قیام های پس از واقعه عاشورا - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

مهدی موسوی در ‏۲۹ ژوئیهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۷:۲۱

2025-07-29T07:21:36Z

Zamani در ‏۱۱ اوت ۲۰۲۲، ساعت ۰۸:۱۹

2022-08-11T08:19:03Z

مهدی موسوی: ویرایش

2020-09-02T06:03:58Z

ویرایش

نمایش تغییرات

مهدی موسوی در ‏۱۴ نوامبر ۲۰۱۹، ساعت ۱۱:۵۱

2019-11-14T11:51:14Z

نمایش تغییرات

Akbari در ‏۲۶ اکتبر ۲۰۱۹، ساعت ۱۲:۰۸

2019-10-26T12:08:17Z

Zamani در ‏۲۱ سپتامبر ۲۰۱۹، ساعت ۱۲:۲۷

2019-09-21T12:27:13Z

Zamani در ‏۲۱ سپتامبر ۲۰۱۹، ساعت ۱۲:۲۶

2019-09-21T12:26:31Z

Zamani در ‏۲۱ سپتامبر ۲۰۱۹، ساعت ۱۱:۵۵

2019-09-21T11:55:20Z

Zamani در ‏۲۱ سپتامبر ۲۰۱۹، ساعت ۱۱:۳۶

2019-09-21T11:36:40Z

نمایش تغییرات

Zamani در ‏۲۱ سپتامبر ۲۰۱۹، ساعت ۰۹:۱۸

2019-09-21T09:18:51Z

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
-با فاصله اندکی پس از قیام [[امام حسین]] علیه السلام که با [[شهادت در راه خدا|شهادت]] آن حضرت و یاران فداکارش در [[کربلا]] همراه شد، قیامهای دیگری بر ضد [[بنی امیه]] به وقوع پیوست. مشهورترین این قیامها عبارتند از:
+با فاصله اندکی پس از قیام [[امام حسین]] علیه‌السلام که با [[شهادت در راه خدا|شهادت]] آن حضرت و یاران فداکارش در [[کربلا]] همراه شد، قیامهای دیگری بر ضد [[بنی امیه|بنی‌امیه]] به وقوع پیوست. مشهورترین این قیامها عبارتند از: قیام مردم [[مدینه]] برای بیرون آمدن از فرمان خلافت [[یزید بن معاویه|یزید]] ([[واقعه حره]])، [[قیام توابین]] با هدف خونخواهی امام حسین علیه‌السلام و [[توبه]] به جهت عدم همراهی آن حضرت و [[قیام مختار]] برای در دست گرفتن حکومت [[کوفه]] و خونخواهی از قاتلان امام حسین علیه‌السلام و یارانش.
 ==قیام مردم مدینه==
@@ سطر ۱۳: / سطر ۹: @@
 مردم مدینه در [[ذی الحجه]] سال ۶۳ هجری یزید را از خلافت خلع و عثمان بن محمد والی یزید و [[بنی امیه|بنی‌امیه]] را از شهر اخراج کردند. مردم شهر با عبدالله بن [[حنظله غسیل الملائکه]] بیعت کردند. خبر شورش مردم مدینه به [[دمشق]] رسید. یزید دوازده هزار سپاهی را به فرماندهی [[مسلم بن عقبه]]، یکی از سرداران خونریز خود و معاونت [[حصین بن نمیر]] به مدینه فرستاد. سپاه شام مدینه را محاصره کرد. مقاومت عبدالله بن حنظله و [[انصار]] بی فایده بود. در این واقعه -که به [[واقعه حره]] معروف است- هفتصد نفر از [[قریش]] و [[انصار]] و ده هزار نفر از بقیه مردم کشته شدند.<ref>دینوری، ابن قتیبه، پیشین، ص ۲۲۰-۲۲۵ و طبری، پیشین، ج۷، ص ۳۱۱۴-۳۱۱۷.</ref>
-برخی منابع قیام مردم مدینه را با شورش [[عبدالله بن زبیر]] مرتبط دانسته گفته اند [[عبدالله بن مطیع|عبداللّه‌ بن مطیع]]، در مدینه برای او از مردم [[بیعت]] می گرفت. در پى آن، یزید از عثمان‌ بن محمد بن ابی‌سفیان، والى خود در مدینه خواست تا جمعى از بزرگان شهر را نزد او به شام بفرستد تا سخن ایشان را بشنود و از آنان دلجویى کند که خود این سفر موجب شد نمایندگان مدینه شیوه حکومتی یزید را ببینند و در بازگشت مردم را بر او بشورانند<ref> بلاذری، أنساب‏ الأشراف، ج۵، ص۳۱۹</ref> و وقایع بعدی اتفاق افتاد.
+برخی منابع قیام مردم مدینه را با شورش [[عبدالله بن زبیر]] مرتبط دانسته، گفته اند [[عبدالله بن مطیع|عبداللّه‌ بن مطیع]] در مدینه برای او از مردم [[بیعت]] می گرفت. در پى آن، یزید از عثمان‌ بن محمد بن ابی‌سفیان، والى خود در مدینه خواست تا جمعى از بزرگان شهر را نزد او به شام بفرستد تا سخن ایشان را بشنود و از آنان دلجویى کند که خود این سفر موجب شد نمایندگان مدینه شیوه حکومتی یزید را ببینند و در بازگشت مردم را بر او بشورانند<ref> بلاذری، أنساب‏ الأشراف، ج۵، ص۳۱۹</ref> و وقایع بعدی اتفاق افتاد.
 ==قیام توابین==
@@ سطر ۴۷: / سطر ۴۳: @@
 ==پانویس==
 {{پانویس}}
+==مطالب مرتبط==
 [[رده:واقعه عاشورا]]
 [[رده:خونخواهی امام حسین علیه السلام]]
 [[رده:قیامها بر ضد امویان]]

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۱ اوت ۲۰۲۲، ساعت ۰۸:۱۹
سطر ۲۴:		سطر ۲۴:

	توابین گرچه در ابتدا تعدادی زیادی از سپاهیان شامی را کشتند اما در این جنگ نابرابر شکست خوردند و رهبران آنها به جز [[رفاعة بن شداد]] کشته شدند. وی با همراه باقی مانده گروه توابین به کوفه بازگشت.<ref>طبری، پیشین، ج ۷، ص ۳۲۴۱ و یعقوبی، پیشین، ج۲، ص ۲۵۷ و بلاذری، پیشین، ج۶، ص ۳۷۱-۳۷۲ و مسعودی، علی بن حسین؛ التنبیه والاشراف، قاهره، دارالصاوی، بی تا، ص ۲۶۹.</ref>		توابین گرچه در ابتدا تعدادی زیادی از سپاهیان شامی را کشتند اما در این جنگ نابرابر شکست خوردند و رهبران آنها به جز [[رفاعة بن شداد]] کشته شدند. وی با همراه باقی مانده گروه توابین به کوفه بازگشت.<ref>طبری، پیشین، ج ۷، ص ۳۲۴۱ و یعقوبی، پیشین، ج۲، ص ۲۵۷ و بلاذری، پیشین، ج۶، ص ۳۷۱-۳۷۲ و مسعودی، علی بن حسین؛ التنبیه والاشراف، قاهره، دارالصاوی، بی تا، ص ۲۶۹.</ref>
		+
		+	در منابع تاریخی رابطه سیاسی خاصی بین امام سجاد علیه السلام و توابین گزارش نشده است و هیچ مدرکی یافت نشده است که اذن امام سجاد علیه السلام یا حتی رضایت آن حضرت به آن قیام پس از آن را نشان دهد.

	==قیام مختار==		==قیام مختار==

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
-با فاصله اندکی پس از قیام [[امام حسین]] علیه السلام که با شهادت آن حضرت و یاران فداکارش همراه شد، قیامهای دیگری بر ضد بنی امیه به وقوع پیوست. مشهورترین این قیامها که با فاصله اندکی از واقعه کربلا صورت گرفت عبارتد از:
+با فاصله اندکی پس از قیام [[امام حسین]] علیه السلام که با [[شهادت]] آن حضرت و یاران فداکارش همراه شد، قیامهای دیگری بر ضد [[بنی امیه]] به وقوع پیوست. مشهورترین این قیامها که با فاصله اندکی از واقعه [[کربلا]] صورت گرفت عبارتند از:
 * قیام مردم [[مدینه]]: برای بیرون آمدن از فرمان خلافت یزید
-* [[قیام توابین]]: با هدف خونخواهی شهادت امام حسین علیه السلام و یارانش و توبه به جهت عدم همراهی آن حضرت
+* [[قیام توابین]]: با هدف خونخواهی شهادت [[امام حسین علیه السلام]] و یارانش و توبه به جهت عدم همراهی آن حضرت
-* [[قیام مختار]]: برای در دست گرفتن حکومت کوفه و  خونخواهی از قاتلان امام حسین علیه السلام و یارانش
+* [[قیام مختار]]: برای در دست گرفتن حکومت [[کوفه]] و  خونخواهی از قاتلان امام حسین علیه السلام و یارانش
 ==قیام مردم [[مدینه]] ([[واقعه حره]])==
@@ سطر ۲۵: / سطر ۲۵: @@
 ==قیام مختار==
 در زمان قیام امام حسین علیه السلام، [[مختار]] در کوفه سکونت داشت و از شیعیان محسوب میشد. مسلم سفير اعزامي امام حسين علیه السلام ابتدا به خانه او وارد شد. <ref>دينورى، ابوحنيفه، پيشين، ص 279 و طبري، پيشين، ج7، ص 2926 و ابن اعثم كوفى، الفتوح، (ترجمه)، ص 843.</ref> در جریان حادثه کربلا مختار در زندان عبیدالله بن زیاد بسر میبرد.<ref>شيخ مفيد، پيشين، ج1، ص 325 و طبري، پيشين، ج7، ص 3203 و يعقوبى، ابن واضح؛ تاريخ يعقوبى، ترجمه محمدابراهيم آيتى، تهران، انتشارات علمى و فرهنگى، 1371، ششم، ج 2، ص201. </ref>
-پس از واقعه کربلا مختار با وساطت شوهر خواهرش عبدالله بن عمر از زندان آزاد شد.<ref>طبري، پيشين، ج7، ص 3203 و يعقوبي، پيشين، ج2، ص 201.</ref> او پس از آزادی به مکه رفت و به زبیریان پیوست.<ref>طبري، پيشين، ج7، ص 3206. </ref>
+پس از واقعه کربلا مختار با وساطت شوهر خواهرش [[عبدالله بن عمر]] از زندان آزاد شد.<ref>طبري، پيشين، ج7، ص 3203 و يعقوبي، پيشين، ج2، ص 201.</ref> او پس از آزادی به مکه رفت و به زبیریان پیوست.<ref>طبري، پيشين، ج7، ص 3206. </ref>
-اما پس از مدتی از زبیریان جدا شد در رمضان سال ۶۴ هجری وارد کوفه شد<ref>طبري، پيشين، ج7، ص 3212. ابن خلدون، عبدالرحمن، العبر، ترجمه عبدالمحمد آيتي، تهران، موسسه مطالعات و تحقيقات فرهنگي، 1363، اول، ج2، ص 42.</ref> و مردم را به سوی خود دعوت کرد. او از شیعیان میخواست به یاری‌اش شتافته و در امر قیام وی را کمک کنند. گروهی از شیعیان به منظور بررسی ادعای مختار که خود را نماینده [[محمد بن حنفیه]] معرفی میکرد،<ref> طبري، پيشين، ج7، ص 3203 و ابن اثير، الكامل، پيشين، ج11، ص 317.</ref> به [[حجاز]] نزد محمد بن حنفیه رفتند.<ref>ر.ك. يعقوبي، ج2، ص 201 و طبري، پيشين، ج8، ص 3292 و ابن اثير الكامل، پيشين، ج12، ص 69.</ref> محمد بن حنفیه آنها را نزد [[امام سجاد]] علیه السلام برد تا کسب تکلیف کنند.
+اما پس از مدتی از زبیریان جدا شد در رمضان سال ۶۴ هجری وارد کوفه شد<ref>طبري، پيشين، ج7، ص 3212. ابن خلدون، عبدالرحمن، العبر، ترجمه عبدالمحمد آيتي، تهران، موسسه مطالعات و تحقيقات فرهنگي، 1363، اول، ج2، ص 42.</ref> و مردم را به سوی خود دعوت کرد. او از شیعیان میخواست به یاری‌اش شتافته و در امر قیام وی را کمک کنند. گروهی از شیعیان به منظور بررسی ادعای مختار که خود را نماینده [[محمد بن حنفیه]] معرفی میکرد،<ref> طبري، پيشين، ج7، ص 3203 و ابن اثير، الكامل، پيشين، ج11، ص 317.</ref> به [[حجاز]] نزد محمد بن حنفیه رفتند.<ref>ر.ك. يعقوبي، ج2، ص 201 و طبري، پيشين، ج8، ص 3292 و ابن اثير الكامل، پيشين، ج12، ص 69.</ref> [[محمد بن حنفیه]] آنها را نزد [[امام سجاد]] علیه السلام برد تا کسب تکلیف کنند.
-امام سجاد علیه السلام فرمود: عموجان اگر بنده‌ای زنگی به خاطر ما اهل بیت تعصبی داشته باشد (قیام کند) بر مردم واجب است که او را یاری کنند. سپس فرمود: من این امر را به تو میسپارم هر گونه که خود صلاح میدانی عمل کن. شیعیان از نزد حضرت خارج شدند و میگفتند: امام [[زین العابدین]] علیه السلام و محمد بن حنفیه به ما اجازه دادند.«يا عم لو أن عبدا زنجيا تعصب لنا أهل البيت لوجب على الناس موازرته و قد وليتك هذا الأمر فاصنع ما شئت».<ref>مجلسي، محمدباقر، بحارالانوار، تهران، اسلاميه، بي تا، ج45، ص 365.</ref>
+امام سجاد علیه السلام فرمود: عموجان اگر بنده‌ای زنگی به خاطر ما [[اهل بیت]] تعصبی داشته باشد (قیام کند) بر مردم واجب است که او را یاری کنند. سپس فرمود: من این امر را به تو میسپارم هر گونه که خود صلاح میدانی عمل کن. شیعیان از نزد حضرت خارج شدند و میگفتند: امام [[زین العابدین]] علیه السلام و محمد بن حنفیه به ما اجازه دادند.«يا عم لو أن عبدا زنجيا تعصب لنا أهل البيت لوجب على الناس موازرته و قد وليتك هذا الأمر فاصنع ما شئت».<ref>مجلسي، محمدباقر، بحارالانوار، تهران، اسلاميه، بي تا، ج45، ص 365.</ref>
-به همین جهت شیعیان کوفه پیرامون مختار را گرفتند. مختار پس از جلب حمایت شیعیان [[ابراهیم بن مالک|ابراهیم بن مالک اشتر]] را نیز به سوی خویش جلب کرد.مختار با ارائه نامه اي از طرف محمد بن حنفيه كه خطاب به ابراهيم نوشته شده بود و از او خواسته بود كه مختار را در خونخواهي از قاتلان حسين علیه السلام ياري كند، موفق به جلب حمايت ابراهيم شد.<ref>دينوري، ابوحنيفه، پيشين، ص 334 و طبري، پيشين، ج8، ص 3296.</ref> و قیام خویش را در سال ۶۶ هجری با شعار «یا منصور امت»<ref>طبري، پيشين، ج8، ص 3301 و ابو علي مسكويه، تجارب الامم، تهران، سروش، 1379، دوم، ج2، ص 149 و ابن اثير، الكامل، پيشين، ج12، ص 73 و عبدالرحمن بن الجوزي، المنتظم، بيروت، دارالكتب العلميه، اول، 1412، ج6، ص 53.</ref> ای یاری شده بمیران و شعار «[[یا لثارات الحسین]]»<ref>طبري، پيشين، ج8، ص 3302 و ابن اثير الكامل، پيشين، ج12، ص 73.</ref> آغاز کرد.
+به همین جهت شیعیان کوفه پیرامون مختار را گرفتند. مختار پس از جلب حمایت شیعیان [[ابراهیم بن مالک|ابراهیم بن مالک اشتر]] را نیز به سوی خویش جلب کرد. مختار با ارائه نامه اي از طرف محمد بن حنفيه كه خطاب به ابراهيم نوشته شده بود و از او خواسته بود كه مختار را در خونخواهي از قاتلان حسين علیه السلام ياري كند، موفق به جلب حمايت ابراهيم شد.<ref>دينوري، ابوحنيفه، پيشين، ص 334 و طبري، پيشين، ج8، ص 3296.</ref> و قیام خویش را در سال ۶۶ هجری با شعار «یا منصور امت»<ref>طبري، پيشين، ج8، ص 3301 و ابو علي مسكويه، تجارب الامم، تهران، سروش، 1379، دوم، ج2، ص 149 و ابن اثير، الكامل، پيشين، ج12، ص 73 و عبدالرحمن بن الجوزي، المنتظم، بيروت، دارالكتب العلميه، اول، 1412، ج6، ص 53.</ref> ای یاری شده بمیران و شعار «[[یا لثارات الحسین]]»<ref>طبري، پيشين، ج8، ص 3302 و ابن اثير الكامل، پيشين، ج12، ص 73.</ref> آغاز کرد.
 در این قیام ایرانیان ساکن کوفه که به «حمراء» مشهور بودند، شرکت داشتند. برخی از مورخان تعداد آنها را ۲۰ هزار نفر نوشته‌اند.<ref>ابوحنيفه دينوري، پيشين، ص 333.</ref>
@@ سطر ۳۸: / سطر ۳۸: @@
 مختار سپس سپاهی بزرگ متشکل از ایرانیان و اعراب به فرماندهی [[ابراهیم بن مالک|ابراهیم بن مالک اشتر]] به مقابله با عبیدالله بن زیاد فرستاد. <ref>دينوري، ابوحنيفه، پيشين، ص 338 و يعقوبي، پيشين، ج2، ص 202</ref> ابراهیم موفق شد عبیدالله را در حوالی موصل شکست دهد و سر او را نزد مختار فرستاد.<ref>دينوري، ابوحنيفه، پيشين، ص340 و ابن سعد، پيشين، ج5، ص 218.</ref>
-مختار سر عبیدالله را به حجاز نزد محمد بن حنفیه<ref>ابن سعد، پيشين، ج5، ص 218 و دينوري، ابوحنيفه، پيشين، ص340 و مقدسي، پيشين، ج2، ص 913.</ref> و به نقلی نزد امام زین العابدین علیه السلام<ref>يعقوبي، پيشين، ج2، ص 202.</ref> فرستاد. محمد بن حنفیه و امام سجاد علیه السلام از دیدن سر عبیدالله خوشحال شدند و به همراه خاندان رسول خدا صلی الله علیه و آله از لباس عزا خارج شدند و [[بنی هاشم]] در مورد مختار به ثناگویی پرداختند.
+مختار سر عبیدالله را به [[حجاز]] نزد محمد بن حنفیه<ref>ابن سعد، پيشين، ج5، ص 218 و دينوري، ابوحنيفه، پيشين، ص340 و مقدسي، پيشين، ج2، ص 913.</ref> و به نقلی نزد امام زین العابدین علیه السلام<ref>يعقوبي، پيشين، ج2، ص 202.</ref> فرستاد. محمد بن حنفیه و امام سجاد علیه السلام از دیدن سر عبیدالله خوشحال شدند و به همراه خاندان رسول خدا صلی الله علیه و آله از لباس عزا خارج شدند و [[بنی هاشم]] در مورد مختار به ثناگویی پرداختند.
 امام سجاد علیه السلام فرمود: خدا را شکر که انتقام خون مرا از دشمن گرفت و خداوند به مختار جزای خیر دهد.<ref>الْحَمْدُلِلَّهِ الَّذِي أَدْرَكَ لِي ثَأْرِي مِنْ أَعْدَائِي - وَ جَزَى الْمُخْتَارَ خَيْرا» مجلسي، پيشين، ج45، ص 344 و ابن نما حلي، ذوب النضار، قم، جامعه مدرسين، 1416 اول، ص 144.</ref> و محمد بن حنفیه در حق او این گونه دعا کرد. خدا به مختار جزای خیر عنایت کند او انتقام ما را گرفت.<ref>«جزاه الله خير الجزاء فقد أدرك لنا ثأرنا» مجلسي، پيشين، ج45، ص 385.</ref>

@@ سطر ۳۴: / سطر ۳۴: @@
 در این قیام ایرانیان ساکن کوفه که به «حمراء» مشهور بودند، شرکت داشتند. برخی از مورخان تعداد آنها را ۲۰ هزار نفر نوشته‌اند.<ref>ابوحنيفه دينوري، پيشين، ص 333.</ref>
-مختار دستور داد هر کس به هر نحوی در فاجعه کربلا دست داشته باید به حسابش رسیدگی شود.<ref>طبري، پيشين، ج8، ص 3340 و ابن خلدون، پيشين،‌ ج2،‌ ص 48.</ref> از جمله کسانی که به دست مختار به قتل رسیدند میتوان به [[شمر بن ذى الجوشن|شمر بن ذیالجوشن]]، [[عمر بن سعد]]، [[سنان بن انس]]، [[خولی|خولی بن یزید]]، [[حرملة بن کاهل|حرمله بن کاهل اسدی]]، بجدل بن سلیم، حکیم بن طفیل، مرة بن منقذ و زید بن رقاد اشاره کرد.<ref>رضوي اردكاني، سيد ابوفاضل، قيام مختار، قم، دفتر تبليغات، 1390، ص 458-459. </ref> او سرهای برخی از آنان را نزد محمد بن حنفیه فرستاد و محمد پس از مشاهده آنها در مورد مختار دعا کرد.قال اللهم لاتنس هذا اليوم للمختار و أجزه عن أهل بيت نبيك محمد خير الجزاء فو الله ما على المختار بعد هذا من عتب.<ref>مجلسي، پيشين، ج45، ص 379. </ref>
+مختار دستور داد هر کس به هر نحوی در فاجعه کربلا دست داشته باید به حسابش رسیدگی شود.<ref>طبري، پيشين، ج8، ص 3340 و ابن خلدون، پيشين،‌ ج2،‌ ص 48.</ref> از جمله کسانی که به دست مختار به قتل رسیدند میتوان به [[شمر بن ذى الجوشن|شمر بن ذی الجوشن]]، [[عمر بن سعد]]، [[سنان بن انس]]، [[خولی|خولی بن یزید]]، [[حرملة بن کاهل|حرمله بن کاهل اسدی]]، بجدل بن سلیم، حکیم بن طفیل، مرة بن منقذ و زید بن رقاد اشاره کرد.<ref>رضوي اردكاني، سيد ابوفاضل، قيام مختار، قم، دفتر تبليغات، 1390، ص 458-459. </ref> او سرهای برخی از آنان را نزد محمد بن حنفیه فرستاد و محمد پس از مشاهده آنها در مورد مختار دعا کرد.قال اللهم لاتنس هذا اليوم للمختار و أجزه عن أهل بيت نبيك محمد خير الجزاء فو الله ما على المختار بعد هذا من عتب.<ref>مجلسي، پيشين، ج45، ص 379. </ref>
 مختار سپس سپاهی بزرگ متشکل از ایرانیان و اعراب به فرماندهی [[ابراهیم بن مالک|ابراهیم بن مالک اشتر]] به مقابله با عبیدالله بن زیاد فرستاد. <ref>دينوري، ابوحنيفه، پيشين، ص 338 و يعقوبي، پيشين، ج2، ص 202</ref> ابراهیم موفق شد عبیدالله را در حوالی موصل شکست دهد و سر او را نزد مختار فرستاد.<ref>دينوري، ابوحنيفه، پيشين، ص340 و ابن سعد، پيشين، ج5، ص 218.</ref>

@@ سطر ۲۴: / سطر ۲۴: @@
 ==قیام مختار==
-در زمان قیام امام حسین علیه السلام، [[مختار]] در کوفه سکونت داشت و از شیعیان محسوب میشد.مسلم سفير اعزامي امام حسين علیه السلام ابتدا به خانه او وارد شد. <ref>دينورى، ابوحنيفه، پيشين، ص 279 و طبري، پيشين، ج7، ص 2926 و ابن اعثم كوفى، الفتوح، (ترجمه)، ص 843.</ref> در جریان حادثه کربلا مختار در زندان عبیدالله بن زیاد بسر میبرد.<ref>شيخ مفيد، پيشين، ج1، ص 325 و طبري، پيشين، ج7، ص 3203 و يعقوبى، ابن واضح؛ تاريخ يعقوبى، ترجمه محمدابراهيم آيتى، تهران، انتشارات علمى و فرهنگى، 1371، ششم، ج 2، ص201. </ref>
+در زمان قیام امام حسین علیه السلام، [[مختار]] در کوفه سکونت داشت و از شیعیان محسوب میشد. مسلم سفير اعزامي امام حسين علیه السلام ابتدا به خانه او وارد شد. <ref>دينورى، ابوحنيفه، پيشين، ص 279 و طبري، پيشين، ج7، ص 2926 و ابن اعثم كوفى، الفتوح، (ترجمه)، ص 843.</ref> در جریان حادثه کربلا مختار در زندان عبیدالله بن زیاد بسر میبرد.<ref>شيخ مفيد، پيشين، ج1، ص 325 و طبري، پيشين، ج7، ص 3203 و يعقوبى، ابن واضح؛ تاريخ يعقوبى، ترجمه محمدابراهيم آيتى، تهران، انتشارات علمى و فرهنگى، 1371، ششم، ج 2، ص201. </ref>
 پس از واقعه کربلا مختار با وساطت شوهر خواهرش عبدالله بن عمر از زندان آزاد شد.<ref>طبري، پيشين، ج7، ص 3203 و يعقوبي، پيشين، ج2، ص 201.</ref> او پس از آزادی به مکه رفت و به زبیریان پیوست.<ref>طبري، پيشين، ج7، ص 3206. </ref>
-اما پس از مدتی از زبیریان جدا شد در رمضان سال ۶۴ هجری وارد کوفه شد<ref>طبري، پيشين، ج7، ص 3212. ابن خلدون، عبدالرحمن، العبر، ترجمه عبدالمحمد آيتي، تهران، موسسه مطالعات و تحقيقات فرهنگي، 1363، اول، ج2، ص 42.</ref> و مردم را به سوی خود دعوت کرد. او از شیعیان میخواست به یاریاش شتافته و در امر قیام وی را کمک کنند.
+اما پس از مدتی از زبیریان جدا شد در رمضان سال ۶۴ هجری وارد کوفه شد<ref>طبري، پيشين، ج7، ص 3212. ابن خلدون، عبدالرحمن، العبر، ترجمه عبدالمحمد آيتي، تهران، موسسه مطالعات و تحقيقات فرهنگي، 1363، اول، ج2، ص 42.</ref> و مردم را به سوی خود دعوت کرد. او از شیعیان میخواست به یاری‌اش شتافته و در امر قیام وی را کمک کنند. گروهی از شیعیان به منظور بررسی ادعای مختار که خود را نماینده [[محمد بن حنفیه]] معرفی میکرد،<ref> طبري، پيشين، ج7، ص 3203 و ابن اثير، الكامل، پيشين، ج11، ص 317.</ref> به [[حجاز]] نزد محمد بن حنفیه رفتند.<ref>ر.ك. يعقوبي، ج2، ص 201 و طبري، پيشين، ج8، ص 3292 و ابن اثير الكامل، پيشين، ج12، ص 69.</ref> محمد بن حنفیه آنها را نزد [[امام سجاد]] علیه السلام برد تا کسب تکلیف کنند.
-مختار پس از شکست توابین به سازماندهی شیعیان پرداخت و زمینه‌های قیام خویش را فراهم کرد.
-گروهی از شیعیان به منظور بررسی ادعای مختار که خود را نماینده [[محمد بن حنفیه]] معرفی میکرد،<ref> طبري، پيشين، ج7، ص 3203 و ابن اثير، الكامل، پيشين، ج11، ص 317.</ref> به [[حجاز]] نزد محمد بن حنفیه رفتند.<ref>ر.ك. يعقوبي، ج2، ص 201 و طبري، پيشين، ج8، ص 3292 و ابن اثير الكامل، پيشين، ج12، ص 69.</ref> محمد بن حنفیه آنها را نزد [[امام سجاد]] علیه السلام برد تا کسب تکلیف کنند.
+امام سجاد علیه السلام فرمود: عموجان اگر بنده‌ای زنگی به خاطر ما اهل بیت تعصبی داشته باشد (قیام کند) بر مردم واجب است که او را یاری کنند. سپس فرمود: من این امر را به تو میسپارم هر گونه که خود صلاح میدانی عمل کن. شیعیان از نزد حضرت خارج شدند و میگفتند: امام [[زین العابدین]] علیه السلام و محمد بن حنفیه به ما اجازه دادند.«يا عم لو أن عبدا زنجيا تعصب لنا أهل البيت لوجب على الناس موازرته و قد وليتك هذا الأمر فاصنع ما شئت».<ref>مجلسي، محمدباقر، بحارالانوار، تهران، اسلاميه، بي تا، ج45، ص 365.</ref>
-امام سجاد علیه السلام فرمود: عموجان اگر بندهای زنگی به خاطر ما اهل بیت تعصبی داشته باشد (قیام کند) بر مردم واجب است که او را یاری کنند. سپس فرمود: من این امر را به تو میسپارم هر گونه که خود صلاح میدانی عمل کن. شیعیان از نزد حضرت خارج شدند و میگفتند: امام [[زین العابدین]] علیه السلام و محمد بن حنفیه به ما اجازه دادند.«يا عم لو أن عبدا زنجيا تعصب لنا أهل البيت لوجب على الناس موازرته و قد وليتك هذا الأمر فاصنع ما شئت».<ref>مجلسي، محمدباقر، بحارالانوار، تهران، اسلاميه، بي تا، ج45، ص 365.</ref>
 به همین جهت شیعیان کوفه پیرامون مختار را گرفتند. مختار پس از جلب حمایت شیعیان [[ابراهیم بن مالک|ابراهیم بن مالک اشتر]] را نیز به سوی خویش جلب کرد.مختار با ارائه نامه اي از طرف محمد بن حنفيه كه خطاب به ابراهيم نوشته شده بود و از او خواسته بود كه مختار را در خونخواهي از قاتلان حسين علیه السلام ياري كند، موفق به جلب حمايت ابراهيم شد.<ref>دينوري، ابوحنيفه، پيشين، ص 334 و طبري، پيشين، ج8، ص 3296.</ref> و قیام خویش را در سال ۶۶ هجری با شعار «یا منصور امت»<ref>طبري، پيشين، ج8، ص 3301 و ابو علي مسكويه، تجارب الامم، تهران، سروش، 1379، دوم، ج2، ص 149 و ابن اثير، الكامل، پيشين، ج12، ص 73 و عبدالرحمن بن الجوزي، المنتظم، بيروت، دارالكتب العلميه، اول، 1412، ج6، ص 53.</ref> ای یاری شده بمیران و شعار «[[یا لثارات الحسین]]»<ref>طبري، پيشين، ج8، ص 3302 و ابن اثير الكامل، پيشين، ج12، ص 73.</ref> آغاز کرد.
 در این قیام ایرانیان ساکن کوفه که به «حمراء» مشهور بودند، شرکت داشتند. برخی از مورخان تعداد آنها را ۲۰ هزار نفر نوشته‌اند.<ref>ابوحنيفه دينوري، پيشين، ص 333.</ref>
-مختار دستور داد هر کس به هر نحوی در فاجعه کربلا دست داشته باید به حسابش رسیدگی شود.<ref>طبري، پيشين، ج8، ص 3340 و ابن خلدون، پيشين،‌ ج2،‌ ص 48.</ref> از جمله کسانی که به دست مختار به قتل رسیدند میتوان به [[شمر بن ذى الجوشن|شمر بن ذیالجوشن]]، [[عمر بن سعد]]، [[سنان بن انس]]، [[خولی|خولی بن یزید]]، [[حرملة بن کاهل|حرمله بن کاهل اسدی]]، بجدل بن سلیم، حکیم بن طفیل، مرة بن منقذ و زید بن رقاد اشاره کرد.<ref>رضوي اردكاني، سيد ابوفاضل، قيام مختار، قم، دفتر تبليغات، 1390، ص 458-459. </ref>
+مختار دستور داد هر کس به هر نحوی در فاجعه کربلا دست داشته باید به حسابش رسیدگی شود.<ref>طبري، پيشين، ج8، ص 3340 و ابن خلدون، پيشين،‌ ج2،‌ ص 48.</ref> از جمله کسانی که به دست مختار به قتل رسیدند میتوان به [[شمر بن ذى الجوشن|شمر بن ذیالجوشن]]، [[عمر بن سعد]]، [[سنان بن انس]]، [[خولی|خولی بن یزید]]، [[حرملة بن کاهل|حرمله بن کاهل اسدی]]، بجدل بن سلیم، حکیم بن طفیل، مرة بن منقذ و زید بن رقاد اشاره کرد.<ref>رضوي اردكاني، سيد ابوفاضل، قيام مختار، قم، دفتر تبليغات، 1390، ص 458-459. </ref> او سرهای برخی از آنان را نزد محمد بن حنفیه فرستاد و محمد پس از مشاهده آنها در مورد مختار دعا کرد.قال اللهم لاتنس هذا اليوم للمختار و أجزه عن أهل بيت نبيك محمد خير الجزاء فو الله ما على المختار بعد هذا من عتب.<ref>مجلسي، پيشين، ج45، ص 379. </ref>
-مختار سرهای برخی از آنان را نزد محمد بن حنفیه فرستاد و محمد پس از مشاهده آنها در مورد مختار دعا کرد.قال اللهم لاتنس هذا اليوم للمختار و أجزه عن أهل بيت نبيك محمد خير الجزاء فو الله ما على المختار بعد هذا من عتب.<ref>مجلسي، پيشين، ج45، ص 379. </ref>
-مختار سپس سپاهی بزرگ متشکل از ایرانیان و اعراب به فرماندهی ابراهیم بن مالک اشتر به مقابله با عبیدالله بن زیاد فرستاد. دينوري،<ref>ابوحنيفه، پيشين، ص 338 و يعقوبي، پيشين، ج2، ص 202</ref> ابراهیم موفق شد عبیدالله را در حوالی موصل شکست دهد و سر او را نزد مختار فرستاد.<ref>دينوري، ابوحنيفه، پيشين، ص340 و ابن سعد، پيشين، ج5، ص 218.</ref>
+مختار سپس سپاهی بزرگ متشکل از ایرانیان و اعراب به فرماندهی [[ابراهیم بن مالک|ابراهیم بن مالک اشتر]] به مقابله با عبیدالله بن زیاد فرستاد. <ref>دينوري، ابوحنيفه، پيشين، ص 338 و يعقوبي، پيشين، ج2، ص 202</ref> ابراهیم موفق شد عبیدالله را در حوالی موصل شکست دهد و سر او را نزد مختار فرستاد.<ref>دينوري، ابوحنيفه، پيشين، ص340 و ابن سعد، پيشين، ج5، ص 218.</ref>
 مختار سر عبیدالله را به حجاز نزد محمد بن حنفیه<ref>ابن سعد، پيشين، ج5، ص 218 و دينوري، ابوحنيفه، پيشين، ص340 و مقدسي، پيشين، ج2، ص 913.</ref> و به نقلی نزد امام زین العابدین علیه السلام<ref>يعقوبي، پيشين، ج2، ص 202.</ref> فرستاد. محمد بن حنفیه و امام سجاد علیه السلام از دیدن سر عبیدالله خوشحال شدند و به همراه خاندان رسول خدا صلی الله علیه و آله از لباس عزا خارج شدند و [[بنی هاشم]] در مورد مختار به ثناگویی پرداختند.
 امام سجاد علیه السلام فرمود: خدا را شکر که انتقام خون مرا از دشمن گرفت و خداوند به مختار جزای خیر دهد.<ref>الْحَمْدُلِلَّهِ الَّذِي أَدْرَكَ لِي ثَأْرِي مِنْ أَعْدَائِي - وَ جَزَى الْمُخْتَارَ خَيْرا» مجلسي، پيشين، ج45، ص 344 و ابن نما حلي، ذوب النضار، قم، جامعه مدرسين، 1416 اول، ص 144.</ref> و محمد بن حنفیه در حق او این گونه دعا کرد. خدا به مختار جزای خیر عنایت کند او انتقام ما را گرفت.<ref>«جزاه الله خير الجزاء فقد أدرك لنا ثأرنا» مجلسي، پيشين، ج45، ص 385.</ref>
 سرانجام مصعب موفق شد مختار را شکست دهد و وارد کوفه شود.<ref>دينوري، ابوحنيفه، پيشين، ص 350-351.</ref> مختار که به قصر پناه برده بود سرانجام از قصر خارج شد و به قتل رسید.<ref>دينوري، ابوحنيفه، پيشين، ص 351 و طبري، پيشين، ج8، ص 3412 و يعقوبي، پيشين، ج2، ص 209 و ابن اثير (الكامل)، پيشين، ج12.</ref>
 ==پانویس==

@@ سطر ۱۵: / سطر ۱۵: @@
 ==قیام توابین==
-پس از مرگ یزید در سال ۶۴ هجری و فرار عبیدالله از [[عراق]]، ناآرامی در این منطقه حکمفرما شد. یاران امام حسین علیه السلام به هدف خونخواهی آن حضرت به یک دیگر پیوستند. آنها بخشش گناه خویش را در این میدیدند که به خونخواهی امام حسین علیه السلام قیام کنند و انتقام خون آن حضرت را بگیرند.<ref>ابن سعد، پيشين، ج 5، ص 121-120 و محمد بن علي بن طباطبا، الفخري، ترجمه محمد وحيد گلپايگانى، تهران، بنگاه ترجمه و نشر كتاب، 1360 دوم، ص 163.</ref> توابین معتقد بودند: گناهى که در کار قتل امام حسین علیه السلام داشته‌اند، جز به کشتن قاتلان وى یا کشته شدن در این راه پاک نمى‌شود.<ref>طبري، ج7، ص 3180 و ثقفي كوفي، ابراهيم بن محمد، الغارات، بيروت، دارالتراث، 1387، دوم، ج2، ص 774.</ref>
+پس از مرگ یزید در سال ۶۴ هجری و فرار عبیدالله از [[عراق]]، ناآرامی در این منطقه حکمفرما شد. یاران [[امام حسین علیه السلام]] به هدف خونخواهی آن حضرت به یک دیگر پیوستند. آنها بخشش گناه خویش را در این می‌دیدند که به خونخواهی امام حسین علیه السلام قیام کنند و انتقام خون آن حضرت را بگیرند.<ref>ابن سعد، پيشين، ج 5، ص 121-120 و محمد بن علي بن طباطبا، الفخري، ترجمه محمد وحيد گلپايگانى، تهران، بنگاه ترجمه و نشر كتاب، 1360 دوم، ص 163.</ref> توابین معتقد بودند: گناهى که در کار قتل امام حسین علیه السلام داشته‌اند، جز به کشتن قاتلان وى یا کشته شدن در این راه پاک نمى‌شود.<ref>طبري، ج7، ص 3180 و ثقفي كوفي، ابراهيم بن محمد، الغارات، بيروت، دارالتراث، 1387، دوم، ج2، ص 774.</ref>
 شیعیان [[کوفه]] به ریاست «[[سلیمان بن صرد خزاعی]]» نام «توابین» را بر خود نهادند و شعارشان خونخواهی از امام حسین علیه السلام بود.<ref>طبري، پيشين، ج7، ص 3182 و بلاذري، احمد بن يحيي؛ انساب اشراف، بيروت، دارالفكر، 1417، اول، ج6، ص 368 و ذهبى، محمد بن احمد؛ تاريخ الاسلام و وفيات المشاهير والأعلام، بيروت، دارالكتاب العربى، 1413، دوم، ج5، ص 46.</ref>
-در همین زمان در عراق ([[بصره]] و کوفه) قدرت در دست زبیریان بود. توابین به جمعآوری نیرو و سلاح پرداختند و در پادگان نخیله برای جذب نیرو تجمع کردند.<ref>طبري، پيشين، ج5، ص 587-589 و ابن اعثم كوفى، الفتوح، بيروت، دارالاضواء، 1411، اول، ج6، ص 209 و ابن سعد، پيشين، ج6، ص 472.</ref>
+در همین زمان در عراق ([[بصره]] و کوفه) قدرت در دست زبیریان بود. توابین به جمع‌آوری نیرو و سلاح پرداختند و در پادگان نخیله برای جذب نیرو تجمع کردند.<ref>طبري، پيشين، ج5، ص 587-589 و ابن اعثم كوفى، الفتوح، بيروت، دارالاضواء، 1411، اول، ج6، ص 209 و ابن سعد، پيشين، ج6، ص 472.</ref>
-توابین در ۵ [[ربیع الثانی]] سال ۶۵ هجری قیام کردند.<ref>ابن اعثم كوفي، پيشين، ج6، ص 214 و ابن اثير، عزالدين؛ الكامل، بيروت، دار صادر، 1385، ج4، ص 177.</ref> آنها در مسیرشان برای گرفتن انتقام، ابتدا به کربلا رفتند و چند روز در آنجا به گریه و زاری پرداختند و از این که در حق آن حضرت کوتاهی کرده بودند، توبه کردند. سپس تصمیم گرفتند به جنگ با عبیدالله بن زیاد بروند.<ref>طبري، پيشين، ج7، ص 3226 و ابن اعثم كوفي، پيشين، ج6، ص 214 و ابن اثير، پيشين، ج4، ص 178.</ref>
+توابین در ۵ [[ربیع الثانی]] سال ۶۵ هجری قیام کردند.<ref>ابن اعثم كوفي، پيشين، ج6، ص 214 و ابن اثير، عزالدين؛ الكامل، بيروت، دار صادر، 1385، ج4، ص 177.</ref> آنها در مسیرشان برای گرفتن انتقام، ابتدا به [[کربلا]] رفتند و چند روز در آنجا به گریه و زاری پرداختند و از این که در حق آن حضرت کوتاهی کرده بودند، [[توبه]] کردند. سپس تصمیم گرفتند به جنگ با [[عبیدالله بن زیاد]] بروند.<ref>طبري، پيشين، ج7، ص 3226 و ابن اعثم كوفي، پيشين، ج6، ص 214 و ابن اثير، پيشين، ج4، ص 178.</ref>
-توابین در «[[عین الورده]]» واقع در «جزیره» شمال عراق<ref>حموي، ياقوت؛ معجم البلدان، بيروت، دارصادر، 1995، دوم، ج4، ص 180.</ref> اردو زدند.<ref>طبري، پيشين، ج 7، ص 3234 و ذهبي، پيشين، ج5، ص 48 و يعقوبى، ابن واضح؛ تاريخ يعقوبى، ترجمه محمدابراهيم آيتى، تهران، انتشارات علمى و فرهنگى، 1371، ششم، ج2، ص 257.</ref> [[مروان بن حکم]]، حاکم اموی در دمشق عبیدالله را به جنگ آنان فرستاد.
+توابین در «[[عین الورده]]» واقع در «جزیره» شمال عراق<ref>حموي، ياقوت؛ معجم البلدان، بيروت، دارصادر، 1995، دوم، ج4، ص 180.</ref> اردو زدند.<ref>طبري، پيشين، ج 7، ص 3234 و ذهبي، پيشين، ج5، ص 48 و يعقوبى، ابن واضح؛ تاريخ يعقوبى، ترجمه محمدابراهيم آيتى، تهران، انتشارات علمى و فرهنگى، 1371، ششم، ج2، ص 257.</ref> [[مروان بن حکم]]، حاکم اموی در [[دمشق]]، [[عبیدالله بن زیاد]] را به جنگ آنان فرستاد.
 توابین در این جنگ نابرابر شکست خوردند و رهبران آنها به جز رفاعة بن شداد کشته شدند وی با همراه باقی مانده گروه توابین به کوفه بازگشت.<ref>طبري، پيشين، ج 7، ص 3241 و يعقوبي، پيشين، ج2، ص 257 و بلاذري، پيشين، ج6، ص 371-372 و مسعودي، علي بن حسين؛ التنبيه والاشراف، قاهره، دارالصاوي، بي تا، ص 269.</ref>
 ==قیام مختار==
 در زمان قیام امام حسین علیه السلام، [[مختار]] در کوفه سکونت داشت و از شیعیان محسوب میشد.مسلم سفير اعزامي امام حسين علیه السلام ابتدا به خانه او وارد شد. <ref>دينورى، ابوحنيفه، پيشين، ص 279 و طبري، پيشين، ج7، ص 2926 و ابن اعثم كوفى، الفتوح، (ترجمه)، ص 843.</ref> در جریان حادثه کربلا مختار در زندان عبیدالله بن زیاد بسر میبرد.<ref>شيخ مفيد، پيشين، ج1، ص 325 و طبري، پيشين، ج7، ص 3203 و يعقوبى، ابن واضح؛ تاريخ يعقوبى، ترجمه محمدابراهيم آيتى، تهران، انتشارات علمى و فرهنگى، 1371، ششم، ج 2، ص201. </ref>
 پس از واقعه کربلا مختار با وساطت شوهر خواهرش عبدالله بن عمر از زندان آزاد شد.<ref>طبري، پيشين، ج7، ص 3203 و يعقوبي، پيشين، ج2، ص 201.</ref> او پس از آزادی به مکه رفت و به زبیریان پیوست.<ref>طبري، پيشين، ج7، ص 3206. </ref>
 اما پس از مدتی از زبیریان جدا شد در رمضان سال ۶۴ هجری وارد کوفه شد<ref>طبري، پيشين، ج7، ص 3212. ابن خلدون، عبدالرحمن، العبر، ترجمه عبدالمحمد آيتي، تهران، موسسه مطالعات و تحقيقات فرهنگي، 1363، اول، ج2، ص 42.</ref> و مردم را به سوی خود دعوت کرد. او از شیعیان میخواست به یاریاش شتافته و در امر قیام وی را کمک کنند.
-مختار پس از شکست توابین به سازماندهی شیعیان پرداخت و زمینههای قیام خویش را فراهم کرد.
+مختار پس از شکست توابین به سازماندهی شیعیان پرداخت و زمینه‌های قیام خویش را فراهم کرد.
 گروهی از شیعیان به منظور بررسی ادعای مختار که خود را نماینده [[محمد بن حنفیه]] معرفی میکرد،<ref> طبري، پيشين، ج7، ص 3203 و ابن اثير، الكامل، پيشين، ج11، ص 317.</ref> به [[حجاز]] نزد محمد بن حنفیه رفتند.<ref>ر.ك. يعقوبي، ج2، ص 201 و طبري، پيشين، ج8، ص 3292 و ابن اثير الكامل، پيشين، ج12، ص 69.</ref> محمد بن حنفیه آنها را نزد [[امام سجاد]] علیه السلام برد تا کسب تکلیف کنند.
 امام سجاد علیه السلام فرمود: عموجان اگر بندهای زنگی به خاطر ما اهل بیت تعصبی داشته باشد (قیام کند) بر مردم واجب است که او را یاری کنند. سپس فرمود: من این امر را به تو میسپارم هر گونه که خود صلاح میدانی عمل کن. شیعیان از نزد حضرت خارج شدند و میگفتند: امام [[زین العابدین]] علیه السلام و محمد بن حنفیه به ما اجازه دادند.«يا عم لو أن عبدا زنجيا تعصب لنا أهل البيت لوجب على الناس موازرته و قد وليتك هذا الأمر فاصنع ما شئت».<ref>مجلسي، محمدباقر، بحارالانوار، تهران، اسلاميه، بي تا، ج45، ص 365.</ref>

@@ سطر ۳: / سطر ۳: @@
 ==قیام مردم [[مدینه]] ([[واقعه حره]])==
-مردم مدینه در [[ذی الحجه]] سال ۶۳ هجری علیه بی‌عدالتی و ستم¬گری نظام اموی و حکومت یزید قیام کردند این قیام توسط سپاه شام به خاک و خون کشیده شد.<ref>دينوري، ابن قتيبه، الامامه والسياسه، ترجمه سيد ناصر طباطبايي، تهران، ققنوس، 1380، ص 225 و خليفة بن خياط، تاريخ خليفه، بيروت، دارالكتب العلمية، 1415، اول، ص 147-148.</ref>
+مردم مدینه در [[ذی الحجه]] سال ۶۳ هجری علیه بی‌عدالتی و ستم‌گری نظام اموی و حکومت یزید قیام کردند این قیام توسط سپاه شام به خاک و خون کشیده شد.<ref>دينوري، ابن قتيبه، الامامه والسياسه، ترجمه سيد ناصر طباطبايي، تهران، ققنوس، 1380، ص 225 و خليفة بن خياط، تاريخ خليفه، بيروت، دارالكتب العلمية، 1415، اول، ص 147-148.</ref>
 در منابع آمده است: پس از نصب عثمان بن محمد به جای [[ولید بن عقبه]] به حکومت مدینه وی برای خشنود کردن بزرگان مدینه و آرام ساختن حوزه حکومت خود گروهی از بزرگان مدینه، را به [[شام]] فرستاد تا خلیفه را از نزدیک ببینند و از بذل و بخشش‌های وی برخوردار گردند.
@@ سطر ۲۴: / سطر ۲۴: @@
 به همین جهت شیعیان کوفه پیرامون مختار را گرفتند. مختار پس از جلب حمایت شیعیان [[ابراهیم بن مالک|ابراهیم بن مالک اشتر]] را نیز به سوی خویش جلب کرد.مختار با ارائه نامه اي از طرف محمد بن حنفيه كه خطاب به ابراهيم نوشته شده بود و از او خواسته بود كه مختار را در خونخواهي از قاتلان حسين علیه السلام ياري كند، موفق به جلب حمايت ابراهيم شد.<ref>دينوري، ابوحنيفه، پيشين، ص 334 و طبري، پيشين، ج8، ص 3296.</ref> و قیام خویش را در سال ۶۶ هجری با شعار «یا منصور امت»<ref>طبري، پيشين، ج8، ص 3301 و ابو علي مسكويه، تجارب الامم، تهران، سروش، 1379، دوم، ج2، ص 149 و ابن اثير، الكامل، پيشين، ج12، ص 73 و عبدالرحمن بن الجوزي، المنتظم، بيروت، دارالكتب العلميه، اول، 1412، ج6، ص 53.</ref> ای یاری شده بمیران و شعار «[[یا لثارات الحسین]]»<ref>طبري، پيشين، ج8، ص 3302 و ابن اثير الكامل، پيشين، ج12، ص 73.</ref> آغاز کرد.
+در این قیام ایرانیان ساکن کوفه که به «حمراء» مشهور بودند، شرکت داشتند. برخی از مورخان تعداد آنها را ۲۰ هزار نفر نوشته‌اند.<ref>ابوحنيفه دينوري، پيشين، ص 333.</ref>
 مختار دستور داد هر کس به هر نحوی در فاجعه کربلا دست داشته باید به حسابش رسیدگی شود.<ref>طبري، پيشين، ج8، ص 3340 و ابن خلدون، پيشين،‌ ج2،‌ ص 48.</ref> از جمله کسانی که به دست مختار به قتل رسیدند می¬توان به [[شمر بن ذى الجوشن|شمر بن ذی¬الجوشن]]، [[عمر بن سعد]]، [[سنان بن انس]]، [[خولی|خولی بن یزید]]، [[حرملة بن کاهل|حرمله بن کاهل اسدی]]، بجدل بن سلیم، حکیم بن طفیل، مرة بن منقذ و زید بن رقاد اشاره کرد.<ref>رضوي اردكاني، سيد ابوفاضل، قيام مختار، قم، دفتر تبليغات، 1390، ص 458-459. </ref>