قساوت قلب - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Mohammadi: /* درمان قساوت */

2025-06-16T12:11:12Z

‏درمان قساوت

Mohammadi: /* آثار قساوت */

2025-06-16T11:37:11Z

‏آثار قساوت

Mohammadi: /* درجات قساوت */

2025-06-16T11:17:05Z

‏درجات قساوت

Mohammadi: /* عوامل قساوت */

2025-06-16T11:16:30Z

‏عوامل قساوت

Mohammadi: /* درجات قساوت */

2025-06-16T11:05:41Z

‏درجات قساوت

Aghajani در ‏۹ مارس ۲۰۲۰، ساعت ۰۶:۴۱

2020-03-09T06:41:44Z

Aghajani در ‏۹ مارس ۲۰۲۰، ساعت ۰۶:۳۳

2020-03-09T06:33:12Z

Aghajani در ‏۹ مارس ۲۰۲۰، ساعت ۰۶:۱۳

2020-03-09T06:13:40Z

سید مهدی خدایی: 8پروژه: رتبه بندی، اولویت بندی ، سنجش کیفی

2019-12-25T06:19:13Z

8پروژه: رتبه بندی، اولویت بندی ، سنجش کیفی

مهدی موسوی: ویرایش

2019-10-31T12:58:30Z

ویرایش

نمایش تغییرات

@@ سطر ۶۳: / سطر ۶۳: @@
 ==درمان قساوت==
-بیان شد که اگر دل انسان بمیرد، دستگاه برقراری ارتباط در وجود او از بین رفته و حتی توفیق فکر اصلاح خویش و [[توبه]] به درگاه الهی را نخواهد داشت؛ اما مادامی که به این حد نرسیده و به شدت سختی گرفتار نشده باشد، راه درمان وجود دارد: {{متن قرآن|«اللَّهُ نَزَّلَ أَحْسَنَ الْحَدِيثِ... تَقْشَعِرُّ مِنْهُ جُلُودُ الَّذِينَ يَخْشَوْنَ رَبَّهُمْ ثُمَّ تَلِينُ جُلُودُهُمْ وَقُلُوبُهُمْ إِلَىٰ ذِكْرِ اللَّهِ...»}}؛<ref>[[سوره زمر]]/۲۳.</ref> خداوند بهترین سخن را نازل کرده... که از شنیدن آیاتش لرزه بر اندام کسانى که از پروردگارشان مى‌ترسند مى‌افتد سپس برون و درونشان نرم و متوجه ذکر خدا مى‌شود...
+بیان شد که اگر دل انسان بمیرد، دستگاه برقراری ارتباط در وجود او از بین رفته و حتی توفیق فکر اصلاح خویش و [[توبه]] به درگاه الهی را نخواهد داشت؛ اما مادامی که به این حد نرسیده و به شدت سختی گرفتار نشده باشد، راه درمان وجود دارد: {{متن قرآن|«اللَّهُ نَزَّلَ أَحْسَنَ الْحَدِيثِ... تَقْشَعِرُّ مِنْهُ جُلُودُ الَّذِينَ يَخْشَوْنَ رَبَّهُمْ ثُمَّ تَلِينُ جُلُودُهُمْ وَقُلُوبُهُمْ إِلَىٰ ذِكْرِ اللَّهِ...»}}؛<ref>[[آیه ۲۳ زمر|سوره زمر، آیه ۲۳.]]</ref> خداوند بهترین سخن را نازل کرده... که از شنیدن آیاتش لرزه بر اندام کسانى که از پروردگارشان مى‌ترسند مى‌افتد سپس برون و درونشان نرم و متوجه ذکر خدا مى‌شود...
-با این که قساوت قلب از آفت های بزرگ در راه تکامل و شناخت انسان است؛ وجود یک روزنه کوچک در قلب، باعث نرم شدن دل و آمادگی آن برای ورود انوار رحمانیه الهی میشود. تفکر که نقش بسیار مهمی را برای ایجاد این روزنه بر عهده داشته، انسان در رابطه اش با خود، جامعه و خدا بیشتر و دقیقتر اندیشه نموده و با دقت بیشتری به آیات خدا نظاره میکند پس به جایگاه خویش پی برده و راه [[استغفار]]، [[دعا]] و تضرع به درگاه خداوند را باز خواهد نمود؛<ref> ثقفى تهرانى، محمد؛ تفسیر روان جاوید، تهران، انتشارات برهان‌، ۱۳۹۸ق، چاپ سوم، ج‌۴، ص ۴۹۲.</ref> که خداوند برای شکستن سدّ قساوت، انسان را به تفکر فراخوانده است: {{متن قرآن|«أَلَمْ يَأْنِ لِلَّذِينَ آمَنُوا أَنْ تَخْشَعَ قُلُوبُهُمْ لِذِكْرِ اللَّهِ...قَدْ بَيَّنَّا لَكُمُ الْآيَاتِ لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ»}}؛<ref>[[سوره حدید]]/۱۶و۱۷.</ref> آیا وقت آن نرسیده است که دلهاى مؤمنان در برابر ذکر خدا و آنچه از حق نازل کرده است خاشع گردد؟!... ما آیات (خود) را براى شما بیان کردیم، شاید اندیشه کنید!
+با این که قساوت قلب از آفت های بزرگ در راه تکامل و شناخت انسان است؛ وجود یک روزنه کوچک در قلب، باعث نرم شدن دل و آمادگی آن برای ورود انوار رحمانیه الهی میشود. تفکر که نقش بسیار مهمی را برای ایجاد این روزنه بر عهده داشته، انسان در رابطه اش با خود، جامعه و خدا بیشتر و دقیقتر اندیشه نموده و با دقت بیشتری به آیات خدا نظاره میکند پس به جایگاه خویش پی برده و راه [[استغفار]]، [[دعا]] و تضرع به درگاه خداوند را باز خواهد نمود؛<ref> ثقفى تهرانى، محمد؛ تفسیر روان جاوید، تهران، انتشارات برهان‌، ۱۳۹۸ق، چاپ سوم، ج‌۴، ص ۴۹۲.</ref> که خداوند برای شکستن سدّ قساوت، انسان را به تفکر فراخوانده است: {{متن قرآن|«{{آیه|57|16}} 💠<ref>[[آیه 16 سوره حدید|سوره حدید، آیه ۱۶.]]</ref> {{آیه|57|17}}<ref>[[آیه 17 سوره حدید|همان، آیه ۱۷.]]</ref>»}}؛ آیا وقت آن نرسیده است که دلهاى مؤمنان در برابر ذکر خدا و آنچه از حق نازل کرده است خاشع گردد؟!... ما آیات (خود) را براى شما بیان کردیم، شاید اندیشه کنید!
 تفکر در آیات الهی دارویی شفابخش است که موجب آگاهی انسان و باز شدن راه دعا، [[توبه]] و [[خشوع]] در برابر خداوند و نرم شدن و روشنایی دل او میباشد؛ لذا خداوند در این آیات، بیدرنگ ما را متوجه تعقل در آیات خود مى‌سازد.<ref>أطیب البیان، ج‌۱۲، ص ۴۳۱.</ref>

@@ سطر ۵۵: / سطر ۵۵: @@
 '''۱. دل مردگی:'''
-یکی از بزرگترین آثار قساوت قلب اینست که دل انسان، اسیر مرگ میشود. حقیتاً کسی که جهل و نفس اماره را پیشوای خود قرار داده و از خدا و نشانه های او غافل مانده و تمامی راههای نفوذ نور را در وجود خود بسته باشد، گرچه به ظاهر زنده است؛ اما در واقع مرده متحرکی بیش نیست؛ که خداوند درباره آنها در آیه ۵۲ [[سوره روم]] خطاب به پیامبر میفرماید: «تو نمى‌توانى صداى خود را به گوش مردگان برسانى، و نه سخنت را به گوش کران...». بر اساس این آیه، انسان به علت قساوت درونی و سنگدلی، به مرده ای تبدیل شده که حتی [[پیامبر اسلام]] نیز توان زنده کردن دل آنها را ندارد.<ref>أطیب البیان، ج‌۱۰، ص ۴۰۴.</ref>
+یکی از بزرگترین آثار قساوت قلب اینست که دل انسان، اسیر مرگ میشود. حقیتاً کسی که جهل و نفس اماره را پیشوای خود قرار داده و از خدا و نشانه های او غافل مانده و تمامی راههای نفوذ نور را در وجود خود بسته باشد، گرچه به ظاهر زنده است؛ اما در واقع مرده متحرکی بیش نیست؛ که خداوند درباره آنها در آیه ۵۲ [[سوره روم]] خطاب به پیامبر میفرماید: '''«تو نمى‌توانى صداى خود را به گوش مردگان برسانى، و نه سخنت را به گوش کران...»'''. بر اساس این آیه، انسان به علت قساوت درونی و سنگدلی، به مرده ای تبدیل شده که حتی [[پیامبر اسلام]] نیز توان زنده کردن دل آنها را ندارد.<ref>أطیب البیان، ج‌۱۰، ص ۴۰۴.</ref>
 '''۲. کاهش روزی:'''
-از دیگر آثار قساوت قلب، کاهش [[رزق|روزی]] است: {{متن قرآن|«وَمَنْ أَعْرَضَ عَنْ ذِكْرِي فَإِنَّ لَهُ مَعِيشَةً ضَنْكًا وَنَحْشُرُهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ أَعْمَىٰ»}}؛<ref>[[سوره طه]]/۱۲۴.</ref> و هر کس از یاد من روى گردان شود، زندگى (سخت و) تنگى خواهد داشت و روز [[قیامت|قیامت]]، او را نابینا محشور مى‌کنیم! بر اساس این آیه، کسانی که رابطه خود را با خدا قطع کرده اند به جز دنیا، چیزی ندارند که بتواند مایه امید آنها باشد و با تمام تلاشی که در امر توسعه زندگی دنیوی خود انجام میدهند، به اندوخته های خود قانع نگشته و راضی نمیشوند؛ لذا با ولع بیشتری برای رسیدن به چیزی که آنها را به آرامش برساند، تلاش مینمایند ولی هرگز پایانی برای آن متصور نیست؛ پس چنین افرادی دائما در فقر و تنگى بسر مى‌برند و با وجود اموال زیاد، روزی بسیار اندکی دارند.<ref>المیزان، ج‌۱۴، ص ۲۲۵.</ref>
+از دیگر آثار قساوت قلب، کاهش [[رزق|روزی]] است: {{متن قرآن|«وَمَنْ أَعْرَضَ عَنْ ذِكْرِي فَإِنَّ لَهُ مَعِيشَةً ضَنْكًا وَنَحْشُرُهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ أَعْمَىٰ»}}<ref>[[آیه ۱۲۴ طه|سوره طاها، آیه ۱۲۴.]]</ref> و هر کس از یاد من روى گردان شود، زندگى (سخت و) تنگى خواهد داشت و روز [[قیامت|قیامت]]، او را نابینا محشور مى‌کنیم! بر اساس این آیه، کسانی که رابطه خود را با خدا قطع کرده اند به جز دنیا، چیزی ندارند که بتواند مایه امید آنها باشد و با تمام تلاشی که در امر توسعه زندگی دنیوی خود انجام میدهند، به اندوخته های خود قانع نگشته و راضی نمیشوند؛ لذا با ولع بیشتری برای رسیدن به چیزی که آنها را به آرامش برساند، تلاش مینمایند ولی هرگز پایانی برای آن متصور نیست؛ پس چنین افرادی دائما در فقر و تنگى بسر مى‌برند و با وجود اموال زیاد، روزی بسیار اندکی دارند.<ref>المیزان، ج‌۱۴، ص ۲۲۵.</ref>
 ==درمان قساوت==

@@ سطر ۲۱: / سطر ۲۱: @@
 قلب یکی از حساسترین اعضاء بدن انسان است؛ که قابلیتهای اعجاب انگیزی در آن نهفته شده است. از جمله آن قابلیتها این است که قلب، در برابر عواطف انسانی تغییر پذیر بوده و بنا به شرایط و موقعیتی که برای انسان پیش می آید، می تواند نرم یا سخت گردد؛ و حتی این نرمی و سختی هم، دارای درجات متفاوتی بوده؛ تا جایی که دل انسان از شدت قساوت می میرد. [[قرآن کریم]]، این درجات را با تمثیلی زیبا بیان کرده است:<ref>طالقانى، سید محمود؛ پرتوى از قرآن‌، تهران، شرکت سهامى انتشار، ۱۳۶۲ ش، چاپ چهارم، ج‌۱، ص ۲۰۲.</ref>
-* {{متن قرآن|«ثُمَّ قَسَتْ قُلُوبُكُمْ مِنْ بَعْدِ ذَٰلِكَ فَهِيَ كَالْحِجَارَةِ أَوْ أَشَدُّ قَسْوَةً ...»}}<ref>[[آیه 74 سوره بقره|سوره بقره، آیه ۷۴.]]</ref>؛ سپس دلهاى شما سخت شد... همچون سنگ، یا سخت‌تر!
+* {{متن قرآن|«ثُمَّ قَسَتْ قُلُوبُكُمْ مِنْ بَعْدِ ذَٰلِكَ فَهِيَ كَالْحِجَارَةِ أَوْ أَشَدُّ قَسْوَةً ...»}}<ref name=":۰">[[آیه 74 سوره بقره|سوره بقره، آیه ۷۴.]]</ref>؛ سپس دلهاى شما سخت شد... همچون سنگ، یا سخت‌تر!
 * {{متن قرآن|«... وَإِنَّ مِنَ الْحِجَارَةِ لَمَا يَتَفَجَّرُ مِنْهُ الْأَنْهَارُ ...»}}<ref>همان.</ref>؛ چرا که پاره‌اى از سنگها مى‌شکافد، و از آن نهرها جارى مى‌شود.
 * {{متن قرآن|«... وَإِنَّ مِنْهَا لَمَا يَشَّقَّقُ فَيَخْرُجُ مِنْهُ الْمَاءُ ...»}}<ref>همان.</ref>؛ و پاره‌اى از آنها شکاف برمى‌دارد و آب از آن تراوش مى‌کند.

@@ سطر ۳۴: / سطر ۳۴: @@
 '''۱. جهل و غفلت:'''
-یکی از عوامل بروز قساوت قلب در انسان، [[جهل]] و [[غفلت]] است. جهل، تصویری نادرست از واقعیت در برابر انسان ایجاد کرده و مانع نفوذ نور ایمان در قلب میشود؛ و غفلت او را از جستجوی حقایق منحرف میسازد؛ فلذا دل انسان در مقابل نصیحت، [[معجزه]] و دلیل، سخت میگردد؛ چنانچه خداوند در خطاب به [[پیامبر اسلام]] میفرماید: {{متن قرآن|«فَإِنَّكَ لَا تُسْمِعُ الْمَوْتَىٰ وَلَا تُسْمِعُ الصُّمَّ الدُّعَاءَ إِذَا وَلَّوْا مُدْبِرِينَ»}}<ref>[[سوره روم]]/۵۲.</ref> تو نمى‌توانى صداى خود را به گوش مردگان برسانى و نه سخنت را به گوش کران، هنگامى که روى برگردانند و دور شوند! در این آیه کفار، که خود را در پرده ای از جهل و غفلت فرو برده اند و دلهایشان به قدری سخت شده که از شنیدن حقایق محرومند، مرده و کر نامیده شده اند.<ref> طیب، سید عبدالحسین؛ أطیب البیان فی تفسیر القرآن، تهران، انتشارات اسلام، ۱۳۷۸ ش، چاپ دوم، ج‌۱۰، ص ۴۰۴.</ref>
+یکی از عوامل بروز قساوت قلب در انسان، [[جهل]] و [[غفلت]] است. جهل، تصویری نادرست از واقعیت در برابر انسان ایجاد کرده و مانع نفوذ نور ایمان در قلب میشود؛ و غفلت او را از جستجوی حقایق منحرف میسازد؛ فلذا دل انسان در مقابل نصیحت، [[معجزه]] و دلیل، سخت میگردد؛ چنانچه خداوند در خطاب به [[پیامبر اسلام]] میفرماید: {{متن قرآن|«فَإِنَّكَ لَا تُسْمِعُ الْمَوْتَىٰ وَلَا تُسْمِعُ الصُّمَّ الدُّعَاءَ إِذَا وَلَّوْا مُدْبِرِينَ»}}<ref>[[آیه ۵۲ روم|سوره روم، آیه ۵۲.]]</ref>؛ تو نمى‌توانى صداى خود را به گوش مردگان برسانى و نه سخنت را به گوش کران، هنگامى که روى برگردانند و دور شوند! در این آیه کفار، که خود را در پرده ای از جهل و غفلت فرو برده اند و دلهایشان به قدری سخت شده که از شنیدن حقایق محرومند، مرده و کر نامیده شده اند.<ref> طیب، سید عبدالحسین؛ أطیب البیان فی تفسیر القرآن، تهران، انتشارات اسلام، ۱۳۷۸ ش، چاپ دوم، ج‌۱۰، ص ۴۰۴.</ref>
 '''۲. اعراض از یاد خدا:'''
-از دیگر عوامل سخت شدن قلوب، فراموشی [[خدا]] و اعراض از یاد اوست: {{متن قرآن|«الَّذِينَ كَانَتْ أَعْيُنُهُمْ فِي غِطَاءٍ عَنْ ذِكْرِي وَكَانُوا لَا يَسْتَطِيعُونَ سَمْعًا»}}؛<ref>[[سوره کهف]]/۱۰۱.</ref> آن کسان که دیدگانشان از یاد من در حجاب بوده و توان شنیدن نداشته‌اند. انسان یا از راه چشم و دیدنِ آیات الهی به حق میرسد؛ و یا از طریق گوش و شنیدن کلمات [[حکمت]]، موعظه، قصص و عبرت ها خدا را یاد نموده و به سوی او راه مى‌یابد؛ ولکن کفار چون، راههای رسیدن به حق را در خود نابود کرده و از یاد او غفلت ورزیدند، دلهایشان سخت شده و در برابر حق نفوذ ناپذیر گردید.<ref>طباطبائی (علامه)، سید محمدحسین؛ تفسیر المیزان، قم، دفتر انتشارت اسلامی جامعه مدرسین، ۱۴۱۷ق، چاپ پنجم، ج‌۱۳، ص ۳۶۷.</ref> خداوند به شدت، این ها را مورد سرزنش قرار داده و میفرماید: واى بر آنها که قلب هاى سخت و نفوذناپذیرى دارند و ذکر خدا در آنها اثر نمى‌گذارد: {{متن قرآن|«فَوَيْلٌ لِلْقَاسِيَةِ قُلُوبُهُمْ مِنْ ذِكْرِ اللَّه»}}.<ref>[[سوره زمر]]/۲۲.</ref>
+از دیگر عوامل سخت شدن قلوب، فراموشی [[خدا]] و اعراض از یاد اوست: {{متن قرآن|«الَّذِينَ كَانَتْ أَعْيُنُهُمْ فِي غِطَاءٍ عَنْ ذِكْرِي وَكَانُوا لَا يَسْتَطِيعُونَ سَمْعًا»}}<ref>[[آیه ۱۰۱ کهف|سوره کهف، آیه ۱۰۱.]]</ref>؛ آن کسان که دیدگانشان از یاد من در حجاب بوده و توان شنیدن نداشته‌اند. انسان یا از راه چشم و دیدنِ آیات الهی به حق میرسد؛ و یا از طریق گوش و شنیدن کلمات [[حکمت]]، موعظه، قصص و عبرت ها خدا را یاد نموده و به سوی او راه مى‌یابد؛ ولکن کفار چون، راههای رسیدن به حق را در خود نابود کرده و از یاد او غفلت ورزیدند، دلهایشان سخت شده و در برابر حق نفوذ ناپذیر گردید.<ref>طباطبائی (علامه)، سید محمدحسین؛ تفسیر المیزان، قم، دفتر انتشارت اسلامی جامعه مدرسین، ۱۴۱۷ق، چاپ پنجم، ج‌۱۳، ص ۳۶۷.</ref> خداوند به شدت، این ها را مورد سرزنش قرار داده و میفرماید: واى بر آنها که قلب هاى سخت و نفوذناپذیرى دارند و ذکر خدا در آنها اثر نمى‌گذارد: {{متن قرآن|«فَوَيْلٌ لِلْقَاسِيَةِ قُلُوبُهُمْ مِنْ ذِكْرِ اللَّه»}}<ref>[[آیه ۲۲ زمر|سوره زمر، آیه ۲۲.]]</ref>.
 '''۳. گناه:'''
-[[گناه]]، نشانه غفلت از خداوند است که موجب سیاهى دل و ضعف [[ایمان|ایمان]] شده و در صورت استمرار، بر دلها مُهر قساوت زده میشود:<ref>أطیب البیان فی تفسیر القرآن، ج‌۱۱، ص: ۱۵۷.</ref> {{متن قرآن|«أَوَلَمْ يَهْدِ لِلَّذِينَ يَرِثُونَ الْأَرْضَ مِنْ بَعْدِ أَهْلِهَا أَنْ لَوْ نَشَاءُ أَصَبْنَاهُمْ بِذُنُوبِهِمْ وَنَطْبَعُ عَلَىٰ قُلُوبِهِمْ فَهُمْ لَا يَسْمَعُونَ»}}؛ آیا کسانى که وارث روى زمین بعد از صاحبان آن مى‌شوند، عبرت نمى‌گیرند که اگر بخواهیم، آنها را نیز به گناهانشان هلاک مى‌کنیم و در دلهایشان مهر مى‌نهیم تا (صداى حق را) نشنوند؟! <ref>[[سوره اعراف]]/۱۰۰.</ref> طبع قلب، به معنى بسته شدن است که موجب محدود شدن از جهت دید و درک حقایق و أنوار ملکوتی خواهد بود و این چیزی جز، قساوت قلب نیست.<ref>تفسیر روشن، ج‌۹، ص ۷۷.</ref>
+[[گناه]]، نشانه غفلت از خداوند است که موجب سیاهى دل و ضعف [[ایمان|ایمان]] شده و در صورت استمرار، بر دلها مُهر قساوت زده میشود:<ref>أطیب البیان فی تفسیر القرآن، ج‌۱۱، ص: ۱۵۷.</ref> {{متن قرآن|«أَوَلَمْ يَهْدِ لِلَّذِينَ يَرِثُونَ الْأَرْضَ مِنْ بَعْدِ أَهْلِهَا أَنْ لَوْ نَشَاءُ أَصَبْنَاهُمْ بِذُنُوبِهِمْ وَنَطْبَعُ عَلَىٰ قُلُوبِهِمْ فَهُمْ لَا يَسْمَعُونَ»}}<ref>[[آیه ۱۰۰ اعراف|سوره اعراف، آیه ۱۰۰.]]</ref>؛ آیا کسانى که وارث روى زمین بعد از صاحبان آن مى‌شوند، عبرت نمى‌گیرند که اگر بخواهیم، آنها را نیز به گناهانشان هلاک مى‌کنیم و در دلهایشان مهر مى‌نهیم تا (صداى حق را) نشنوند؟!<br>
 '''۴. لجاجت:'''
-انسان از روی [[لجاجت]]، چشم خود را در برابر نشانه های الهی بسته و بر جهل خود پافشاری میکند: {{متن قرآن|«مَّ قَسَتْ قُلُوبُكُمْ مِنْ بَعْدِ ذَٰلِكَ فَهِيَ كَالْحِجَارَةِ أَوْ أَشَدُّ قَسْوَةً...»}}؛ سپس دلهاى شما بعد از این واقعه سخت شد؛ همچون سنگ، یا سخت‌تر!... <ref>[[سوره بقره]]/۷۴.</ref> قساوت در آیه شریفه، اشاره به لجاجتهای قوم [[بنی اسرائیل|بنى اسرائیل]] در جریان ذبح گاوی بود که خدای متعال جهت روشن شدن حقیقت امر در قتل شخصی از بنى اسرائیل، دستور داده بود.<ref>جهت مطالعهی بیشتر به تفاسیر ذیل آیات ۶۷-۷۴ [[سوره بقره]] مراجعه فرمایید.</ref> این آیات بیانگر اوضاعی است که آن قوم بعد از دیدن معجزات الهی به جای تقویت ایمان از روی لجاجت به آنها بی توجهی کرده تا آنجا که خداوند سختی دلهای آنها را، به سنگ تشبیه نموده است.<ref>قرائتی، محسن؛ تفسیرنور، تهران، مرکز فرهنگی درسهایی از قرآن، چاپ یازدهم، ۱۳۸۳، ج‌۱، ص ۱۴۰ و ۱۴۱.</ref>
+انسان از روی [[لجاجت]]، چشم خود را در برابر نشانه های الهی بسته و بر جهل خود پافشاری میکند: {{متن قرآن|«مَّ قَسَتْ قُلُوبُكُمْ مِنْ بَعْدِ ذَٰلِكَ فَهِيَ كَالْحِجَارَةِ أَوْ أَشَدُّ قَسْوَةً...»}}<ref name=":۰" />؛ سپس دلهاى شما بعد از این واقعه سخت شد؛ همچون سنگ، یا سخت‌تر!... قساوت در آیه شریفه، اشاره به لجاجتهای قوم [[بنی اسرائیل|بنى اسرائیل]] در جریان ذبح گاوی بود که خدای متعال جهت روشن شدن حقیقت امر در قتل شخصی از بنى اسرائیل، دستور داده بود.<ref>جهت مطالعهی بیشتر به تفاسیر ذیل آیات ۶۷-۷۴ [[سوره بقره]] مراجعه فرمایید.</ref> این آیات بیانگر اوضاعی است که آن قوم بعد از دیدن معجزات الهی به جای تقویت ایمان از روی لجاجت به آنها بی توجهی کرده تا آنجا که خداوند سختی دلهای آنها را، به سنگ تشبیه نموده است.<ref>قرائتی، محسن؛ تفسیرنور، تهران، مرکز فرهنگی درسهایی از قرآن، چاپ یازدهم، ۱۳۸۳، ج‌۱، ص ۱۴۰ و ۱۴۱.</ref>
 ==آثار قساوت==

@@ سطر ۲۱: / سطر ۲۱: @@
 قلب یکی از حساسترین اعضاء بدن انسان است؛ که قابلیتهای اعجاب انگیزی در آن نهفته شده است. از جمله آن قابلیتها این است که قلب، در برابر عواطف انسانی تغییر پذیر بوده و بنا به شرایط و موقعیتی که برای انسان پیش می آید، می تواند نرم یا سخت گردد؛ و حتی این نرمی و سختی هم، دارای درجات متفاوتی بوده؛ تا جایی که دل انسان از شدت قساوت می میرد. [[قرآن کریم]]، این درجات را با تمثیلی زیبا بیان کرده است:<ref>طالقانى، سید محمود؛ پرتوى از قرآن‌، تهران، شرکت سهامى انتشار، ۱۳۶۲ ش، چاپ چهارم، ج‌۱، ص ۲۰۲.</ref>
-* {{متن قرآن|«ثُمَّ قَسَتْ قُلُوبُكُمْ... فَهِيَ كَالْحِجَارَةِ أَوْ أَشَدُّ قَسْوَةً...»}}؛ سپس دلهاى شما سخت شد... همچون سنگ، یا سخت‌تر!
+* {{متن قرآن|«ثُمَّ قَسَتْ قُلُوبُكُمْ مِنْ بَعْدِ ذَٰلِكَ فَهِيَ كَالْحِجَارَةِ أَوْ أَشَدُّ قَسْوَةً ...»}}<ref>[[آیه 74 سوره بقره|سوره بقره، آیه ۷۴.]]</ref>؛ سپس دلهاى شما سخت شد... همچون سنگ، یا سخت‌تر!
-* {{متن قرآن|«وَإِنَّ مِنَ الْحِجَارَةِ لَمَا يَتَفَجَّرُ مِنْهُ الْأَنْهَارُ»}}؛ چرا که پاره‌اى از سنگها مى‌شکافد، و از آن نهرها جارى مى‌شود.
+* {{متن قرآن|«... وَإِنَّ مِنَ الْحِجَارَةِ لَمَا يَتَفَجَّرُ مِنْهُ الْأَنْهَارُ ...»}}<ref>همان.</ref>؛ چرا که پاره‌اى از سنگها مى‌شکافد، و از آن نهرها جارى مى‌شود.
-* {{متن قرآن|«وَإِنَّ مِنْهَا لَمَا يَشَّقَّقُ فَيَخْرُجُ مِنْهُ الْمَاءُ»}}؛ و پاره‌اى از آنها شکاف برمى‌دارد و آب از آن تراوش مى‌کند.
+* {{متن قرآن|«... وَإِنَّ مِنْهَا لَمَا يَشَّقَّقُ فَيَخْرُجُ مِنْهُ الْمَاءُ ...»}}<ref>همان.</ref>؛ و پاره‌اى از آنها شکاف برمى‌دارد و آب از آن تراوش مى‌کند.
-* {{متن قرآن|«وَإِنَّ مِنْهَا لَمَا يَهْبِطُ مِنْ خَشْيَةِ اللَّهِ...»}}؛‌<ref>[[سوره بقره]]/۷۴.</ref> و پاره‌اى از خوف خدا به زیر مى‌افتد...
+* {{متن قرآن|«... وَإِنَّ مِنْهَا لَمَا يَهْبِطُ مِنْ خَشْيَةِ اللَّهِ ...»}}<ref>همان.</ref>؛‌ و پاره‌اى از خوف خدا به زیر مى‌افتد...
 خداوند در این آیه با تمثیل زیبایی، به بیان شدت و درجه قساوت مردم [[یهود]]، اشاره کرده و بیان میکند که قلب در شدت قساوت به درجه ای میرسد که حتی از سختترین سنگها هم، سختتر میشود. نه این که چشمه عواطف و علم از آن نمی جوشد و قطرات محبت از آن تراوش نمى‌کند؛ بلکه هرگز از خوف خدا، دلِ انسان سنگدل به طپش نمی افتد. این تهدیدى است سربسته، براى این جمعیت [[بنی اسرائیل|بنى اسرائیل]] و تمام کسانى که خط آنها را ادامه مى‌دهند.<ref>پرتوى از قرآن، ج‌۱، ص ۳۰۶.</ref>

@@ سطر ۷۳: / سطر ۷۳: @@
 ==منابع==
-* [http://www.pajoohe.com/fa/index.php?Page=definition&UID=35860 قساوت قلب، حسین دانش؛ محمد مؤذنی، سایت پژوهشکده باقرالعلوم علیه السلام (بخش فرهنگ علوم انسانی و اسلامی)] تاریخ بازیابی: 12 اردیبهشت 1391.
+*حسین دانش و محمد مؤذنی، قساوت قلب، [http://www.pajoohe.ir  دانشنامه پژوهه]، تاریخ بازیابی: 12 اردیبهشت 1391.
 [[رده:اخلاق فردی]]

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۵ دسامبر ۲۰۱۹، ساعت ۰۶:۱۹
سطر ۷۷:		سطر ۷۷:
	[[رده:اخلاق فردی]]		[[رده:اخلاق فردی]]
	[[رده:صفات ناپسند]]		[[رده:صفات ناپسند]]
		+	[[رده: مقاله های مهم]]
		+	{{سنجش کیفی
		+	\|سنجش=شده
		+	\|شناسه= خوب
		+	\|عنوان بندی مناسب= خوب
		+	\|کفایت منابع و پی نوشت ها= خوب
		+	\|رعایت سطح مخاطب عام= خوب
		+	\|رعایت ادبیات دانشنامه ای= خوب
		+	\|جامعیت= خوب
		+	\|رعایت اختصار= خوب
		+	\|سیر منطقی= خوب
		+	\|کیفیت پژوهش= متوسط
		+	\|رده= دارد
		+	}}