لغو از منظر قرآن - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Mohammadi در ‏۵ مارس ۲۰۲۶، ساعت ۱۰:۴۸

2026-03-05T10:48:20Z

نمایش تغییرات

Zamani: افزودن الگوی قرآن

2025-03-26T12:08:46Z

افزودن الگوی قرآن

Aghajani در ‏۷ مارس ۲۰۲۰، ساعت ۰۶:۰۷

2020-03-07T06:07:53Z

Aghajani در ‏۲۳ فوریهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۰۷:۰۰

2020-02-23T07:00:32Z

Aghajani در ‏۲۳ فوریهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۰۶:۵۹

2020-02-23T06:59:14Z

مهدی موسوی: ویرایش

2019-09-25T08:15:59Z

ویرایش

نمایش تغییرات

مرضیه الله وکیل جزی در ‏۱۵ ژانویهٔ ۲۰۱۴، ساعت ۰۹:۱۷

2014-01-15T09:17:20Z

نمایش تغییرات

اله یاری: صفحه‌ای جدید حاوی '{{نیازمند ویرایش فنی}} {{الگو:منبع الکترونیکی معتبر|ماخذ=پایگاه}} "لغو" در لغت به چ...' ایجاد کرد

2013-12-09T07:26:13Z

صفحه‌ای جدید حاوی '{{نیازمند ویرایش فنی}} {{الگو:منبع الکترونیکی معتبر|ماخذ=پایگاه}} "لغو" در لغت به چ...' ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{نیازمند ویرایش فنی}}
{{الگو:منبع الکترونیکی معتبر|ماخذ=پایگاه}}

"لغو" در لغت به چیزی اطلاق می‌شود که مورد اعتنا نبوده و از آن نفعی حاصل نگردد.<ref>. ابن منظور،محمدبن مکرم؛ لسان العرب، بیروت، دار صادر، 1414ق، ج‌15، ص250.</ref>و در اصطلاح قرآنی به کلام، عمل یا فکر بیهوده‌ و باطلی که موجب غفلت انسان از یاد خدا باشد، اطلاق می‌شود.<ref>. مصطفوی، حسن؛ التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، تهران،بنگاه ترجمه و نشر کتاب، 1360 ش، ج‌10، ص 208.</ref>

واژگانِ هزل، لهو و عبث، نیز به معنی کلام و کار بی‌اهمیت، بدون قصد و بی‌حاصل است؛ و از این جهت با واژه‌ی "لغو" هم‌معنا می‌باشند.<ref>. راغب اصفهانی، حسین بن محمد؛ مفردات فی غریب القرآن، تحقیق:صفوان عدنان داودی، دار العلم الدار الشامیة، دمشق بیروت، چاپ یکم، 1412ق، ص 841 و 748 و التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، ج‌8، ص11.</ref>

== لغو از منظر قرآن ==

از آنجا که قرآن، خلقت عالم وجود را- که انسان هم جزئی از آن عالم است- بر اساس اهداف والای الهی دانسته و اینکه هر موجودی در این عالم دارای وظایفی بوده که باید آن را انجام دهد، تا آن هدف والا محقق گردد؛ لذا، خداوند در قرآن، با عبارات مختلف، انسان را از مشغول شدن به اموری که متناسب با هدف الهی نیست، برحذر داشته و پرهیز از لغویات را از صفات مؤمنان قرار داده است.<ref>. نجفی خمینی، محمد جواد؛ تفسیر آسان‌، تهران، انتشارات اسلامیه، چاپ اول، 1398ق، ج‌13، ص270.</ref>
واژه‌ی لغو در قرآن 11 بار تکرار شده است.

== عوامل و زمینه‌های لغو ==

1.فراموشی یاد خدا و روز جزا:

یکی از عواملی که موجب روی آوردن انسانها به کارهای لغو و بیهوده می‌گردد، فراموشی یاد خدا و روز جزاست. قرآن در این‌باره می‌فرماید:
«الَّذِینَ اتَّخَذُواْ دِینَهُمْ لَهْوًا وَ لَعِبًا وَ غَرَّتْهُمُ الْحَیَوةُ الدُّنْیَا
فَالْیَوْمَ نَنسَئهُمْ کَمَا نَسُواْ لِقَاءَ یَوْمِهِمْ هَذَا...»<ref>. أعراف/51.</ref>
«همانها که دین و آیین خود را سرگرمی و بازیچه گرفتند و زندگی دنیا
آنان را مغرور ساخت، امروز ما آنها را فراموش می‌کنیم،
همان گونه که لقای چنین روزی را فراموش کردند!...»

آیه بیان می‌دارد که، علت اعراض این افراد از برنامه‌های دین، و روی آوری به امور بیهوده، فراموشی یاد خدا و روز جزا می‌باشد.<ref>. حسینی‌همدانی، سیدمحمدحسین؛ انوار درخشان، تحقیق:بهبودی، محمدباقر، تهران، کتابفروشی لطفی، 1404ق، اول، ج‌6، ص 354.</ref>

2. لذت‌جویی دنیوی:

لذت‌جویی از عوامل مهم، در گرایش به لغویات است؛ چرا که، انسان برای رسیدن به لذات زودگذر، عنان خود را به دست هوای نفس ‌سپرده و نفس، او را از پرداختن به اهداف انسانی و الهی دور می‌سازد. قرآن درباره‌ی لذت‌جویانی که در لغویات غرق شده‌اند، پیامبر را مورد خطاب قرار داده و می‌فرماید:
«ذَرْهُمْ یَأْکُلُواْ وَ یَتَمَتَّعُواْ وَ یُلْهِهِمُ الْأَمَلُ فَسَوْفَ یَعْلَمُون‌»<ref>. حجر/3.</ref>
«بگذار آنها بخورند، و بهره گیرند، و آرزوها، آنان را غافل سازد
ولی بزودی خواهند فهمید!»

اشاره‌ی آیه به کسانی است که، تنها لذتهای مادی را ملاک عمل خود قرار داده‌ و از امور مهم غافل گشته و خود را با لغویات سرگرم نموده‌اند.<ref>. مصطفوی،حسن؛ تفسیر روشن، تهران،مرکز نشر کتاب، 1380 ش،چاپ اول، ج‌12، ص 298.</ref>

3.همنشینی با بدان:

از دیگر عوامل گرایش به لغویات، همنشینی با افراد ناسالم است؛ چرا که، این افراد حق را باطل و باطل را به صورت حق جلوه داده و عمل زشت و لغو را در نظرها، زیبا و پر فایده می‌نمایانند. قرآن می‌فرماید:
«وَ قَیَّضْنَا لهَُمْ قُرَنَاءَ فَزَیَّنُواْ لهَُم مَّا بَینْ‌َ أَیْدِیهِمْ وَ مَا خَلْفَهُمْ...
وَ قَالَ الَّذِینَ کَفَرُواْ لَا تَسْمَعُواْ لهَِذَا الْقُرْءَانِ
وَ الْغَوْا فِیهِ لَعَلَّکمُ‌ْ تَغْلِبُون‌»<ref>. فصلت/25و 26.</ref>
«ما برای آنها همنشینانی (زشت‌سیرت) قرار دادیم که زشتیها را
از پیش رو و پشت سر آنها در نظرشان جلوه دادند؛... کافران گفتند:
گوش به این قرآن فرا ندهید و به هنگام تلاوت آن، جنجال کنید؛
شاید پیروز شوید!»

اشاره‌ی آیه بر این امر است که همنشین ناصالح، زشتیها را برای دوستان خود تزیین نموده و آنها را امر به لغو‌گویی و جنجال می‌کند، تا صدای حق به گوش مردم نرسد.<ref>. مکارم شیرازی، ناصر و همکاران؛ تفسیر نمونه، دارالکتب الاسلامیه، 1374 ش، چاپ اول، ج‌20، ص 261 تا 265.</ref>

==مصادیق لغو از منظر قرآن ==

1. بت پرستی:

پرستش به منظور اظهار حاجت، جلب منفعت و یا دفع خطر و ضرر است و در صورتی که، معبود فاقد حس و ادراک باشد، اظهار حاجت لغو خواهد بود و دلیلی برای خضوع در برابر آن وجود نخواهد داشت.<ref>. طباطبائی(علامه)، سیّد محمدحسین؛ تفسیر المیزان، قم، دفتر انتشارت اسلامی جامعه مدرسین، 1417 ق، چاپ پنجم، ج‌14، ص 57 و ج7، ص143.</ref>
«إِذْ قَالَ لِأَبِیهِ یَأَبَتِ لِمَ تَعْبُدُ مَا لَا یَسْمَعُ وَ لَا یُبْصِرُ وَ لَا یُغْنیِ عَنکَ شَیْئاً»<ref>. مریم/42.</ref>
«به پدرش گفت:ای پدر! چرا چیزی را می‌پرستی که نه می‌شنود،
و نه می‌بیند، و نه هیچ مشکلی را از تو حلّ می‌کند؟!»

این آیه -که مربوط به احتجاج ابراهیم(ع) با عموی خود می‌باشد- بیانگر این مطلب است که پرستش موجودی که هیچگونه قدرتی ندارد (بت‌پرستی)، لغو و بیهوده است.<ref>. مراد از "أب" در آیه‌ پدر حضرت ابراهیم نیست بلکه عموی ایشان می‌باشد. جهت مطالعه‌ی بیشتر به تفسیر المیزان، ج7، ص159-168 ذیل آیه‌ی 74 انعام مراجعه شود.</ref>

2. سوگند لغو:

از آنجا که سوگند خوردن ارزش و اهمیت خاصی در کلام داشته و همچنین در کلام و زندگی انسان اثرگذار است، گاهی ممکن است انسان برحسب عادت و بدون قصد، آن را به زبان آورد؛ لذا، یکی از مواردی که در قرآن به عنوان مصادیق لغو به شمار آمده، سوگندهایی است که بدون قصد و ایجاد اثر بر زبان جاری می‌شود:<ref>. تفسیر المیزان، ج‌2، ص 223.</ref>
«لا یُؤاخِذُکُمُ اللَّهُ بِاللَّغْوِ فی‌ أَیْمانِکُم ‌...»<ref>. بقره/225.</ref>
«خداوند شما را به خاطر سوگندهایی که بدون توجه یاد می‌کنید،
مؤاخذه نخواهد کرد...»

در این آیه‌ی شریفه، خداوند سوگندهای بدون قصد و توجه را نیز، لغو شمرده؛ لکن، مورد مؤاخذه قرار نمی‌دهد.

3. عبادت لغو

مصداق دیگری که در قرآن برای لغو ذکر شده است، اعمال و افعال بیهوده‌ای بود که از کفار به نام عبادت انجام می‌گرفت:
«وَ ما کانَ صَلاتُهُمْ عِنْدَ الْبَیْتِ إِلاَّ مُکاءً وَ تَصْدِیَةً...‌»<ref>. أنفال/35.</ref>
«(آنها که مدّعی هستند ما هم نماز داریم،) نمازشان نزد خانه (خدا)،
چیزی جز «سوت کشیدن» «کف زدن» نبود...»

در حقیقت این آیه، به عبادت کفار- که در مقابل کعبه<ref>. بنابر روایات وارده و نظر مفسران شیعه و اهل سنت در ذیل آیه، منظور از "بیت"، کعبه و مسجدالحرام می‌باشد.</ref>برای بت‌های خود، حرکات زننده‌ای مانند کف زدن و... انجام می‌دادند- اشاره کرده و بیان می‌کند که این رفتارها مخصوص مجالس لغو بوده و با قداست کعبه منافات دارد.<ref>. صادقی تهرانی، محمد، الفرقان فی تفسیر القرآن بالقرآن، قم، انتشارات فرهنگ اسلامی، 1365 ش، چاپ دوم، ج‌12، ص204.</ref>

== عدم لغو در بهشت ==

از آنجا که بهشتیان در حدّ کمال از نعمت‌های الهی بهره‌مندند و هوای نفس و وسوسه‌ی نفسانی در آنها وجود ندارد، عقول آنها کامل گشته، حقایق برای آنها آشکار شده و جهل آنها تبدیل به عرفان می‌شود؛ لذا، عوامل گرایش به لغو از وجود آنها منتفی شده‌ و بالاترین لذتشان، وصل به معبود بوده و گرایش به امور دیگر برای آنها تلخ و ناگوار است؛ بنابراین، هیچگونه زمینه‌ای برای پرداختن به لغویات و غفلت از حق تعالی در بهشتیان وجود ندارد؛<ref>. الفرقان فی تفسیر القرآن، ج‌28، ص70.</ref>چنانچه قرآن، در توصیف بهشت و اهل آن می‌فرماید:
«لا یَسْمَعُونَ فیها لَغْواً وَ لا تَأْثیماً إِلَّا قِیلًا سَلاماً سَلاما»<ref>. واقعه/25.</ref>
«در آن (باغهای بهشتی) نه لغو و بیهوده‌ای می‌شنوند،
نه سخنان گناه آلود، تنها چیزی که می‌شنوند
"سلام" است "سلام"!»

آیه مشعر بر این است که در بهشت نه تنها لغو وجود ندارد؛ بلکه، اهل بهشت از امنیت و احترام کامل برخوردار بوده، و در کمال لذت‌جویی از نعمتهای بهشتی و بندگی خدای سبحان مشغولند.<ref>. تفسیر نمونه، ج‌23، ص 216.</ref>

== مؤمنان و اعراض از لغو ==

مؤمنان به بواسطه‌ی ایمان، به منبع عزّت و عظمت وصل شده‌، و در زندگی خود، جز به زندگی سعادتمند ابدی و بندگی خالصانه برای خدای متعال، اهتمام نمی‌ورزند. تنها به کارهایی مشغول می‌گردند که، حقّ آن را عظیم دانسته و آنچه را جاهلان برای آن اهمیت قائلند، بی‌ارزش و لغو ‌شمرده؛ در نتیجه، جزو رستگاران قرار می‌گیرند:<ref>. تفسیر المیزان، ج‌15، ص9.</ref>
«قَدْ أَفْلَحَ الْمُؤْمِنُون الّذِینَ هُم فِی صَلاتِهِم خَاشِعُونَ
وَ الَّذِینَ هُمْ عَنِ اللَّغْوِ مُعْرِضُون‌»<ref>. مؤمنون/1 3.</ref>
«مؤمنان رستگار شدند؛ آنها که در نمازشانخشوع دارند؛
و آنها که از لغو و بیهودگی روی‌گردانند.»

اعراض مؤمنان از لغو تا حدی است که، اگر از کنار اهل لغو بگذرند، کرامتشان به آنها اجازه‌ی شرکت در آن محفل را نمی‌دهد:
«... وَ إِذَا مَرُّواْ بِاللَّغْوِ مَرُّواْ کِرَامًا»<ref>. فرقان/72.</ref>
«... و هنگامی که با لغو و بیهودگی برخورد کنند،
بزرگوارانه از آن می‌گذرند.»

==پانویس==
{{پانویس}}
==منابع==
*محمد مؤذني،لغو در دسترس در [http://www.pajoohe.com/fa/index.php?Page=definition&UID=35699 سایت پژوهشکده باقرالعلوم علیه السلام (بخش فرهنگ علوم انسانی و اسلامی)] تاریخ بازیابی:18 آذرماه 1392.
[[رده:واژگان قرآنی]]

@@ سطر ۵۳: / سطر ۵۳: @@
 *محمد مؤذنی، لغو، [http://www.pajoohe.ir  دانشنامه پژوهه]، تاریخ بازیابی: 18 آذرماه 1392.
+{{قرآن}}
 [[رده:واژگان قرآنی]]

@@ سطر ۵۲: / سطر ۵۲: @@
 ==منابع==
-*محمد مؤذنی، لغو در دسترس در [http://www.pajoohe.ir/fa/index.php?Page=definition&UID=35699 سایت پژوهشکده باقرالعلوم علیه السلام (بخش فرهنگ علوم انسانی و اسلامی)]، تاریخ بازیابی: 18 آذرماه 1392.
+*محمد مؤذنی، لغو، [http://www.pajoohe.ir  دانشنامه پژوهه]، تاریخ بازیابی: 18 آذرماه 1392.
 [[رده:واژگان قرآنی]]

@@ سطر ۴۵: / سطر ۴۵: @@
 مؤمنان به واسطه‌ی [[ایمان]] به منبع عزّت و عظمت وصل شده‌ و در زندگی خود، جز به زندگی سعادتمند ابدی و بندگی خالصانه برای خدای متعال، اهتمام نمی‌ورزند. تنها به کارهایی مشغول می‌گردند که حقّ آن را عظیم دانسته و آنچه را جاهلان برای آن اهمیت قائلند، بی‌ارزش و لغو ‌شمرده؛ در نتیجه جزو رستگاران قرار می‌گیرند:<ref>تفسیر المیزان، ج‌۱۵، ص۹.</ref> {{متن قرآن|«قَدْ أَفْلَحَ الْمُؤْمِنُونَ* الَّذِينَ هُمْ فِي صَلَاتِهِمْ خَاشِعُونَ* وَالَّذِينَ هُمْ عَنِ اللَّغْوِ مُعْرِضُونَ»}}؛<ref>[[سوره مؤمنون]]/۱-۳.</ref> مومنان رستگار شدند؛ آنها که در نمازشان خشوع دارند و آنها که از لغو و بیهودگی روی‌ گردانند.
-اعراض مؤمنان از لغو تا حدی است که اگر از کنار اهل لغو بگذرند، کرامتشان به آنها اجازه‌ی شرکت در آن محفل را نمی‌دهد: {{متن قرآن|«...وَ إِذَا مَرُّواْ بِاللَّغْوِ مَرُّواْ کِرَامًا»}}؛<ref>[[سوره فرقان]]/۷۲.</ref> ... و هنگامی که با لغو و بیهودگی برخورد کنند، بزرگوارانه از آن می‌گذرند.
+اعراض مؤمنان از لغو تا حدی است که اگر از کنار اهل لغو بگذرند، کرامتشان به آنها اجازه‌ی شرکت در آن محفل را نمی‌دهد: {{متن قرآن|«...وَإِذَا مَرُّوا بِاللَّغْوِ مَرُّوا كِرَامًا»}}؛<ref>[[سوره فرقان]]/۷۲.</ref> ... و هنگامی که با لغو و بیهودگی برخورد کنند، بزرگوارانه از آن می‌گذرند.
 ==پانویس==

@@ سطر ۹: / سطر ۹: @@
 ==عوامل و زمینه‌های لغو==
-*۱. فراموشی [[ذکر|یاد خدا]] و روز جزا: یکی از عواملی که موجب روی آوردن انسانها به کارهای لغو و بیهوده می‌گردد، فراموشی یاد خدا و روز جزاست. قرآن در این‌باره می‌فرماید: {{متن قرآن|«الَّذِینَ اتَّخَذُواْ دِینَهُمْ لَهْوًا وَلَعِبًا وَغَرَّتْهُمُ الْحَیَوةُ الدُّنْیَا فَالْیَوْمَ نَنسَئهُمْ کَمَا نَسُواْ لِقَاءَ یَوْمِهِمْ هَذَا...»}}؛<ref>[[سوره اعراف]]/۵۱.</ref> همانها که دین و آیین خود را سرگرمی و بازیچه گرفتند و زندگی دنیا آنان را مغرور ساخت، امروز ما آنها را فراموش می‌کنیم، همان گونه که لقای چنین روزی را فراموش کردند!...
+*۱. فراموشی [[ذکر|یاد خدا]] و روز جزا: یکی از عواملی که موجب روی آوردن انسانها به کارهای لغو و بیهوده می‌گردد، فراموشی یاد خدا و روز جزاست. قرآن در این‌باره می‌فرماید: {{متن قرآن|«الَّذِينَ اتَّخَذُوا دِينَهُمْ لَهْوًا وَلَعِبًا وَغَرَّتْهُمُ الْحَيَاةُ الدُّنْيَا فَالْيَوْمَ نَنْسَاهُمْ كَمَا نَسُوا لِقَاءَ يَوْمِهِمْ هَٰذَا...»}}؛<ref>[[سوره اعراف]]/۵۱.</ref> همانها که دین و آیین خود را سرگرمی و بازیچه گرفتند و زندگی دنیا آنان را مغرور ساخت، امروز ما آنها را فراموش می‌کنیم، همان گونه که لقای چنین روزی را فراموش کردند!...
 آیه بیان می‌دارد که علت اعراض این افراد از برنامه‌های دین و روی آوری به امور بیهوده، فراموشی یاد خدا و روز جزا می‌باشد.<ref>حسینی‌همدانی، سید محمدحسین؛ انوار درخشان، تحقیق: بهبودی، محمدباقر، تهران، کتابفروشی لطفی، ۱۴۰۴ق، اول، ج‌۶، ص۳۵۴.</ref>
-*۲. لذت‌جویی دنیوی: لذت‌جویی از عوامل مهم در گرایش به لغویات است؛ چرا که انسان برای رسیدن به لذات زودگذر، عنان خود را بدست [[هوای نفس]] ‌سپرده و نفس، او را از پرداختن به اهداف انسانی و الهی دور می‌سازد. قرآن درباره‌ی لذت‌جویانی که در لغویات غرق شده‌اند، [[پیامبر اسلام|پیامبر]] را مورد خطاب قرار داده و می‌فرماید: {{متن قرآن|«ذَرْهُمْ یَأْکُلُواْ وَ یَتَمَتَّعُواْ وَ یُلْهِهِمُ الْأَمَلُ فَسَوْفَ یَعْلَمُون‌»}}؛<ref>[[سوره حجر]]/۳.</ref> بگذار آنها بخورند و بهره گیرند و آرزوها، آنان را غافل سازد ولی بزودی خواهند فهمید!
+*۲. لذت‌جویی دنیوی: لذت‌جویی از عوامل مهم در گرایش به لغویات است؛ چرا که انسان برای رسیدن به لذات زودگذر، عنان خود را بدست [[هوای نفس]] ‌سپرده و نفس، او را از پرداختن به اهداف انسانی و الهی دور می‌سازد. قرآن درباره‌ی لذت‌جویانی که در لغویات غرق شده‌اند، [[پیامبر اسلام|پیامبر]] را مورد خطاب قرار داده و می‌فرماید: {{متن قرآن|«ذَرْهُمْ يَأْكُلُوا وَيَتَمَتَّعُوا وَيُلْهِهِمُ الْأَمَلُ فَسَوْفَ يَعْلَمُونَ»}}؛<ref>[[سوره حجر]]/۳.</ref> بگذار آنها بخورند و بهره گیرند و آرزوها، آنان را غافل سازد ولی بزودی خواهند فهمید!
 اشاره‌ی آیه به کسانی است که تنها لذتهای مادی را ملاک عمل خود قرار داده‌ و از امور مهم غافل گشته و خود را با لغویات سرگرم نموده‌اند.<ref>مصطفوی، حسن؛ تفسیر روشن، تهران، مرکز نشر کتاب، ۱۳۸۰ ش، چاپ اول، ج‌۱۲، ص۲۹۸.</ref>
-*۳. همنشینی با بدان: از دیگر عوامل گرایش به لغویات، همنشینی با افراد ناسالم است؛ چرا که این افراد [[حق]] را باطل و [[باطل]] را به صورت حق جلوه داده و عمل زشت و لغو را در نظرها، زیبا و پر فایده می‌نمایانند. قرآن می‌فرماید: {{متن قرآن|«وَ قَیَّضْنَا لهَُمْ قُرَنَاءَ فَزَیَّنُواْ لهَُم مَّا بَینْ‌َ أَیْدِیهِمْ وَ مَا خَلْفَهُمْ... وَ قَالَ الَّذِینَ کَفَرُواْ لَا تَسْمَعُواْ لهَِذَا الْقُرْءَانِ وَالْغَوْا فِیهِ لَعَلَّکمُ‌ْ تَغْلِبُون‌»}}؛<ref>[[سوره فصلت]]/۲۵ و ۲۶.</ref> ما برای آنها همنشینانی (زشت‌سیرت) قرار دادیم که زشتی ها را از پیش رو و پشت سر آنها در نظرشان جلوه دادند؛ ...کافران گفتند: گوش به این قرآن فراندهید و به هنگام تلاوت آن، جنجال کنید؛ شاید پیروز شوید!
+*۳. همنشینی با بدان: از دیگر عوامل گرایش به لغویات، همنشینی با افراد ناسالم است؛ چرا که این افراد [[حق]] را باطل و [[باطل]] را به صورت حق جلوه داده و عمل زشت و لغو را در نظرها، زیبا و پر فایده می‌نمایانند. قرآن می‌فرماید: {{متن قرآن|« وَقَيَّضْنَا لَهُمْ قُرَنَاءَ فَزَيَّنُوا لَهُمْ مَا بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَمَا خَلْفَهُمْ... وَقَالَ الَّذِينَ كَفَرُوا لَا تَسْمَعُوا لِهَٰذَا الْقُرْآنِ وَالْغَوْا فِيهِ لَعَلَّكُمْ تَغْلِبُونَ»}}؛<ref>[[سوره فصلت]]/۲۵ و ۲۶.</ref> ما برای آنها همنشینانی (زشت‌سیرت) قرار دادیم که زشتی ها را از پیش رو و پشت سر آنها در نظرشان جلوه دادند؛ ...کافران گفتند: گوش به این قرآن فراندهید و به هنگام تلاوت آن، جنجال کنید؛ شاید پیروز شوید!
 اشاره‌ی آیه بر این امر است که همنشین ناصالح، زشتی ها را برای دوستان خود تزیین نموده و آنها را امر به لغو‌گویی و جنجال می‌کند، تا صدای حق به گوش مردم نرسد.<ref>مکارم شیرازی، ناصر و همکاران؛ تفسیر نمونه، دارالکتب الاسلامیه، ۱۳۷۴ ش، چاپ اول، ج‌۲۰، ص۲۶۱ تا ۲۶۵.</ref>
@@ سطر ۲۳: / سطر ۲۳: @@
 ==مصادیق لغو در قرآن==
-*۱. [[بت پرستی]]: پرستش به منظور اظهار حاجت، جلب منفعت و یا دفع خطر و ضرر است و در صورتی که معبود فاقد حس و ادراک باشد، اظهار حاجت لغو خواهد بود و دلیلی برای خضوع در برابر آن وجود نخواهد داشت.<ref>طباطبائی (علامه)، سیّد محمدحسین؛ تفسیر المیزان، قم، دفتر انتشارت اسلامی جامعه مدرسین، ۱۴۱۷ ق، چاپ پنجم، ج‌۱۴، ص ۵۷ و ج۷، ص۱۴۳.</ref> {{متن قرآن|«إِذْ قَالَ لِأَبِیهِ یَأَبَتِ لِمَ تَعْبُدُ مَا لَا یَسْمَعُ وَ لَا یُبْصِرُ وَ لَا یُغْنیِ عَنکَ شَیْئاً»}}؛<ref>[[سوره مریم]]/۴۲.</ref> به پدرش گفت: ای پدر! چرا چیزی را می‌پرستی که نه می‌شنود و نه می‌بیند و نه هیچ مشکلی را از تو حلّ می‌کند؟!
+*۱. [[بت پرستی]]: پرستش به منظور اظهار حاجت، جلب منفعت و یا دفع خطر و ضرر است و در صورتی که معبود فاقد حس و ادراک باشد، اظهار حاجت لغو خواهد بود و دلیلی برای خضوع در برابر آن وجود نخواهد داشت.<ref>طباطبائی (علامه)، سیّد محمدحسین؛ تفسیر المیزان، قم، دفتر انتشارت اسلامی جامعه مدرسین، ۱۴۱۷ ق، چاپ پنجم، ج‌۱۴، ص ۵۷ و ج۷، ص۱۴۳.</ref> {{متن قرآن|«إِذْ قَالَ لِأَبِيهِ يَا أَبَتِ لِمَ تَعْبُدُ مَا لَا يَسْمَعُ وَلَا يُبْصِرُ وَلَا يُغْنِي عَنْكَ شَيْئًا»}}؛<ref>[[سوره مریم]]/۴۲.</ref> به پدرش گفت: ای پدر! چرا چیزی را می‌پرستی که نه می‌شنود و نه می‌بیند و نه هیچ مشکلی را از تو حلّ می‌کند؟!
 این آیه - که مربوط به احتجاج [[حضرت ابراهیم علیه السلام|ابراهیم]] علیه السلام با عموی خود می‌باشد - بیانگر این مطلب است که پرستش موجودی که هیچگونه قدرتی ندارد (بت‌پرستی)، لغو و بیهوده است.<ref>مراد از "أب" در آیه‌ پدر حضرت ابراهیم نیست بلکه عموی ایشان می‌باشد. جهت مطالعه‌ی بیشتر به تفسیر المیزان، ج۷، ص۱۵۹-۱۶۸ ذیل آیه‌ی ۷۴ انعام مراجعه شود.</ref>
-*۲. [[سوگند]] لغو: از آنجا که سوگند خوردن ارزش و اهمیت خاصی در کلام داشته و همچنین در کلام و زندگی انسان اثرگذار است، گاهی ممکن است انسان برحسب عادت و بدون قصد آن را به زبان آورد؛ لذا یکی از مواردی که در [[قرآن]] به عنوان مصادیق لغو به شمار آمده، سوگندهایی است که بدون قصد و ایجاد اثر بر زبان جاری می‌شود:<ref>تفسیر المیزان، ج‌۲، ص۲۲۳.</ref> {{متن قرآن|«لایُؤاخِذُکُمُ اللَّهُ بِاللَّغْوِ فی‌ أَیْمانِکُم...»}}؛<ref>[[سوره بقره]]/۲۲۵.</ref> خداوند شما را به خاطر سوگندهایی که بدون توجه یاد می‌کنید، مؤاخذه نخواهد کرد...
+*۲. [[سوگند]] لغو: از آنجا که سوگند خوردن ارزش و اهمیت خاصی در کلام داشته و همچنین در کلام و زندگی انسان اثرگذار است، گاهی ممکن است انسان برحسب عادت و بدون قصد آن را به زبان آورد؛ لذا یکی از مواردی که در [[قرآن]] به عنوان مصادیق لغو به شمار آمده، سوگندهایی است که بدون قصد و ایجاد اثر بر زبان جاری می‌شود:<ref>تفسیر المیزان، ج‌۲، ص۲۲۳.</ref> {{متن قرآن|«لَا يُؤَاخِذُكُمُ اللَّهُ بِاللَّغْوِ فِي أَيْمَانِكُمْ...»}}؛<ref>[[سوره بقره]]/۲۲۵.</ref> خداوند شما را به خاطر سوگندهایی که بدون توجه یاد می‌کنید، مؤاخذه نخواهد کرد...
 در این آیه‌ی شریفه، خداوند سوگندهای بدون قصد و توجه را نیز لغو شمرده؛ لکن مورد مؤاخذه قرار نمی‌دهد.
-*۳. [[عبادت]] لغو: مصداق دیگری که در قرآن برای لغو ذکر شده است، اعمال و افعال بیهوده‌ای بود که از کفار به نام عبادت انجام می‌گرفت: {{متن قرآن|«وَ ما کانَ صَلاتُهُمْ عِنْدَ الْبَیْتِ إِلاَّ مُکاءً وَ تَصْدِیَةً...‌»}}؛<ref>[[سوره انفال]]/۳۵.</ref> (آنها که مدّعی هستند ما هم نماز داریم) نمازشان نزد خانه (خدا)، چیزی جز «سوت کشیدن» «کف زدن» نبود...
+*۳. [[عبادت]] لغو: مصداق دیگری که در قرآن برای لغو ذکر شده است، اعمال و افعال بیهوده‌ای بود که از کفار به نام عبادت انجام می‌گرفت: {{متن قرآن|«وَمَا كَانَ صَلَاتُهُمْ عِنْدَ الْبَيْتِ إِلَّا مُكَاءً وَتَصْدِيَةً...‌»}}؛<ref>[[سوره انفال]]/۳۵.</ref> (آنها که مدّعی هستند ما هم نماز داریم) نمازشان نزد خانه (خدا)، چیزی جز «سوت کشیدن» «کف زدن» نبود...
 در حقیقت این آیه به عبادت کفار - که در مقابل [[کعبه]]<ref>بنابر روایات وارده و نظر مفسران شیعه و اهل سنت در ذیل آیه، منظور از "بیت"، کعبه و مسجدالحرام می‌باشد.</ref> برای بت‌های خود، حرکات زننده‌ای مانند کف زدن و... انجام می‌دادند - اشاره کرده و بیان می‌کند که این رفتارها مخصوص مجالس لغو بوده و با قداست کعبه منافات دارد.<ref>صادقی تهرانی، محمد، الفرقان فی تفسیر القرآن بالقرآن، قم، انتشارات فرهنگ اسلامی، ۱۳۶۵ ش، چاپ دوم، ج‌۱۲، ص۲۰۴.</ref>
@@ سطر ۳۷: / سطر ۳۷: @@
 ==عدم لغو در بهشت==
-از آنجا که بهشتیان در حدّ کمال از نعمت‌های الهی بهره‌مندند و هوای نفس و وسوسه‌ی نفسانی در آنها وجود ندارد، عقول آنها کامل گشته، حقایق برای آنها آشکار شده و جهل آنها تبدیل به عرفان می‌شود؛ لذا عوامل گرایش به لغو از وجود آنها منتفی شده‌ و بالاترین لذتشان، وصل به معبود بوده و گرایش به امور دیگر برای آنها تلخ و ناگوار است؛ بنابراین هیچگونه زمینه‌ای برای پرداختن به لغویات و غفلت از حق تعالی در بهشتیان وجود ندارد؛<ref>الفرقان فی تفسیر القرآن، ج‌۲۸، ص۷۰.</ref> چنانچه قرآن در توصیف [[بهشت]] و اهل آن می‌فرماید: {{متن قرآن|«لایَسْمَعُونَ فیها لَغْواً وَلا تَأْثیماً إِلَّا قِیلًا سَلاماً سَلاما»}}؛<ref>[[سوره واقعه]]/۲۵.</ref> در آن (باغهای بهشتی) نه لغو و بیهوده‌ای می‌شنوند، نه سخنان گناه آلود، تنها چیزی که می‌شنوند "سلام" است "سلام"!
+از آنجا که بهشتیان در حدّ کمال از نعمت‌های الهی بهره‌مندند و هوای نفس و وسوسه‌ی نفسانی در آنها وجود ندارد، عقول آنها کامل گشته، حقایق برای آنها آشکار شده و جهل آنها تبدیل به عرفان می‌شود؛ لذا عوامل گرایش به لغو از وجود آنها منتفی شده‌ و بالاترین لذتشان، وصل به معبود بوده و گرایش به امور دیگر برای آنها تلخ و ناگوار است؛ بنابراین هیچگونه زمینه‌ای برای پرداختن به لغویات و غفلت از حق تعالی در بهشتیان وجود ندارد؛<ref>الفرقان فی تفسیر القرآن، ج‌۲۸، ص۷۰.</ref> چنانچه قرآن در توصیف [[بهشت]] و اهل آن می‌فرماید: {{متن قرآن|«لَا يَسْمَعُونَ فِيهَا لَغْوًا وَلَا تَأْثِيمًا* إِلَّا قِيلًا سَلَامًا سَلَامًا»}}؛<ref>[[سوره واقعه]]/۲۵.</ref> در آن (باغهای بهشتی) نه لغو و بیهوده‌ای می‌شنوند، نه سخنان گناه آلود، تنها چیزی که می‌شنوند "سلام" است "سلام"!
 آیه مُشعر بر این است که در بهشت نه تنها لغو وجود ندارد؛ بلکه اهل بهشت از امنیت و احترام کامل برخوردار بوده و در کمال لذت‌جویی از نعمتهای بهشتی و بندگی خدای سبحان مشغولند.<ref>تفسیر نمونه، ج‌۲۳، ص۲۱۶.</ref>
@@ سطر ۴۳: / سطر ۴۳: @@
 ==مؤمنان و اعراض از لغو==
-مؤمنان به واسطه‌ی [[ایمان]] به منبع عزّت و عظمت وصل شده‌ و در زندگی خود، جز به زندگی سعادتمند ابدی و بندگی خالصانه برای خدای متعال، اهتمام نمی‌ورزند. تنها به کارهایی مشغول می‌گردند که حقّ آن را عظیم دانسته و آنچه را جاهلان برای آن اهمیت قائلند، بی‌ارزش و لغو ‌شمرده؛ در نتیجه جزو رستگاران قرار می‌گیرند:<ref>تفسیر المیزان، ج‌۱۵، ص۹.</ref> {{متن قرآن|«قَدْ أَفْلَحَ الْمُؤْمِنُون الّذِینَ هُم فِی صَلاتِهِم خَاشِعُونَ وَالَّذِینَ هُمْ عَنِ اللَّغْوِ مُعْرِضُون‌»}}؛<ref>[[سوره مؤمنون]]/۱-۳.</ref> مومنان رستگار شدند؛ آنها که در نمازشان خشوع دارند و آنها که از لغو و بیهودگی روی‌ گردانند.
+مؤمنان به واسطه‌ی [[ایمان]] به منبع عزّت و عظمت وصل شده‌ و در زندگی خود، جز به زندگی سعادتمند ابدی و بندگی خالصانه برای خدای متعال، اهتمام نمی‌ورزند. تنها به کارهایی مشغول می‌گردند که حقّ آن را عظیم دانسته و آنچه را جاهلان برای آن اهمیت قائلند، بی‌ارزش و لغو ‌شمرده؛ در نتیجه جزو رستگاران قرار می‌گیرند:<ref>تفسیر المیزان، ج‌۱۵، ص۹.</ref> {{متن قرآن|«قَدْ أَفْلَحَ الْمُؤْمِنُونَ* الَّذِينَ هُمْ فِي صَلَاتِهِمْ خَاشِعُونَ* وَالَّذِينَ هُمْ عَنِ اللَّغْوِ مُعْرِضُونَ»}}؛<ref>[[سوره مؤمنون]]/۱-۳.</ref> مومنان رستگار شدند؛ آنها که در نمازشان خشوع دارند و آنها که از لغو و بیهودگی روی‌ گردانند.
 اعراض مؤمنان از لغو تا حدی است که اگر از کنار اهل لغو بگذرند، کرامتشان به آنها اجازه‌ی شرکت در آن محفل را نمی‌دهد: {{متن قرآن|«...وَ إِذَا مَرُّواْ بِاللَّغْوِ مَرُّواْ کِرَامًا»}}؛<ref>[[سوره فرقان]]/۷۲.</ref> ... و هنگامی که با لغو و بیهودگی برخورد کنند، بزرگوارانه از آن می‌گذرند.