قاعده لا سهو فی السهو - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

مهدی موسوی در ‏۲۶ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۴۷

2025-06-26T11:47:21Z

مهدی موسوی: ویرایش

2019-10-17T08:05:14Z

ویرایش

Heidariyan47 در ‏۱۳ مهٔ ۲۰۱۵، ساعت ۱۱:۲۱

2015-05-13T11:21:45Z

Heidariyan47 در ‏۱۱ مهٔ ۲۰۱۵، ساعت ۰۷:۴۹

2015-05-11T07:49:47Z

Heidariyan47 در ‏۱۱ مهٔ ۲۰۱۵، ساعت ۰۷:۴۸

2015-05-11T07:48:07Z

Heidariyan47 در ‏۱۱ مهٔ ۲۰۱۵، ساعت ۰۷:۴۷

2015-05-11T07:47:41Z

Heidariyan47: فاعده لا سهو فی السهو را به قاعده لا سهو فی السهو منتقل کرد

2015-04-30T06:15:04Z

فاعده لا سهو فی السهو را به قاعده لا سهو فی السهو منتقل کرد

Heidariyan47: صفحه‌ای جدید حاوی 'قاعده لا سهو فی السهو از جمله قواعد فقهی است که به بیان فقها تنها در نماز و مسائل...' ایجاد کرد

2015-04-30T06:12:44Z

صفحه‌ای جدید حاوی 'قاعده لا سهو فی السهو از جمله قواعد فقهی است که به بیان فقها تنها در نماز و مسائل...' ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

قاعده لا سهو فی السهو از جمله قواعد فقهی است که به بیان فقها تنها در نماز و مسائل مربوط به شک در نماز مورد استناد قرار می گیرد و مفهوم آن این است که اگر در نماز بنا شد مکلف حکم شک حاصل را انجام دهد ، اگر در حین انجام عمل برای او شکی خاصل شد آن شک قابل اعتنا نیست .

==بیان قاعده==

در میان فقها قاعده ای مشهور است بدین معنا که در سهو، حکم سهوی نیست. منشأ این قاعده برخی از روایاتی است که از ائمه(ع) وارد شده است.

--مستند روائی قاعده==

از امام صادق(ع) نقل شده است که در سهو، سهو وجود ندارد<ref> حرّ عاملی، محمد بن الحسن، وسائل الشیعة، ج 8، ص 243، مؤسسه آل البیت، قم، چاپ اول، 1409ق. </ref> همچنین آن حضرت در بارۀ شکّی که در نماز جماعت پیش می آید می فرماید: «...اگر همۀ مأمومين يقين داشته باشند يا گمان آنان بر يک طرف باشد، سهو امام اعتبار ندارد، و اگر امام خود يقين داشته باشد، سهو مأمومين بى ‌اعتبار است و بايد به اعتقاد امام عمل كنند، و سهو در سهو وجود ندارد و حكمى هم ندارد<ref> کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، ج 3، ص 359، دارالکتب الاسلامیه، تهران، چاپ چهارم، 1365ش. </ref>

==توضیح علامه حلی در خصوص قاعده==

علامه حلی در توضیح این قاعده این گونه مثال می آورد که اگر شخصی شک کرد که آیا دو رکعت نماز خوانده است یا چهار رکعت، وظیفه اش آن است که به واسطۀ این شک دو رکعت نماز احتیاط بخواند؛ حال اگر این شخص دوباره در دو رکعت نماز احتیاطش، شک کرد که آیا یک رکعت نماز احتیاط خوانده است یا دو رکعت، دیگر در این صورت لازم نیست به این شک دوّم خود توجهی کند<ref> علامه حلى، حسن بن یوسف، منتهى المطلب فی تحقیق المذهب، ج ‌7، ص 29، مجمع البحوث الإسلامیة، مشهد، چاپ اول، 1412ق. </ref>

==علت لاسهو فی السهو==

اما این که به چه دلیلی نباید به سهوِ در سهو، اعتنا کرد؛ چنین توضیح داده شد، اگر لازم باشد انسان در سهو نیز، به سهوش اعتنا کند؛ لازم می آید که انسان هیچ زمان از حالت سهو خود خارج نشود و حال آن که علت بیان حکم سهو آن بود که انسان را از سهو بیرون کند و رهایی بخشد. و دیگر آن که این کار باعث حرج و به سختی افتادن انسان می شود<ref> محقق حلی، جعفر بن حسن، المعتبر فی شرح المختصر، ج ‌2، ص 394، مؤسسه سید الشهداء (ع)، قم، چاپ اول، 1407ق. </ref>
گفتنی است در این که منظور از این قاعدۀ فقهی چیست، فقها احتمال دیگری -علاوه بر شک- نیز داده اند که سهو در این روایت به معنای متعارف آن؛ یعنی نسیان (فراموشی) برخی از افعال نماز است. با توجه به این که در روایت مزبور دو مرتبه کلمۀ سهو آمده، در مجموع چهار حالت فرض می شود<ref> ر.ک: بحرانى، یوسف بن احمد، الحدائق الناضرة فی أحكام العترة الطاهرة، محقق و مصحح: ایروانى، محمد تقى، مقرم، سید عبد الرزاق، ‌ج 9، ص 259، دفتر انتشارات اسلامى، قم، چاپ اول، 1405ق؛ نائینى، میرزا محمد حسین غروى، کتاب الصلاة، مقرر: كاظمى خراسانى، محمد على، ‌ج 2، ص 283 – 290،‌ دفتر انتشارات اسلامى، قم، چاپ اول، 1411ق؛ خویى، سید ابو القاسم، ‌موسوعة الإمام الخوئی،‌ ج 18، ص 300 و 301، مؤسسة إحیاء آثار الإمام الخوئی، قم، چاپ اول، 1418ق.‌ </ref> البته برخی از فقها، معنای سهو در روایت مزبور را، فقط شک می دانند<ref> بهبهانى، محمد باقر، الحاشیة على مدارك الأحكام‌، ج 3، ص 314، مؤسسه آل البیت علیهم السلام‌، قم، چاپ اول، 1419ق؛ موسوعة الإمام الخوئی،‌ ج 18، ص 300. </ref>

مطلب پایانی این که طبق بیان فقها از این قاعدۀ فقهی، تنها در نماز استفاده می شود.

==پانویس==
{{پانویس}}

==منبع==
قاعده لا سهو فی السهو [http://www.islamquest.net/fa/archive/question/ar21510 اسلام کوئیست] بازیابی دهم اردیبهست 1394

[[رده : قواعد فقه]]

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
-قاعده «لا سهو فی السهو» از جمله [[قواعد فقهی]] است که به بیان فقها تنها در [[نماز]] و مسائل مربوط به شک در [[نماز]] مورد استناد قرار می گیرد و مفهوم آن این است که اگر در نماز بنا شد مکلف حکم شک حاصل را انجام دهد، اگر در حین انجام عمل برای او شکی حاصل شد آن شک قابل اعتنا نیست.
+قاعده '''«لا سَهوَ فی السَهو»''' از جمله [[قواعد فقهی]] است که به بیان [[فقها]] تنها در [[نماز]] و مسائل مربوط به شکّ در نماز مورد استناد قرار می‌گیرد و مفهوم آن این است که اگر در نماز بنا شد مکلّف حکم شک حاصل را انجام دهد، اگر در حین انجام عمل برای او شکی حاصل شد آن شک قابل اعتنا نیست.
 ==بیان قاعده==
-این قاعده، در میان [[فقیه|فقها]] قاعده ای مشهور است. بدین معنا که در سهو، حکم سهوی نیست. [[علامه حلی]] در توضیح این قاعده این گونه مثال می آورد که: اگر شخصی شک کرد که آیا دو [[رکعت]] نماز خوانده است یا چهار رکعت، وظیفه اش آن است که به واسطۀ این شک دو رکعت نماز احتیاط بخواند. حال اگر این شخص دوباره در دو رکعت نماز احتیاطش، شک کرد که آیا یک رکعت نماز احتیاط خوانده است یا دو رکعت، دیگر در این صورت لازم نیست به این شک دوّم خود توجهی کند.<ref> علامه حلى، حسن بن یوسف، منتهى المطلب فی تحقیق المذهب، ج ‌۷، ص ۲۹، مجمع البحوث الإسلامیة، مشهد، چاپ اول، ۱۴۱۲ق. </ref>
+قاعده «لا سَهوَ فی السَهو»، در میان [[فقیه|فقها]] قاعده ای مشهور است؛ بدین معنا که در سهو، حکم سهوی نیست. [[علامه حلی]] در توضیح این قاعده این گونه مثال می آورد که: اگر شخصی شک کرد که آیا دو [[رکعت]] [[نماز]] خوانده است یا چهار رکعت، وظیفه اش آن است که به واسطۀ این شک دو رکعت نماز احتیاط بخواند. حال اگر این شخص دوباره در دو رکعت نماز احتیاطش، شک کرد که آیا یک رکعت نماز احتیاط خوانده است یا دو رکعت، دیگر در این صورت لازم نیست به این شک دوّم خود توجهی کند.<ref> علامه حلى، حسن بن یوسف، منتهى المطلب فی تحقیق المذهب، ج ‌۷، ص ۲۹، مجمع البحوث الإسلامیة، مشهد، چاپ اول، ۱۴۱۲ق. </ref>
 اما این که به چه دلیلی نباید به سهوِ در سهو، اعتنا کرد، چنین توضیح داده شده که، اگر لازم باشد انسان در سهو نیز، به سهوش اعتنا کند، لازم می آید که انسان هیچ زمان از حالت سهو خود خارج نشود و حال آن که علت بیان حکم سهو آن بود که انسان را از سهو بیرون کند و رهایی بخشد. و دیگر آن که این کار باعث حرج و به سختی افتادن انسان می شود.<ref> محقق حلی، جعفر بن حسن، المعتبر فی شرح المختصر، ج ‌۲، ص ۳۹۴، مؤسسه سید الشهداء (ع)، قم، چاپ اول، ۱۴۰۷ق. </ref>
@@ سطر ۹: / سطر ۹: @@
 ==مستند روائی قاعده==
-منشأ این قاعده برخی از روایاتی است که از [[ائمه اطهار|ائمه]](ع) وارد شده است. از [[امام صادق علیه السلام|امام صادق]](ع) نقل شده است که در سهو، سهو وجود ندارد.<ref> حرّ عاملی، محمد بن الحسن، وسائل الشیعة، ج ۸، ص ۲۴۳، مؤسسه آل البیت، قم، چاپ اول، ۱۴۰۹ق. </ref>
+منشأ این قاعده برخی از روایاتی است که از [[ائمه اطهار]](ع) وارد شده است. از [[امام صادق علیه السلام|امام صادق]](ع) نقل شده است که در سهو، سهو وجود ندارد.<ref> حرّ عاملی، محمد بن الحسن، وسائل الشیعة، ج ۸، ص ۲۴۳، مؤسسه آل البیت، قم، چاپ اول، ۱۴۰۹ق. </ref>
-همچنین آن حضرت در بارۀ شکّی که در [[نماز جماعت]] پیش می آید می فرماید: «...اگر همۀ مأمومین یقین داشته باشند یا گمان آنان بر یک طرف باشد، سهو امام اعتبار ندارد، و اگر امام خود یقین داشته باشد، سهو مأمومین بى ‌اعتبار است و باید به اعتقاد امام عمل کنند، و سهو در سهو وجود ندارد و حکمى هم ندارد».<ref> کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، ج ۳، ص ۳۵۹، دارالکتب الاسلامیه، تهران، چاپ چهارم، ۱۳۶۵ش. </ref>
+همچنین آن حضرت در بارۀ شکّی که در [[نماز جماعت]] پیش می آید می فرماید: «...اگر همۀ مأمومین یقین داشته باشند یا گمان آنان بر یک طرف باشد، سهو [[امام جماعت]] اعتبار ندارد، و اگر امام خود یقین داشته باشد، سهو مأمومین بى ‌اعتبار است و باید به اعتقاد امام عمل کنند، و سهو در سهو وجود ندارد و حکمى هم ندارد».<ref> کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، ج ۳، ص ۳۵۹، دارالکتب الاسلامیه، تهران، چاپ چهارم، ۱۳۶۵ش. </ref>
-گفتنی است در این که منظور از این قاعدۀ فقهی چیست، فقها احتمال دیگری -علاوه بر شک- نیز داده اند که سهو در روایت فوق به معنای متعارف آن، یعنی نسیان (فراموشی) برخی از افعال نماز است. با توجه به این که در این روایت دو مرتبه کلمۀ سهو آمده، در مجموع چهار حالت فرض می شود.<ref> ر.ک: بحرانى، یوسف بن احمد، الحدائق الناضرة فی أحکام العترة الطاهرة، محقق و مصحح: ایروانى، محمد تقى، مقرم، سید عبد الرزاق، ‌ج ۹، ص ۲۵۹، دفتر انتشارات اسلامى، قم، چاپ اول، ۱۴۰۵ق؛ نائینى، میرزا محمد حسین غروى، کتاب الصلاة، مقرر: کاظمى خراسانى، محمد على، ‌ج ۲، ص ۲۸۳ – ۲۹۰،‌ دفتر انتشارات اسلامى، قم، چاپ اول، ۱۴۱۱ق، خویى، سید ابو القاسم، ‌موسوعة الإمام الخوئی،‌  ج ۱۸، ص ۳۰۰ و ۳۰۱، مؤسسة إحیاء آثار الإمام الخوئی، قم، چاپ اول، ۱۴۱۸ق. </ref> البته برخی از فقها، معنای سهو در روایت مزبور را، فقط شک می دانند.<ref> بهبهانى، محمد باقر، الحاشیة على مدارک الأحکام‌، ج ۳، ص ۳۱۴، مؤسسه آل البیت علیهم السلام‌، قم، چاپ اول، ۱۴۱۹ق، موسوعة الإمام الخوئی،‌  ج ۱۸، ص ۳۰۰. </ref>
+گفتنی است در این که منظور از این قاعدۀ فقهی چیست، فقها احتمال دیگری -علاوه بر شک- نیز داده اند که سهو در روایت فوق به معنای متعارف آن، یعنی نسیان (فراموشی) برخی از افعال نماز است. با توجه به این که در این روایت دو مرتبه کلمۀ سهو آمده، در مجموع چهار حالت فرض می شود.<ref> ر.ک: بحرانى، یوسف بن احمد، الحدائق الناضرة فی أحکام العترة الطاهرة، ج ۹، ص ۲۵۹، دفتر انتشارات اسلامى، قم، چاپ اول، ۱۴۰۵ق؛ نائینى، میرزا محمد حسین غروى، کتاب الصلاة، مقرر: محمدعلى ‌کاظمى خراسانى، ج ۲، ص ۲۸۳-۲۹۰،‌ دفتر انتشارات اسلامى، قم، چاپ اول، ۱۴۱۱ق؛ سید ابوالقاسم خویى، ‌موسوعة الإمام الخوئی،‌ ج ۱۸، ص ۳۰۰-۳۰۱، مؤسسة إحیاء آثار الإمام الخوئی، قم، چاپ اول، ۱۴۱۸ق. </ref> البته برخی از فقها، معنای سهو در روایت مزبور را، فقط شک می دانند.<ref> بهبهانى، محمدباقر، الحاشیة على مدارک الأحکام‌، ج ۳، ص ۳۱۴، مؤسسه آل البیت علیهم السلام‌، قم، چاپ اول، ۱۴۱۹ق؛ موسوعة الإمام الخوئی،‌  ج ۱۸، ص ۳۰۰. </ref>
 ==پانویس==
 {{پانویس}}
-==منبع==
+==منابع==
-قاعده لا سهو فی السهو، [http://www.islamquest.net/fa/archive/question/ar21510 اسلام کوئیست] بازیابی: دهم اردیبهست 1394.
+*[http://www.islamquest.net/fa/archive/question/ar21510 "قاعده لا سهو فی السهو"، اسلام کوئست] بازیابی: ۱۰ اردیبهست ۱۳۹۴.
 {{فقه/قواعد فقهی}}
 [[رده : قواعد فقه]]

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
-قاعده لا سهو فی السهو از جمله قواعد فقهی است که به بیان فقها تنها در نماز و مسائل مربوط به شک در نماز مورد استناد قرار می گیرد و مفهوم آن این است که اگر در نماز بنا شد مکلف حکم شک حاصل را انجام دهد، اگر در حین انجام عمل برای او شکی خاصل شد آن شک قابل اعتنا نیست .
+قاعده «لا سهو فی السهو» از جمله [[قواعد فقهی]] است که به بیان فقها تنها در [[نماز]] و مسائل مربوط به شک در [[نماز]] مورد استناد قرار می گیرد و مفهوم آن این است که اگر در نماز بنا شد مکلف حکم شک حاصل را انجام دهد، اگر در حین انجام عمل برای او شکی حاصل شد آن شک قابل اعتنا نیست.
 ==بیان قاعده==
-این قاعده، در میان فقها قاعده ای مشهور است. بدین معنا که در سهو، حکم سهوی نیست. منشأ این قاعده برخی از روایاتی است که از ائمه(ع) وارد شده است.
+این قاعده، در میان [[فقیه|فقها]] قاعده ای مشهور است. بدین معنا که در سهو، حکم سهوی نیست. [[علامه حلی]] در توضیح این قاعده این گونه مثال می آورد که: اگر شخصی شک کرد که آیا دو [[رکعت]] نماز خوانده است یا چهار رکعت، وظیفه اش آن است که به واسطۀ این شک دو رکعت نماز احتیاط بخواند. حال اگر این شخص دوباره در دو رکعت نماز احتیاطش، شک کرد که آیا یک رکعت نماز احتیاط خوانده است یا دو رکعت، دیگر در این صورت لازم نیست به این شک دوّم خود توجهی کند.<ref> علامه حلى، حسن بن یوسف، منتهى المطلب فی تحقیق المذهب، ج ‌۷، ص ۲۹، مجمع البحوث الإسلامیة، مشهد، چاپ اول، ۱۴۱۲ق. </ref>
 ==مستند روائی قاعده==
-از امام صادق(ع) نقل شده است که در سهو، سهو وجود ندارد.<ref> حرّ عاملی، محمد بن الحسن، وسائل الشیعة، ج 8، ص 243، مؤسسه آل البیت، قم، چاپ اول، 1409ق. </ref> همچنین آن حضرت در بارۀ شکّی که در نماز جماعت پیش می آید می فرماید: «...اگر همۀ مأمومين يقين داشته باشند يا گمان آنان بر يک طرف باشد، سهو امام اعتبار ندارد، و اگر امام خود يقين داشته باشد، سهو مأمومين بى ‌اعتبار است و بايد به اعتقاد امام عمل كنند، و سهو در سهو وجود ندارد و حكمى هم ندارد.<ref> کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، ج 3، ص 359، دارالکتب الاسلامیه، تهران، چاپ چهارم، 1365ش. </ref>
+منشأ این قاعده برخی از روایاتی است که از [[ائمه اطهار|ائمه]](ع) وارد شده است. از [[امام صادق علیه السلام|امام صادق]](ع) نقل شده است که در سهو، سهو وجود ندارد.<ref> حرّ عاملی، محمد بن الحسن، وسائل الشیعة، ج ۸، ص ۲۴۳، مؤسسه آل البیت، قم، چاپ اول، ۱۴۰۹ق. </ref>
-==علت لاسهو فی السهو==
+همچنین آن حضرت در بارۀ شکّی که در [[نماز جماعت]] پیش می آید می فرماید: «...اگر همۀ مأمومین یقین داشته باشند یا گمان آنان بر یک طرف باشد، سهو امام اعتبار ندارد، و اگر امام خود یقین داشته باشد، سهو مأمومین بى ‌اعتبار است و باید به اعتقاد امام عمل کنند، و سهو در سهو وجود ندارد و حکمى هم ندارد».<ref> کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، ج ۳، ص ۳۵۹، دارالکتب الاسلامیه، تهران، چاپ چهارم، ۱۳۶۵ش. </ref>
-اما این که به چه دلیلی نباید به سهوِ در سهو، اعتنا کرد، چنین توضیح داده شد، اگر لازم باشد انسان در سهو نیز، به سهوش اعتنا کند، لازم می آید که انسان هیچ زمان از حالت سهو خود خارج نشود و حال آن که علت بیان حکم سهو آن بود که انسان را از سهو بیرون کند و رهایی بخشد. و دیگر آن که این کار باعث حرج و به سختی افتادن انسان می شود.<ref> محقق حلی، جعفر بن حسن، المعتبر فی شرح المختصر، ج ‌2، ص 394، مؤسسه سید الشهداء (ع)، قم، چاپ اول، 1407ق. </ref>
+گفتنی است در این که منظور از این قاعدۀ فقهی چیست، فقها احتمال دیگری -علاوه بر شک- نیز داده اند که سهو در روایت فوق به معنای متعارف آن، یعنی نسیان (فراموشی) برخی از افعال نماز است. با توجه به این که در این روایت دو مرتبه کلمۀ سهو آمده، در مجموع چهار حالت فرض می شود.<ref> ر.ک: بحرانى، یوسف بن احمد، الحدائق الناضرة فی أحکام العترة الطاهرة، محقق و مصحح: ایروانى، محمد تقى، مقرم، سید عبد الرزاق، ‌ج ۹، ص ۲۵۹، دفتر انتشارات اسلامى، قم، چاپ اول، ۱۴۰۵ق؛ نائینى، میرزا محمد حسین غروى، کتاب الصلاة، مقرر: کاظمى خراسانى، محمد على، ‌ج ۲، ص ۲۸۳ – ۲۹۰،‌ دفتر انتشارات اسلامى، قم، چاپ اول، ۱۴۱۱ق، خویى، سید ابو القاسم، ‌موسوعة الإمام الخوئی،‌  ج ۱۸، ص ۳۰۰ و ۳۰۱، مؤسسة إحیاء آثار الإمام الخوئی، قم، چاپ اول، ۱۴۱۸ق. </ref> البته برخی از فقها، معنای سهو در روایت مزبور را، فقط شک می دانند.<ref> بهبهانى، محمد باقر، الحاشیة على مدارک الأحکام‌، ج ۳، ص ۳۱۴، مؤسسه آل البیت علیهم السلام‌، قم، چاپ اول، ۱۴۱۹ق، موسوعة الإمام الخوئی،‌  ج ۱۸، ص ۳۰۰. </ref>
 ==پانویس==
 {{پانویس}}
 ==منبع==
-قاعده لا سهو فی السهو [http://www.islamquest.net/fa/archive/question/ar21510  اسلام کوئیست] بازیابی: دهم اردیبهست 1394
+قاعده لا سهو فی السهو، [http://www.islamquest.net/fa/archive/question/ar21510 اسلام کوئیست] بازیابی: دهم اردیبهست 1394.
 {{فقه/قواعد فقهی}}
 [[رده : قواعد فقه]]

@@ سطر ۱۶: / سطر ۱۶: @@
 اما این که به چه دلیلی نباید به سهوِ در سهو، اعتنا کرد، چنین توضیح داده شد، اگر لازم باشد انسان در سهو نیز، به سهوش اعتنا کند، لازم می آید که انسان هیچ زمان از حالت سهو خود خارج نشود و حال آن که علت بیان حکم سهو آن بود که انسان را از سهو بیرون کند و رهایی بخشد. و دیگر آن که این کار باعث حرج و به سختی افتادن انسان می شود.<ref> محقق حلی، جعفر بن حسن، المعتبر فی شرح المختصر، ج ‌2، ص 394، مؤسسه سید الشهداء (ع)، قم، چاپ اول، 1407ق. </ref>
-گفتنی است در این که منظور از این قاعدۀ فقهی چیست، فقها احتمال دیگری -علاوه بر شک- نیز داده اند که سهو در این روایت به معنای متعارف آن، یعنی نسیان (فراموشی) برخی از افعال نماز است. با توجه به این که در روایت مزبور دو مرتبه کلمۀ سهو آمده، در مجموع چهار حالت فرض می شود.<ref> ر.ک: بحرانى، یوسف بن احمد، الحدائق الناضرة فی أحكام العترة الطاهرة، محقق و مصحح: ایروانى، محمد تقى، مقرم، سید عبد الرزاق، ‌ج 9، ص 259، دفتر انتشارات اسلامى، قم، چاپ اول، 1405ق؛ نائینى، میرزا محمد حسین غروى، کتاب الصلاة، مقرر: كاظمى خراسانى، محمد على، ‌ج 2، ص 283 – 290،‌ دفتر انتشارات اسلامى، قم، چاپ اول، 1411ق، خویى، سید ابو القاسم، ‌موسوعة الإمام الخوئی،‌  ج 18، ص 300 و 301، مؤسسة إحیاء آثار الإمام الخوئی، قم، چاپ اول، 1418ق.‌ </ref> البته برخی از فقها، معنای سهو در روایت مزبور را، فقط شک می دانند.<ref> بهبهانى، محمد باقر، الحاشیة على مدارك الأحكام‌، ج 3، ص 314، مؤسسه آل البیت علیهم السلام‌، قم، چاپ اول، 1419ق؛ موسوعة الإمام الخوئی،‌  ج 18، ص 300. </ref>
+گفتنی است در این که منظور از این قاعدۀ فقهی چیست، فقها احتمال دیگری -علاوه بر شک- نیز داده اند که سهو در این روایت به معنای متعارف آن، یعنی نسیان (فراموشی) برخی از افعال نماز است. با توجه به این که در روایت مزبور دو مرتبه کلمۀ سهو آمده، در مجموع چهار حالت فرض می شود.<ref> ر.ک: بحرانى، یوسف بن احمد، الحدائق الناضرة فی أحكام العترة الطاهرة، محقق و مصحح: ایروانى، محمد تقى، مقرم، سید عبد الرزاق، ‌ج 9، ص 259، دفتر انتشارات اسلامى، قم، چاپ اول، 1405ق؛ نائینى، میرزا محمد حسین غروى، کتاب الصلاة، مقرر: كاظمى خراسانى، محمد على، ‌ج 2، ص 283 – 290،‌ دفتر انتشارات اسلامى، قم، چاپ اول، 1411ق، خویى، سید ابو القاسم، ‌موسوعة الإمام الخوئی،‌  ج 18، ص 300 و 301، مؤسسة إحیاء آثار الإمام الخوئی، قم، چاپ اول، 1418ق.‌ </ref> البته برخی از فقها، معنای سهو در روایت مزبور را، فقط شک می دانند.<ref> بهبهانى، محمد باقر، الحاشیة على مدارك الأحكام‌، ج 3، ص 314، مؤسسه آل البیت علیهم السلام‌، قم، چاپ اول، 1419ق، موسوعة الإمام الخوئی،‌  ج 18، ص 300. </ref>
 مطلب پایانی این که طبق بیان فقها از این قاعدۀ فقهی، تنها در نماز استفاده می شود.

@@ سطر ۵: / سطر ۵: @@
 این قاعده، در میان فقها قاعده ای مشهور است. بدین معنا که در سهو، حکم سهوی نیست. منشأ این قاعده برخی از روایاتی است که از ائمه(ع) وارد شده است.
---مستند روائی قاعده==
+==مستند روائی قاعده==
 از امام صادق(ع) نقل شده است که در سهو، سهو وجود ندارد.<ref> حرّ عاملی، محمد بن الحسن، وسائل الشیعة، ج 8، ص 243، مؤسسه آل البیت، قم، چاپ اول، 1409ق. </ref> همچنین آن حضرت در بارۀ شکّی که در نماز جماعت پیش می آید می فرماید: «...اگر همۀ مأمومين يقين داشته باشند يا گمان آنان بر يک طرف باشد، سهو امام اعتبار ندارد، و اگر امام خود يقين داشته باشد، سهو مأمومين بى ‌اعتبار است و بايد به اعتقاد امام عمل كنند، و سهو در سهو وجود ندارد و حكمى هم ندارد.<ref> کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، ج 3، ص 359، دارالکتب الاسلامیه، تهران، چاپ چهارم، 1365ش. </ref>

→ نسخهٔ قدیمی‌تر	نسخهٔ ‏۳۰ آوریل ۲۰۱۵، ساعت ۰۶:۱۵
(بدون تفاوت)