قرائات قرآن - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

مهدی موسوی در ‏۱۴ ژوئیهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۴۲

2025-07-14T08:42:17Z

نمایش تغییرات

مهدی موسوی: مهدی موسوی صفحهٔ قراءات قرآن را به قرائات قرآن منتقل کرد

2024-12-26T07:45:40Z

مهدی موسوی صفحهٔ قراءات قرآن را به قرائات قرآن منتقل کرد

مهدی موسوی در ‏۲۵ مهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۰۸:۰۰

2023-05-25T08:00:39Z

نمایش تغییرات

Aghajani در ‏۲۴ دسامبر ۲۰۱۹، ساعت ۰۶:۵۸

2019-12-24T06:58:07Z

Aghajani در ‏۲۴ دسامبر ۲۰۱۹، ساعت ۰۶:۵۵

2019-12-24T06:55:32Z

Aghajani در ‏۲۴ دسامبر ۲۰۱۹، ساعت ۰۶:۵۳

2019-12-24T06:53:51Z

Aghajani در ‏۲۴ دسامبر ۲۰۱۹، ساعت ۰۶:۴۴

2019-12-24T06:44:06Z

Aghajani در ‏۲۴ دسامبر ۲۰۱۹، ساعت ۰۵:۴۸

2019-12-24T05:48:47Z

Aghajani در ‏۲۴ دسامبر ۲۰۱۹، ساعت ۰۵:۳۷

2019-12-24T05:37:06Z

مهدی موسوی: ویرایش

2019-10-28T06:45:46Z

ویرایش

نمایش تغییرات

@@ سطر ۶۱: / سطر ۶۱: @@
 '''<I>۲. نبودن اعراب و حرکت در خط عربى و مصاحف امام:</I>'''
-وقتى که کلمه اى اعراب نداشته باشد، به طور طبیعى احتمال چند نوع خواندن پیش مى آید. براى نشان دادن تنوع اختلاف اعرابى و نقش آن در اختلاف قرائات به نمونه هاى زیر اشاره مى کنیم: حمزه و کسایى: {{متن قرآن|«قالَ أَعْلَمُ أَنَّ اللَّهَ عَلى کلِّ شَیءٍ قَدِیرٌ»}}<ref>[[سوره بقره]]، ۲۵۹.</ref> را به صیغه امر خوانده اند و بقیه به صیغه متکلم.<ref>الکشف، ج۱، ص۳۱۲، المتهید، ج۲، ص۱۳.</ref> نافع {{متن قرآن|«وَلاتُسْئَلُ عَنْ أَصْحابِ الْجَحِیمِ»}} را به صیغه نفى خوانده و بقیه به صیغه مضارع خوانده اند.<ref>الکشف، ج۱، ص۲۶۲، المتهید، ج۲، ص۱۳.</ref>
+وقتى که کلمه اى اعراب نداشته باشد، به طور طبیعى احتمال چند نوع خواندن پیش مى آید. براى نشان دادن تنوع اختلاف اعرابى و نقش آن در اختلاف قرائات به نمونه هاى زیر اشاره مى کنیم: حمزه و کسایى: {{متن قرآن|«قالَ أَعْلَمُ أَنَّ اللَّهَ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِیرٌ»}}<ref>[[سوره بقره]]، ۲۵۹.</ref> را به صیغه امر خوانده اند و بقیه به صیغه متکلم.<ref>الکشف، ج۱، ص۳۱۲، المتهید، ج۲، ص۱۳.</ref> نافع {{متن قرآن|«وَلاتُسْئَلُ عَنْ أَصْحابِ الْجَحِیمِ»}} را به صیغه نفى خوانده و بقیه به صیغه مضارع خوانده اند.<ref>الکشف، ج۱، ص۲۶۲، المتهید، ج۲، ص۱۳.</ref>
 '''<I>۳. نبودن اعجام یا نقطه و نشان حروف:</I>'''

@@ سطر ۶۱: / سطر ۶۱: @@
 '''<I>۲. نبودن اعراب و حرکت در خط عربى و مصاحف امام:</I>'''
-وقتى که کلمه اى اعراب نداشته باشد، به طور طبیعى احتمال چند نوع خواندن پیش مى آید. براى نشان دادن تنوع اختلاف اعرابى و نقش آن در اختلاف قرائات به نمونه هاى زیر اشاره مى کنیم: حمزه و کسایى: «قالَ أَعْلَمُ أَنَّ اللَّهَ عَلى کلِّ شَیءٍ قَدِیرٌ»<ref>[[سوره بقره]]، ۲۵۹.</ref> را به صیغه امر خوانده اند و بقیه به صیغه متکلم.<ref>الکشف، ج۱، ص۳۱۲، المتهید، ج۲، ص۱۳.</ref> نافع «وَلاتُسْئَلُ عَنْ أَصْحابِ الْجَحِیمِ» را به صیغه نفى خوانده و بقیه به صیغه مضارع خوانده اند.<ref>الکشف، ج۱، ص۲۶۲، المتهید، ج۲، ص۱۳.</ref>
+وقتى که کلمه اى اعراب نداشته باشد، به طور طبیعى احتمال چند نوع خواندن پیش مى آید. براى نشان دادن تنوع اختلاف اعرابى و نقش آن در اختلاف قرائات به نمونه هاى زیر اشاره مى کنیم: حمزه و کسایى: {{متن قرآن|«قالَ أَعْلَمُ أَنَّ اللَّهَ عَلى کلِّ شَیءٍ قَدِیرٌ»}}<ref>[[سوره بقره]]، ۲۵۹.</ref> را به صیغه امر خوانده اند و بقیه به صیغه متکلم.<ref>الکشف، ج۱، ص۳۱۲، المتهید، ج۲، ص۱۳.</ref> نافع {{متن قرآن|«وَلاتُسْئَلُ عَنْ أَصْحابِ الْجَحِیمِ»}} را به صیغه نفى خوانده و بقیه به صیغه مضارع خوانده اند.<ref>الکشف، ج۱، ص۲۶۲، المتهید، ج۲، ص۱۳.</ref>
 '''<I>۳. نبودن اعجام یا نقطه و نشان حروف:</I>'''

@@ سطر ۳۰: / سطر ۳۰: @@
 *۶. اختلاف در تقدیم و تأخیر مانند؛ {{متن قرآن|«وَجَاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ»}}<ref>[[سوره ق]]، آیه ۱۹.</ref> که به صورت «و جاءت سکرة الحق بالموت» یعنى به صورت تقدیم «الحق» به «الموت» قرائت شده است.
-*۷. اختلاف در زیاده و نقصان مانند «ما عملت ایدیهم»<ref>[[سوره یس]]، آیه ۳۵.</ref> که به صورت «و ما عملته ایدیهم» نیز قرائت شده است.<ref>ر.ک. مقدمه اى بر تاریخ قرائات، ص۱۱۳-۱۱۵.</ref>
+*۷. اختلاف در زیاده و نقصان مانند «ما عملت ایدیهم»<ref>[[سوره یس]]، آیه ۳۵.</ref> که به صورت {{متن قرآن|«وَمَا عَمِلَتْهُ أَيْدِيهِمْ»}} نیز قرائت شده است.<ref>ر.ک. مقدمه اى بر تاریخ قرائات، ص۱۱۳-۱۱۵.</ref>
 '''تعداد اختلافات قرائات:'''
@@ سطر ۵۷: / سطر ۵۷: @@
 *اختلاف در تأنیث و تذکیر: مثل هذه البقرة و هذا البقرة.<ref>التمهید فى علوم القرآن: محمدهادى معرفت، ج۲، ص۳.</ref>
-این لهجات در قرائات قرآن نیز اثر گذاشت. در اینجا به چند قرائت که لهجه در آن اثر داشته است، اشاره مى شود: سعید بن جبیر «من اعاء اخیه»<ref>[[سوره یوسف]]، ۷۶.</ref> خوانده است که تبدیل واو مکسور به همزه، لهجه هذیل است.<ref>المحتسب ص۸۴ به نقل از: التمهید، ج۲، ص۳.</ref> ابوجعفر و حسن «و اذا الرسل وقتت»<ref>[[سوره مرسلات]]، آیه۱۱.</ref> خوانده اند که لهجه مصر سفلى است.<ref>المحتسب، ص۱۶۴ به نقل از: التمهید، ج۲، ص۲۳.</ref> به نظر مى رسد نخستین کسى که ریشه اختلاف قرائات را این گونه یاد کرده، ابن قتیبه است.
+این لهجات در قرائات قرآن نیز اثر گذاشت. در اینجا به چند قرائت که لهجه در آن اثر داشته است، اشاره مى شود: سعید بن جبیر {{متن قرآن|«من اعاء اخیه»}}<ref>[[سوره یوسف]]، ۷۶.</ref> خوانده است که تبدیل واو مکسور به همزه، لهجه هذیل است.<ref>المحتسب ص۸۴ به نقل از: التمهید، ج۲، ص۳.</ref> ابوجعفر و حسن {{متن قرآن|«و اذا الرسل وقتت»}}<ref>[[سوره مرسلات]]، آیه۱۱.</ref> خوانده اند که لهجه مصر سفلى است.<ref>المحتسب، ص۱۶۴ به نقل از: التمهید، ج۲، ص۲۳.</ref> به نظر مى رسد نخستین کسى که ریشه اختلاف قرائات را این گونه یاد کرده، ابن قتیبه است.
 '''<I>۲. نبودن اعراب و حرکت در خط عربى و مصاحف امام:</I>'''
@@ سطر ۷۷: / سطر ۷۷: @@
 '''<I>۵. اضافاتى که در تفسیر آیات آمده است:</I>'''
-از علل اختلافات «تلفیقات و منضمات [[تفسیر قرآن|تفسیرى]] است که ابتدا در جایى به عنوان تفسیر و بیان، ملحق به نص منزل گردیده سپس گمان برده شده که از نص منزل است؛ به عنوان مثال از [[ابن عباس]] در موارد متعدد نقل شده است که مى خواند: «لَیسَ عَلَیکمْ جُناحٌ أَنْ تَبْتَغُوا فَضْلًا مِنْ رَبِّکمْ» (فى مواسم الحج).<ref>[[سوره بقره]]، ۱۹۸.</ref>
+از علل اختلافات «تلفیقات و منضمات [[تفسیر قرآن|تفسیرى]] است که ابتدا در جایى به عنوان تفسیر و بیان، ملحق به نص منزل گردیده سپس گمان برده شده که از نص منزل است؛ به عنوان مثال از [[ابن عباس]] در موارد متعدد نقل شده است که مى خواند: {{متن قرآن|««لَیسَ عَلَيْكُمْ جُناحٌ أَنْ تَبْتَغُوا فَضْلًا مِنْ رَبِّكُمْ»}} (فى مواسم الحج).<ref>[[سوره بقره]]، ۱۹۸.</ref>
 [[سیوطى]] این قرائت را مطلقاً از باب تفسیر آیه مى داند و مى گوید که بخارى آن را در [[صحیح بخاری (کتاب)|صحیح]] خود آورده است.<ref>الاتقان: ج۱، ص۲۶۵.</ref>
@@ سطر ۸۳: / سطر ۸۳: @@
 '''<I>۶- نبودن علایم سجاوندى وقف:</I>'''
-ابتدا و هر گونه فصل و وصلى که بعدها علم قرائات و [[تجوید|تجوید]] عهده دار تدارک آن شد، مثلاً وقف یا عدم وقف در کلمه هاى «الله و العلم» در آیه ۷ [[سوره  آل عمران]]، اختلاف نظر کلامى دامنه‌دارى در میان فریقین پدید آورده است.<ref> چارده روایت: بهاءالدین خرمشاهى، ص۲۱؛ وَ ما یعْلَمُ تَأْوِیلَهُ إِلَّا اللَّهُ وَالرَّاسِخُونَ فِی الْعِلْمِ یقُولُونَ آمَنَّا. برخى بر الله وقف کرده و مى گویند تأویل را جز خدا نمى داند، برخى بر علم وقف کرده اند و مى گویند راسخون فى العلم نیز به تأویل علم دارند.</ref>
+ابتدا و هر گونه فصل و وصلى که بعدها علم قرائات و [[تجوید|تجوید]] عهده دار تدارک آن شد، مثلاً وقف یا عدم وقف در کلمه هاى «الله و العلم» در آیه ۷ [[سوره  آل عمران]]، اختلاف نظر کلامى دامنه‌دارى در میان فریقین پدید آورده است.<ref> چارده روایت: بهاءالدین خرمشاهى، ص۲۱؛ {{متن قرآن|«وَ ما یعْلَمُ تَأْوِیلَهُ إِلَّا اللَّهُ وَالرَّاسِخُونَ فِی الْعِلْمِ یقُولُونَ آمَنَّا}}. برخى بر الله وقف کرده و مى گویند تأویل را جز خدا نمى داند، برخى بر علم وقف کرده اند و مى گویند راسخون فى العلم نیز به تأویل علم دارند.</ref>
 ==تاریخچه قراءات==

@@ سطر ۲۴: / سطر ۲۴: @@
 *۳. اختلاف در حروف کلمه که در معنا تغییر ایجاد کند، لکن صورت و شکل کلمه محفظ مانند «ننشزها» در آیه {{متن قرآن|«وَانْظُرْ إِلَى الْعِظَامِ كَيْفَ نُنْشِزُهَا»}}(سوره بقره/آیه259) کلمه «ننشزها» هم با «زاء» و هم با «راء» قرائت شده است.
-*۴. اختلاف در حروف که در صورت و شکل کلمه تغییر به وجود مى آورد، لکن معناى کلمه محفوظ مى ماند. مانند {{متن قرآن|«کالْعِهْنِ الْمَنْفُوشِ»}} در آیه {{متن قرآن|«وَ تَکونُ الْجِبالُ کالْعِهْنِ الْمَنْفُوشِ»}}<ref>[[سوره القارعة]]، آیه ۵.</ref> این آیه به صورت کالصوف المنفوش نیز قرائت شده است.
+*۴. اختلاف در حروف که در صورت و شکل کلمه تغییر به وجود مى آورد، لکن معناى کلمه محفوظ مى ماند. مانند {{متن قرآن|«كَالْعِهْنِ الْمَنْفُوشِ»}} در آیه {{متن قرآن|«وَتَكُونُ الْجِبَالُ كَالْعِهْنِ الْمَنْفُوشِ»}}<ref>[[سوره القارعة]]، آیه ۵.</ref> این آیه به صورت کالصوف المنفوش نیز قرائت شده است.
-*۵. اختلاف در حروف که معنى و شکل را تغییر مى دهد، مانند کلمه «طلح» در آیه «وَ طَلْحٍ مَنْضُودٍ»<ref>[[سوره واقعه]]، آیه ۲۹.</ref> کلمه «طلح» با «حاء» (طلح) و نیز «عین» (طلع) قرائت شده است.
+*۵. اختلاف در حروف که معنى و شکل را تغییر مى دهد، مانند کلمه «طلح» در آیه {{متن قرآن|«وَ طَلْحٍ مَنْضُودٍ»}}<ref>[[سوره واقعه]]، آیه ۲۹.</ref> کلمه «طلح» با «حاء» (طلح) و نیز «عین» (طلع) قرائت شده است.
-*۶. اختلاف در تقدیم و تأخیر مانند؛ «وَ جاءَتْ سَکرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِ»<ref>[[سوره قلم]]، آیه ۱۹.</ref> که به صورت «و جاءت سکرة الحق بالموت» یعنى به صورت تقدیم «الحق» به «الموت» قرائت شده است.
+*۶. اختلاف در تقدیم و تأخیر مانند؛ {{متن قرآن|«وَجَاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ»}}<ref>[[سوره ق]]، آیه ۱۹.</ref> که به صورت «و جاءت سکرة الحق بالموت» یعنى به صورت تقدیم «الحق» به «الموت» قرائت شده است.
 *۷. اختلاف در زیاده و نقصان مانند «ما عملت ایدیهم»<ref>[[سوره یس]]، آیه ۳۵.</ref> که به صورت «و ما عملته ایدیهم» نیز قرائت شده است.<ref>ر.ک. مقدمه اى بر تاریخ قرائات، ص۱۱۳-۱۱۵.</ref>

@@ سطر ۱۸: / سطر ۱۸: @@
 دانشمندانى مثل ابن قتیبه، [[فخر رازى|فخرالدین رازى]]، ابن جزرى و دیگران در مقام استقراى قرائات - على‌رغم اختلاف انواع آن - برآمدند و سعى کردند جهات یا وجوه اختلاف را نیز مشخص سازند. برخى از مدافعان کوشیده اند از این وجوه را در هفت منحصر سازند. ابن قتیبه مى نویسد: «وجوه اختلاف قرائات را هفت وجه یافتم:
-*۱. اختلاف در حرکات کلمه بدون این که در معنى و صورت و شکل آن تغییرى ایجاد کند مانند {{متن قرآن|«وَ یضِیقُ صَدْرِی»}}<ref>[[سوره شعراء]]، آیه ۱۳.</ref> که هم به رفع قاف «یضیق» و هم به نصب آن «یضیق» قرائت شده است.
+*۱. اختلاف در حرکات کلمه بدون این که در معنى و صورت و شکل آن تغییرى ایجاد کند مانند {{متن قرآن|«وَيَضِيقُ صَدْرِي»}}<ref>[[سوره شعراء]]، آیه ۱۳.</ref> که هم به رفع قاف «یضیق» و هم به نصب آن «یضیق» قرائت شده است.
-*۲. اختلاف در حرکات که تغییرى در معنى ایجاد کند لکن صورت و شکل کلمه محفوظ ماند مانند «کفلها» در آیه «وَکفَّلَها زَکرِیا»<ref>[[سوره آل عمران]]، آیه۳۷.</ref> کلمه «کفلها» هم به تخفیف فاء «کفلها» و رفع محلى زکریا به عنوان فاعل و نیز به تشدید فاء «کفلها» و نصب محلى زکریا به عنوان مفعول دوم قرائت شده است.
+*۲. اختلاف در حرکات که تغییرى در معنى ایجاد کند لکن صورت و شکل کلمه محفوظ ماند مانند «کفلها» در آیه {{متن قرآن|«وَكَفَّلَهَا زَكَرِيَّا»}}<ref>[[سوره آل عمران]]، آیه۳۷.</ref> کلمه «کفلها» هم به تخفیف فاء «کفلها» و رفع محلى زکریا به عنوان فاعل و نیز به تشدید فاء «کفلها» و نصب محلى زکریا به عنوان مفعول دوم قرائت شده است.
-*۳. اختلاف در حروف کلمه که در معنا تغییر ایجاد کند، لکن صورت و شکل کلمه محفظ مانند «ننشزها» در آیه «وَانْظُرْ إِلَى الْعِظامِ کیفَ نُنْشِزُها» کلمه «ننشزها» هم با «زاء» و هم با «راء» قرائت شده است.
+*۳. اختلاف در حروف کلمه که در معنا تغییر ایجاد کند، لکن صورت و شکل کلمه محفظ مانند «ننشزها» در آیه {{متن قرآن|«وَانْظُرْ إِلَى الْعِظَامِ كَيْفَ نُنْشِزُهَا»}}(سوره بقره/آیه259) کلمه «ننشزها» هم با «زاء» و هم با «راء» قرائت شده است.
-*۴. اختلاف در حروف که در صورت و شکل کلمه تغییر به وجود مى آورد، لکن معناى کلمه محفوظ مى ماند. مانند «کالْعِهْنِ الْمَنْفُوشِ» در آیه «وَ تَکونُ الْجِبالُ کالْعِهْنِ الْمَنْفُوشِ»<ref>[[سوره القارعة]]، آیه ۵.</ref> این آیه به صورت کالصوف المنفوش نیز قرائت شده است.
+*۴. اختلاف در حروف که در صورت و شکل کلمه تغییر به وجود مى آورد، لکن معناى کلمه محفوظ مى ماند. مانند {{متن قرآن|«کالْعِهْنِ الْمَنْفُوشِ»}} در آیه {{متن قرآن|«وَ تَکونُ الْجِبالُ کالْعِهْنِ الْمَنْفُوشِ»}}<ref>[[سوره القارعة]]، آیه ۵.</ref> این آیه به صورت کالصوف المنفوش نیز قرائت شده است.
 *۵. اختلاف در حروف که معنى و شکل را تغییر مى دهد، مانند کلمه «طلح» در آیه «وَ طَلْحٍ مَنْضُودٍ»<ref>[[سوره واقعه]]، آیه ۲۹.</ref> کلمه «طلح» با «حاء» (طلح) و نیز «عین» (طلع) قرائت شده است.

→ نسخهٔ قدیمی‌تر	نسخهٔ ‏۲۶ دسامبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۷:۴۵
(بدون تفاوت)