مثنوی (قالب شعر) - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

مهدی موسوی در ‏۲۳ دسامبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۸:۰۲

2024-12-23T08:02:10Z

مهدی موسوی در ‏۱۵ آوریل ۲۰۱۹، ساعت ۰۸:۲۷

2019-04-15T08:27:58Z

مرضیه الله وکیل جزی در ‏۵ دسامبر ۲۰۱۳، ساعت ۰۸:۱۰

2013-12-05T08:10:41Z

Zamani در ‏۴ نوامبر ۲۰۱۳، ساعت ۱۲:۰۸

2013-11-04T12:08:37Z

Zamani در ‏۴ نوامبر ۲۰۱۳، ساعت ۱۲:۰۱

2013-11-04T12:01:49Z

Zamani: مثنوی را به مثنوی (قالب شعر) منتقل کرد

2013-11-04T12:01:17Z

مثنوی را به مثنوی (قالب شعر) منتقل کرد

عربصالحی: /* منابع */

2013-11-03T09:25:02Z

‏منابع

عربصالحی: /* منابع */

2013-11-03T08:18:39Z

‏منابع

عربصالحی: صفحه‌ای جدید حاوی '{{الگو:منبع الکترونیکی معتبر|ماخذ=پایگاه}} {{نیازمند ویرایش فنی}} مثنوی . [ م َ ن َ و...' ایجاد کرد

2013-10-30T12:17:49Z

صفحه‌ای جدید حاوی '{{الگو:منبع الکترونیکی معتبر|ماخذ=پایگاه}} {{نیازمند ویرایش فنی}} مثنوی . [ م َ ن َ و...' ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{الگو:منبع الکترونیکی معتبر|ماخذ=پایگاه}}
{{نیازمند ویرایش فنی}}
مثنوی . [ م َ ن َ وی ی / ی ] (ع ص نسبی ) منسوب است به مثنی که اسمی است معدول از اثنین اثنین که ترجمه ٔ آن به فارسی دودو باشد. (غیاث )<ref> از آنندراج </ref> . || (اِ) شعری که در هر بیت آن دو قافیه علی حده باشد لهذا ابیات مختلف القوافی را مثنوی نام کرده اند. (از غیاث )<ref> از آنندراج </ref> . نزد شعرا ابیاتی است متفق در وزن که هر یکی از آن ، دو قافیه دارد و هر بیتی بر قافیه ٔخاص علی حده است و آن را مزدَوَج نیز نامند و از استقراء معلوم شده است که در بحرهای طولانی مثنوی نگویندچنانکه بحر رجز تام و رمل تام و هزج تام و امثال آن .<ref> از کشاف اصطلاحات الفنون </ref> . شعری که هر دو مصراع آن با یکدیگر هم قافیه و سایر اشعار که باز به همان وزن باشند هر دو مصراع قافیه دیگر دارند مانند شاهنامه ٔفردوسی ، گرشاسب نامه ٔ اسدی ، ویس و رامین فخرالدین اسعد گرگانی ، خمسه ٔ نظامی و مثنوی مولوی . و چون مثنوی مطلق گویند مراد مثنوی مولانا جلال الدین محمد بلخی است . مزدوجه . <ref> یادداشت به خط مرحوم دهخدا </ref>

== واژه مثنوی ==

واژه ی مثنوی از کلمه ی "مثنی" به معنی دوتائی گرفته شده است. زیرا در هر بیت دو قافیه آمده است که با قافیه بیت بعد فرق می کند.

== آغاز سرودن مثنوی ==

سرودن مثنوی از قرن سوم و چهارم هجری آغاز شده است که از بهترین مثنوی ها می توان به شاهنامه فردوسی، حدیقه سنایی، خمسه نظامی و مثنوی مولوی اشاره کرد.

== قدیمی ترین مثنوی ==

قدیمی ترین مثنوی سروده شده- که اکنون به جز چند بیت چیزی از آن در دست نیست- مربوط به رودکی است که متن کلیله و دمنه را در قالب مثنوی به نظم در آورده بود.

== خصوصیات مثنوی ==

خصوصیات مثنوی باعث شده است که داستان ها اغلب در قالب مثنوی سروده شوند. علاوه بر داستان سرایی، برای هر موضوعی که طولانی باشد هم از مثنوی استفاده می شود.مثلاً در ادبیات آموزشی مثل آموزه های صوفیان هم از قالب مثنوی بهره می برده اند.

==پانویس ==
<references />

== منابع ==
*[http://daneshnameh.roshd.ir/mavara/mavara-index.php?page=%D9 دانشنامه رشد]، بازیابی: 8 آبان ماه 1392.
*[http://www.vajehyab.com/dehkhoda/ واژه یاب، لغت نامه دهخدا، مثنوی] بازیابی: 8 آبان ماه 1392.

[[رده: انواع شعر]]

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
 {{الگو:منبع الکترونیکی معتبر|ماخذ=پایگاه}}
-مثنوی. [ م َ ن َ وی ی / ی ] (ع ص نسبی) منسوب است به مثنی که اسمی است معدول از اثنین اثنین که ترجمه آن به فارسی دو دو باشد. (غیاث)<ref>از آنندراج.</ref> شعری که در هر بیت آن دو قافیه علی حده باشد لهذا ابیات مختلف القوافی را مثنوی نام کرده اند.(از غیاث)<ref>از آنندراج.</ref> نزد شعرا ابیاتی است متفق در وزن که هر یکی از آن، دو قافیه دارد و هر بیتی بر قافیه خاص علی حده است و آن را مزدَوَج نیز نامند و از استقراء معلوم شده است که در بحرهای طولانی مثنوی نگویند چنانکه بحر رجز تام و رمل تام و هزج تام و امثال آن.<ref>از کشاف اصطلاحات الفنون.</ref>
+==معنای مثنوی==
-شعری که هر دو مصراع آن با یکدیگر هم قافیه و سایر اشعار که باز به همان وزن باشند هر دو مصراع قافیه دیگر دارند مانند [[شاهنامه]] فردوسی، گرشاسب نامه اسدی، ویس و رامین [[فخرالدین اسعد گرگانی]]، خمسه [[نظامی گنجوی|نظامی]] و [[مثنوی معنوی|مثنوی مولوی]] و چون مثنوی مطلق گویند مراد مثنوی [[مولوی|مولانا جلال الدین محمد بلخی است]].<ref>یادداشت به خط مرحوم دهخدا.</ref>
+واژه «مثنوی» از کلمه "مثنّی" به معنی دوتائی گرفته شده است، و «مثنوی» [[شعر|شعری]] است که در هر [[بیت (شعر)|بیت]] آن دو قافیه علی حده باشد، لهذا ابیات مختلف القوافی را مثنوی نام کرده اند.<ref>فرهنگ فارسى آنندراج.</ref> زیرا در هر بیت دو [[قافیه]] آمده است که با قافیه بیت بعد فرق می کند.
-==واژه مثنوی==
+مثنوی را «مُزدوج» نیز می‌خوانند؛ زیرا هر بیت مستلزم دو قافیه است و در یک بیت قافیه زوج و دوتاست.<ref>فنون بلاغت و صناعات ادبی، جلال‌الدین همایی، ص۱۵۷-۱۵۶.</ref>
-واژه ی مثنوی از کلمه ی "مثنی" به معنی دوتائی گرفته شده است زیرا در هر بیت دو قافیه آمده است که با قافیه بیت بعد فرق می کند.
+سرودن مثنوی از قرن سوم و چهارم هجری آغاز شده است. قدیمی ترین مثنوی سروده شده - که اکنون به جز چند بیت چیزی از آن در دست نیست - مربوط به [[رودکی]] است که متن کلیله و دمنه را در قالب مثنوی به نظم درآورده بود.
-==آغاز سرودن مثنوی==
+خصوصیات مثنوی باعث شده است که داستان ها اغلب در قالب مثنوی سروده شوند. از آن جهت که تعداد ابیات مثنوی نامحدود است و شاعر از نظر رعایت قافیه نیز در محدودیت قوالب دیگر شعری نبوده و هر بیت قافیه‌ای جداگانه دارد، بهترین قالب شعری برای داستان‌سرایی است. علاوه بر داستان سرایی، برای هر موضوعی که طولانی باشد هم از مثنوی استفاده می شود. مثلاً در ادبیات آموزشی مثل آموزه های [[تصوف|صوفیان]] هم از قالب مثنوی بهره می برده اند.
 ==پانویس==
@@ سطر ۲۵: / سطر ۱۸: @@
 ==منابع==
+*"مثنوی"، سایت پژوهه.
-*[http://daneshnameh.roshd.ir/mavara/mavara-index.php?page=%D9 دانشنامه رشد]، بازیابی: 8 آبان ماه 1392.
+*[http://daneshnameh.roshd.ir/mavara/mavara-index.php?page=%D9 "مثنوی"، دانشنامه رشد]، بازیابی: 8 آبان 1392.
-*لغت نامه [[علی اکبر دهخدا|دهخدا]]، ذیل واژه مثنوی، در دسترس در [http://www.vajehyab.com/dehkhoda/%D9%85%D8%AB%D9%86%D9%88%DB%8C واژه یاب] بازیابی: 8 آبان ماه 1392.
+*لغت‌نامه [[علی اکبر دهخدا|دهخدا]]، ذیل واژه مثنوی، در دسترس در [http://www.vajehyab.com/dehkhoda/%D9%85%D8%AB%D9%86%D9%88%DB%8C واژه یاب] بازیابی: 8 آبان 1392.
 {{شعر فارسی}}
 [[رده:قالب های شعر]]

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
 {{الگو:منبع الکترونیکی معتبر|ماخذ=پایگاه}}
-مثنوی. [ م َ ن َ وی ی / ی ] (ع ص نسبی) منسوب است به مثنی که اسمی است معدول از اثنین اثنین که ترجمه آن به فارسی دودو باشد. (غیاث )<ref>از آنندراج.</ref> || (اِ) شعری که در هر بیت آن دو قافیه علی حده باشد لهذا ابیات مختلف القوافی را مثنوی نام کرده اند.(از غیاث)<ref>از آنندراج.</ref> نزد شعرا ابیاتی است متفق در وزن که هر یکی از آن، دو قافیه دارد و هر بیتی بر قافیه خاص علی حده است و آن را مزدَوَج نیز نامند و از استقراء معلوم شده است که در بحرهای طولانی مثنوی نگویند چنانکه بحر رجز تام و رمل تام و هزج تام و امثال آن.<ref>از کشاف اصطلاحات الفنون.</ref>
+مثنوی. [ م َ ن َ وی ی / ی ] (ع ص نسبی) منسوب است به مثنی که اسمی است معدول از اثنین اثنین که ترجمه آن به فارسی دو دو باشد. (غیاث)<ref>از آنندراج.</ref> شعری که در هر بیت آن دو قافیه علی حده باشد لهذا ابیات مختلف القوافی را مثنوی نام کرده اند.(از غیاث)<ref>از آنندراج.</ref> نزد شعرا ابیاتی است متفق در وزن که هر یکی از آن، دو قافیه دارد و هر بیتی بر قافیه خاص علی حده است و آن را مزدَوَج نیز نامند و از استقراء معلوم شده است که در بحرهای طولانی مثنوی نگویند چنانکه بحر رجز تام و رمل تام و هزج تام و امثال آن.<ref>از کشاف اصطلاحات الفنون.</ref>
-شعری که هر دو مصراع آن با یکدیگر هم قافیه و سایر اشعار که باز به همان وزن باشند هر دو مصراع قافیه دیگر دارند مانند شاهنامه فردوسی، گرشاسب نامه اسدی، ویس و رامین فخرالدین اسعد گرگانی، خمسه نظامی و مثنوی مولوی و چون مثنوی مطلق گویند مراد مثنوی مولانا جلال الدین محمد بلخی است. مزدوجه<ref>یادداشت به خط مرحوم دهخدا.</ref>
+شعری که هر دو مصراع آن با یکدیگر هم قافیه و سایر اشعار که باز به همان وزن باشند هر دو مصراع قافیه دیگر دارند مانند [[شاهنامه]] فردوسی، گرشاسب نامه اسدی، ویس و رامین [[فخرالدین اسعد گرگانی]]، خمسه [[نظامی گنجوی|نظامی]] و [[مثنوی معنوی|مثنوی مولوی]] و چون مثنوی مطلق گویند مراد مثنوی [[مولوی|مولانا جلال الدین محمد بلخی است]].<ref>یادداشت به خط مرحوم دهخدا.</ref>
 ==واژه مثنوی==
@@ سطر ۱۱: / سطر ۱۱: @@
 ==آغاز سرودن مثنوی==
-سرودن مثنوی از قرن سوم و چهارم هجری آغاز شده است که از بهترین مثنوی ها می توان به شاهنامه فردوسی، حدیقه سنایی، خمسه نظامی و مثنوی مولوی اشاره کرد.
+سرودن مثنوی از قرن سوم و چهارم هجری آغاز شده است که از بهترین مثنوی ها می توان به شاهنامه فردوسی، حدیقه [[سنائی|سنایی]]، خمسه نظامی و مثنوی مولوی اشاره کرد.
 ==قدیمی ترین مثنوی==
-قدیمی ترین مثنوی سروده شده - که اکنون به جز چند بیت چیزی از آن در دست نیست - مربوط به رودکی است که متن کلیله و دمنه را در قالب مثنوی به نظم درآورده بود.
+قدیمی ترین مثنوی سروده شده - که اکنون به جز چند بیت چیزی از آن در دست نیست - مربوط به [[رودکی]] است که متن کلیله و دمنه را در قالب مثنوی به نظم درآورده بود.
 ==خصوصیات مثنوی==
-خصوصیات مثنوی باعث شده است که داستان ها اغلب در قالب مثنوی سروده شوند. علاوه بر داستان سرایی، برای هر موضوعی که طولانی باشد هم از مثنوی استفاده می شود. مثلاً در ادبیات آموزشی مثل آموزه های صوفیان هم از قالب مثنوی بهره می برده اند.
+خصوصیات مثنوی باعث شده است که داستان ها اغلب در قالب مثنوی سروده شوند. علاوه بر داستان سرایی، برای هر موضوعی که طولانی باشد هم از مثنوی استفاده می شود. مثلاً در ادبیات آموزشی مثل آموزه های [[تصوف|صوفیان]] هم از قالب مثنوی بهره می برده اند.
 ==پانویس==
-<references/>
+<references />
 ==منابع==
 * [http://daneshnameh.roshd.ir/mavara/mavara-index.php?page=%D9 دانشنامه رشد]، بازیابی: 8 آبان ماه 1392.
-* لغت نامه دهخدا، ذیل واژه مثنوی، در دسترس در [http://www.vajehyab.com/dehkhoda/%D9%85%D8%AB%D9%86%D9%88%DB%8C واژه یاب] بازیابی: 8 آبان ماه 1392.
+*[http://daneshnameh.roshd.ir/mavara/mavara-index.php?page=%D9 دانشنامه رشد]، بازیابی: 8 آبان ماه 1392.
 {{شعر فارسی}}
 [[رده:قالب های شعر]]

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
 {{الگو:منبع الکترونیکی معتبر|ماخذ=پایگاه}}
-== واژه مثنوی ==
+مثنوی. [ م َ ن َ وی ی / ی ] (ع ص نسبی) منسوب است به مثنی که اسمی است معدول از اثنین اثنین که ترجمه آن به فارسی دودو باشد. (غیاث )<ref>از آنندراج.</ref> || (اِ) شعری که در هر بیت آن دو قافیه علی حده باشد لهذا ابیات مختلف القوافی را مثنوی نام کرده اند.(از غیاث)<ref>از آنندراج.</ref> نزد شعرا ابیاتی است متفق در وزن که هر یکی از آن، دو قافیه دارد و هر بیتی بر قافیه خاص علی حده است و آن را مزدَوَج نیز نامند و از استقراء معلوم شده است که در بحرهای طولانی مثنوی نگویند چنانکه بحر رجز تام و رمل تام و هزج تام و امثال آن.<ref>از کشاف اصطلاحات الفنون.</ref>
-واژه ی مثنوی از کلمه ی "مثنی" به معنی دوتائی گرفته شده است. زیرا در هر بیت دو قافیه آمده است که با قافیه بیت بعد فرق می کند.
+شعری که هر دو مصراع آن با یکدیگر هم قافیه و سایر اشعار که باز به همان وزن باشند هر دو مصراع قافیه دیگر دارند مانند شاهنامه فردوسی، گرشاسب نامه اسدی، ویس و رامین فخرالدین اسعد گرگانی، خمسه نظامی و مثنوی مولوی و چون مثنوی مطلق گویند مراد مثنوی مولانا جلال الدین محمد بلخی است. مزدوجه<ref>یادداشت به خط مرحوم دهخدا.</ref>
-== آغاز سرودن مثنوی ==
+==واژه مثنوی==
 سرودن مثنوی از قرن سوم و چهارم هجری آغاز شده است که از بهترین مثنوی ها می توان به شاهنامه فردوسی، حدیقه سنایی، خمسه نظامی و مثنوی مولوی اشاره کرد.
-== قدیمی ترین مثنوی ==
+==قدیمی ترین مثنوی==
-قدیمی ترین مثنوی سروده شده- که اکنون به جز چند بیت چیزی از آن در دست نیست- مربوط به رودکی است که متن کلیله و دمنه را در قالب مثنوی به نظم در آورده بود.
+قدیمی ترین مثنوی سروده شده - که اکنون به جز چند بیت چیزی از آن در دست نیست - مربوط به رودکی است که متن کلیله و دمنه را در قالب مثنوی به نظم درآورده بود.
-== خصوصیات مثنوی ==
+==خصوصیات مثنوی==
-خصوصیات مثنوی باعث شده است که داستان ها اغلب در قالب مثنوی سروده شوند. علاوه بر داستان سرایی، برای هر موضوعی که طولانی باشد هم از مثنوی استفاده می شود.مثلاً در ادبیات آموزشی مثل آموزه های صوفیان هم از قالب مثنوی بهره می برده اند.
+خصوصیات مثنوی باعث شده است که داستان ها اغلب در قالب مثنوی سروده شوند. علاوه بر داستان سرایی، برای هر موضوعی که طولانی باشد هم از مثنوی استفاده می شود. مثلاً در ادبیات آموزشی مثل آموزه های صوفیان هم از قالب مثنوی بهره می برده اند.
-==پانویس ==
+==پانویس==
-<references />
+<references/>
-== منابع ==
+==منابع==
-*[http://daneshnameh.roshd.ir/mavara/mavara-index.php?page=%D9 دانشنامه رشد]، بازیابی: 8 آبان ماه 1392.
+* [http://daneshnameh.roshd.ir/mavara/mavara-index.php?page=%D9 دانشنامه رشد]، بازیابی: 8 آبان ماه 1392.
 * لغت نامه دهخدا، ذیل واژه مثنوی، در دسترس در [http://www.vajehyab.com/dehkhoda/%D9%85%D8%AB%D9%86%D9%88%DB%8C واژه یاب] بازیابی: 8 آبان ماه 1392.
 {{شعر فارسی}}
 [[رده:قالب های شعر]]

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۴ نوامبر ۲۰۱۳، ساعت ۱۲:۰۸
سطر ۲۷:		سطر ۲۷:

	{{شعر فارسی}}		{{شعر فارسی}}
−	[[رده: ~~انواع~~ شعر]]	+	[[رده:قالب های شعر]]

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۴ نوامبر ۲۰۱۳، ساعت ۱۲:۰۱
سطر ۲۶:		سطر ۲۶:
	* لغت نامه دهخدا، ذیل واژه مثنوی، در دسترس در [http://www.vajehyab.com/dehkhoda/%D9%85%D8%AB%D9%86%D9%88%DB%8C واژه یاب] بازیابی: 8 آبان ماه 1392.		* لغت نامه دهخدا، ذیل واژه مثنوی، در دسترس در [http://www.vajehyab.com/dehkhoda/%D9%85%D8%AB%D9%86%D9%88%DB%8C واژه یاب] بازیابی: 8 آبان ماه 1392.

		+	{{شعر فارسی}}
	[[رده: انواع شعر]]		[[رده: انواع شعر]]

→ نسخهٔ قدیمی‌تر	نسخهٔ ‏۴ نوامبر ۲۰۱۳، ساعت ۱۲:۰۱
(بدون تفاوت)

@@ سطر ۲۴: / سطر ۲۴: @@
 == منابع ==
 *[http://daneshnameh.roshd.ir/mavara/mavara-index.php?page=%D9 دانشنامه رشد]، بازیابی: 8 آبان ماه 1392.
-*[http://www.vajehyab.com/dehkhoda/ واژه یاب، لغت نامه دهخدا،  مثنوی] بازیابی: 8 آبان ماه 1392.
+* لغت نامه دهخدا، ذیل واژه مثنوی، در دسترس در [http://www.vajehyab.com/dehkhoda/ واژه یاب] بازیابی: 8 آبان ماه 1392.
 [[رده: انواع شعر]]