قالب شعر - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

مهدی موسوی در ‏۲۱ اکتبر ۲۰۱۹، ساعت ۰۵:۳۹

2019-10-21T05:39:44Z

مرضیه الله وکیل جزی در ‏۷ دسامبر ۲۰۱۳، ساعت ۰۵:۱۶

2013-12-07T05:16:44Z

عربصالحی: /* منابع */

2013-11-02T07:16:26Z

‏منابع

عربصالحی: صفحه‌ای جدید حاوی '{{الگو:منبع الکترونیکی معتبر|ماخذ=پایگاه}} {{نیازمند ویرایش فنی}} منظور از قالب یک...' ایجاد کرد

2013-11-02T06:30:57Z

صفحه‌ای جدید حاوی '{{الگو:منبع الکترونیکی معتبر|ماخذ=پایگاه}} {{نیازمند ویرایش فنی}} منظور از قالب یک...' ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{الگو:منبع الکترونیکی معتبر|ماخذ=پایگاه}}
{{نیازمند ویرایش فنی}}
منظور از قالب یک شعر، شکل آرایش مصراعها و نظام قافیه آرایی آن است. شعر به مفهوم عام خود نه در تعریف می گنجد و نه در قالب، ولی شاعران و مخاطبان آنها، به مرور زمان به تفاهم هایی رسیده اند و شکلهایی خاص را در مصراع بندی و قافیه آرایی شعر به رسمیت شناخته اند.
به این ترتیب در طول تاریخ، چند قالب پدید آمده و ؛ شاعران کهن ما کمتر از محدوده این قالبها خارج شده اند. فقط در قرن اخیر، یک تحوّل جهش وار داشته ایم که اصول حاکم بر قالبهای شعر را تا حدّ زیادی دستخوش تغییر کرده است.
== قالبهای کهن ==
در قالبهای کهن، شعر از تعدادی مصراع هم وزن تشکیل می شود. موسیقی کناری نیز همواره وجود دارد و تابع نظم خاصی است.
هر قالب، فقط به وسیله نظام قافیه آرایی خویش مشخّص می شود و وزن در این میان نقش چندانی ندارد. از میان بی نهایت شکلی که می توان برای قافیه آرایی داشت، فقط حدود چهارده شکل باب طبع شاعران فارسی قرار گرفته و به این ترتیب، قالبهای شعری رایج را پدید آورده است :
قصیده،مثنوی،غزل،قطعه،ترجیع بند،ترکیب بند،مسمط،مستزاد،رباعی،دوبیتی،تصنیف،چهارپاره،مفرد،تضمین
== قالبهای نوین ==
تا اوایل قرن حاضر هجری شمسی ،شاعران ما دو اصل کلی تساوی وزن مصراعهای شعر و نظم ثابت قافیه ها را رعایت کرده اند و اگر هم نوآوری در قالبهای شعر داشته اند، با حفظ این دو اصل بوده است. در آغاز این قرن، شاعرانی به این فکر افتادند که آن دو اصل کلّی را به کنار گذارندو نوآوری را فراتر از آن حدّ و مرز گسترش دهند. شعری که به این ترتیب سروده شد، شکلی بسیار متفاوت با شعرهای پیش از خود داشت.
در این گونه شعرها، شاعر مقیّد نیست مصراعها را وزنی یکسان ببخشد و در چیدن مصراعهای هم قافیه، نظامی ثابت را ـ چنان که مثلاً در غزل یا مثنوی بود ـ رعایت کند. طول مصراع، تابع طول جمله شاعر است و قافیه نیز هرگاه شاعر لازم بداند ظاهر می شود. در این جا آزادی عمل بیشتر است و البته از موسیقی شعر کهن بی بهره است.
پدیدآورنده جدی این قالبها را نیما یوشیج می شمارند،. البته پیش از نیما یوشیج نیز اندک نمونه هایی از این گونه شعر دیده شده است، ولی نه قوّت آن شعرها در حدّی بوده که چندان قابل اعتنا باشد و نه شاعران آنها با جدّیت این شیوه را ادامه داده اند.
نوگرایی نیما و پیروان او، فقط در قالبهای شعر نبود. آنها در همه عناصر شعر معتقد به یک خانه تکانی جدّی بودند و حتّی می توان گفت تحوّلی که به وسیله این افراد در عناصر خیال و زبان رخ داد، بسیار عمیق تر و کارسازتر از تحوّل در قالب شعر بود.
شاعران کهن سرا می کوشیدند نظام موسیقیایی را حفظ کنند هرچند در این میانه آسیبی هم به زبان و خیال وارد شود و شاعران نوگرا می کوشند آزادی عمل خویش در خیال و زبان را حفظ کنند هرچند آسیبی متوجه موسیقی شود. پس می توان گفت پیدایش شعر نو، ناشی از یک سبک و سنگین کردن مجدّد عناصر شعر و ایجاد توازنی نوین برای آنها بوده است.
قالب نیمایی،شعر سپید،شعر آزاد
==منابع==
*[http://daneshnameh.roshd.ir/mavara/mavara-index.php?page=%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B9+%D8%B4%D8%B9%D8%B1+%D8%A7%D8%B2+%D9%86%D8%B8%D8%B1+%D9%82%D8%A7%D9%84%D8%A8+%DB%8C%D8%A7+%D9%81%D8%B1%D9%85&SSOReturnPage=Check&Rand=0 انواع شعر از نظر قالب و فرم،دانشنامه رشد]
[[رده: شعر]]

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
 {{الگو:منبع الکترونیکی معتبر|ماخذ=پایگاه}}
-منظور از قالب یک شعر، شکل آرایش مصراع ها و نظام قافیه آرایی آن است. شعر به مفهوم عام خود نه در تعریف می گنجد و نه در قالب ولی شاعران و مخاطبان آنها به مرور زمان به تفاهم هایی رسیده اند و شکلهایی خاص را در مصراع بندی و قافیه آرایی شعر به رسمیت شناخته اند.
+منظور از قالب یک [[شعر]]، شکل آرایش [[مصراع]] ها و نظام [[قافیه]] آرایی آن است. شعر به مفهوم عام خود نه در تعریف می گنجد و نه در قالب ولی شاعران و مخاطبان آنها به مرور زمان به تفاهم هایی رسیده اند و شکلهایی خاص را در مصراع بندی و قافیه آرایی شعر به رسمیت شناخته اند. به این ترتیب در طول تاریخ، چند قالب پدید آمده و شاعران کهن ما کمتر از محدوده این قالبها خارج شده اند. فقط در قرن اخیر، یک تحول جهش وار داشته ایم که اصول حاکم بر قالبهای شعر را تا حدّ زیادی دستخوش تغییر کرده است.
 ==قالبهای کهن==
-در قالبهای کهن، شعر از تعدادی مصراع هم وزن تشکیل می شود. موسیقی کناری نیز همواره وجود دارد و تابع نظم خاصی است.
+در قالبهای کهن، شعر از تعدادی [[مصراع]] هم وزن تشکیل می شود. موسیقی کناری نیز همواره وجود دارد و تابع نظم خاصی است. هر قالب، فقط به وسیله نظام [[قافیه]] آرایی خویش مشخص می شود و وزن در این میان نقش چندانی ندارد. از میان بی نهایت شکلی که می توان برای قافیه آرایی داشت، فقط حدود چهارده شکل باب طبع شاعران فارسی قرار گرفته و به این ترتیب، قالبهای شعری رایج را پدید آورده است: [[قصیده]]، [[مثنوی]]، [[غزل]]، [[قطعه]]، [[ترجیع بند]]، [[ترکیب بند]]، [[مسمط]]، [[مستزاد]]، [[رباعی]]، [[دوبیتی]]، [[تصنیف]]، [[چهارپاره]]، [[مفرد]]، [[تضمین]].
 ==قالبهای نوین==
@@ سطر ۱۷: / سطر ۱۳: @@
 در این گونه شعرها، شاعر مقید نیست مصراعها را وزنی یکسان ببخشد و در چیدن مصراعهای هم قافیه، نظامی ثابت را ـ چنان که مثلاً در غزل یا مثنوی بود ـ رعایت کند. طول مصراع، تابع طول جمله شاعر است و قافیه نیز هرگاه شاعر لازم بداند ظاهر می شود. در این جا آزادی عمل بیشتر است و البته از موسیقی شعر کهن بی بهره است.
-پدیدآورنده جدی این قالبها را نیما یوشیج می شمارند، البته پیش از نیما یوشیج نیز اندک نمونه هایی از این گونه شعر دیده شده است ولی نه قوت آن شعرها در حدی بوده که چندان قابل اعتنا باشد و نه شاعران آنها با جدیت این شیوه را ادامه داده اند.
+پدیدآورنده جدی این قالبها را [[نیما یوشیج]] می شمارند، البته پیش از نیما یوشیج نیز اندک نمونه هایی از این گونه شعر دیده شده است ولی نه قوت آن شعرها در حدی بوده که چندان قابل اعتنا باشد و نه شاعران آنها با جدیت این شیوه را ادامه داده اند.
 نوگرایی نیما و پیروان او، فقط در قالبهای شعر نبود. آنها در همه عناصر شعر معتقد به یک خانه تکانی جدی بودند و حتی می توان گفت تحولی که به وسیله این افراد در عناصر خیال و زبان رخ داد، بسیار عمیق تر و کارسازتر از تحول در قالب شعر بود.
-شاعران کهن سرا می کوشیدند نظام موسیقیایی را حفظ کنند هر چند در این میانه آسیبی هم به زبان و خیال وارد شود و شاعران نوگرا می کوشند آزادی عمل خویش در خیال و زبان را حفظ کنند هر چند آسیبی متوجه موسیقی شود. پس می توان گفت پیدایش شعر نو، ناشی از یک سبک و سنگین کردن مجدد عناصر شعر و ایجاد توازنی نوین برای آنها بوده است.
+شاعران کهن سرا می کوشیدند نظام موسیقیایی را حفظ کنند هر چند در این میانه آسیبی هم به زبان و خیال وارد شود و شاعران نوگرا می کوشند آزادی عمل خویش در خیال و زبان را حفظ کنند هر چند آسیبی متوجه موسیقی شود. پس می توان گفت پیدایش [[شعر نو]]، ناشی از یک سبک و سنگین کردن مجدد عناصر شعر و ایجاد توازنی نوین برای آنها بوده است.
-قالب نیمایی، شعر سپید، شعر آزاد.
+==منابع==
-==منابع==
+*[http://daneshnameh.roshd.ir/mavara/mavara-index.php?page=%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B9+%D8%B4%D8%B9%D8%B1+%D8%A7%D8%B2+%D9%86%D8%B8%D8%B1+%D9%82%D8%A7%D9%84%D8%A8+%DB%8C%D8%A7+%D9%81%D8%B1%D9%85&SSOReturnPage=Check&Rand=0 انواع شعر از نظر قالب و فرم، دانشنامه رشد]، بازیابی: 10 آبان 1392.
 [[رده: شعر]]

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
 {{الگو:منبع الکترونیکی معتبر|ماخذ=پایگاه}}
-{{نیازمند ویرایش فنی}}
-منظور از قالب یک شعر، شکل آرایش مصراعها و نظام قافیه آرایی آن است. شعر به مفهوم عام خود نه در تعریف می گنجد و نه در قالب، ولی شاعران و مخاطبان آنها، به مرور زمان به تفاهم هایی رسیده اند و شکلهایی خاص را در مصراع بندی و قافیه آرایی شعر به رسمیت شناخته اند.
+منظور از قالب یک شعر، شکل آرایش مصراع ها و نظام قافیه آرایی آن است. شعر به مفهوم عام خود نه در تعریف می گنجد و نه در قالب ولی شاعران و مخاطبان آنها به مرور زمان به تفاهم هایی رسیده اند و شکلهایی خاص را در مصراع بندی و قافیه آرایی شعر به رسمیت شناخته اند.
-به این ترتیب در طول تاریخ، چند قالب پدید آمده و ؛ شاعران کهن ما کمتر از محدوده این قالبها خارج شده اند. فقط در قرن اخیر، یک تحوّل جهش وار داشته ایم که اصول حاکم بر قالبهای شعر را تا حدّ زیادی دستخوش تغییر کرده است.
-== قالبهای کهن ==
+به این ترتیب در طول تاریخ، چند قالب پدید آمده و شاعران کهن ما کمتر از محدوده این قالبها خارج شده اند. فقط در قرن اخیر، یک تحول جهش وار داشته ایم که اصول حاکم بر قالبهای شعر را تا حدّ زیادی دستخوش تغییر کرده است.
 در قالبهای کهن، شعر از تعدادی مصراع هم وزن تشکیل می شود. موسیقی کناری نیز همواره وجود دارد و تابع نظم خاصی است.
-هر قالب، فقط به وسیله نظام قافیه آرایی خویش مشخّص می شود و وزن در این میان نقش چندانی ندارد. از میان بی نهایت شکلی که می توان برای قافیه آرایی داشت، فقط حدود چهارده شکل باب طبع شاعران فارسی قرار گرفته و به این ترتیب، قالبهای شعری رایج را پدید آورده است :
-قصیده،مثنوی،غزل،قطعه،ترجیع بند،ترکیب بند،مسمط،مستزاد،رباعی،دوبیتی،تصنیف،چهارپاره،مفرد،تضمین
+هر قالب، فقط به وسیله نظام قافیه آرایی خویش مشخص می شود و وزن در این میان نقش چندانی ندارد. از میان بی نهایت شکلی که می توان برای قافیه آرایی داشت، فقط حدود چهارده شکل باب طبع شاعران فارسی قرار گرفته و به این ترتیب، قالبهای شعری رایج را پدید آورده است: [[قصیده]]، [[مثنوی]]، [[غزل]]، [[قطعه]]، [[ترجیع بند]]، [[ترکیب بند]]، [[مسمط]]، [[مستزاد]]، [[رباعی]]، [[دوبیتی]]، [[تصنیف]]، [[چهارپاره]]، [[مفرد]]، [[تضمین]].
 == قالبهای نوین ==
-تا اوایل قرن حاضر هجری شمسی ،شاعران ما دو اصل کلی تساوی وزن مصراعهای شعر و نظم ثابت قافیه ها را رعایت کرده اند و اگر هم نوآوری در قالبهای شعر داشته اند، با حفظ این دو اصل بوده است. در آغاز این قرن، شاعرانی به این فکر افتادند که آن دو اصل کلّی را به کنار گذارندو نوآوری را فراتر از آن حدّ و مرز گسترش دهند. شعری که به این ترتیب سروده شد، شکلی بسیار متفاوت با شعرهای پیش از خود داشت.
+==قالبهای نوین==
-در این گونه شعرها، شاعر مقیّد نیست مصراعها را وزنی یکسان ببخشد و در چیدن مصراعهای هم قافیه، نظامی ثابت را ـ چنان که مثلاً در غزل یا مثنوی بود ـ رعایت کند. طول مصراع، تابع طول جمله شاعر است و قافیه نیز هرگاه شاعر لازم بداند ظاهر می شود. در این جا آزادی عمل بیشتر است و البته از موسیقی شعر کهن بی بهره است.
-پدیدآورنده جدی این قالبها را نیما یوشیج می شمارند،. البته پیش از نیما یوشیج نیز اندک نمونه هایی از این گونه شعر دیده شده است، ولی نه قوّت آن شعرها در حدّی بوده که چندان قابل اعتنا باشد و نه شاعران آنها با جدّیت این شیوه را ادامه داده اند.
+تا اوایل قرن حاضر هجری شمسی، شاعران ما دو اصل کلی تساوی وزن مصراعهای شعر و نظم ثابت قافیه ها را رعایت کرده اند و اگر هم نوآوری در قالبهای شعر داشته اند، با حفظ این دو اصل بوده است. در آغاز این قرن، شاعرانی به این فکر افتادند که آن دو اصل کلی را به کنار گذارند و نوآوری را فراتر از آن حدّ و مرز گسترش دهند. شعری که به این ترتیب سروده شد، شکلی بسیار متفاوت با شعرهای پیش از خود داشت.
-نوگرایی نیما و پیروان او، فقط در قالبهای شعر نبود. آنها در همه عناصر شعر معتقد به یک خانه تکانی جدّی بودند و حتّی می توان گفت تحوّلی که به وسیله این افراد در عناصر خیال و زبان رخ داد، بسیار عمیق تر و کارسازتر از تحوّل در قالب شعر بود.
-شاعران کهن سرا می کوشیدند نظام موسیقیایی را حفظ کنند هرچند در این میانه آسیبی هم به زبان و خیال وارد شود و شاعران نوگرا می کوشند آزادی عمل خویش در خیال و زبان را حفظ کنند هرچند آسیبی متوجه موسیقی شود. پس می توان گفت پیدایش شعر نو، ناشی از یک سبک و سنگین کردن مجدّد عناصر شعر و ایجاد توازنی نوین برای آنها بوده است.
+در این گونه شعرها، شاعر مقید نیست مصراعها را وزنی یکسان ببخشد و در چیدن مصراعهای هم قافیه، نظامی ثابت را ـ چنان که مثلاً در غزل یا مثنوی بود ـ رعایت کند. طول مصراع، تابع طول جمله شاعر است و قافیه نیز هرگاه شاعر لازم بداند ظاهر می شود. در این جا آزادی عمل بیشتر است و البته از موسیقی شعر کهن بی بهره است.
-قالب نیمایی،شعر سپید،شعر آزاد
 ==منابع==
-*[http://daneshnameh.roshd.ir/mavara/mavara-index.php?page=%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B9+%D8%B4%D8%B9%D8%B1+%D8%A7%D8%B2+%D9%86%D8%B8%D8%B1+%D9%82%D8%A7%D9%84%D8%A8+%DB%8C%D8%A7+%D9%81%D8%B1%D9%85&SSOReturnPage=Check&Rand=0 انواع شعر از نظر قالب و فرم،دانشنامه رشد]، بازیابی: 10 آبان 1392.
+* [http://daneshnameh.roshd.ir/mavara/mavara-index.php?page=%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B9+%D8%B4%D8%B9%D8%B1+%D8%A7%D8%B2+%D9%86%D8%B8%D8%B1+%D9%82%D8%A7%D9%84%D8%A8+%DB%8C%D8%A7+%D9%81%D8%B1%D9%85&SSOReturnPage=Check&Rand=0 انواع شعر از نظر قالب و فرم، دانشنامه رشد]، بازیابی: 10 آبان 1392.
 [[رده: شعر]]