.</ref>
+* 2. اشعاری که در مدح پیامبر صلی الله علیه و آله سروده است.<ref>رکابی، الادب العربی، ص175.</ref>
-درباره ارزش ادبی گروه نخست، عقاید متفاوت و حتى متضاد است. گروهی می‌پندارند که بافت این اشعار ناهمگون است، در آنها سستی و استواری درهم آمیخته از معانی برازنده تهی است، عباراتش عامیانه است.<ref>نک‌: مصطفى، 3/269.</ref> روح عامی‌گرایی و تعابیر مردمی روزمره سراسر آنها را پوشانده است، اسلوب آنها سخت ناهنجار است.<ref>رکابی، 178.</ref> عموماً از اسلوب و کلمات شاعران دیگر حتى در استفاده از الفاظ نوخاسته و هجاهای گزنده تقلید کرده است.<ref>اسکندری، 311.</ref> برخی دیگر به عکس، آن اشعار را سخت دل‌انگیز و خوش ترکیب وصف کرده‌اند.<ref>ابن شاکر، 3/364.</ref> حتى گفته‌اند که از شعر جزّاز و ورّاق نیز برتر است.<ref>مقریزی، 5/663، از قول ابن‌ سیدالناس.</ref><ref>سیوطی، 1/570.</ref> و هر کس نیک در شعر او بنگرد به مزایای آن پی خواهد برد.<ref>ابن عماد، 5/432.</ref> چه الفاظ آراسته و قافیه‌ای استوار دارد و از تکلف ناپسند به دور است.<ref>مصطفى، 3/270.</ref>
+درباره ارزش ادبی گروه نخست، عقاید متفاوت و حتى متضاد است. گروهی می‌پندارند که بافت این اشعار ناهمگون است، در آنها سستی و استواری درهم آمیخته از معانی برازنده تهی است، عباراتش عامیانه است.<ref>نک‌: مصطفى، الادب العربی و تاریخه، ج3، ص269.</ref> روح عامی‌گرایی و تعابیر مردمی روزمره سراسر آنها را پوشانده است، اسلوب آنها سخت ناهنجار است.<ref>رکابی، الادب العربی، ص178.</ref> عموماً از اسلوب و کلمات شاعران دیگر حتى در استفاده از الفاظ نوخاسته و هجاهای گزنده تقلید کرده است.<ref>اسکندری، الوسیط فی الادب العربی و تاریخ، ص311.</ref> برخی دیگر به عکس، آن اشعار را سخت دل‌انگیز و خوش ترکیب وصف کرده‌اند.<ref>ابن شاکر، فوات الوفیات، ج3، ص364.</ref> حتى گفته‌اند که از شعر جزّاز و ورّاق نیز برتر است.<ref>مقریزی، المقفی الکبیر، ج5، ص663، از قول ابن‌ سیدالناس. </ref><ref>سیوطی، حسن المحاضرۀ، ج1، ص570.</ref> و هر کس نیک در شعر او بنگرد به مزایای آن پی خواهد برد.<ref>ابن عماد، 5/432.</ref> چه الفاظ آراسته و قافیه‌ای استوار دارد و از تکلف ناپسند به دور است.<ref>مصطفى، 3/270.</ref>
 برخی نیز در توجیه هرزه‌گویی های او چنین اظهارنظر کرده‌اند که وی از سر طبع و ذوق شاعرانه شعر می‌سروده است و به همین سبب، در شعر او زشت و زیبا به هم آمیخته و به آرایه‌های لفظی عنایت نشده است و خلاصه قصاید او در گاه بر حسب طبع شاعر سخت دراز شده است.(مثلاً قصیده او در مدح امیر ایدمر ترکی به 310 بیت، و همزیه او در مدح پیامبر صلی الله علیه و آله به 636 بیت بالغ می‌گردد).<ref>همو، 3/271، 273.</ref>
@@ سطر ۵۶: / سطر ۵۶: @@
 ==پانویس==
 <references/>
 ==منابع==

@@ سطر ۲۱: / سطر ۲۱: @@
 ==نثر بوصیری==
-بوصیری به سبب اشتغال به کار کتابت و تعلیم در دستگاه دولت در نثر مهارت تمام یافته بود، چنان‌که در تعلیق هایی که بر قصیده معروف خویش، المخرج والمردود علی النصارى والیهود نگاشته، اسلوبی مرسَل و بی‌تکلف بکار برده، هر چند که به قول فروخ <ref> 3/674-677</ref.> از زیبایی هنری و نوآوری تهی است. اما در شعر، وی به خصوص با سرودن قصایدی در مدح حضرت پیامبر صلی الله علیه و آله شهرت یافت.
+بوصیری به سبب اشتغال به کار کتابت و تعلیم در دستگاه دولت در نثر مهارت تمام یافته بود، چنان‌که در تعلیق هایی که بر قصیده معروف خویش، المخرج والمردود علی النصارى والیهود نگاشته، اسلوبی مرسَل و بی‌تکلف بکار برده، هر چند که به قول فروخ<ref>  3/674-677.</ref> از زیبایی هنری و نوآوری تهی است. اما در شعر، وی به خصوص با سرودن قصایدی در مدح حضرت پیامبر صلی الله علیه و آله شهرت یافت.
 ==انواع شعر بوصیری==

→ نسخهٔ قدیمی‌تر	نسخهٔ ‏۱۱ مارس ۲۰۲۳، ساعت ۰۷:۴۳
(بدون تفاوت)

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
 {{مدخل دائرة المعارف|[[دائرة المعارف بزرگ اسلامی]]}}
-== خاندان بوصیری ==
+بوصیری، ابوعبدالله شرف‌الدین محمد بن‌ سعید بن‌ حماد دَلاصی (608-694ق/1211-1295یا1296م)، شاعر، فقیه، کاتب و حسابدار.
-نیاکان وی ظاهراً از قبیله ی بزرگ صنهاجه بودند، اما خود او به بوصیر مصر که زادگاه پدرش بوده، منسوب است.
+==خاندان بوصیری==
-== لقب دیگر بوصیری ==
+نیاکان وی ظاهراً از قبیله ی بزرگ صنهاجه بودند، اما خود او به بوصیر [[مصر]] که زادگاه پدرش بوده، منسوب است.
-نسبت دلاصی را نیز از زادگاه مادرش دلاص گرفته است. با درهم آمیختن این دو نسبت گاه او را دلاصیری نیز خوانده‌اند<ref> ابن‌شاکر، 3/362. </ref>
+==لقب دیگر بوصیری==
-== فعالیت های بوصیری ==
+نسبت دلاصی را نیز از زادگاه مادرش دلاص گرفته است. با درهم آمیختن این دو نسبت گاه او را دلاصیری نیز خوانده‌اند.<ref>ابن‌ شاکر، 3/362.</ref>
-وی در دلاص یا بَهشیم(منطقۀ بَهنَسا) زاده شد. گفته‌اند: درآغاز به تصوف روی آورد و به ابوالعباس مرسی(د 686ق/1287م)، خلیفۀ ابوالحسن شاذلی(د 656ق/1258م) پیوست، اما ظاهراً شیوۀ زندگی او میان مردم با تصوف واقعی همساز نبود<ref> فروخ، 3/673؛ </ref> سپس گویا حدود 10 سال در قدس و مدینه و پس از آن 13سال در مکه اقامت گزید و به تعلیم قرآن مشغول شد. حدود سال 659ق به مصر بازگشت و در دستگاه دیوانی، دربلبیس شرقی به عنوان کاتب(مباشر) به کار پرداخت؛ اما پس از 4سال بهتر آن دید که خود مکتب‌خانه‌ای برای تعلیم قرآن در بلبیس و سپس در قاهره تأسیس کند<ref> همو، 3/673-67؛ GAL,S,I/467. </ref>
+==فعالیت های بوصیری==
-== اساتید و شاگردان بوصیری ==
+وی در دلاص یا بَهشیم (منطقه بَهنَسا) زاده شد. گفته‌اند: در آغاز به تصوف روی آورد و به ابوالعباس مرسی (د686ق/1287م)، خلیفه ابوالحسن شاذلی (د656ق/1258م) پیوست، اما ظاهراً شیوه زندگی او میان مردم با تصوف واقعی همساز نبود.<ref>فروخ، 3/673.</ref> سپس گویا حدود 10 سال در قدس و [[مدینه]] و پس از آن 13 سال در [[مکه]] اقامت گزید و به تعلیم [[قرآن]] مشغول شد. حدود سال 659ق به مصر بازگشت و در دستگاه دیوانی، در بلبیس شرقی به عنوان کاتب (مباشر) به کار پرداخت؛ اما پس از 4 سال بهتر آن دید که خود مکتب‌خانه‌ای برای تعلیم قرآن در بلبیس و سپس در قاهره تأسیس کند.<ref>همو، 3/673-67؛ GAL,S,I/467.</ref>
-بوصیری با شاعران بزرگی هم عصر بود، از آن جمله اند: ابن نبیه (د 619ق )، ابن فارض (د632ق ) ابن مطروح (د 649ق) و بهاء زهیر (د656ق ) و جز آنان <ref> مصطفى، 3/267 ؛ </ref> اما بی گمان او از ابوالعباس مرسی بیش از دیگران درس آموخت. چند تن از مشاهیر نیز در شمار شاگردان و راویان اخبار و قصاید او در مدح پیامبر (ص) بوده‌اند؛ مشهورترین آنها اینان‌اند: نحوشناس معروف ابوحیان غرناطی (د745ق)، ابوالفتح ابن سیدالناس یعمری (د 734ق) و عزالدین ابن جماعه که مدتی قاضی القضات مصر بود<ref>  همو، 3/267_268. </ref>
+==اساتید و شاگردان بوصیری==
-== نثر بوصیری ==
+بوصیری با شاعران بزرگی هم عصر بود، از آن جمله اند: ابن نبیه (د619ق)، ابن فارض (د632ق) ابن مطروح (د649ق) و بهاء زهیر (د656ق) و جز آنان <ref>مصطفى، 3/267.</ref> اما بی گمان او از ابوالعباس مرسی بیش از دیگران درس آموخت. چند تن از مشاهیر نیز در شمار شاگردان و راویان اخبار و قصاید او در مدح پیامبر صلی الله علیه و آله بوده‌اند؛ مشهورترین آنها اینان‌اند: نحوشناس معروف ابوحیان غرناطی (د745ق)، ابوالفتح ابن سیدالناس یعمری (د734ق) و عزالدین ابن جماعه که مدتی قاضی القضات مصر بود.<ref> همو، 3/267-268.</ref>
-بوصیری به سبب اشتغال به کار کتابت و تعلیم در دستگاه دولت، در نثر مهارت تمام یافته بود، چنان‌که در تعلیقهایی که بر قصیدۀ معروف خویش، المخرج و المردود علی النصارى و الیهود نگاشته، اسلوبی مرسَل و بی‌تکلف به کاربرده، هر چند که به قول فروخ<ref> 3/674-677، </ref> از زیبایی هنری و نوآوری تهی است. اما در شعر، وی به خصوص با سرودن قصایدی در مدح حضرت پیامبر(ص) شهرت یافت.
+==نثر بوصیری==
-== انواع شعر بوصیری ==
+بوصیری به سبب اشتغال به کار کتابت و تعلیم در دستگاه دولت در نثر مهارت تمام یافته بود، چنان‌که در تعلیق هایی که بر قصیده معروف خویش، المخرج والمردود علی النصارى والیهود نگاشته، اسلوبی مرسَل و بی‌تکلف بکار برده، هر چند که به قول فروخ <ref> 3/674-677</ref.> از زیبایی هنری و نوآوری تهی است. اما در شعر، وی به خصوص با سرودن قصایدی در مدح حضرت پیامبر صلی الله علیه و آله شهرت یافت.
-شعر او را می‌توان به دو بخش تقسیم کرد: 1. شعر اجتماعی که بیشتر در مدح و هجا و شکایت از روزگار و خلاصه امور مربوط به زندگی روزمره است؛ 2. اشعاری که در مدح پیامبر(ص) سروده است <ref> رکابی، 175. </ref> دربارۀ ارزش ادبی گروه نخست، عقاید متفاوت و حتى متضاد است. گروهی می‌پندارند که بافت این اشعار ناهمگون است، در آنها سستی و استواری درهم آمیخته، از معانی برازنده تهی است، عباراتش عامیانه است <ref> نک‌: مصطفى، 3/269 </ref>. روح عامی‌گرایی و تعابیر مردمی روزمره سراسر آنها را پوشانده است، اسلوب آنها سخت ناهنجار است <ref> رکابی، 178و </ref> عموماً از اسلوب و کلمات شاعران دیگر حتى در استفاده از الفاظ نوخاسته و هجاهای گزنده تقلید کرده است <ref> اسکندری، 311. </ref> برخی دیگر به عکس، آن اشعار را سخت دل‌انگیز و خوش ترکیب وصف کرده‌اند<ref> ابن شاکر، 3/364. </ref> حتى گفته‌اند که از شعر جزّاز و ورّاق نیز برتر است<ref> مقریزی، 5/663،  از قول ابن‌سیدالناس؛</ref> <ref> سیوطی، 1/570 </ref> و هر کس نیک در شعر او بنگرد به مزایای آن پی خواهد برد<ref> ابن عماد، 5/432، </ref> چه، الفاظ آراسته و قافیه‌ای استوار دارد و از تکلف ناپسند به دور استم<ref> صطفى، 3/270. </ref>
+==انواع شعر بوصیری==
-== معروف ترین قصیدۀ بوصیری ==
+شعر او را می‌توان به دو بخش تقسیم کرد:
-معروف ترین قصیدۀ بوصیری همانا الکواکب الدریۀ فی مدح خیرالبریۀ است که بیشتر به نام «بُرده» شهرت یافته، و در آن با قصیدۀ بردۀ کعب بن زهیر به معارضه برخاسته است<ref> دربارۀ این نام‌گذاری، نسخه های خطی و شروح آن: نک‌: ه‌ د، برده. </ref>
+* 1. شعر اجتماعی که بیشتر در مدح و هجا و شکایت از روزگار و خلاصه امور مربوط به زندگی روزمره است.
 [[رده:شعرای عرب]]
 [[رده:فقیهان]]

@@ سطر ۳۷: / سطر ۳۷: @@
 ==پانویس ==
 <references />
 == منابع ==
 *دائرة المعارف بزرگ اسلامی، جلد13، صفحه5178، مدخل "بوصیری" از حامدصدقی، در دسترس در[http://lib.eshia.ir/23022/13/5178 کتابخانه مدرسه فقاهت]
 [[رده:شعرای عرب]]
 [[رده:فقیهان]]