فطرت - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Mohammadi: /* نقش تربیتى فطرت */

2026-03-11T11:29:27Z

‏نقش تربیتى فطرت

Mohammadi: /* فطرت در قرآن و روایات */

2026-03-11T11:00:48Z

‏فطرت در قرآن و روایات

Mohammadi: /* فطرت در قرآن و روایات */

2026-03-11T11:00:19Z

‏فطرت در قرآن و روایات

Mohammadi در ‏۱۱ مارس ۲۰۲۶، ساعت ۱۰:۴۶

2026-03-11T10:46:56Z

Zamani: افزودن الگوی قرآن

2025-05-07T12:08:38Z

افزودن الگوی قرآن

Aghajani در ‏۱۹ فوریهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۱۱:۵۲

2020-02-19T11:52:14Z

مهدی موسوی: ویرایش

2020-01-28T11:07:26Z

ویرایش

نمایش تغییرات

مهدی موسوی در ‏۲۸ ژانویهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۰۸:۴۲

2020-01-28T08:42:04Z

نمایش تغییرات

سید مهدی خدایی: 8پروژه: رتبه بندی، اولویت بندی ، سنجش کیفی

2019-12-24T07:26:10Z

8پروژه: رتبه بندی، اولویت بندی ، سنجش کیفی

Aghajani در ‏۲۲ سپتامبر ۲۰۱۹، ساعت ۰۶:۴۸

2019-09-22T06:48:41Z

@@ سطر ۷۹: / سطر ۷۹: @@
 همانطور که گفته شد امور فطرى بالقوه و ضعیف هستند و به کمک عواملى بالفعل و قوى مى شوند و عواملى نیز مى توانند آن ها را خاموش یا منحرف سازند. معلمان، مربیان و مسئولان تربیت و تبلیغ از جمله مدیران و برنامه ریزان صدا و سیما با مطالعه و آگاهى از عوامل تقویت و تضعیف امور فطرى مى توانند براى رسیدن به آرمان هاى تربیتى از ابزار مهم و قوى فطرت استفاده کرده و در طراحى و برنامه ریزى براى تربیت افراد با بصیرت بیشترى اقدام نمایند. البته با توجه به تنوع فطریات، این مساله ساحت هاى گوناگونى خواهد داشت اما بحث ما درباره فطرت خداشناسى است. ذیلا به برخى از موانع شکوفائى فطرت اشاره مى کنیم.
-#یکى از موانع شکوفائى فطرت خداجوى انسان، آلودگى روح به [[گناه|گناهان]] است. اصولا آلودگى گناهان دل را از خدا دور مى کند و پاکى و لطافت نخستین آن را از بین مى برد. فطرت چنین انسانى نمى تواند شکوفا شود. همچنین آلوده بودن محیط و غرق شدن جامعه در شهوت‌پرستى و هواى نفس، تحریک شهوات و تن پرورى و حیوان صفتى از عوامل انحراف و یا بى اثر شدن فطرت الهى انسان است. [[مرتضی مطهری|استاد مطهرى]] مى نویسد: «این‌ها با هر گونه احساس تعالى اعم از مذهبى یا اخلاقى یا علمى یا هنرى منافات دارد، آدم [[شهوت رانی|شهوت]] پرست  حتى احساس [[عزت]] و شرافت و سیادت و شهامت و شجاعت را از دست مى دهد و اسیر شهوت مى شود و جاذبه هاى معنوى او را نمى کشد همان طور که خداوند مى فرماید: {{متن قرآن|«إِنَّ اللَّهَ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الْفَاسِقِينَ»}}<ref>[[آیه 6 سوره منافقون|سوره منافقون، آیه ۶.]]</ref><ref>همان، ص ۴۰۵.</ref>
+#یکى از موانع شکوفائى فطرت خداجوى انسان، آلودگى روح به [[گناه|گناهان]] است. اصولا آلودگى گناهان دل را از خدا دور مى کند و پاکى و لطافت نخستین آن را از بین مى برد. فطرت چنین انسانى نمى تواند شکوفا شود. همچنین آلوده بودن محیط و غرق شدن جامعه در شهوت‌پرستى و هواى نفس، تحریک شهوات و تن پرورى و حیوان صفتى از عوامل انحراف و یا بى اثر شدن فطرت الهى انسان است. [[مرتضی مطهری|استاد مطهرى]] مى نویسد: «این‌ها با هر گونه احساس تعالى اعم از مذهبى یا اخلاقى یا علمى یا هنرى منافات دارد، آدم [[شهوت رانی|شهوت]] پرست  حتى احساس [[عزت]] و شرافت و سیادت و شهامت و شجاعت را از دست مى دهد و اسیر شهوت مى شود و جاذبه هاى معنوى او را نمى کشد همان طور که خداوند مى فرماید: {{متن قرآن|«إِنَّ اللَّهَ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الْفَاسِقِينَ»}}<ref>[[آیه 6 سوره منافقون|سوره منافقون، آیه ۶.]]</ref><ref>همان، ص ۴۰۵.</ref>.
 #عامل دیگرى که ممکن است مانع هدایت فطرى انسان شود، محیط نامناسب است. در جامعه اى که عقیده رسمى، ماتریالیسم است، شنیدن نداى فطرت و پاسخ درست  به آن، مانند حرکت  برخلاف جهت رودخانه است و ممکن است  باعث از دست دادن موقعیت هاى اجتماعى شود.
 #بیان نادرست مفاهیم [[دین]] به صورت ایجاد تصور نامعقول و غیرعلمى از خدا و صفات او یا ایجاد تعارض میان دین و سایر فطریات و تمایلات طبیعى بشر نیز از عوامل سرکوبى فطرت مذهبى است.<ref>همان جا و همچنین ر.ک: فطرت در قرآن، پیشین، ص ۳۹۱-۴۰۲.</ref>

@@ سطر ۲۹: / سطر ۲۹: @@
 به جز آیه فطرت و آیه میثاق از آیات متعدد دیگرى نیز مى توان بحث فطرت را استفاده کرد، مانند ۱۰/[[سوره ابراهیم]] - ۲۵/[[سوره لقمان]] - ۱۳۸/[[سوره بقره]] - آیات تذکر مانند ۵۴/[[سوره مدثر]] - ۲۱/[[سوره غاشیه]] - ۵۵/[[سوره ذاریات]] و... - آیات نسیان مانند ۱۹/[[سوره حشر]] و همچنین ۶۵/[[سوره عنکبوت]] - ۳۳/[[سوره لقمان]] - ۵۳/[[سوره نحل]] - ۱۷۷/[[سوره آل عمران]] و... .
-ج- در [[نهج البلاغه]] آمده است: «{{متن حدیث|... لَمَّا بَدَّلَ أَكْثَرُ خَلْقِهِ عَهْدَ اللَّهِ إِلَيْهِمْ فَجَهِلُوا حَقَّهُ وَ اتَّخَذُوا الْأَنْدَادَ مَعَهُ وَ اجْتَالَتْهُمُ الشَّيَاطِينُ عَنْ مَعْرِفَتِهِ وَ اقْتَطَعَتْهُمْ عَنْ عِبَادَتِهِ فَبَعَثَ فِيهِمْ رُسُلَهُ وَ وَاتَرَ إِلَيْهِمْ أَنْبِيَاءَهُ لِيَسْتَأْدُوهُمْ مِيثَاقَ فِطْرَتِهِ وَ يُذَكِّرُوهُمْ مَنْسِيَّ نِعْمَتِهِ ...<ref>[https://ahlolbait.com/content/13864/%D8%AE%D8%B7%D8%A8%D9%87-1-%D9%86%D9%87%D8%AC-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87 نهج البلاغه، خطبه اول.]</ref>؛ ... و این هنگامى بود که بیشتر آفریدگان از فطرت خویش بگردیدند و طومار عهد درنوردیدند و حق او را نشناختند و برابر او خدایانى ساختند و... پس هر چند گاه پیامبرانى فرستاد و به وسیله آنان به بندگان هشدار داد تا حق میثاق الست را بگذارند و نعمت فراموش کرده را بیاد آرند ...».
+ج- در [[نهج البلاغه]] آمده است: «{{متن حدیث|... لَمَّا بَدَّلَ أَكْثَرُ خَلْقِهِ عَهْدَ اللَّهِ إِلَيْهِمْ فَجَهِلُوا حَقَّهُ وَ اتَّخَذُوا الْأَنْدَادَ مَعَهُ وَ اجْتَالَتْهُمُ الشَّيَاطِينُ عَنْ مَعْرِفَتِهِ وَ اقْتَطَعَتْهُمْ عَنْ عِبَادَتِهِ فَبَعَثَ فِيهِمْ رُسُلَهُ وَ وَاتَرَ إِلَيْهِمْ أَنْبِيَاءَهُ لِيَسْتَأْدُوهُمْ مِيثَاقَ فِطْرَتِهِ وَ يُذَكِّرُوهُمْ مَنْسِيَّ نِعْمَتِهِ ...}}<ref>[https://ahlolbait.com/content/13864/%D8%AE%D8%B7%D8%A8%D9%87-1-%D9%86%D9%87%D8%AC-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87 نهج البلاغه، خطبه اول.]</ref>؛ ... و این هنگامى بود که بیشتر آفریدگان از فطرت خویش بگردیدند و طومار عهد درنوردیدند و حق او را نشناختند و برابر او خدایانى ساختند و... پس هر چند گاه پیامبرانى فرستاد و به وسیله آنان به بندگان هشدار داد تا حق میثاق الست را بگذارند و نعمت فراموش کرده را بیاد آرند ...».
 از عبارت «لیستادوهم میثاق فطرته» استفاده مى شود که کار [[پیامبران]] ایجاد خداشناسى و خداجوئى در انسان نیست. آن ها نمى خواهند انسان را خداشناس کنند بلکه میثاق فطرى انسان را که از آن غافل شده است به او یادآورى مى کنند و او را به آنچه در درون دارد، رهنمون مى شوند.

@@ سطر ۲۳: / سطر ۲۳: @@
 آنچه در این آیه مبهم است، زمان، مکان و کیفیت این گواهى است و این که بنى‌آدمى که از آن ها میثاق گرفته شده در چه مرحله اى از خلقت  بوده اند. برخى از مفسران [[آیه]] را از [[متشابهات]] دانسته اند و [[تفسیر قرآن|تفسیر]] آن را به اهلش واگذاشته اند. بعضى دیگر وجوه متعددى را مطرح کرده اند (چون تفصیل مطلب با هدف این مقاله متناسب نیست از نقل آن مى پرهیزیم).
-با مراجعه به روایات رسیده از [[امامان معصوم]] علیهم‌السلام ذیل این آیه مى توانیم آن را همسو با آیه فطرت و دلیل بر سرشت  خداجوئى انسان قرار دهیم. [[زرارة بن اعین|زراره]]، راوى معروف روایتى از [[امام صادق|امام جعفر صادق]] علیه‌السلام نقل کرده است که این آیه را به قرار دادن [[معرفت]] در قلب هاى بنى‌آدم تفسیر کرده است: «... قال ثبت المعرفة فى قلوبهم...».<ref>محمدباقر المجلسى، [[بحارالانوار]]، داراحیاء التراث العربى، بیروت، چاپ دوم، ۱۴۰۳، ج ۳، ص ۲۸۰، حدیث ۱۶.</ref>
+با مراجعه به روایات رسیده از [[امامان معصوم]] علیهم‌السلام ذیل این آیه مى توانیم آن را همسو با آیه فطرت و دلیل بر سرشت  خداجوئى انسان قرار دهیم. [[زرارة بن اعین|زراره]]، راوى معروف روایتى از [[امام صادق|امام جعفر صادق]] علیه‌السلام نقل کرده است که این آیه را به قرار دادن [[معرفت]] در قلب هاى بنى‌آدم تفسیر کرده است: {{متن حدیث|«... قال ثبت المعرفة فى قلوبهم...»}}<ref>محمدباقر المجلسى، [[بحارالانوار]]، داراحیاء التراث العربى، بیروت، چاپ دوم، ۱۴۰۳، ج ۳، ص ۲۸۰، حدیث ۱۶.</ref>.
-از سوى دیگر از [[امام باقر|امام محمدباقر]] علیه‌السلام نیز در تفسیر آیه فطرت چنین نقل شده است: «فطرهم على معرفته انه ربهم...».<ref>همان، حدیث ۱۳.</ref> از این دو روایت استفاده مى شود که مفاد آیه میثاق همان مفاد آیه فطرت است و منظور آیه میثاق از این تعبیرات، معرفت فطرى انسان به خالق خویش است. روایت هاى دیگرى نیز این نظریه را تایید مى کند.<ref>همان، ص ۲۷۸، حدیث ۷ و همچنین ر.ک: محمد بن یعقوب کلینى، اصول کافى، المکتبة الاسلامیة، تهران، ۱۳۸۸، ج ۲، ص ۱۰، حدیث ۲.</ref>
+از سوى دیگر از [[امام باقر|امام محمدباقر]] علیه‌السلام نیز در تفسیر آیه فطرت چنین نقل شده است: {{متن حدیث|«فطرهم على معرفته انه ربهم...»}}<ref>همان، حدیث ۱۳.</ref>. از این دو روایت استفاده مى شود که مفاد آیه میثاق همان مفاد آیه فطرت است و منظور آیه میثاق از این تعبیرات، معرفت فطرى انسان به خالق خویش است. روایت هاى دیگرى نیز این نظریه را تایید مى کند.<ref>همان، ص ۲۷۸، حدیث ۷ و همچنین ر.ک: محمد بن یعقوب کلینى، اصول کافى، المکتبة الاسلامیة، تهران، ۱۳۸۸، ج ۲، ص ۱۰، حدیث ۲.</ref>
 به جز آیه فطرت و آیه میثاق از آیات متعدد دیگرى نیز مى توان بحث فطرت را استفاده کرد، مانند ۱۰/[[سوره ابراهیم]] - ۲۵/[[سوره لقمان]] - ۱۳۸/[[سوره بقره]] - آیات تذکر مانند ۵۴/[[سوره مدثر]] - ۲۱/[[سوره غاشیه]] - ۵۵/[[سوره ذاریات]] و... - آیات نسیان مانند ۱۹/[[سوره حشر]] و همچنین ۶۵/[[سوره عنکبوت]] - ۳۳/[[سوره لقمان]] - ۵۳/[[سوره نحل]] - ۱۷۷/[[سوره آل عمران]] و... .
-ج- در [[نهج البلاغه]] آمده است: «لما بدل اکثر خلقه عهدالله الیهم فجهلوا حقه واتخذوا الانداد معه و... فبعث فیهم رسله و واتر الیهم انبیائه لیستادوهم میثاق فطرته و یذکروهم منسى نعمته...».<ref>[[نهج البلاغه]]، دکتر صبحى صالح، بیروت، چاپ اول، ۱۳۸۷ ق، ص ۴۳، خطبه اول.</ref> (و این هنگامى بود که بیشتر آفریدگان از فطرت خویش بگردیدند و طومار عهد درنوردیدند و حق او را نشناختند و برابر او خدایانى ساختند و... پس هر چند گاه پیامبرانى فرستاد و به وسیله آنان به بندگان هشدار داد تا حق میثاق الست را بگذارند و نعمت فراموش کرده را بیاد آرند).
+ج- در [[نهج البلاغه]] آمده است: «{{متن حدیث|... لَمَّا بَدَّلَ أَكْثَرُ خَلْقِهِ عَهْدَ اللَّهِ إِلَيْهِمْ فَجَهِلُوا حَقَّهُ وَ اتَّخَذُوا الْأَنْدَادَ مَعَهُ وَ اجْتَالَتْهُمُ الشَّيَاطِينُ عَنْ مَعْرِفَتِهِ وَ اقْتَطَعَتْهُمْ عَنْ عِبَادَتِهِ فَبَعَثَ فِيهِمْ رُسُلَهُ وَ وَاتَرَ إِلَيْهِمْ أَنْبِيَاءَهُ لِيَسْتَأْدُوهُمْ مِيثَاقَ فِطْرَتِهِ وَ يُذَكِّرُوهُمْ مَنْسِيَّ نِعْمَتِهِ ...<ref>[https://ahlolbait.com/content/13864/%D8%AE%D8%B7%D8%A8%D9%87-1-%D9%86%D9%87%D8%AC-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87 نهج البلاغه، خطبه اول.]</ref>؛ ... و این هنگامى بود که بیشتر آفریدگان از فطرت خویش بگردیدند و طومار عهد درنوردیدند و حق او را نشناختند و برابر او خدایانى ساختند و... پس هر چند گاه پیامبرانى فرستاد و به وسیله آنان به بندگان هشدار داد تا حق میثاق الست را بگذارند و نعمت فراموش کرده را بیاد آرند ...».
 از عبارت «لیستادوهم میثاق فطرته» استفاده مى شود که کار [[پیامبران]] ایجاد خداشناسى و خداجوئى در انسان نیست. آن ها نمى خواهند انسان را خداشناس کنند بلکه میثاق فطرى انسان را که از آن غافل شده است به او یادآورى مى کنند و او را به آنچه در درون دارد، رهنمون مى شوند.
@@ سطر ۳۶: / سطر ۳۶: @@
 محتواى کلى این [[احادیث]]  شریف این است که لقت  خاصى که خداوند انسان را بر آن آفرید، توحید یا اسلام و یا... است  یعنى انسان به گونه اى آفریده شده است که با این مسائل بیگانه نیست و اگر در شرایط مساعد قرار گیرد و آن فطرت الهى بالفعل شود، این معارف را مى یابد. البته مى توان گفت این روایات هر یک مصداقى از مصادیق فطرت را بیان کرده اند؛ پس این موارد با یکدیگر منافاتى نداشته، قابل جمعند؛ به این معنى که همه این موارد در خلقت انسان نهاده شده است.<ref>امام خمینى، شرح چهل حدیث، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینى، چاپ سوم، تهران، ۱۳۷۲، ص ۱۷۹-۱۸۷.</ref>
 ==اثبات فطرت==

@@ سطر ۱۱: / سطر ۱۱: @@
 ==فطرت در قرآن و روایات==
-الف- [[آیه فطرت]] ([[سوره روم]]/۳۰): {{متن قرآن|«فَأَقِمْ وَجْهَكَ لِلدِّينِ حَنِيفًا فِطْرَتَ اللَّهِ الَّتِي فَطَرَ النَّاسَ عَلَيْهَا لَا تَبْدِيلَ لِخَلْقِ اللَّهِ ذَٰلِكَ الدِّينُ الْقَيِّمُ وَلَٰكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُونَ»}}؛ پس روى خویش را به سوى دین یکتاپرستى فرا دار در حالى که از همه کیش ها روى برتافته و حق گراى باشى به همان فطرتى که خدا مردم را بر آن آفریده است. آفرینش خداى - فطرت توحید - را دگرگونى نیست. این است دین راست و استوار ولى بیشتر مردم نمى دانند.
+الف- [[آیه فطرت]]: «{{متن قرآن|فَأَقِمْ وَجْهَكَ لِلدِّينِ حَنِيفًا فِطْرَتَ اللَّهِ الَّتِي فَطَرَ النَّاسَ عَلَيْهَا لَا تَبْدِيلَ لِخَلْقِ اللَّهِ ذَٰلِكَ الدِّينُ الْقَيِّمُ وَلَٰكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُونَ}}<ref>[[آیه 30 سوره روم|سوره روم، آیه ۳۰.]]</ref>؛ پس روى خویش را به سوى دین یکتاپرستى فرا دار در حالى که از همه کیش ها روى برتافته و حق گراى باشى به همان فطرتى که خدا مردم را بر آن آفریده است. آفرینش خداى - فطرت توحید - را دگرگونى نیست. این است دین راست و استوار ولى بیشتر مردم نمى دانند».
 در این آیه فطرت خداجوى بشر و بعضى از ویژگى هاى آن بیان شده است. طبق این آیه، یکتاپرستى و خداجوئى جزء آفرینش انسان ها است و طبیعت انسان اقتضا مى کند تا در برابر مبداء غیبى که ایجاد، بقا و سعادت او را به دست دارد، خضوع کند و شئون زندگیش را با قوانین واقعى جارى در عالم هستى، هماهنگ نماید. دین فطرى که مورد تاکید [[قرآن]] و سایر کتب آسمانى است، همان خضوع و همین هماهنگى است.<ref>سید محمدحسین طباطبائى، المیزان فى تفسیر القرآن، اسماعیلیان، قم، چاپ دوم، ۱۳۹۰، ج ۸، ص ۲۹۹.</ref>
@@ سطر ۱۷: / سطر ۱۷: @@
 همچنین طبق این آیه، همراهى و ملازمت انسان با آفرینش و خلقت  خود، - همان آفرینشى که خداوند همه انسان ها را بر آن نوع آفریده است - با توجه کامل به [[دین]] مساوى و برابر است.<ref>عبدالله جوادى آملى، تفسیر موضوعى قرآن، مرکز نشر اسراء، قم، چاپ نخست، ۱۳۷۸، ج ۱۲، (فطرت در قرآن) ص ۲۸.</ref> دینى که خداوند توجه به آن را از ما مى خواهد، تشریع مبتنى بر تکوین است.
-ب- [[آيه ميثاق|آیه میثاق]] ([[سوره اعراف]]/۱۷۲-۱۷۳): {{متن قرآن|«وَإِذْ أَخَذَ رَبُّكَ مِنْ بَنِي آدَمَ مِنْ ظُهُورِهِمْ ذُرِّيَّتَهُمْ وَأَشْهَدَهُمْ عَلَىٰ أَنْفُسِهِمْ أَلَسْتُ بِرَبِّكُمْ قَالُوا بَلَىٰ ۛ شَهِدْنَا ۛ أَنْ تَقُولُوا يَوْمَ الْقِيَامَةِ إِنَّا كُنَّا عَنْ هَٰذَا غَافِلِينَ * أَوْ تَقُولُوا إِنَّمَا أَشْرَكَ آبَاؤُنَا مِنْ قَبْلُ وَكُنَّا ذُرِّيَّةً مِنْ بَعْدِهِمْ أَفَتُهْلِكُنَا بِمَا فَعَلَ الْمُبْطِلُونَ»}}؛ و (یاد کن) آنگاه که پروردگار تو از فرزندان آدم، از پشت هاى ایشان فرزندانشان را گرفت و آنان را بر خودشان گواه کرد؛ (گفت:) آیا من پروردگار شما نیستم؟ گفتند: چرا، گواه شدیم؛ (و این گواهى را گرفتیم) تا روز رستاخیز نگویید که ما از آن بى خبر بودیم یا نگویید که پدران ما از پیش شرک آوردند و ما فرزندانى از پس آنان بودیم، آیا ما را به سزاى آنچه کجروان و تبه کاران - کافران - کردند، هلاک مى کنى؟!
+ب- [[آيه ميثاق|آیه میثاق]]: «{{متن قرآن|{{آیه|7|172}} 💠<ref>[[آیه 172 سوره اعراف|سوره اعراف، آیه ۱۷۲.]]</ref> {{آیه|7|173}}<ref>[[آیه 173 سوره اعراف|همان، آیه ۱۷۳.]]</ref>}}؛ و (یاد کن) آنگاه که پروردگار تو از فرزندان آدم، از پشت هاى ایشان فرزندانشان را گرفت و آنان را بر خودشان گواه کرد؛ (گفت:) آیا من پروردگار شما نیستم؟ گفتند: چرا، گواه شدیم؛ (و این گواهى را گرفتیم) تا روز رستاخیز نگویید که ما از آن بى خبر بودیم یا نگویید که پدران ما از پیش شرک آوردند و ما فرزندانى از پس آنان بودیم، آیا ما را به سزاى آنچه کجروان و تبه کاران - کافران - کردند، هلاک مى کنى؟!».
 درباره این آیه، ابهامات و اظهارنظرهاى بسیارى وجود دارد و بحث هاى مفصلى مطرح شده است. ظاهر کلى آیه این است که خداوند براى اتمام حجت  بر انسان ها از آن ها بر ربوبیت  خویش عهد و میثاقى گرفته است تا کافران در [[قیامت]]، هیچ عذر و بهانه اى نداشته باشند.
@@ سطر ۷۸: / سطر ۷۸: @@
 همانطور که گفته شد امور فطرى بالقوه و ضعیف هستند و به کمک عواملى بالفعل و قوى مى شوند و عواملى نیز مى توانند آن ها را خاموش یا منحرف سازند. معلمان، مربیان و مسئولان تربیت و تبلیغ از جمله مدیران و برنامه ریزان صدا و سیما با مطالعه و آگاهى از عوامل تقویت و تضعیف امور فطرى مى توانند براى رسیدن به آرمان هاى تربیتى از ابزار مهم و قوى فطرت استفاده کرده و در طراحى و برنامه ریزى براى تربیت افراد با بصیرت بیشترى اقدام نمایند. البته با توجه به تنوع فطریات، این مساله ساحت هاى گوناگونى خواهد داشت اما بحث ما درباره فطرت خداشناسى است. ذیلا به برخى از موانع شکوفائى فطرت اشاره مى کنیم.
-#یکى از موانع شکوفائى فطرت خداجوى انسان، آلودگى روح به [[گناه|گناهان]] است. اصولا آلودگى گناهان دل را از خدا دور مى کند و پاکى و لطافت نخستین آن را از بین مى برد. فطرت چنین انسانى نمى تواند شکوفا شود. همچنین آلوده بودن محیط و غرق شدن جامعه در شهوت‌پرستى و هواى نفس، تحریک شهوات و تن پرورى و حیوان صفتى از عوامل انحراف و یا بى اثر شدن فطرت الهى انسان است. [[مرتضی مطهری|استاد مطهرى]] مى نویسد: «این‌ها با هر گونه احساس تعالى اعم از مذهبى یا اخلاقى یا علمى یا هنرى منافات دارد، آدم [[شهوت رانی|شهوت]] پرست  حتى احساس [[عزت]] و شرافت و سیادت و شهامت و شجاعت را از دست مى دهد و اسیر شهوت مى شود و جاذبه هاى معنوى او را نمى کشد همان طور که خداوند مى فرماید: {{متن قرآن|«إِنَّ اللَّهَ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الْفَاسِقِينَ»}}([[سوره منافقون]]/آیه۶).<ref>همان، ص ۴۰۵.</ref>
+#یکى از موانع شکوفائى فطرت خداجوى انسان، آلودگى روح به [[گناه|گناهان]] است. اصولا آلودگى گناهان دل را از خدا دور مى کند و پاکى و لطافت نخستین آن را از بین مى برد. فطرت چنین انسانى نمى تواند شکوفا شود. همچنین آلوده بودن محیط و غرق شدن جامعه در شهوت‌پرستى و هواى نفس، تحریک شهوات و تن پرورى و حیوان صفتى از عوامل انحراف و یا بى اثر شدن فطرت الهى انسان است. [[مرتضی مطهری|استاد مطهرى]] مى نویسد: «این‌ها با هر گونه احساس تعالى اعم از مذهبى یا اخلاقى یا علمى یا هنرى منافات دارد، آدم [[شهوت رانی|شهوت]] پرست  حتى احساس [[عزت]] و شرافت و سیادت و شهامت و شجاعت را از دست مى دهد و اسیر شهوت مى شود و جاذبه هاى معنوى او را نمى کشد همان طور که خداوند مى فرماید: {{متن قرآن|«إِنَّ اللَّهَ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الْفَاسِقِينَ»}}<ref>[[آیه 6 سوره منافقون|سوره منافقون، آیه ۶.]]</ref><ref>همان، ص ۴۰۵.</ref>
 #عامل دیگرى که ممکن است مانع هدایت فطرى انسان شود، محیط نامناسب است. در جامعه اى که عقیده رسمى، ماتریالیسم است، شنیدن نداى فطرت و پاسخ درست  به آن، مانند حرکت  برخلاف جهت رودخانه است و ممکن است  باعث از دست دادن موقعیت هاى اجتماعى شود.
 #بیان نادرست مفاهیم [[دین]] به صورت ایجاد تصور نامعقول و غیرعلمى از خدا و صفات او یا ایجاد تعارض میان دین و سایر فطریات و تمایلات طبیعى بشر نیز از عوامل سرکوبى فطرت مذهبى است.<ref>همان جا و همچنین ر.ک: فطرت در قرآن، پیشین، ص ۳۹۱-۴۰۲.</ref>

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۷ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۰۸
سطر ۱۱۰:		سطر ۱۱۰:
	\|رده= دارد		\|رده= دارد
	}}		}}
		+	{{قرآن}}

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ دسامبر ۲۰۱۹، ساعت ۰۷:۲۶
سطر ۱۱۱:		سطر ۱۱۱:
	[[رده:کلام]]		[[رده:کلام]]
	[[رده:انسان]]		[[رده:انسان]]
		+	[[رده: مقاله های مهم]]
		+
		+	{{سنجش کیفی
		+	\|سنجش=شده
		+	\|شناسه= خوب
		+	\|عنوان بندی مناسب= خوب
		+	\|کفایت منابع و پی نوشت ها= خوب
		+	\|رعایت سطح مخاطب عام= خوب
		+	\|رعایت ادبیات دانشنامه ای= خوب
		+	\|جامعیت= خوب
		+	\|رعایت اختصار= خوب
		+	\|سیر منطقی= متوسط
		+	\|کیفیت پژوهش= خوب
		+	\|رده= دارد
		+	}}

@@ سطر ۹۵: / سطر ۹۵: @@
 همانطور كه گفته شد امور فطرى بالقوه و ضعیف هستند و به كمك عواملى بالفعل و قوى مى شوند و عواملى نیز مى توانند آن ها را خاموش یا منحرف سازند. معلمان، مربیان و مسئولان تربیت و تبلیغ از جمله مدیران و برنامه ریزان صدا و سیما با مطالعه و آگاهى از عوامل تقویت و تضعیف امور فطرى مى توانند براى رسیدن به آرمان هاى تربیتى از ابزار مهم و قوى فطرت استفاده كرده و در طراحى و برنامه ریزى براى تربیت افراد با بصیرت بیشترى اقدام نمایند. البته با توجه به تنوع فطریات، این مساله ساحت هاى گوناگونى خواهد داشت اما بحث ما درباره فطرت خداشناسى است. ذیلا به برخى از موانع شكوفائى فطرت اشاره مى كنیم.
-# یكى از موانع شكوفائى فطرت خداجوى انسان، آلودگى روح به گناهان است. اصولا آلودگى گناهان دل را از خدا دور مى كند و پاكى و لطافت نخستین آن را از بین مى برد. فطرت چنین انسانى نمى تواند شكوفا شود. همچنین آلوده بودن محیط و غرق شدن جامعه در شهوت‌پرستى و هواى نفس، تحریك شهوات و تن پرورى و حیوان صفتى از عوامل انحراف و یا بى اثر شدن فطرت الهى انسان است. استاد مطهرى مى نویسد: «این‌ها با هر گونه احساس تعالى اعم از مذهبى یا اخلاقى یا علمى یا هنرى منافات دارد، آدم شهوت پرست  حتى احساس عزت و شرافت و سیادت و شهامت و شجاعت را از دست مى دهد و اسیر شهوت مى شود و جاذبه هاى معنوى او را نمى كشد همان طور كه خداوند مى فرماید: {{متن قرآن|«إِنَّ اللَّهَ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الْفَاسِقِينَ»}}.<ref>همان، ص 405.</ref>
+# یكى از موانع شكوفائى فطرت خداجوى انسان، آلودگى روح به گناهان است. اصولا آلودگى گناهان دل را از خدا دور مى كند و پاكى و لطافت نخستین آن را از بین مى برد. فطرت چنین انسانى نمى تواند شكوفا شود. همچنین آلوده بودن محیط و غرق شدن جامعه در شهوت‌پرستى و هواى نفس، تحریك شهوات و تن پرورى و حیوان صفتى از عوامل انحراف و یا بى اثر شدن فطرت الهى انسان است. استاد مطهرى مى نویسد: «این‌ها با هر گونه احساس تعالى اعم از مذهبى یا اخلاقى یا علمى یا هنرى منافات دارد، آدم شهوت پرست  حتى احساس عزت و شرافت و سیادت و شهامت و شجاعت را از دست مى دهد و اسیر شهوت مى شود و جاذبه هاى معنوى او را نمى كشد همان طور كه خداوند مى فرماید: {{متن قرآن|«إِنَّ اللَّهَ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الْفَاسِقِينَ»}}(سوره منافقون/آیه6).<ref>همان، ص 405.</ref>
 # عامل دیگرى كه ممكن است مانع هدایت فطرى انسان شود، محیط نامناسب است. در جامعه اى كه عقیده رسمى، ماتریالیسم است. شنیدن نداى فطرت و پاسخ درست  به آن، مانند حركت  برخلاف جهت رودخانه است و ممكن است  باعث از دست دادن موقعیت هاى اجتماعى شود.
 # بیان نادرست مفاهیم دین به صورت ایجاد تصور نامعقول و غیرعلمى از خدا و صفات او یا ایجاد تعارض میان دین و سایر فطریات و تمایلات طبیعى بشر نیز از عوامل سركوبى فطرت مذهبى است.<ref>همان جا و همچنین ر.ك: فطرت در قرآن، پیشین، ص 391-402.</ref>