قیام زید بن علی بن حسین (ع) - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Zamani در ‏۲ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۱۰

2025-08-02T10:10:51Z

Zamani در ‏۲ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۳۸

2025-08-02T08:38:35Z

Zamani در ‏۱ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۰۷:۲۰

2025-08-01T07:20:33Z

Zamani در ‏۱ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۰۷:۱۹

2025-08-01T07:19:41Z

Zamani در ‏۳۱ ژوئیهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۴۴

2025-07-31T08:44:15Z

Zamani در ‏۳۱ ژوئیهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۷:۵۵

2025-07-31T07:55:41Z

Zamani در ‏۳۱ ژوئیهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۷:۵۱

2025-07-31T07:51:11Z

Zamani در ‏۳۰ ژوئیهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۴:۱۲

2025-07-30T14:12:45Z

مهدی موسوی در ‏۲۸ ژوئیهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۳۶

2025-07-28T13:36:20Z

نمایش تغییرات

Zamani در ‏۲۶ ژوئیهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۰۹

2025-07-26T12:09:54Z

@@ سطر ۱۳: / سطر ۱۳: @@
 ==مقدمات قیام زید==
-[[یوسف بن عمر ثقفی|یوسف بن عمر]] -استاندار [[عراق]]- ورود زید را به [[کوفه]] برنمی تابید؛ از اینرو خواستار خروج او از شهر شد و به عامل خویش در کوفه، دستور داد (در این ایام  یوسف بن عمر ثقفی در حیره بسر میبرد و مردی به نام حکم بن صلت جانشین وی در کوفه بود.) که همواره مزاحم زید باشد؛<ref>تاریخ الطبری، پیشین، ص۱۶۷.</ref> اما زید برای ماندن در کوفه اصرار می ورزید و به بهانه های مختلف چون اشتغال به تجارت<ref>تاریخ الطبری، پیشین، ص۱۶۶ و مقاتل الطالبیین، پیشین، ص۱۳۱.</ref> و نیز بهانه بیماری<ref> همان.</ref> و دعوی با طلحة بن عبیدالله بر سر مالی مشترک در [[مدینه]]، هر بار از دستور والی سر باز می زد.<ref>تاریخ الطبری، پیشین، ص۱۶۷.</ref>
+[[یوسف بن عمر ثقفی|یوسف بن عمر]] -استاندار [[عراق]]- ورود زید را به [[کوفه]] برنمی تابید؛ از اینرو خواستار خروج او از شهر شد و به عامل خویش در کوفه، دستور داد (در این ایام  یوسف بن عمر ثقفی در حیره بسر میبرد و مردی به نام حکم بن صلت جانشین وی در کوفه بود.) که همواره مزاحم زید باشد؛<ref>طبری، محمد بن جریر؛ تاریخ الطبری، تحقیق محمد ابوالفضل ابراهیم، بیروت، دارالتراث، چاپ دوم، 1967، ج7، ص۱۶۷.</ref> اما زید برای ماندن در کوفه اصرار می ورزید و به بهانه های مختلف چون اشتغال به تجارت<ref>تاریخ الطبری، پیشین، ص۱۶۶ و اصفهانی، ابو الفرج؛ مقاتل الطالبیین، تحقیق احمد صقر، بیروت، دارالمعرفه، بی‌تا، ص۱۳۱.</ref> و نیز بهانه بیماری<ref> همان.</ref> و دعوی با طلحة بن عبیدالله بر سر مالی مشترک در [[مدینه]]، هر بار از دستور والی سر باز می زد.<ref>تاریخ الطبری، پیشین، ص۱۶۷.</ref>
-او ده ماه در کوفه و [[بصره]] مخفیانه مردم را به نهضت و قیام و [[بیعت]] با خود دعوت می کرد،<ref>تجارب الامم، پیشین، ص۱۳۷.</ref> در این مدت زید در منازل [[شیعه|شیعیان]] کوفه و بصره بسر می برد و گاه گاهی نیز به جهت امنیتی محل سکونتش را تغییر می داد.<ref> تاریخ الطبری، پیشین، ص۱۷۲ والفتوح، پیشین، ابن اعثم کوفی؛ الفتوح، تحقیق علی شیری، بیروت، دارالأضواء، چاپ اول، ۱۹۹۱، ج۸، ص۲۸۸ و ابن اثیر، علی بن ابی الکرم؛ الکامل فی التاریخ، بیروت، دارصادر - داربیروت، ۱۹۶۵، ج۵، ص۲۳۳ و تجارب الامم، پیشین، ص۱۳۷.</ref> مردم فوج فوج به محل سکونت زید رفته و با او  بیعت می کردند. نقل شده است که بیعتی که زید از مردم می گرفت، بر این اساس بود که: «ما شما را به کتاب خدا می خوانیم و [[سنت]] پیامبر او و نبرد با ستمگران و دفاع از ضعیفان و عطای محرومان و تقسیم غنیمت میان صاحبانش به مساوات و رد مظالم و باز آوردن سپاهیان دیر مانده و یاری [[اهل البیت|اهل بیت]] علیهم السلام در مقابل مخالفان که حق ما را نشناخته اند...»؛ و چون می پذیرفتند، می گفت: «خدایا شاهد باش».<ref>انساب الاشراف، پیشین، ج۳، ص۲۳۷-۲۳۸ و تاریخ الطبری، پیشین، ص۱۷۲-۱۷۳ و الکامل فی التاریخ، پیشین، ص۲۳۴.</ref>
+او ده ماه در کوفه و [[بصره]] مخفیانه مردم را به نهضت و قیام و [[بیعت]] با خود دعوت می کرد،<ref>مسکویه، ابوعلی؛ تجارب الامم، تحقیق ابوالقاسم امامی، تهران، سروش، چاپ دوم، 1379ش، ج3، پیشین، ص۱۳۷.</ref> در این مدت زید در منازل [[شیعه|شیعیان]] کوفه و بصره بسر می برد و گاه گاهی نیز به جهت امنیتی محل سکونتش را تغییر می داد.<ref> تاریخ الطبری، پیشین، ص۱۷۲ والفتوح، پیشین، ابن اعثم کوفی؛ الفتوح، تحقیق علی شیری، بیروت، دارالأضواء، چاپ اول، ۱۹۹۱، ج۸، ص۲۸۸ و ابن اثیر، علی بن ابی الکرم؛ الکامل فی التاریخ، بیروت، دارصادر - داربیروت، ۱۹۶۵، ج۵، ص۲۳۳ و تجارب الامم، پیشین، ص۱۳۷.</ref> مردم فوج فوج به محل سکونت زید رفته و با او  بیعت می کردند. نقل شده است که بیعتی که زید از مردم می گرفت، بر این اساس بود که: «ما شما را به کتاب خدا می خوانیم و [[سنت]] پیامبر او و نبرد با ستمگران و دفاع از ضعیفان و عطای محرومان و تقسیم غنیمت میان صاحبانش به مساوات و رد مظالم و باز آوردن سپاهیان دیر مانده و یاری [[اهل البیت|اهل بیت]] علیهم السلام در مقابل مخالفان که حق ما را نشناخته اند...»؛ و چون می پذیرفتند، می گفت: «خدایا شاهد باش».<ref>انساب الاشراف، پیشین، ج۳، ص۲۳۷-۲۳۸ و تاریخ الطبری، پیشین، ص۱۷۲-۱۷۳ و الکامل فی التاریخ، پیشین، ص۲۳۴.</ref>
 بیعت با احتیاط و مخفیانه انجام می شد، گفته شده در این مدت پنجاه هزار نفر از کوفیان با او بیعت کردند؛<ref>الفتوح، پیشین، ص۲۹۰ و مقاتل الطالبیین، پیشین، ص۱۳۲ و الکامل فی التاریخ، پیشین، ص۲۳۴.</ref> این تعداد غیر از مردمی بودند که در [[مدائن]] و [[بصره]] و [[واسط]] و موصل و ری و گرگان با او بیعت کرده بودند.<ref>همان.</ref> چرا که زید علاوه بر [[کوفه]] به دیگر شهرهای مهم [[عراق]] و حتی مراکز دوردست فرستادگانی را گسیل داشته بود تا برای او از مردم بیعت بگیرند.<ref>مقاتل الطالبیین، پیشین، ص۱۳۲ و تجارب الامم، پیشین، ص۱۳۷ و انساب الاشراف، پیشین، ص۲۳۷.</ref> جمعیت بسیاری به نهضت زید پیوستند که از جمله آنان می توان به برخی علمای طراز اول [[اهل سنت]] همچون [[ابوحنیفه]] اشاره داشت، گفته شده زید نامه ای برای ابوحنفیه فرستاد و او را به کمک خود و جهاد بر ضد حکومت [[بنی امیه|بنی امیه]] دعوت نمود، ابوحنیفه نیز برای زید کمک مالی فرستاد و با امکانات خود او را یاری داد.<ref>مقاتل الطالبیین، پیشین، ص۱۴۱ و انساب الاشراف، پیشین، ص۲۳۹ و حنبلی، ابن عماد؛ شذرات الذهب، تحقیق الأرناؤوط، دمشق - بیروت، دارابن کثیر، چاپ اول، ۱۹۸۶، ج۲، ص۹۲.</ref>

@@ سطر ۱۱: / سطر ۱۱: @@
 زمانی که زید و همراهانش نزد یوسف آمدند، یوسف به دنبال خالد فرستاد و او را حاضر کرد و آنها را با هم روبرو کرد و زید را از اتهامی که متوجه او بود تبرئه نمود. پس از آن زید می خواست در کوفه بماند اما یوسف بن عمر به او گفت: «امیرالمؤمنین به من دستور داده است که به محض ورودت به کوفه، تو را از آنجا خارج کنم.» زید گفت: «پس سه روز استراحت کنم و سپس خارج شوم.» اما یوسف حاضر نشد حتی یک ساعت هم به او اجازه ماندن بدهد. و زید را با محافظت سربازان از کوفه خارج کرد تا به عذیب رسید و سربازان بازگشتند. اما زید بعد از درخواست شیعیان از او پیمان و میثاق محکمی که با او برای  یاری اش بستند، به کوفه بازگشت.<ref>الحیاة السیاسیة و الفکریة للزیدیة في المشرق الإسلامي، ص۵۲-۵۴</ref>
 ==مقدمات قیام زید==
-[[یوسف بن عمر ثقفی|یوسف بن عمر]] -استاندار [[عراق]]- ورود زید را به [[کوفه]] برنمی تابید؛ از اینرو خواستار خروج او از شهر شد و به عامل خویش در کوفه، دستور داد<ref>در این ایام  یوسف بن عمر ثقفی در حیره بسر میبرد و مردی به نام حکم بن صلت جانشین وی در کوفه بود.</ref> که همواره مزاحم زید باشد؛<ref>تاریخ الطبری، پیشین، ص۱۶۷.</ref> اما زید برای ماندن در کوفه اصرار می ورزید و به بهانه های مختلف چون اشتغال به تجارت<ref>تاریخ الطبری، پیشین، ص۱۶۶ و مقاتل الطالبیین، پیشین، ص۱۳۱.</ref> و نیز بهانه بیماری<ref> همان.</ref> و دعوی با طلحة بن عبیدالله بر سر مالی مشترک در [[مدینه]]، هر بار از دستور والی سر باز می زد.<ref>تاریخ الطبری، پیشین، ص۱۶۷.</ref>
+[[یوسف بن عمر ثقفی|یوسف بن عمر]] -استاندار [[عراق]]- ورود زید را به [[کوفه]] برنمی تابید؛ از اینرو خواستار خروج او از شهر شد و به عامل خویش در کوفه، دستور داد (در این ایام  یوسف بن عمر ثقفی در حیره بسر میبرد و مردی به نام حکم بن صلت جانشین وی در کوفه بود.) که همواره مزاحم زید باشد؛<ref>تاریخ الطبری، پیشین، ص۱۶۷.</ref> اما زید برای ماندن در کوفه اصرار می ورزید و به بهانه های مختلف چون اشتغال به تجارت<ref>تاریخ الطبری، پیشین، ص۱۶۶ و مقاتل الطالبیین، پیشین، ص۱۳۱.</ref> و نیز بهانه بیماری<ref> همان.</ref> و دعوی با طلحة بن عبیدالله بر سر مالی مشترک در [[مدینه]]، هر بار از دستور والی سر باز می زد.<ref>تاریخ الطبری، پیشین، ص۱۶۷.</ref>
 او ده ماه در کوفه و [[بصره]] مخفیانه مردم را به نهضت و قیام و [[بیعت]] با خود دعوت می کرد،<ref>تجارب الامم، پیشین، ص۱۳۷.</ref> در این مدت زید در منازل [[شیعه|شیعیان]] کوفه و بصره بسر می برد و گاه گاهی نیز به جهت امنیتی محل سکونتش را تغییر می داد.<ref> تاریخ الطبری، پیشین، ص۱۷۲ والفتوح، پیشین، ابن اعثم کوفی؛ الفتوح، تحقیق علی شیری، بیروت، دارالأضواء، چاپ اول، ۱۹۹۱، ج۸، ص۲۸۸ و ابن اثیر، علی بن ابی الکرم؛ الکامل فی التاریخ، بیروت، دارصادر - داربیروت، ۱۹۶۵، ج۵، ص۲۳۳ و تجارب الامم، پیشین، ص۱۳۷.</ref> مردم فوج فوج به محل سکونت زید رفته و با او  بیعت می کردند. نقل شده است که بیعتی که زید از مردم می گرفت، بر این اساس بود که: «ما شما را به کتاب خدا می خوانیم و [[سنت]] پیامبر او و نبرد با ستمگران و دفاع از ضعیفان و عطای محرومان و تقسیم غنیمت میان صاحبانش به مساوات و رد مظالم و باز آوردن سپاهیان دیر مانده و یاری [[اهل البیت|اهل بیت]] علیهم السلام در مقابل مخالفان که حق ما را نشناخته اند...»؛ و چون می پذیرفتند، می گفت: «خدایا شاهد باش».<ref>انساب الاشراف، پیشین، ج۳، ص۲۳۷-۲۳۸ و تاریخ الطبری، پیشین، ص۱۷۲-۱۷۳ و الکامل فی التاریخ، پیشین، ص۲۳۴.</ref>

@@ سطر ۵۲: / سطر ۵۲: @@
 بدن زید چهار سال بر سر دار ماند،<ref>ابن عساکر؛ تاریخ مدینه دمشق، بیروت، دارالفکر، ۱۴۱۵، ج۱۹، ص۴۷۹ و البدایه والنهایه، پیشین، ص۳۳۱ و ذهبی، شمس الدین محمد؛ تاریخ الاسلام و وفیات المشاهیر والأعلام، تحقیق عمر عبدالسلام تدمری، بیروت، دارالکتاب العربی، چاپ دوم، ۱۹۹۳، ج۸، ص۱۰۶.</ref> تا اینکه هشام درگذشت و [[ولید بن عبدالملک]] به حکومت رسید، به دستور او بدن مطهر زید را پایین کشیده آتش زدند و خاکسترش را در [[فرات]] ریختند.<ref>تاریخ الطبری، پیشین، ص۱۸۹ و الکامل فی التاریخ، پیشین، ص۲۴۶ و مقاتل الطالبیین، پیشین، ص۱۳۹.</ref>
-==نتیجه قیام زید==
+==نتایج قیام زید==
 اولین نتیجه قیام زید سختگیری حاکم کوفه به شیعیان بود. طبری می نویسد وقتی یوسف بن عمر زید را به قتل رساند. به منبر کوفه رفت و گفت: «ای اهل شهر ناپاک! به خدا سوگند که من از سختی‌ها نمی‌هراسم و از تهدیدها نمی‌ترسم. شما را به خواری و ذلت بشارت می‌دهم. دیگر از جانب ما عطا و روزی‌ای به شما نخواهد رسید. به خدا قسم، من قصد داشتم که شهر و خانه‌های شما را ویران کنم و اموالتان را مصادره نمایم. من بر این منبر نرفتم مگر برای اینکه سخنان ناخوشایند را به شما بگویم. شما اهل فساد و مخالفت هستید و همه‌تان با خدا و رسولش جنگیده‌اید، مگر حکیم بن شریک محاربی.»<ref> تاریخ الطبری، جلد 7، صفحه 191</ref>

@@ سطر ۵۳: / سطر ۵۳: @@
 ==نتیجه قیام زید==
 برخی قیام زید را انگیزه ای برای قیام مردم خراسان دانسته اند که منجر به سقوط بنی امیه و روی کار آمدن عباسیان شد. یعقوبی در این باره می نویسد: «چون زید به شهادت رسید و کار او به هر صورتی که بود، به انجام رسید، شیعیان [[خراسان]] به جنبش درآمدند و این حرکت روز به روز آشکارتر و سریعتر شد و دوستان و شیعیانشان بسیار شدند. آنان مرتب جنایات و بدکرداری بنی امیه را برای مردم متذکر می شدند و ظلم و ستمهایی را که نسبت به خاندان [[پیامبر اسلام|پیامبر]] صلی الله علیه و آله روا می داشتند، باز می گفتند. دیگر جایی نبود که از جنایات بنی امیه بی خبر باشند؛ مگر آنکه این خبر در آن آشکار گشت...».<ref>تاریخ الیعقوبی، پیشین، ج2، ص326.</ref>
@@ سطر ۹۶: / سطر ۹۷: @@
 *قاموس الرجال، محمدتقی تستری، قم، مؤسسةالنشر الاسلامی، چاپ دوم.
 *ترجمه عيون أخبار الرضا‏، حميدرضا مستفيد و على‌اكبر غفارى، نشر صدوق‏، تهران‏، ۱۳۷۲ش‏.
 *الحیاة السیاسیة و الفکریة للزیدیة فی المشرق الإسلامی، احمد شوقی، مکتبة مدبولی، قاهره، ۱۴۲۰ق.
 *الصحيفة السجادية، دفتر نشر الهادى‏، قم‏، ۱۳۷۶ ش‏.

@@ سطر ۴: / سطر ۴: @@
 انگیزه های متعددی برای قیام [[زید بن علی بن الحسین]] برشمرده اند، از جمله: خون‌خواهی [[امام حسین]] علیه السلام، [[امر به معروف و نهی از منکر]]، قیام بر ضد حکومت [[بنی امیه]] و گرفتن خلافت از دست آنان، [[ظلم]] و ستم امویان به خاندان [[پیامبر]] صلی الله علیه وآله.
-هنگامی که آزار و اذیت خالد بن عبدالملک بن حارث، والی [[مدینه]]، به زید بن علی بن الحسین شدت گرفت، زید به [[دمشق]] رفت تا با [[هشام بن عبدالملک]] دیدار کند و از [[ظلم]] عامل او شکایت نماید. او برگه‌ای برای هشام فرستاد که در آن اجازه ملاقات را خواسته بود. هشام در پایین برگه نوشت: "به امیرت یا به منزلت بازگرد." این اتفاق چندین بار تکرار شد و زید می‌گفت: "به خدا قسم به خالد برنمی‌گردم." بالاخره هشام به او اجازه ملاقات داد. هشام به زید گفت: "ای زید، به من رسیده است که تو از خلافت یاد می‌کنی و آرزوی آن را داری، در حالی که شایسته آن نیستی و فرزند کنیز هستی." زید پاسخ داد: "هیچ کس نزد خدا بالاتر و برتر از پیامبری که او را مبعوث کرده، نیست. [[حضرت اسماعیل|اسماعیل]] فرزند کنیز بود و برادرش فرزند زن آزاد، اما خدا او را برگزید و از او بهترین بشر را بیرون آورد. اگر جد کسی [[رسول خدا]] و پدرش [[علی بن ابی طالب]] باشد، این مسئله (فرزند کنیز بودن) مشکلی ندارد." سپس هشام بن عبدالملک با جسارت به [[امام باقر]] (ع) -برادر زید- حمله کرد و به زید گفت: "برادرت، البقرة چه کرد؟" زید گفت: "رسول خدا (ص) او را باقر نامید و تو او را گاو می‌نامی، شما با هم اختلاف دارید." پس هشام، زید را از مجلس خود بیرون کرد و به حاجب خود گفت: "این مرد هرگز نباید در لشکرگاه من شب را بگذراند."
+هنگامی که آزار و اذیت خالد بن عبدالملک بن حارث، والی [[مدینه]]، به زید بن علی بن الحسین شدت گرفت، زید به [[دمشق]] رفت تا با [[هشام بن عبدالملک]] دیدار کند و از [[ظلم]] عامل او شکایت نماید. او برگه‌ای برای هشام فرستاد که در آن اجازه ملاقات را خواسته بود. هشام در پایین برگه نوشت: "به امیرت یا به منزلت بازگرد." این اتفاق چندین بار تکرار شد و زید می‌گفت: "به خدا قسم به خالد برنمی‌گردم." بالاخره هشام به او اجازه ملاقات داد. هشام به زید گفت: "ای زید، به من رسیده است که تو از خلافت یاد می‌کنی و آرزوی آن را داری، در حالی که شایسته آن نیستی و فرزند کنیز هستی." زید پاسخ داد: "هیچ کس نزد خدا بالاتر و برتر از پیامبری که او را مبعوث کرده، نیست. [[حضرت اسماعیل|اسماعیل]] فرزند کنیز بود و برادرش فرزند زن آزاد، اما خدا او را برگزید و از او بهترین بشر را بیرون آورد. اگر جد کسی [[رسول خدا]] و پدرش [[علی بن ابی طالب]] باشد، این مسئله (فرزند کنیز بودن) مشکلی ندارد." سپس هشام بن عبدالملک با جسارت به [[امام باقر]] (ع) -برادر زید- حمله کرد و به زید گفت: "برادرت، البقرة چه کرد؟" زید گفت: "رسول خدا (ص) او را باقر نامید و تو او را البقره می‌نامی، شما با هم اختلاف دارید." پس هشام، زید را از مجلس خود بیرون کرد و به حاجب خود گفت: "این مرد هرگز نباید در لشکرگاه من شب را بگذراند."
-سپس زید بن علی، داود بن علی بن عبدالله بن عباس و محمد بن [[عمر بن علی]] به [[عراق]] رفتند. در آن زمان خالد بن عبدالله قسری والی آنجا بود که از ورود آن‌ها استقبال کرد و به آن‌ها پولی بخشید و سپس به مدینه بازگشتند. پس از آن، خالد بن عبدالله قسری در سال ۱۲۰ هجری عزل شد و [[یوسف بن عمر ثقفی]] ولایت عراق را پس از او بر عهده گرفت. یوسف به هشام نام‌های آن‌ها و پولی که خالد به آن‌ها بخشیده بود را نوشت و به او اطلاع داد که خالد قسری [[شیعه]] [[اهل بیت]] است. او همچنین به هشام گفت که خالد زمینی را در مدینه به ده هزار دینار خریده و سپس زمین را به او بازگردانده است. هشام به والی مدینه نوشت که آن‌ها را به [[دمشق]] بفرستد. هنگامی که آن‌ها به نزد هشام رفتند، از آن‌ها در این مورد سؤال کرد. آن‌ها به دریافت هدیه اقرار کردند، اما بقیه موارد را انکار کردند. هشام آن‌ها را قسم داد و آن‌ها قسم خوردند، و او آن‌ها را تصدیق کرد. سپس به آن‌ها دستور داد که در بازگشت به عراق بروند تا با خالد این مساله را روبرو کنند. یوسف بن عمر ثقفی آن‌ها را تصدیق کرد و آن‌ها به مدینه بازگشتند.
+سپس زید بن علی، داود بن علی بن عبدالله بن عباس و محمد بن [[عمر بن علی]] به [[عراق]] رفتند. در آن زمان خالد بن عبدالله قسری والی آنجا بود که از ورود آن‌ها استقبال کرد و به آن‌ها پولی بخشید و سپس به مدینه بازگشتند. پس از آن، خالد بن عبدالله قسری در سال ۱۲۰ هجری عزل شد و [[یوسف بن عمر ثقفی]] ولایت عراق را پس از او بر عهده گرفت. یوسف به هشام نام‌های آن‌ها و پولی که خالد به آن‌ها بخشیده بود را نوشت و به او اطلاع داد که خالد قسری [[شیعه]] [[اهل بیت]] است. او همچنین به هشام گفت که خالد زمینی را در مدینه به ده هزار دینار خریده و سپس زمین را به او بازگردانده است. هشام به والی مدینه نوشت که آن‌ها را به [[دمشق]] بفرستد. هنگامی که آن‌ها به نزد هشام رفتند، از آن‌ها در این مورد سؤال کرد. آن‌ها به دریافت هدیه اقرار کردند، اما بقیه موارد را انکار کردند. هشام آن‌ها را قسم داد و آن‌ها قسم خوردند، و او آن‌ها را تصدیق کرد. سپس به آن‌ها دستور داد که در بازگشت به عراق بروند تا با خالد این مساله را روبرو کنند.<ref>رک:الحیاة السیاسیة و الفکریة للزیدیة في المشرق الإسلامي، ص۴۹-۵۱</ref>
-بار دیگر هشام بن عبدالملک، زید بن علی را احضار کرد. زید به او گفت: "تو را به خدا و خویشاوندی سوگند می‌دهم که ما را نزد یوسف نفرستی، زیرا می‌ترسم به ما ستم کند." اما هشام آن‌ها را به نزد یوسف بن عمر ثقفی فرستاد تا آن‌ها را با خالد قسری جمع کند. هشام خطر قیام زید را احساس کرد و به یوسف بن عمر نوشت و از او در مورد زید هشدار داد و گفت: "هنگامی که زید بن علی نزد تو آمد، او را با خالد جمع کن و حتی یک ساعت هم در نزد تو نماند."
+هشام خطر قیام زید را احساس کرد و در نامه خود به یوسف بن عمر نوشت: "هنگامی که زید بن علی نزد تو آمد، او را با خالد جمع کن و حتی یک ساعت هم در نزد تو نماند."<ref>يعقوبى، تاريخ اليعقوبى، ج2، ص325.</ref>
-زمانی که زید و همراهانش نزد یوسف آمدند، یوسف به دنبال خالد فرستاد و او را حاضر کرد و آنها را با هم روبرو کرد و زید را از اتهامی که متوجه او بود تبرئه نمود. پس از آن زید می خواست در کوفه بماند اما یوسف بن عمر به او گفت: «امیرالمؤمنین به من دستور داده است که به محض ورودت به کوفه، تو را از آنجا خارج کنم.» زید گفت: «پس سه روز استراحت کنم و سپس خارج شوم.» اما یوسف حاضر نشد حتی یک ساعت هم به او اجازه ماندن بدهد. و زید را با محافظت سربازان از کوفه خارج کرد تا به عذیب رسید و سربازان بازگشتند. اما زید بعد از درخواست شیعیان از او پیمان و میثاق محکمی که با او برای  یاری اش بستند، به کوفه بازگشت.<ref>الحیاة السیاسیة و الفکریة للزیدیة في المشرق الإسلامي، ص۴۹-۵۴</ref>
+زمانی که زید و همراهانش نزد یوسف آمدند، یوسف به دنبال خالد فرستاد و او را حاضر کرد و آنها را با هم روبرو کرد و زید را از اتهامی که متوجه او بود تبرئه نمود. پس از آن زید می خواست در کوفه بماند اما یوسف بن عمر به او گفت: «امیرالمؤمنین به من دستور داده است که به محض ورودت به کوفه، تو را از آنجا خارج کنم.» زید گفت: «پس سه روز استراحت کنم و سپس خارج شوم.» اما یوسف حاضر نشد حتی یک ساعت هم به او اجازه ماندن بدهد. و زید را با محافظت سربازان از کوفه خارج کرد تا به عذیب رسید و سربازان بازگشتند. اما زید بعد از درخواست شیعیان از او پیمان و میثاق محکمی که با او برای  یاری اش بستند، به کوفه بازگشت.<ref>الحیاة السیاسیة و الفکریة للزیدیة في المشرق الإسلامي، ص۵۲-۵۴</ref>
 گفته شده در بازگشت از سفر [[شام]]، مردم [[کوفه]] با اطلاع از ورود زید به [[عراق]]، به دنبال او رفتند و وی را در [[قادسیه]] ملاقات کردند. آنها او را به قیام فراخوانده، اعلام وفاداری کردند و سوگند یاد کردند که تا آخرین قطره خون در راه او [[جهاد]] کنند و حمایتشان را از او دریغ ندارند.<ref>طبری، محمد بن جریر؛ تاریخ الطبری، تحقیق محمد ابوالفضل ابراهیم، بیروت، دارالتراث، چاپ دوم، ۱۹۶۷، ج۷، ص۱۶۶-۱۶۸ و اصفهانی، ابوالفرج؛ مقاتل الطالبیین، تحقیق احمد صقر، بیروت، دارالمعرفه، ص۱۳۱.</ref> در پی اصرار زیاد کوفیان، سرانجام زید پذیرفت؛ اما سیاستمداران کهنه کار [[حجاز]] و [[عراق]]، زید را از این کار بازداشته، پیمان شکنی کوفیان را یادآور شدند.<ref>تاریخ الطبری، پیشین، ص۱۶۷ و مسکویه، ابوعلی؛ تجارب الامم، تحقیق ابوالقاسم امامی، تهران، سروش، چاپ دوم، ۱۳۷۹ش، ج۳، ص۱۳۵-۱۳۶ و بلاذری، احمد بن یحیی؛ انساب الاشراف، تحقیق محمدباقر محمودی، بیروت، دارالتعارف، چاپ اول، ۱۹۷۷، ج۳، ص۲۴۰-۲۴۱.</ref> زید نیز به هر یک از آنان جوابی در خور داده و آماده قیام گردید.<ref>تاریخ الطبری، پیشین، ص۱۶۹-۱۷۲ و تجارب الامم، پیشین، ص۱۳۶.</ref>

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
 [[زید بن علی بن الحسین]] در زمان خلافت [[هشام بن عبدالملک]] (سال ۱۲۱ هجری) علیه حکومت ظالم [[بنی امیه|بنی‌امیه]] در [[کوفه]] قیام کرد. قیام زید به علت عدم همراهی مردم کوفه -با وجود [[بیعت]] با او- به شکست انجامید و زید بن علی و یارانش به [[شهادت در راه خدا|شهادت]] رسیدند. مطابق برخی روایات، اگرچه [[ائمه]] علیهم‌السلام -به دلیل علم به ناکامی زید- با قیام او موافق نبودند، اما او را شهید راه خدا می‌دانستند، زیرا قصدش مبارزه با [[ظلم]] دستگاه اموی و اقامه [[حق]] بود.
 ==انگیزه و زمینه قیام زید==
@@ سطر ۱۰۶: / سطر ۱۰۷: @@
 {{سنجش کیفی
 |سنجش=شده
-|شناسه= ضعیف
+|شناسه= خوب
 |عنوان بندی مناسب= خوب
 |کفایت منابع و پی نوشت ها= خوب

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۰ ژوئیهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۴:۱۲
سطر ۵۰:		سطر ۵۰:

	بدن زید چهار سال بر سر دار ماند،<ref>ابن عساکر؛ تاریخ مدینه دمشق، بیروت، دارالفکر، ۱۴۱۵، ج۱۹، ص۴۷۹ و البدایه والنهایه، پیشین، ص۳۳۱ و ذهبی، شمس الدین محمد؛ تاریخ الاسلام و وفیات المشاهیر والأعلام، تحقیق عمر عبدالسلام تدمری، بیروت، دارالکتاب العربی، چاپ دوم، ۱۹۹۳، ج۸، ص۱۰۶.</ref> تا اینکه هشام درگذشت و [[ولید بن عبدالملک]] به حکومت رسید، به دستور او بدن مطهر زید را پایین کشیده آتش زدند و خاکسترش را در [[فرات]] ریختند.<ref>تاریخ الطبری، پیشین، ص۱۸۹ و الکامل فی التاریخ، پیشین، ص۲۴۶ و مقاتل الطالبیین، پیشین، ص۱۳۹.</ref>		بدن زید چهار سال بر سر دار ماند،<ref>ابن عساکر؛ تاریخ مدینه دمشق، بیروت، دارالفکر، ۱۴۱۵، ج۱۹، ص۴۷۹ و البدایه والنهایه، پیشین، ص۳۳۱ و ذهبی، شمس الدین محمد؛ تاریخ الاسلام و وفیات المشاهیر والأعلام، تحقیق عمر عبدالسلام تدمری، بیروت، دارالکتاب العربی، چاپ دوم، ۱۹۹۳، ج۸، ص۱۰۶.</ref> تا اینکه هشام درگذشت و [[ولید بن عبدالملک]] به حکومت رسید، به دستور او بدن مطهر زید را پایین کشیده آتش زدند و خاکسترش را در [[فرات]] ریختند.<ref>تاریخ الطبری، پیشین، ص۱۸۹ و الکامل فی التاریخ، پیشین، ص۲۴۶ و مقاتل الطالبیین، پیشین، ص۱۳۹.</ref>
		+
		+	==نتیجه قیام زید==
		+
		+	برخی قیام زید را انگیزه ای برای قیام مردم خراسان دانسته اند که منجر به سقوط بنی امیه و روی کار آمدن عباسیان شد. یعقوبی در این باره می نویسد: «چون زید به شهادت رسید و کار او به هر صورتی که بود، به انجام رسید، شیعیان [[خراسان]] به جنبش درآمدند و این حرکت روز به روز آشکارتر و سریعتر شد و دوستان و شیعیانشان بسیار شدند. آنان مرتب جنایات و بدکرداری بنی امیه را برای مردم متذکر می شدند و ظلم و ستمهایی را که نسبت به خاندان [[پیامبر اسلام\|پیامبر]] صلی الله علیه و آله روا می داشتند، باز می گفتند. دیگر جایی نبود که از جنایات بنی امیه بی خبر باشند؛ مگر آنکه این خبر در آن آشکار گشت...».<ref>تاریخ الیعقوبی، پیشین، ج2، ص326.</ref>

	==قیام زید در نظر امامان==		==قیام زید در نظر امامان==

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ ژوئیهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۰۹
سطر ۱۲۹:		سطر ۱۲۹:

	[[رده:قیامها بر ضد امویان]]		[[رده:قیامها بر ضد امویان]]
−	~~[[رده:قیام زید]]~~