فضل بن شاذان - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

مهدی موسوی در ‏۹ سپتامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۰۶

2025-09-09T15:06:18Z

نمایش تغییرات

Mohammadi در ‏۱۹ اکتبر ۲۰۲۰، ساعت ۱۷:۵۱

2020-10-19T17:51:05Z

Mohammadi: /* رابطه وی با دیگر مذاهب شیعه */

2020-10-19T17:34:39Z

‏رابطه وی با دیگر مذاهب شیعه

Mohammadi: /* گفتار دانشمندان درباره فضل */

2020-10-19T17:32:38Z

‏گفتار دانشمندان درباره فضل

Mohammadi: /* درک محضر چهار امام */

2020-10-19T17:28:39Z

‏درک محضر چهار امام

مهدی موسوی: ویرایش

2020-01-27T10:29:04Z

ویرایش

نمایش تغییرات

سید مهدی خدایی: پروژه2: سنجش کیفی

2019-06-28T04:49:29Z

پروژه2: سنجش کیفی

سید مهدی خدایی: تغییرات اساسی در عناوین و مطالب

2018-12-04T11:45:31Z

تغییرات اساسی در عناوین و مطالب

نمایش تغییرات

سید مهدی خدایی: درج الگوی رتبه بندی و اصلاح برخی کلمات

2018-10-03T09:37:16Z

درج الگوی رتبه بندی و اصلاح برخی کلمات

عربصالحی: افزودن منابع و محتوا

2014-02-03T08:20:11Z

افزودن منابع و محتوا

@@ سطر ۴۶: / سطر ۴۶: @@
 *بحرالعلوم، محمد مهدی، الرجال، تهران، ۱۳۶۳ق.
 *اکبر ترابی قمشه ای، زندگی متکلمان شیعه.
   [[Category:اصحاب اهل البیت علیهم السلام]]

@@ سطر ۳۰: / سطر ۳۰: @@
 ==رابطه وی با دیگر مذاهب شیعه==
-در مورد رابطه ابن شاذان با دیگر مذاهب [[شیعه]] باید گفت او در [[عراق]] با مشایخ [[فطحیه|فطحى]] و [[واقفیه]] رابطه نزدیکى داشته است. وی در مجالس مناظره ابن فضال، بزرگ فطحیان، شرکت مى جست و مورد علاقه وافر او بود.<ref> اختیار معرفه الرجال ، ۵۱۶ </ref>
+در مورد رابطه ابن شاذان با دیگر مذاهب [[شیعه]] باید گفت او در [[عراق]] با مشایخ [[فطحیه|فطحى]] و [[واقفیه]] رابطه نزدیکى داشته است. وی در مجالس مناظره [[حسن بن علی بن فضال|ابن فضال]]، بزرگ فطحیان، شرکت مى جست و مورد علاقه وافر او بود.<ref> اختیار معرفه الرجال ، ۵۱۶ </ref>
 در میان مشایخ او برخى دیگر از فطحیان چون على بن اسباط دیده مى شود.<ref>  الغیبه، ۲۸۴ </ref> از مشایخ واقفى او نیز سیف بن عمیره، [[عثمان بن عیسی|عثمان بن عیسى]]، عبدالله بن قاسم حضرمى و عبدالله بن جبله را مى توان یاد کرد.<ref> نک: الغیبه، ۲۸، ۱۰۲، ۲۷۱، ۲۸۳ </ref>
 ==وفات==
 [[ابوعمرو کشی|کشى]] مى نویسد: فضل بن شاذان در روستایى در حوالى بیهق بود که خبر خروج [[خوارج]] به او رسید براى فرار از چنگ آنان بار سفر بست و از آن جا گریخت. در اثر فشار و سختى سفر بیمار شد و در سال ۲۶۰ هجرى درگذشت.<ref>المختار من رجال الکشى، چاپ دانشگاه مشهد، ص ۵۴۳.</ref> بر قبر او در نیشابور گنبد و بارگاهى است و محل تردد و زیارت شیفتگان علم و ولایت است.

@@ سطر ۲۵: / سطر ۲۵: @@
 [[محقق حلی]] او را در زمره فقیهان درجه اول [[امامیه]] شمرده است.<ref> محقق حلی، المعتبر، ۱۳۱۸ق، ص۷،</ref>
 ==گفتار دانشمندان درباره فضل==
-نجاشى رجال شناس بزرگ امامیه در ستایش از فضل مى گوید: او ثقه و از بزرگان فقها و متکلمان شیعه و در این طایفه داراى مقام و جلالتى است، وى مشهورتر از آن است که ما به توصیف او بپردازیم.<ref>رجال النجاشى، ص ۳۰۷.</ref>
+[[نجاشى]] رجال شناس بزرگ [[امامیه]] در ستایش از فضل مى گوید: او ثقه و از بزرگان [[فقها]] و متکلمان [[شیعه]] و در این طایفه داراى مقام و جلالتى است، وى مشهورتر از آن است که ما به توصیف او بپردازیم.<ref>رجال النجاشى، ص ۳۰۷.</ref>
-و شیخ طوسى در این راستا مى نویسد: فقیه، متکلم، جلیل القدر.<ref>الفهرست، ص ۱۲۴.</ref> و [[ابوعمرو کشی|کشى]] او را از عدول و ثقات برشمرده و در موارد زیادى به گفتار او در توثیق و تضعیف رجال به عنوان سندى اعتماد مى کند.<ref>المختار من رجال الکشى، همان جا.</ref> علماى دیگر نیز به اتفاق او را توثیق و از فقیهان عالى مقام و متلکمان سترگ به حساب آورده اند.
+و [[شیخ طوسى]] در این راستا مى نویسد: [[فقیه]]، متکلم، جلیل القدر.<ref>الفهرست، ص ۱۲۴.</ref> و [[ابوعمرو کشی|کشى]] او را از عدول و ثقات برشمرده و در موارد زیادى به گفتار او در توثیق و تضعیف [[رجال]] به عنوان سندى اعتماد مى کند.<ref>المختار من رجال الکشى، همان جا.</ref> علماى دیگر نیز به اتفاق او را توثیق و از فقیهان عالى مقام و متلکمان سترگ به حساب آورده اند.
 ==رابطه وی با دیگر مذاهب شیعه==

@@ سطر ۱۲: / سطر ۱۲: @@
 [[احمد بن علی نجاشی|نجاشی]] می گوید: از [[امام جواد علیه السلام|امام جواد]] علیه السلام نیز [[حدیث]] نقل نموده است،<ref> رجال النجاشی، ص: ۳۰۷ </ref> هر چند به چنین حدیثی دست نیافتیم. [[شیخ طوسى]] هم او را در زمره یاران [[امام هادی]]<ref> رجال الطوسى ، ص ۳۹۰ </ref> و [[امام حسن عسکری علیه السلام|امام حسن عسکرى]] علیهماالسلام<ref> رجال الطوسى، ص۴۰۱ </ref> ذکر مى کند.
-البته در مورد رابطه او با امام حسن عسکری (ع) روایات بر دو دسته است: در یک دسته سخنانى از آن حضرت در عتاب و سرزنش وی وارد شده<ref> اختیار معرفه الرجال ، ۵۴۱، ۵۴۳ </ref> و در برخى ترحم امام (ع) نسبت به وی و مدح او دیده مى شود.<ref> اختیار معرفه الرجال، ۵۳۸، ۵۴۲، ۵۴۳. </ref>
+البته در مورد رابطه او با امام حسن عسکری علیه السلام روایات بر دو دسته است: در یک دسته سخنانى از آن حضرت در عتاب و سرزنش وی وارد شده<ref> اختیار معرفه الرجال ، ۵۴۱، ۵۴۳ </ref> و در برخى ترحم امام علیه السلام نسبت به وی و مدح او دیده مى شود.<ref> اختیار معرفه الرجال، ۵۳۸، ۵۴۲، ۵۴۳. </ref>
 کتابى از فضل بن شاذان به دست [[امام حسن عسکری]] علیه السلام رسید، امام با ورق زدن به مطالعه کتاب او پرداخته، فرمود: خدایش رحمت کند، اهل خراسان به منزلتش غبطه مى خوردند زمانى که فضل بین ایشان زندگى مى کرد.<ref> المختار من رجال الکشى، ص ۵۴۲.</ref>
 زمانى از فضل نزد امام حسن عسکری علیه السلام نامى برده شد، شایعه پراکنی دشمن را پیرامون عقاید و شخصیت او براى امام مطرح کردند و از آن حضرت براى شفاى او [[دعا]] طلب کردند، امام علیه السلام فرمود: آرى بر فضل دروغ بستند، خداوند رحمتش کند، خداوند رحمتش کند. راوى مى گوید: هنگامى که به خراسان رسیدم فهمیدم در همان زمانى که در خدمت امام بودیم فضل از [[دنیا]] رفته بود.<ref> المختار من رجال الکشى، ص ۵۴۲</ref>

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۸ ژوئن ۲۰۱۹، ساعت ۰۴:۴۹
سطر ۴۸:		سطر ۴۸:

	[[Category:اصحاب اهل البیت علیهم السلام]]		[[Category:اصحاب اهل البیت علیهم السلام]]
		+	{{سنجش کیفی
		+	\|سنجش=شده
		+	\|شناسه= متوسط
		+	\|عنوان بندی مناسب= خوب
		+	\|کفایت منابع و پی نوشت ها= خوب
		+	\|رعایت سطح مخاطب عام= خوب
		+	\|رعایت ادبیات دانشنامه ای= خوب
		+	\|جامعیت= خوب
		+	\|رعایت اختصار= خوب
		+	\|سیر منطقی= خوب
		+	\|کیفیت پژوهش= خوب
		+	\|رده=دارد
		+	}}

	[[رده:راویان ثقه]]		[[رده:راویان ثقه]]

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
 ابومحمد فضل بن شاذان بن خليل ازدى، [[فقيه]] صاحب نظر، متكلم متفكر، مفسر حاذق، دانشمند شهير عالم اسلام و مؤلف گرانقدر در علوم و فنون اسلامى است.
@@ سطر ۱۹: / سطر ۲۰: @@
 كتابى از فضل بن شاذان به دست [[امام حسن عسکری]] عليه السلام رسيد، امام با ورق زدن به مطالعه كتاب او پرداخته، فرمود: خدايش رحمت كند، اهل خراسان به منزلتش غبطه مى خوردند زمانى كه فضل بين ايشان زندگى مى كرد.<ref> المختار من رجال الكشى، ص 542.</ref>
-زمانى از فضل نزد [[امام حسن عسکری]] عليه السلام نامى برده شد، شايعه پراكنيه اى دشمن را پيرامون عقايد و شخصيت او براى امام مطرح كردند و از آن حضرت براى شفاى او [[دعا]] طلب كردند، امام عليه السلام فرمود: آرى بر فضل دروغ بستند، خداوند رحمتش كند، خداوند رحمتش كند. راوى مى گويد: هنگامى كه به خراسان رسيدم فهميدم در همان زمانى كه در خدمت امام بوديم فضل از [[دنیا]] رفته بود.<ref> همان</ref>
+زمانى از فضل نزد [[امام حسن عسکری]] عليه السلام نامى برده شد، شايعه پراكني دشمن را پيرامون عقايد و شخصيت او براى امام مطرح كردند و از آن حضرت براى شفاى او [[دعا]] طلب كردند، امام عليه السلام فرمود: آرى بر فضل دروغ بستند، خداوند رحمتش كند، خداوند رحمتش كند. راوى مى گويد: هنگامى كه به خراسان رسيدم فهميدم در همان زمانى كه در خدمت امام بوديم فضل از [[دنیا]] رفته بود.<ref> همان</ref>
-[[پیامبران]]‌ و پيشوايان معصوم براى هر كسى به اندازه عقل و فهم و دركش، از مطالب و معارف و حقايق پرده برمى دارند انا معاشر الانبياء نكلم الناس على قدر عقولهم<ref>[[بحارالانوار]]: ج 2، ص 242.</ref>، روايت صدوق از فضل بن شاذان در علل شرايع و احكام بيانگر قوت فهم و حذاقت اوست كه امام او را لايق دانسته و بسيارى از فلسفه [[احكام]] را در حدود بيست صفحه از سرتاسر فقه براى او گفته است.<ref>عيون اخبار الرضا: ج 2، ص 128-106.</ref>
+[[پیامبران]]‌ و پيشوايان معصوم براى هر كسى به اندازه عقل و فهم و دركش، از مطالب و معارف و حقايق پرده برمى دارند: {{متن حدیث|«انا معاشر الانبياء نكلم الناس على قدر عقولهم»}}<ref>[[بحارالانوار]]: ج 2، ص 242.</ref>، روايت صدوق از فضل بن شاذان در علل شرايع و احكام بيانگر قوت فهم و حذاقت اوست كه امام او را لايق دانسته و بسيارى از فلسفه [[احكام]] را در حدود بيست صفحه از سرتاسر فقه براى او گفته است.<ref>عيون اخبار الرضا: ج 2، ص 128-106.</ref>
 در مورد رابطه او با امام حسن عسكری (ع) روایات بر دو دسته است : در یك دسته سخنانى از آن حضرت در عتاب و سرزنش وی وارد شده  <ref> اختیار معرفه الرجال ، 541، 543 </ref> و در برخى ترحم امام (ع) نسبت به وی و مدح او دیده مى شود <ref> اختیار معرفه الرجال، 538، 542، 543. </ref>
@@ سطر ۴۹: / سطر ۵۰: @@
 از ميان اين همه تاليفات، پاره اى از سخنانش در لابلاى كتب فقهى و كلامى و كتابى به نام الايضاح در لابلاى كتب فقهى و كلامى ديده مى شود.
-'''گوشه اى از سخنان فضل در كتب كلامى'''
+==گوشه اى از سخنان فضل در كتب كلامى===
-الف: از ديدگاه اهل سنت، اگر شخصى از دنيا رود و دخترانى باقى بگذارد، بايد دو ثلث از ما ترك او را به دختران و ثلث باقى مانده را به عصبه ميت دهند. (رجوع شود به موسوعه فقهيه، ج 4، ص 307 به بعد) و بنابر مذهب اماميه تا زمانى كه از طبقه اول كسى زنده باشد نوبت به طبقه دوم نمى رسد.
+*از ديدگاه اهل سنت، اگر شخصى از دنيا رود و دخترانى باقى بگذارد، بايد دو ثلث از ما ترك او را به دختران و ثلث باقى مانده را به عصبه ميت دهند. <ref>رجوع شود به موسوعه فقهيه، ج 4، ص 307 به بعد</ref> و بنابر مذهب اماميه تا زمانى كه از طبقه اول كسى زنده باشد نوبت به طبقه دوم نمى رسد.
 فضل به علماى اهل سنت مى گفت: اگر ميتى 30 هزار درهم به جاى گذارد براى 28 دختر خود و يك پسرش چگونه تقسيم مى كنيم؟ گفتند: به هر دخترى هزار درهم و به پسر دو برابر آن. گفت: اگر 28 دختر و پسر عمويى داشته باشد بنابر قاعده ارث بين شما به دختران 20 هزار درهم و به پسر عموى ميت ده هزار درهم بايد داده شود، لازمه اين نظر اين است كه سهم پسر كه از صلب ميت است كمتر از سهم پسر عمو باشد در حالى كه نام پسر در [[قرآن]] به عنوان متقرب به ميت ذكر شده ولى پسر عمو به واسطه پدر و جدش با ميت قرابت پيدا مى كند.
+*از او دليلى بر امامت اميرمؤمنان عليه السلام خواستند گفت: دليل كتاب و سنت و اجماع مسلمانان. زيرا قرآن فرمان به اطاعت از [[اولوالامر]] داده است و در معناى اولوالامر اختلاف شده كه آيا مراد امراى لشكرند يا علما يا آمران به معروف و ناهيان از منكر و به اجماع امت اميرمؤمنان عليه السلام همه اين مناصب را دارا بوده است اما ديگران نه. زيرا به سنت ثابت شده كه پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم على عليه السلام را براى قضاوت به [[يمن]] فرستاد، امارت بر لشكر داد و به او ولايت بر اموال و اداى ديه به [[بنى جذيمه]] داد و براى قرائت سوره برائت را انتخاب كرد.
-ب: از او دليلى بر امامت اميرمؤمنان عليه السلام خواستند گفت: دليل كتاب و سنت و اجماع مسلمانان. زيرا قرآن فرمان به اطاعت از [[اولوالامر]] داده است و در معناى اولوالامر اختلاف شده كه آيا مراد امراى لشكرند يا علما يا آمران به معروف و ناهيان از منكر و به اجماع امت اميرمؤمنان عليه السلام همه اين مناصب را دارا بوده است اما ديگران نه. زيرا به سنت ثابت شده كه پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم على عليه السلام را براى قضاوت به [[يمن]] فرستاد، امارت بر لشكر داد و به او ولايت بر اموال و اداى ديه به [[بنى جذيمه]] داد و براى قرائت سوره برائت را انتخاب كرد.
+*وى با تمسك به اين آيه: {{متن قرآن|«اولوالارحام بعضهم اولى ببعض في كتاب الله من المؤمنين و المهاجرين»}} <ref>(احزاب/6)</ref>، استدلال بر امامت اميرمؤمنان مى كرد و مى گفت: خداوند ولايت را بر نزديك ترين افراد به پيامبر واجب كرده و او را اولى از ديگران دانسته است و اميرمؤمنان عليه السلام در اين مقام بر ديگران مقدم است. اگر كسى بگويد عباس عموى پيامبر بر على عليه السلام مقدم است. گوييم: اقربيت تنها كافى نيست بلكه اقربيت در آيه بر صفت ايمان و هجرت معلق شده و عباس از مهاجران نبود.
+*وى بر فتواى اهل سنت در طلاق اشكال داشت كه قابل دفع نيست مى گفت: اگر مردى با زنى ازدواج و پس از وطى با او، خلعش كند و پس از ساعتى از خلع برگردد و او را عقد كند و بدون مجامعتى او را [[طلاق]] دهد بنابر فتواى شما اين زن را عده نيست، زيرا طلاق قبل از دخول عده ندارد پس جايز است مرد ديگرى با او در همان روز ازدواج كرده و اگر اين صحنه تكرار شود جايز است در يك روز چندين مرد با اين زن ازدواج و... داشته باشند و اين امرى شنيع و بى سابقه در اسلام است.<ref> همان، ص 178.</ref>
 == كتاب ايضاح==
@@ سطر ۶۹: / سطر ۶۷: @@
 '''استدلال اهل سنت بر صحت اجتهاد صحابه و جواب فضل'''
-اهل سنت مى گويند: پيامبر وقتى [[معاذ بن جبل]] را به [[يمن]] براى قضاوت فرستاد به او فرمود: به چه چيزى قضاوت مى كنى؟ گفت: به كتاب خدا. فرمود: اگر در كتاب حكم آن واقعه نبود؟ گفت: به سنت رسول خدا. فرمود: اگر در سنت هم نبود؟ گفت: به اجتهاد و راى خود عمل كرده، در اجتهاد كردن شتاب نمى كنم، در اين هنگام پيامبر خداست بر سينه او زده.
+اهل سنت مى گويند: پيامبر وقتى [[معاذ بن جبل]] را به [[يمن]] براى قضاوت فرستاد به او فرمود: به چه چيزى قضاوت مى كنى؟ گفت: به كتاب خدا. فرمود: اگر در كتاب حكم آن واقعه نبود؟ گفت: به سنت رسول خدا. فرمود: اگر در سنت هم نبود؟ گفت: به اجتهاد و راى خود عمل كرده، در اجتهاد كردن شتاب نمى كنم، در اين هنگام پيامبر خداست بر سينه او زده فرمود: سپاس خدايى را كه نماينده رسول خدا را موفق داشت. از اين روايت و آن چه رسيده كه: اصحابي كالنجوم بايهم اقتديتم اهتديتم، و اختلاف امتي رحمة، مى فهميم كه در مواردى كه در كتاب و سنت حكمى نرسيده باشد ما را به آراى صحابه ارجاع داده است و صحابه نيز در بسيارى از پيشامدها نظر داده و آن ها كه عادل هستند و خلاف عمل نمى كنند، بر ما واجب است از آنان پيروى كنيم.
 فضل ابتدا به اشكال نقضى پرداخته مى گويد: امت بر خلافت يزيد بن معاويه اجتماع كرد آيا اجتماعش بر هدايت بود يا ضلالت؟ و بعد در اشكال حلى مى گويد: دروغ ترين روايات، خبرى است كه نسبت جور و ظلم به خدا و نسبت جهل به پيامبر دهد اگر دين خدا كامل شده همان طورى كه در قرآن فرمود: اليوم اكملت لكم دينكم پس اجتهادات صحابه آيا از احكام خداست؟ اگر هست پيامبر بايد بيان كرده باشد و اگر از دين نباشد مردم به آن نيازمند نيستند و لازمه ادعاى شما اين است كه پيامبر به احكامى كه صحابه استنباط كرده اند جاهل باشد...
@@ سطر ۸۹: / سطر ۸۵: @@
 == اثبات امامت علی(ع) ==
-او در كتاب العلل <ref> ص 1-4</ref> و در مناظراتى كه از وی نقل شده <ref> الفصول ، ج1، ص83 - 85 </ref>؛ اختیار معرفه الرجال ، 539، ادله خود بر اثبات امامت حضرت على (ع) و نفى امامت شیخین و برخى دیگر از مسائل امامت را بیان كرده است.
+او در كتاب العلل <ref> ص 1-4</ref> و در مناظراتى كه از وی نقل شده <ref> الفصول ، ج1، ص83 - 85 </ref>؛ <ref>اختیار معرفه الرجال ، 539،</ref> ادله خود بر اثبات امامت حضرت على (ع) و نفى امامت شیخین و برخى دیگر از مسائل امامت را بیان كرده است.

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
 ابومحمد فضل بن شاذان بن خليل ازدى، [[فقيه]] صاحب نظر، متكلم متفكر، مفسر حاذق، دانشمند شهير عالم اسلام و مؤلف گرانقدر در علوم و فنون اسلامى است.
@@ سطر ۸۸: / سطر ۸۶: @@
 و در روايت سومى وقتى عبدالله بن عمر بر پدرش اعتراض كرد چرا سهميه [[اسامة بن زيد]] را سه هزار و براى من دوهزار قرار دادى در حالى كه در تمام جنگ هايى كه او شركت داشت من حاضر بودم. عمر گفت: زيرا پيامبر اسامه را بيش از تو دوست مى داشت و پدرش نزد پيامبر محبوبتر از پدر تو بود.<ref>الايضاح، 256-253.</ref>
 ==پانویس==
@@ سطر ۹۳: / سطر ۱۰۲: @@
 ==منابع==
 اکبر ترابی قمشه ای، زندگی متکلمان شیعه.
 [[Category:اصحاب اهل البیت علیهم السلام]]