فقه الحدیث - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

مهدی موسوی در ‏۱۲ سپتامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۲۹

2025-09-12T12:29:12Z

مهدی موسوی: ویرایش

2020-01-05T11:10:03Z

ویرایش

Zamani در ‏۲ فوریهٔ ۲۰۱۷، ساعت ۰۵:۵۷

2017-02-02T05:57:38Z

سید مهدی خدایی در ‏۱۷ نوامبر ۲۰۱۵، ساعت ۰۷:۵۹

2015-11-17T07:59:27Z

سید مهدی خدایی در ‏۱۷ نوامبر ۲۰۱۵، ساعت ۰۷:۵۹

2015-11-17T07:59:16Z

سید مهدی خدایی در ‏۱۷ نوامبر ۲۰۱۵، ساعت ۰۶:۵۰

2015-11-17T06:50:26Z

سید مهدی خدایی: /* منابع فقه الحدیث */

2015-11-11T10:42:53Z

‏منابع فقه الحدیث

سید مهدی خدایی در ‏۱۱ نوامبر ۲۰۱۵، ساعت ۱۰:۴۱

2015-11-11T10:41:58Z

سید مهدی خدایی در ‏۱۱ نوامبر ۲۰۱۵، ساعت ۱۰:۰۳

2015-11-11T10:03:33Z

سید مهدی خدایی در ‏۱۱ نوامبر ۲۰۱۵، ساعت ۰۹:۵۹

2015-11-11T09:59:26Z

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
-«دانشی که به بررسی متن [[حدیث]] می پردازد و با ارائه مبانی و سیر منطقی فهم آن، ما را به مقصود اصلی گوینده حدیث نزدیک می گرداند.»
+'''«فقه الحدیث»''' دانشی است که به بررسی متن [[حدیث]] می‌پردازد و با ارائه مبانی و سیر منطقی فهم آن، ما را به مقصود اصلی گوینده حدیث نزدیک می‌گرداند.
 ==تعریف فقه الحدیث==
-حدیث پژوهان از دیرباز، اصطلاح فقه الحدیث را برای فهم [[حدیث]] به کار برده اند. فقه الحدیث ترکیبی از معنای لغوی فقه و معنای اصطلاحی حدیث است. فقه در لغت به معنای فهم عمیق و دقیق است و حدیث در اصطلاح، به سخن، رفتار و تقریر [[معصوم]] و یا حکایت این امور گفته می شود و منظور از ترکیب این دو، فهم درست و ژرف از گفتار و کردار معصومان است. به سخن دیگر فقه الحدیث به احادیث فقهی اختصاص ندارد و معنای اصطلاحی [[فقه]] در اینجا مقصود نیست. فقیهان معاصر [[شیعه]]<ref> ر. ک: منیه الطلب، [میرزا] حسین نایینی، ج ۳، ص ۳۷۷؛ الخمس، سید کاظم حائری، ص ۷۱۵؛ الاجتهاد و التقلید، ص ۴۸؛ امام خمینی؛ الصلاه، ج ۲، ص ۴۹ آیت لله خویی؛ الطهاره الکبیره، سید مصطفی خمینی، ج ۱، ص ۲۷۹.</ref> و بسیاری از عالمان [[اهل سنت]] این ترکیب را به کار برده اند.
+حدیث‌پژوهان از دیرباز، اصطلاح فقه الحدیث را برای فهم [[حدیث]] به کار برده اند. فقه الحدیث ترکیبی از معنای لغوی فقه و معنای اصطلاحی حدیث است. فقه در لغت به معنای فهم عمیق و دقیق است و حدیث در اصطلاح، به سخن، رفتار و تقریر [[معصوم]] و یا حکایت این امور گفته می شود و منظور از ترکیب این دو، فهم درست و ژرف از گفتار و کردار معصومان است.
-با توجه به آنچه گفته شد و در احادیث بدان راهنمایی شده است، می توان فقه الحدیث را چنین تعریف کرد: «دانشی که به بررسی متن حدیث می پردازد و با ارائه مبانی و سیر منطقی فهم آن، ما را به مقصود اصلی گوینده حدیث نزدیک می گرداند.»
+فقیهان معاصر [[شیعه]]<ref> ر. ک: منیة الطلب، میرزا حسین نایینی، ج ۳، ص ۳۷۷؛ الخمس، سید کاظم حائری، ص ۷۱۵؛ الاجتهاد و التقلید، ص ۴۸؛ امام خمینی، الصلاه، ج ۲، ص ۴۹.</ref> و بسیاری از عالمان [[اهل سنت]] این ترکیب را به کار برده اند.
-==اهمیت فقه الحدیث==
+فقه الحدیث به احادیث فقهی اختصاص ندارد و معنای اصطلاحی [[فقه]] در اینجا مقصود نیست. با توجه به آنچه گفته شد و در احادیث بدان راهنمایی شده است، می توان فقه الحدیث را چنین تعریف کرد: «دانشی که به بررسی متن حدیث می پردازد و با ارائه مبانی و سیر منطقی فهم آن، ما را به مقصود اصلی گوینده حدیث نزدیک می گرداند.»
-بر این اساس، کامیابی در این شاخه می تواند کوششهای ما را در دیگر گونه های [[علوم حدیث|علوم حدیثی]] با ثمر سازد و حدیث پژوه را از زیباییهای کلام [[اهل البیت|اهل بیت]] بهره مند و در لذتهای فهم حدیث غوطه ور کند. [[امام صادق علیه السلام|امام صادق]] علیه السلام می فرماید: «حدیثٌ تَدْریهِ خیرٌ من ألفٍ تَرْویهِ»<ref>  معانی الأخبار، ص ۲، ح ۳.</ref> یک حدیث را خوب بفهمی، بهتر از آن است که هزار حدیث نقل کنی. همان امام همام می فرماید: «أنتُم أَفقَهُ النّاسِ إذا عَرَفتُم مَعانیَ کلامِنا».<ref> معانی الأخبار، ص ۱، ح۱.</ref> شما هرگاه معانی سخنان ما را بدانید، فقیه ترین مردم خواهید بود.
+==اهمیت فقه‌الحدیث==
-==منابع فقه الحدیث==
+بر این اساس، کامیابی در این شاخه می تواند کوششهای ما را در دیگر گونه های علوم حدیثی با ثمر سازد و حدیث‌پژوه را از زیباییهای کلام [[اهل البیت|اهل بیت]] بهر‌ه‌مند کند. [[امام صادق علیه السلام|امام صادق]] علیه السلام می فرماید: «حدیثٌ تَدْریهِ خیرٌ من ألفٍ تَرْویهِ»<ref> شیخ صدوق، معانی الأخبار، ص ۲، ح ۳.</ref> یک حدیث را که خوب بفهمی، بهتر از آن است که هزار حدیث نقل کنی. همان امام همام می فرماید: «أنتُم أَفقَهُ النّاسِ إذا عَرَفتُم مَعانیَ کلامِنا».<ref> معانی الأخبار، ص ۱، ح۱.</ref> شما هرگاه معانی سخنان ما را بدانید، فقیه ترین مردم خواهید بود.
-===منابع فقه الحدیث شیعه===
+==منابع فقه‌الحدیث==
-کتابها و رسائلی که به شرح احادیث پیشوایان شیعه پرداخته اند فراوان هستند. برخی از مهمترین آنها عبارتند از: «[[معانی الاخبار]]» [[شیخ صدوق]]، «[[روضه المتقین|روضة المتقین]]» [[محمد تقی مجلسی|محمدتقی مجلسی]]، «[[الوافی]]» [[فیض کاشانی]] و «[[بحار الانوار]]» [[محمد باقر مجلسی|محمدباقر مجلسی]].
+===منابع فقه‌الحدیث شیعه===
-همچنین برخی از اولین کتابهای مستقلی که دانشمندان شیعه در مورد مبانی و قواعد فقه الحدیث نگاشته اند عبارتند از «درایه» [[شهید ثانی]] و «[[الرواشح السماویه]]» [[میرداماد]].
+کتابها و رسائلی که به شرح احادیث پیشوایان شیعه پرداخته اند فراوان هستند. برخی از مهمترین آنها عبارتند از: «[[معانی الاخبار]]» [[شیخ صدوق]]، «[[روضه المتقین|روضة المتقین]]» [[محمد تقی مجلسی|محمدتقی مجلسی]]، «[[الوافی]]» [[فیض کاشانی]] و «[[بحارالانوار]]» [[محمد باقر مجلسی|محمدباقر مجلسی]].
 ==پانویس==
 <references />
 ==منابع==
+*درسنامه فهم حدیث، عبدالهادی مسعودی، آستانه مقدسه قم، انتشارات زائر، ۱۳۸۹.
-*درسنامه فهم حدیث، مسعودی، عبدالهادی، قم: آستانه مقدسه قم، انتشارات زائر، ۱۳۸۹.
+*"فقه الحدیث"، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.
 {{حدیث}}
+[[رده:علوم حدیث]][[رده:اصطلاحات حدیثی]]

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
-«دانشی که به بررسی متن حدیث می پردازد و با ارائه مبانی و سیر منطقی فهم آن، ما را به مقصود اصلی گوینده حدیث نزدیک می گرداند.»
+«دانشی که به بررسی متن [[حدیث]] می پردازد و با ارائه مبانی و سیر منطقی فهم آن، ما را به مقصود اصلی گوینده حدیث نزدیک می گرداند.»
 ==تعریف فقه الحدیث==
-حدیث پژوهان از دیرباز، اصطلاح فقه الحدیث را برای فهم حدیث به کار برده اند. فقه الحدیث ترکیبی از معنای لغوی فقه و معنای اصطلاحی حدیث است. فقه در لغت به معنای فهم عمیق و دقیق است و حدیث در اصطلاح، به سخن، رفتار و تقریر معصوم و یا حکایت این امور گفته می شود و منظور از ترکیب این دو، فهم درست و ژرف از گفتار و کردار معصومان است. به سخن دیگر فقه الحدیث به احادیث فقهی اختصاص ندارد و معنای اصطلاحی فقه در اینجا مقصود نیست. فقیهان معاصر شیعه<ref> ر. ک: منیه الطلب، [میرزا] حسین نایینی، ج 3، ص 377؛ الخمس، سید کاظم حائری، ص 715؛ الاجتهاد و التقلید، ص 48؛ امام خمینی؛ الصلاه، ج 2، ص 49 آیت لله خویی؛ الطهاره الکبیره، سید مصطفی خمینی، ج 1، ص 279.</ref> و بسیاری از عالمان اهل سنت این ترکیب را به کاربرده اند.
+حدیث پژوهان از دیرباز، اصطلاح فقه الحدیث را برای فهم [[حدیث]] به کار برده اند. فقه الحدیث ترکیبی از معنای لغوی فقه و معنای اصطلاحی حدیث است. فقه در لغت به معنای فهم عمیق و دقیق است و حدیث در اصطلاح، به سخن، رفتار و تقریر [[معصوم]] و یا حکایت این امور گفته می شود و منظور از ترکیب این دو، فهم درست و ژرف از گفتار و کردار معصومان است. به سخن دیگر فقه الحدیث به احادیث فقهی اختصاص ندارد و معنای اصطلاحی [[فقه]] در اینجا مقصود نیست. فقیهان معاصر [[شیعه]]<ref> ر. ک: منیه الطلب، [میرزا] حسین نایینی، ج ۳، ص ۳۷۷؛ الخمس، سید کاظم حائری، ص ۷۱۵؛ الاجتهاد و التقلید، ص ۴۸؛ امام خمینی؛ الصلاه، ج ۲، ص ۴۹ آیت لله خویی؛ الطهاره الکبیره، سید مصطفی خمینی، ج ۱، ص ۲۷۹.</ref> و بسیاری از عالمان [[اهل سنت]] این ترکیب را به کار برده اند.
-با توجه به آنچه گفته شد و در احادیث بدان راهنمایی شده است، می توان فقه الحدیث را چنین تعریف کرد: «دانشی که به بررسی متن حدیث می پردازد و باارائه مبانی و سیر منطقی فهم آن، ما را به مقصود اصلی گوینده حدیث نزدیک می گرداند.»
 ==اهمیت فقه الحدیث==
-فقه الحدیث مهم ترین دانش حدیثی و سودمند ترین و کاراترینِِ آنهاست و هدف دیگر دانشهای حدیث، یاری رساندن به این دانش است. اگر چه همه این دانشها با تمام شاخه های فرعی خود مهم و ضروری اند، اما آنچه مستقیماً با مقصود اصلی حدیث، یعنی بهره گیری از آن در دیگر علوم الهی و انسانی و به صحنه عمل در آوردن و تحقق بخشیدن آن در زندگی و گفتار و رفتار دینی، مرتبط است، دانش «فقه الحدیث» است که اگر درست به کار بسته شود و مسیر منطقی آن به تمام و کمال پیموده شود، ما را به مفهوم حقیقی حدیث نزدیک می کند. بر این اساس، کامیابی در این شاخه می تواند کوششهای ما را در دیگر گونه های علوم حدیثی با ثمر سازد و حدیث پژوه را از زیباییهای کلام اهل بیت بهره مند و در لذتهای فهم حدیث غوطه ور کند. امام صادق علیه السلام می فرماید: «حدیثٌ تَدْریهِ خیرٌ من ألفٍ تَرْویهِ» <ref>  معانی الأخبار، ص 2، ح 3.</ref>یک حدیث را خوب بفهمی، بهتر از آن است که هزار حدیث نقل کنی. همان امام همام می فرماید:«أنتُم أَفقَهُ النّاسِ إذا عَرَفتُم مَعانیَ کلامِنا». <ref> معانی الأخبار، ص 1،ج 1.</ref> شما هرگاه معانی سخنان ما را بدانید، فقیه ترین مردم خواهید بود
+فقه الحدیث مهم ترین دانش حدیثی و سودمند ترین و کاراترین آنهاست و هدف دیگر دانشهای حدیث، یاری رساندن به این دانش است. اگر چه همه این دانشها با تمام شاخه های فرعی خود مهم و ضروری اند، اما آنچه مستقیماً با مقصود اصلی حدیث، یعنی بهره گیری از آن در دیگر علوم الهی و انسانی و به صحنه عمل در آوردن و تحقق بخشیدن آن در زندگی و گفتار و رفتار دینی، مرتبط است، دانش «فقه الحدیث» است که اگر درست به کار بسته شود و مسیر منطقی آن به تمام و کمال پیموده شود، ما را به مفهوم حقیقی حدیث نزدیک می کند.
-== منابع فقه الحدیث==
+بر این اساس، کامیابی در این شاخه می تواند کوششهای ما را در دیگر گونه های [[علوم حدیث|علوم حدیثی]] با ثمر سازد و حدیث پژوه را از زیباییهای کلام [[اهل البیت|اهل بیت]] بهره مند و در لذتهای فهم حدیث غوطه ور کند. [[امام صادق علیه السلام|امام صادق]] علیه السلام می فرماید: «حدیثٌ تَدْریهِ خیرٌ من ألفٍ تَرْویهِ»<ref>  معانی الأخبار، ص ۲، ح ۳.</ref> یک حدیث را خوب بفهمی، بهتر از آن است که هزار حدیث نقل کنی. همان امام همام می فرماید: «أنتُم أَفقَهُ النّاسِ إذا عَرَفتُم مَعانیَ کلامِنا».<ref> معانی الأخبار، ص ۱، ح۱.</ref> شما هرگاه معانی سخنان ما را بدانید، فقیه ترین مردم خواهید بود.
-محدثات شیعه و سنی تلاشهای فراوانی در جهت ابهام زدایی و تبیین روایات انجام داده اند.  این کوششها از شرحهای ساده بر یک حدیث در سالهای آغازین صدور احادیث آغاز می شود وبه شرحهای بسیار بزرگ و مفصّل در قرنهای بعد منجر می شود. در حوزه فقه الحدیث علاوه بر این منابع کتابها و رسائلی نیز وجود دارد که به بررسی قواعد و روشهای فهم روایات میپردازد
 ===منابع فقه الحدیث شیعه===
-کتابها و رسائلی که به شرح احادیث پیشوایان شیعه پرداخته اند فراوان هستند برخی از مهمترین آنها عبارتند از [[معانی الاخبار]] [[شیخ صدوق]], [[روضه المتقین]]  [[محمد تقی مجلسی]] و   [[الوافی]] [[فیض کاشانی]] و [[بحار الانوار]] [[محمد باقر مجلسی]].
+کتابها و رسائلی که به شرح احادیث پیشوایان شیعه پرداخته اند فراوان هستند. برخی از مهمترین آنها عبارتند از: «[[معانی الاخبار]]» [[شیخ صدوق]]، «[[روضه المتقین|روضة المتقین]]» [[محمد تقی مجلسی|محمدتقی مجلسی]]، «[[الوافی]]» [[فیض کاشانی]] و «[[بحار الانوار]]» [[محمد باقر مجلسی|محمدباقر مجلسی]].
-همچنین برخی از اولین کتابهای مستقلی که دانشمندان شیعه در مورد مبانی و قواعد فقه الحدیث نگاشته اند عبارتند از
-درایه [[شهید ثانی]] و [[الرواشح السماویه]] [[میرداماد]]
+همچنین برخی از اولین کتابهای مستقلی که دانشمندان شیعه در مورد مبانی و قواعد فقه الحدیث نگاشته اند عبارتند از «درایه» [[شهید ثانی]] و «[[الرواشح السماویه]]» [[میرداماد]].
 ==پانویس==
@@ سطر ۲۲: / سطر ۲۵: @@
 ==منابع==
-#درسنامه فهم حدیث، مسعودی، عبدالهادی، قم: آستانه مقدسه قم،انتشارات زائر، 1389.
+*درسنامه فهم حدیث، مسعودی، عبدالهادی، قم: آستانه مقدسه قم، انتشارات زائر، ۱۳۸۹.
 {{حدیث}}
 [[رده:علوم حدیث]]

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
-«دانشی که به بررسی متن حدیث می پردازد و باارائه مبانی و سیر منطقی فهم آن، ما را به مقصود اصلی گوینده حدیث نزدیک می گرداند.»
+«دانشی که به بررسی متن حدیث می پردازد و با ارائه مبانی و سیر منطقی فهم آن، ما را به مقصود اصلی گوینده حدیث نزدیک می گرداند.»
 ==تعریف فقه الحدیث==
@@ سطر ۱۱: / سطر ۱۱: @@
 محدثات شیعه و سنی تلاشهای فراوانی در جهت ابهام زدایی و تبیین روایات انجام داده اند.  این کوششها از شرحهای ساده بر یک حدیث در سالهای آغازین صدور احادیث آغاز می شود وبه شرحهای بسیار بزرگ و مفصّل در قرنهای بعد منجر می شود. در حوزه فقه الحدیث علاوه بر این منابع کتابها و رسائلی نیز وجود دارد که به بررسی قواعد و روشهای فهم روایات میپردازد
-'''منابع فقه الحدیث شیعه'''
+===منابع فقه الحدیث شیعه===
 کتابها و رسائلی که به شرح احادیث پیشوایان شیعه پرداخته اند فراوان هستند برخی از مهمترین آنها عبارتند از [[معانی الاخبار]] [[شیخ صدوق]], [[روضه المتقین]]  [[محمد تقی مجلسی]] و   [[الوافی]] [[فیض کاشانی]] و [[بحار الانوار]] [[محمد باقر مجلسی]].
@@ سطر ۲۲: / سطر ۲۲: @@
 ==منابع==
-#درسنامه فهم حدیث, مسعودی، عبدالهادی, قم: آستانه مقدسه قم،انتشارات زائر، 1389.
+#درسنامه فهم حدیث، مسعودی، عبدالهادی، قم: آستانه مقدسه قم،انتشارات زائر، 1389.

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۷ نوامبر ۲۰۱۵، ساعت ۰۷:۵۹
سطر ۱:		سطر ۱:
		+	«دانشی که به بررسی متن حدیث می پردازد و باارائه مبانی و سیر منطقی فهم آن، ما را به مقصود اصلی گوینده حدیث نزدیک می گرداند.»
		+
	==تعریف فقه الحدیث==		==تعریف فقه الحدیث==
	حدیث پژوهان از دیرباز، اصطلاح فقه الحدیث را برای فهم حدیث به کار برده اند. فقه الحدیث ترکیبی از معنای لغوی فقه و معنای اصطلاحی حدیث است. فقه در لغت به معنای فهم عمیق و دقیق است و حدیث در اصطلاح، به سخن، رفتار و تقریر معصوم و یا حکایت این امور گفته می شود و منظور از ترکیب این دو، فهم درست و ژرف از گفتار و کردار معصومان است. به سخن دیگر فقه الحدیث به احادیث فقهی اختصاص ندارد و معنای اصطلاحی فقه در اینجا مقصود نیست. فقیهان معاصر شیعه<ref> ر. ک: منیه الطلب، [میرزا] حسین نایینی، ج 3، ص 377؛ الخمس، سید کاظم حائری، ص 715؛ الاجتهاد و التقلید، ص 48؛ امام خمینی؛ الصلاه، ج 2، ص 49 آیت لله خویی؛ الطهاره الکبیره، سید مصطفی خمینی، ج 1، ص 279.</ref> و بسیاری از عالمان اهل سنت این ترکیب را به کاربرده اند.		حدیث پژوهان از دیرباز، اصطلاح فقه الحدیث را برای فهم حدیث به کار برده اند. فقه الحدیث ترکیبی از معنای لغوی فقه و معنای اصطلاحی حدیث است. فقه در لغت به معنای فهم عمیق و دقیق است و حدیث در اصطلاح، به سخن، رفتار و تقریر معصوم و یا حکایت این امور گفته می شود و منظور از ترکیب این دو، فهم درست و ژرف از گفتار و کردار معصومان است. به سخن دیگر فقه الحدیث به احادیث فقهی اختصاص ندارد و معنای اصطلاحی فقه در اینجا مقصود نیست. فقیهان معاصر شیعه<ref> ر. ک: منیه الطلب، [میرزا] حسین نایینی، ج 3، ص 377؛ الخمس، سید کاظم حائری، ص 715؛ الاجتهاد و التقلید، ص 48؛ امام خمینی؛ الصلاه، ج 2، ص 49 آیت لله خویی؛ الطهاره الکبیره، سید مصطفی خمینی، ج 1، ص 279.</ref> و بسیاری از عالمان اهل سنت این ترکیب را به کاربرده اند.

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۷ نوامبر ۲۰۱۵، ساعت ۰۶:۵۰
سطر ۱۷:		سطر ۱۷:
	==پانویس==		==پانویس==
	<references />		<references />
		+
		+	==منابع==
		+
		+	#درسنامه فهم حدیث, مسعودی، عبدالهادی, قم: آستانه مقدسه قم،انتشارات زائر، 1389.

→ نسخهٔ قدیمی‌تر	نسخهٔ ‏۱۷ نوامبر ۲۰۱۵، ساعت ۰۷:۵۹
(بدون تفاوت)