فريضه - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Mohammadi در ‏۱۲ مارس ۲۰۲۶، ساعت ۰۷:۵۵

2026-03-12T07:55:35Z

مهدی موسوی در ‏۲۷ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۰۶:۳۶

2025-08-27T06:36:50Z

Zamani: افزودن الگوی قرآن

2025-03-21T11:07:56Z

افزودن الگوی قرآن

Zamani در ‏۱۲ آوریل ۲۰۲۰، ساعت ۰۷:۵۵

2020-04-12T07:55:05Z

Zamani: خلاصه سازی

2020-04-12T07:43:28Z

خلاصه سازی

Zamani در ‏۱۲ آوریل ۲۰۲۰، ساعت ۰۷:۴۲

2020-04-12T07:42:13Z

Aghajani در ‏۱۹ فوریهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۰۷:۵۷

2020-02-19T07:57:02Z

سید مهدی خدایی: 8پروژه: رتبه بندی، اولویت بندی ، سنجش کیفی

2019-12-24T06:13:49Z

8پروژه: رتبه بندی، اولویت بندی ، سنجش کیفی

مهدی موسوی: ویرایش

2019-05-14T12:23:59Z

ویرایش

عربصالحی: /* منبع */

2014-05-25T10:24:24Z

‏منبع

@@ سطر ۹: / سطر ۹: @@
 ==فریضه در قرآن==
-فریضه در [[قرآن]] در مورد [[مهریه]] از آن جهت که چیز معین شده است، به کار رفته است،<ref>طبرسی، تفسیر مجمع البیان، ترجمه محمد بیستونی، ج۳، ص۴۵.</ref> مانند: {{متن قرآن|«ما لَمْ تَمَسُّوهُنَّ أَوْ تَفْرِضُوا لَهُنَّ فَرِيضَةً...»}}؛<ref>[[سوره بقره]]، آیه ۲۳۶.</ref> ماداميكه به آن زنان دست نزده‏‌ايد يا مهريه‏‌اى معيّن نكرده‌‏ايد.
+فریضه در [[قرآن]] در مورد [[مهریه]] از آن جهت که چیز معین شده است، به کار رفته است،<ref>طبرسی، تفسیر مجمع البیان، ترجمه محمد بیستونی، ج۳، ص۴۵.</ref> مانند: «{{متن قرآن|ما لَمْ تَمَسُّوهُنَّ أَوْ تَفْرِضُوا لَهُنَّ فَرِيضَةً ...}}<ref>[[آیه 236 سوره بقره|سوره بقره، آیه ۲۳۶.]]</ref>؛ ماداميكه به آن زنان دست نزده‏‌ايد يا مهريه‏‌اى معيّن نكرده‌‏ايد».
 و نیز در [[آیه]]: «لا جُناحَ عَلَيْكُمْ فِيما تَراضَيْتُمْ بِهِ مِنْ بَعْدِ الْفَرِيضَةِ»؛<ref>[[سوره نساء]]، آیه ۲۴.</ref> و گناهی بر شما نيست در آنچه بعد از تعيين مهر، با يكديگر توافق كرده‌ايد. فريضة در اين آيه به معنى مفروضه است، يعنى: معيّن شده و واجب شده.<ref>طبرسی، تفسیر مجمع البیان، ترجمه محمد بیستونی، ج۵، ص۱۰۳.</ref>
-در مورد برخی از [[واجب|واجبات]] نیز از ماده فرض استفاده شده مانند: {{متن قرآن|«إِنَّمَا الصَّدَقاتُ لِلْفُقَراءِ وَ الْمَساكِينِ وَ... فَرِيضَةً مِنَ اللَّه»}}؛<ref>‏[[سوره توبه]]، آیه ۶۰.</ref> صدقات (زکات) ويژه نيازمندان و تهيدستان و... است؛ [اين احكام‏] فريضه‌اى از سوى خداست.
+در مورد برخی از [[واجب|واجبات]] نیز از ماده فرض استفاده شده مانند: «{{متن قرآن|إِنَّمَا الصَّدَقاتُ لِلْفُقَراءِ وَ الْمَساكِينِ وَ ... فَرِيضَةً مِنَ اللَّه}}<ref>[[آیه 60 سوره توبه|سوره توبه، آیه ۶۰.]]</ref>؛ صدقات (زکات) ويژه نيازمندان و تهيدستان و ...  است؛ [اين احكام‏] فريضه‌اى از سوى خداست».
-و آیه {{متن قرآن|«الْحَجُّ أَشْهُرٌ مَعْلُوماتٌ فَمَنْ فَرَضَ فِيهِنَّ الْحَجَّ ...»}}؛<ref>[[سوره بقره]]، آیه ۱۹۷.</ref> حج در ماه‏هاى معين و معلومى است؛ پس كسى كه در اين ماه‏ها حج را [با احرام بستن و تلبيه‏] بر خود واجب كرد... .
+و آیه «{{متن قرآن|الْحَجُّ أَشْهُرٌ مَعْلُوماتٌ فَمَنْ فَرَضَ فِيهِنَّ الْحَجَّ ...}}<ref>[[آیه 197 سوره بقره|سوره بقره، آیه ۱۹۷.]]</ref>؛ حج در ماه‏هاى معين و معلومى است؛ پس كسى كه در اين ماه‏ها حج را [با احرام بستن و تلبيه‏] بر خود واجب كرد ...».
 ==فریضه در فقه==
@@ سطر ۲۷: / سطر ۲۷: @@
 برخى گفته‌اند: در روايات، فريضه گاهى بر آنچه رجحانش با قرآن ثابت شده -اعم از واجب و مستحب- نيز اطلاق شده است.<ref>مرآة العقول، ج۱۲، ص۲۸۴.</ref> همچنین عنوان فریضه بر [[نماز]] واجب در مقابل [[نافله های شبانه روز|نافله]] اطلاق شده است.<ref>الحدائق الناضرة، ج۸، ص۱۴۵؛ جواهر الکلام، ج۹، ص۳۴۳.</ref>
-اطلاق ديگر فريضه، سهام تعيين شده در [[ارث]] است. اين اطلاق در آيات مربوط به ارث با تعبير {{متن قرآن|«فَريضَةً مِنَ اللّه‌ِ»}}<ref>[[سوره نساء]]، آیه۱۱.</ref> صورت گرفته است.<ref>مفتاح الكرامة، ج۴ ص۱۷.</ref> از اين رو، بسيارى از فقها عنوان باب يا كتاب ارث را «كتاب الفرائض» و يا «كتاب الفرائض و المواريث» قرار داده‌اند.<ref>من لايحضره الفقيه، ج۴، ص۲۵۴؛ المقنعة، ص۶۷۹؛ غنية النزوع، ص۳۰۹؛ المبسوط، ج۴، ص۶۷؛ قواعد الاحكام، ج۳، ص۳۳۹.</ref><ref>فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم‌السلام، ج۵، ص۶۸۱.</ref>
+اطلاق ديگر فريضه، سهام تعيين شده در [[ارث]] است. اين اطلاق در آيات مربوط به ارث با تعبير {{متن قرآن|«فَريضَةً مِنَ اللّه‌ِ»}}<ref>[[آیه 11 سوره نساء|سوره نساء، آیه ۱۱.]]</ref>، صورت گرفته است.<ref>مفتاح الكرامة، ج۴ ص۱۷.</ref> از اين رو، بسيارى از فقها عنوان باب يا كتاب ارث را «كتاب الفرائض» و يا «كتاب الفرائض و المواريث» قرار داده‌اند.<ref>من لايحضره الفقيه، ج۴، ص۲۵۴؛ المقنعة، ص۶۷۹؛ غنية النزوع، ص۳۰۹؛ المبسوط، ج۴، ص۶۷؛ قواعد الاحكام، ج۳، ص۳۳۹.</ref><ref>فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم‌السلام، ج۵، ص۶۸۱.</ref>
 ==پانویس==

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
 {{خوب}}
-آنچه وجوبش با [[قرآن كريم]] ثابت شده باشد/ مطلق [[واجب]]/ سهام تعيين شده [[ارث]].
+'''«فَریضه»''' در لغت به معنای «مفروضه» و معيّن شده است. و در اصطلاح [[فقه|فقهی]] و نیز مطابق روايات، امورى كه در [[قرآن كريم]] و با دستور مستقيم خداوند [[واجب]] و ثابت شده‌اند، «فريضه» نامیده شده و در مقابل، آنچه را [[پيامبر اكرم]] صلى الله عليه وآله واجب كرده، «[[سنت|سنّت]]» گفته شده است.
-==لغت فریضه==
+==فریضه در لغت==
-فرض در اصل معنایش به معنى بریدن شى‏ء محكم و تأثير در آن است.<ref>راغب، مفردات ألفاظ القرآن، ص630</ref> و به همين جهت در معناى" وجوب" استعمال مى‌‏شود، براى اينكه انجام دادنش واجب و امتثال‏ امرش قطعى و معين و بدون تردید است.<ref> تفسير الميزان، ج‏4، ص199</ref>
+«فرض» در لغت به معنای قطع و تعيين آمده است. در «[[النهایه فی غریب الحدیث و الاثر (کتاب)|النهايه]]» گويد: اصل فرض به معنى قطع است. و به گفته [[راغب اصفهانی]] به معنى قطع شى‏ء محكم و تأثير در آن است؛<ref>راغب، مفردات ألفاظ القرآن، ص۶۳۰.</ref> و «فریضه» به معنای «مفروضه»، معيّن شده و واجب شده است. به همين جهت در معناى "وجوب" استعمال مى‌‏شود، براى اينكه انجام دادنش واجب و امتثال‏ امرش قطعى و معين و بدون تردید است.<ref> تفسير الميزان، ج‏۴، ص۱۹۹.</ref>
 ==فریضه در قرآن==
-فریضه در قرآن در مورد [[مهریه]] از آن جهت که چیز معین شده است به کار رفته است مانند: «ما لَمْ تَمَسُّوهُنَّ أَوْ تَفْرِضُوا لَهُنَّ فَرِيضَةً<ref>سوره بقره، آیه 236.</ref>؛ماداميكه به آن زنان دست نزده‏‌ايد يا مهريه‏‌اى معيّن نكرده‌‏ايد.» و «لا جُناحَ عَلَيْكُمْ فِيما تَراضَيْتُمْ بِهِ مِنْ بَعْدِ الْفَرِيضَةِ<ref>سوره نساء، آیه 24.</ref>؛
+فریضه در [[قرآن]] در مورد [[مهریه]] از آن جهت که چیز معین شده است، به کار رفته است،<ref>طبرسی، تفسیر مجمع البیان، ترجمه محمد بیستونی، ج۳، ص۴۵.</ref> مانند: {{متن قرآن|«ما لَمْ تَمَسُّوهُنَّ أَوْ تَفْرِضُوا لَهُنَّ فَرِيضَةً...»}}؛<ref>[[سوره بقره]]، آیه ۲۳۶.</ref> ماداميكه به آن زنان دست نزده‏‌ايد يا مهريه‏‌اى معيّن نكرده‌‏ايد.
-در مورد برخی از واجبات نیز از ماده فرض استفاده شده مانند: «إِنَّمَا الصَّدَقاتُ لِلْفُقَراءِ وَ الْمَساكِينِ وَ ...فَرِيضَةً مِنَ اللَّه<ref>‏سوره توبه، آیه 60</ref>؛ زکات ويژه نيازمندان و تهيدستان و ... است؛ [اين احكام‏] فريضه ‏اى از سوى خداست» و «الْحَجُّ أَشْهُرٌ مَعْلُوماتٌ فَمَنْ فَرَضَ فِيهِنَّ الْحَجَّ ...<ref>سوره بقره، آیه 197.</ref>؛ حج در ماه‏هاى معين و معلومى است؛ پس كسى كه در اين ماه‏ها حج را [با احرام بستن و تلبيه‏] بر خود واجب كرد...»
+و آیه {{متن قرآن|«الْحَجُّ أَشْهُرٌ مَعْلُوماتٌ فَمَنْ فَرَضَ فِيهِنَّ الْحَجَّ ...»}}؛<ref>[[سوره بقره]]، آیه ۱۹۷.</ref> حج در ماه‏هاى معين و معلومى است؛ پس كسى كه در اين ماه‏ها حج را [با احرام بستن و تلبيه‏] بر خود واجب كرد... .
-==منظور از فریضه در فقه==
+==فریضه در فقه==
-عنوان فريضه در [[فقه]] اطلاقهاى متعدد دارد و بيشتر بر احكام واجبى اطلاق مى‌گردد كه [[وجوب]] آنها از قرآن كريم استفاده مى‌شود و نه [[سنت]]، مانند [[نماز]]، [[روزه]]، [[زكات]] و [[حج]].
+عنوان فريضه در [[فقه]] اطلاقهاى متعددی دارد و بيشتر بر [[احكام]] واجبى اطلاق مى‌گردد كه [[واجب|وجوب]] آنها از [[قرآن كريم]] استفاده مى‌شود و نه [[سنت]]، مانند [[نماز]]، [[روزه]]، [[زكات]] و [[حج]].
-مقابل آن احكامى است كه وجوب يا [[استحباب]] آنها مستفاد از سنّت است، از قبيل [[غسل]]، [[كفن]] و [[دفن میت|دفن ميّت]]. از اين رو، در روايتى تصريح شده كه غسل ميّت سنت است و نه فريضه. مقصود از سنّت اين است كه وجوب آن برگرفته از سنّت پيامبر صلّى اللّه‌ عليه و آله است و قرآن كريم با صراحت متعرض حكم آن نشده است.<ref>حبل المتين، ص 93 ؛ وسائل الشيعة، ج2، ص 176 و 479 ؛ جواهر الكلام، ج11، ص332 ـ 333 ؛ مصباح الفقيه، ج3، ص138</ref>
+مقابل آن، احكامى است كه وجوب يا [[استحباب]] آنها مستفاد از سنّت است، از قبيل [[غسل]] و [[كفن]] و [[دفن میت|دفن]] ميّت. از اين رو، در روايتى تصريح شده كه غسل ميّت سنت است و نه فريضه. مقصود از سنّت اين است كه وجوب آن برگرفته از سنّت پيامبر صلّى اللّه‌ عليه وآله است و قرآن كريم با صراحت متعرض حكم آن نشده است.<ref>حبل المتين، ص ۹۳؛ وسائل الشيعة، ج۲، ص ۱۷۶ و ۴۷۹؛ جواهر الكلام، ج۱۱، ص۳۳۲-۳۳۳؛ مصباح الفقيه، ج۳، ص۱۳۸.</ref>
-اطلاق فريضه بر مطلق واجب؛ خواه وجوبش با قرآن ثابت شده باشد يا با سنّت نيز شايع است.<ref>مرآة العقول، ج1، ص 103؛ ملاذ الاخيار، ج7، ص465</ref>
+اطلاق فريضه بر مطلق امور واجب -خواه وجوبش با قرآن ثابت شده باشد يا با سنّت- نيز شايع است.<ref>مرآة العقول، ج۱، ص ۱۰۳؛ ملاذ الاخيار، ج۷، ص۴۶۵.</ref>
-برخى گفته‌اند: در روايات، فريضه گاهى بر آنچه رجحانش با قرآن ثابت؛ اعم از واجب و مستحب نيز اطلاق شده است.<ref>مرآة العقول، ج12، ص284</ref>
+برخى گفته‌اند: در روايات، فريضه گاهى بر آنچه رجحانش با قرآن ثابت شده -اعم از واجب و مستحب- نيز اطلاق شده است.<ref>مرآة العقول، ج۱۲، ص۲۸۴.</ref> همچنین عنوان فریضه بر [[نماز]] واجب در مقابل [[نافله های شبانه روز|نافله]] اطلاق شده است.<ref>الحدائق الناضرة، ج۸، ص۱۴۵؛ جواهر الکلام، ج۹، ص۳۴۳.</ref>
-اطلاق ديگر فريضه، سهام تعيين شده در [[ارث]] است. اين اطلاق در آيات مربوط به ارث با تعبير «فَريضَةً مِنَ اللّه‌ِ»<ref>سوره نساء، آیه11</ref> صورت گرفته است.<ref>مفتاح الكرامة 17/ 4</ref> از اين رو، بسيارى از فقها عنوان باب يا كتاب ارث را «كتاب الفرائض» و يا «كتاب الفرائض و المواريث» قرار داده‌اند.<ref>من لايحضره الفقيه، ج4، ص254 ؛ المقنعة، ص679 ؛ غنية النزوع، ص309 ؛ المبسوط، ج4، ص67 ؛ قواعد الاحكام، ج3، ص339</ref><ref>فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم‌السلام، ج۵، ص۶۸۱.</ref>
+اطلاق ديگر فريضه، سهام تعيين شده در [[ارث]] است. اين اطلاق در آيات مربوط به ارث با تعبير {{متن قرآن|«فَريضَةً مِنَ اللّه‌ِ»}}<ref>[[سوره نساء]]، آیه۱۱.</ref> صورت گرفته است.<ref>مفتاح الكرامة، ج۴ ص۱۷.</ref> از اين رو، بسيارى از فقها عنوان باب يا كتاب ارث را «كتاب الفرائض» و يا «كتاب الفرائض و المواريث» قرار داده‌اند.<ref>من لايحضره الفقيه، ج۴، ص۲۵۴؛ المقنعة، ص۶۷۹؛ غنية النزوع، ص۳۰۹؛ المبسوط، ج۴، ص۶۷؛ قواعد الاحكام، ج۳، ص۳۳۹.</ref><ref>فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم‌السلام، ج۵، ص۶۸۱.</ref>
 ==پانویس==
@@ سطر ۲۵: / سطر ۳۳: @@
 ==منابع==
-*مؤسسه دائرة المعارف فقه اسلامی، فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم‌السلام، زیر نظر محمود هاشمی شاهرودی، قم، مؤسسه دائرة المعارف فقه اسلامی.
+*فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم‌السلام، زیر نظر محمود هاشمی شاهرودی، ج۵، ص۶۸۱.
-*طباطبایی، محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، بیروت،‌ موسسه الاعلمی للمطبوعات، ۱۳۹۰ق.
+*قاموس قرآن، سید علی‌اکبر قرشی، "فرض"، ج۵، ص۱۶۲.
-*راغب اصفهانى، حسين بن محمد، مفردات ألفاظ القرآن، بيروت، دار القلم، چاپ اول، 1412 ق.
+*المیزان فی تفسیر القرآن، علامه طباطبایی، بیروت،‌ مؤسسه الاعلمی للمطبوعات، ۱۳۹۰ق.
+*مفردات ألفاظ القرآن، راغب اصفهانى، بيروت، دار القلم، چاپ اول، ۱۴۱۲ق.
 [[رده:واژگان قرآنی]]
 [[رده:اصطلاحات فقهی]]

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۱ مارس ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۰۷
سطر ۴۵:		سطر ۴۵:
	\|رده= دارد		\|رده= دارد
	}}		}}
		+	{{قرآن}}

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
 {{خوب}}
-آنچه وجوبش با قرآن كريم ثابت شده باشد/ مطلق واجب/ سهام تعيين شده ارث.
+آنچه وجوبش با [[قرآن كريم]] ثابت شده باشد/ مطلق [[واجب]]/ سهام تعيين شده [[ارث]].
 ==لغت فریضه==
 فرض در اصل معنایش به معنى بریدن شى‏ء محكم و تأثير در آن است.<ref>راغب، مفردات ألفاظ القرآن، ص630</ref> و به همين جهت در معناى" وجوب" استعمال مى‌‏شود، براى اينكه انجام دادنش واجب و امتثال‏ امرش قطعى و معين و بدون تردید است.<ref> تفسير الميزان، ج‏4، ص199</ref>
 ==فریضه در قرآن==
-فریضه در قرآن در مورد مهریه از آن جهت که چیز معین شده است به کار رفته است مانند: «ما لَمْ تَمَسُّوهُنَّ أَوْ تَفْرِضُوا لَهُنَّ فَرِيضَةً<ref>سوره بقره، آیه 236.</ref>؛ماداميكه به آن زنان دست نزده‏‌ايد يا مهريه‏‌اى معيّن نكرده‌‏ايد.» و «لا جُناحَ عَلَيْكُمْ فِيما تَراضَيْتُمْ بِهِ مِنْ بَعْدِ الْفَرِيضَةِ<ref>سوره نساء، آیه 24.</ref>؛
+فریضه در قرآن در مورد [[مهریه]] از آن جهت که چیز معین شده است به کار رفته است مانند: «ما لَمْ تَمَسُّوهُنَّ أَوْ تَفْرِضُوا لَهُنَّ فَرِيضَةً<ref>سوره بقره، آیه 236.</ref>؛ماداميكه به آن زنان دست نزده‏‌ايد يا مهريه‏‌اى معيّن نكرده‌‏ايد.» و «لا جُناحَ عَلَيْكُمْ فِيما تَراضَيْتُمْ بِهِ مِنْ بَعْدِ الْفَرِيضَةِ<ref>سوره نساء، آیه 24.</ref>؛
 در مورد برخی از واجبات نیز از ماده فرض استفاده شده مانند: «إِنَّمَا الصَّدَقاتُ لِلْفُقَراءِ وَ الْمَساكِينِ وَ ...فَرِيضَةً مِنَ اللَّه<ref>‏سوره توبه، آیه 60</ref>؛ زکات ويژه نيازمندان و تهيدستان و ... است؛ [اين احكام‏] فريضه ‏اى از سوى خداست» و «الْحَجُّ أَشْهُرٌ مَعْلُوماتٌ فَمَنْ فَرَضَ فِيهِنَّ الْحَجَّ ...<ref>سوره بقره، آیه 197.</ref>؛ حج در ماه‏هاى معين و معلومى است؛ پس كسى كه در اين ماه‏ها حج را [با احرام بستن و تلبيه‏] بر خود واجب كرد...»
@@ سطر ۱۱: / سطر ۱۱: @@
 ==منظور از فریضه در فقه==
-عنوان فريضه در فقه اطلاقهاى متعدد دارد و بيشتر بر احكام واجبى اطلاق مى‌گردد كه وجوب آنها از قرآن كريم استفاده مى‌شود و نه سنّت( سنت)، مانند نماز، روزه، زكات و حج.
+عنوان فريضه در [[فقه]] اطلاقهاى متعدد دارد و بيشتر بر احكام واجبى اطلاق مى‌گردد كه [[وجوب]] آنها از قرآن كريم استفاده مى‌شود و نه [[سنت]]، مانند [[نماز]]، [[روزه]]، [[زكات]] و [[حج]].
-مقابل آن احكامى است كه وجوب يا استحباب آنها مستفاد از سنّت است، از قبيل غسل، كفن و دفن ميّت. از اين رو، در روايتى تصريح شده كه غسل ميّت سنت است و نه فريضه. مقصود از سنّت اين است كه وجوب آن برگرفته از سنّت پيامبر صلّى اللّه‌ عليه و آله است و قرآن كريم با صراحت متعرض حكم آن نشده است.<ref>حبل المتين/ 93 ؛ وسائل الشيعة 2/ 176 و 479 ؛ جواهر الكلام 11/ 332 ـ 333 ؛ مصباح الفقيه 3/ 138</ref>
+مقابل آن احكامى است كه وجوب يا [[استحباب]] آنها مستفاد از سنّت است، از قبيل [[غسل]]، [[كفن]] و [[دفن میت|دفن ميّت]]. از اين رو، در روايتى تصريح شده كه غسل ميّت سنت است و نه فريضه. مقصود از سنّت اين است كه وجوب آن برگرفته از سنّت پيامبر صلّى اللّه‌ عليه و آله است و قرآن كريم با صراحت متعرض حكم آن نشده است.<ref>حبل المتين، ص 93 ؛ وسائل الشيعة، ج2، ص 176 و 479 ؛ جواهر الكلام، ج11، ص332 ـ 333 ؛ مصباح الفقيه، ج3، ص138</ref>
-اطلاق فريضه بر مطلق واجب؛ خواه وجوبش با قرآن ثابت شده باشد يا با سنّت نيز شايع است.<ref>مرآة العقول 1/ 103 ؛ ملاذ الاخيار 7/ 465</ref>
+اطلاق فريضه بر مطلق واجب؛ خواه وجوبش با قرآن ثابت شده باشد يا با سنّت نيز شايع است.<ref>مرآة العقول، ج1، ص 103؛ ملاذ الاخيار، ج7، ص465</ref>
-برخى گفته‌اند: در روايات، فريضه گاهى بر آنچه رجحانش با قرآن ثابت؛ اعم از واجب و مستحب نيز اطلاق شده است.<ref>مرآة العقول 12/ 284</ref>
+برخى گفته‌اند: در روايات، فريضه گاهى بر آنچه رجحانش با قرآن ثابت؛ اعم از واجب و مستحب نيز اطلاق شده است.<ref>مرآة العقول، ج12، ص284</ref>
-اطلاق ديگر فريضه، سهام تعيين شده در ارث است. اين اطلاق در آيات مربوط به ارث با تعبير «فَريضَةً مِنَ اللّه‌ِ»<ref>نساء/ 11</ref> صورت گرفته است.<ref>مفتاح الكرامة 17/ 4</ref> از اين رو، بسيارى از فقها عنوان باب يا كتاب ارث را «كتاب الفرائض» و يا «كتاب الفرائض و المواريث» قرار داده‌اند.<ref>من لايحضره الفقيه 4/ 254 ؛ المقنعة/ 679 ؛ غنية النزوع/ 309 ؛ المبسوط 4/ 67 ؛ قواعد الاحكام 3/ 339</ref><ref>فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم‌السلام، ج۵، ص۶۸۱.</ref>
+اطلاق ديگر فريضه، سهام تعيين شده در [[ارث]] است. اين اطلاق در آيات مربوط به ارث با تعبير «فَريضَةً مِنَ اللّه‌ِ»<ref>سوره نساء، آیه11</ref> صورت گرفته است.<ref>مفتاح الكرامة 17/ 4</ref> از اين رو، بسيارى از فقها عنوان باب يا كتاب ارث را «كتاب الفرائض» و يا «كتاب الفرائض و المواريث» قرار داده‌اند.<ref>من لايحضره الفقيه، ج4، ص254 ؛ المقنعة، ص679 ؛ غنية النزوع، ص309 ؛ المبسوط، ج4، ص67 ؛ قواعد الاحكام، ج3، ص339</ref><ref>فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم‌السلام، ج۵، ص۶۸۱.</ref>
 ==پانویس==

@@ سطر ۱۹: / سطر ۱۹: @@
 برخى گفته‌اند: در روايات، فريضه گاهى بر آنچه رجحانش با قرآن ثابت؛ اعم از واجب و مستحب نيز اطلاق شده است.<ref>مرآة العقول 12/ 284</ref>
-اطلاق ديگر فريضه، سهام تعيين شده در ارث است. اين اطلاق در آيات مربوط به ارث با تعبير «فَريضَةً مِنَ اللّه‌ِ»<ref>نساء/ 11</ref> صورت گرفته است.<ref>مفتاح الكرامة 17/ 4</ref> از اين رو، بسيارى از فقها عنوان باب يا كتاب ارث را «كتاب الفرائض» و يا «كتاب الفرائض و المواريث» قرار داده‌اند.<ref>من لايحضره الفقيه 4/ 254 ؛ المقنعة/ 679 ؛ غنية النزوع/ 309 ؛ المبسوط 4/ 67 ؛ قواعد الاحكام 3/ 339</ref>
+اطلاق ديگر فريضه، سهام تعيين شده در ارث است. اين اطلاق در آيات مربوط به ارث با تعبير «فَريضَةً مِنَ اللّه‌ِ»<ref>نساء/ 11</ref> صورت گرفته است.<ref>مفتاح الكرامة 17/ 4</ref> از اين رو، بسيارى از فقها عنوان باب يا كتاب ارث را «كتاب الفرائض» و يا «كتاب الفرائض و المواريث» قرار داده‌اند.<ref>من لايحضره الفقيه 4/ 254 ؛ المقنعة/ 679 ؛ غنية النزوع/ 309 ؛ المبسوط 4/ 67 ؛ قواعد الاحكام 3/ 339</ref><ref>فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم‌السلام، ج۵، ص۶۸۱.</ref>
 ==پانویس==

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
-{{متوسط}}
+{{خوب}}
-هر آنچه كه خداوند بر بندگان [[واجب]] كرده باشد، از [[نماز]] و [[حج]] و [[زکات|زكاة]] و جز آن،
+آنچه وجوبش با قرآن كريم ثابت شده باشد/ مطلق واجب/ سهام تعيين شده ارث.
-و جمع آن فرائض است.
+==لغت فریضه==
 ==فریضه در قرآن==
-{{متن قرآن|«إِنَّمَا الصَّدَقَاتُ لِلْفُقَرَاءِ وَالْمَسَاكِينِ ...فَرِيضَةً مِنَ اللَّهِ...»}}.<ref>توبة:60</ref>
+در مورد برخی از واجبات نیز از ماده فرض استفاده شده مانند: «إِنَّمَا الصَّدَقاتُ لِلْفُقَراءِ وَ الْمَساكِينِ وَ ...فَرِيضَةً مِنَ اللَّه<ref>‏سوره توبه، آیه 60</ref>؛ زکات ويژه نيازمندان و تهيدستان و ... است؛ [اين احكام‏] فريضه ‏اى از سوى خداست» و «الْحَجُّ أَشْهُرٌ مَعْلُوماتٌ فَمَنْ فَرَضَ فِيهِنَّ الْحَجَّ ...<ref>سوره بقره، آیه 197.</ref>؛ حج در ماه‏هاى معين و معلومى است؛ پس كسى كه در اين ماه‏ها حج را [با احرام بستن و تلبيه‏] بر خود واجب كرد...»
-==فریضه در روایات==
+==منظور از فریضه در فقه==
-[[پیامبر اسلام|رسول الله]] (ص): «ما بين المسلم و بين ان يكفر الاّ ترك الصلاة الفريضة متعمدا او يتهاون بها فلا يصليها...».<ref>وسائل: 4/42</ref>
+عنوان فريضه در فقه اطلاقهاى متعدد دارد و بيشتر بر احكام واجبى اطلاق مى‌گردد كه وجوب آنها از قرآن كريم استفاده مى‌شود و نه سنّت( سنت)، مانند نماز، روزه، زكات و حج.
-رسول اكرم (ص) فرمود: «طلب العلم فريضة على كل مسلم و مسلمة».
+مقابل آن احكامى است كه وجوب يا استحباب آنها مستفاد از سنّت است، از قبيل غسل، كفن و دفن ميّت. از اين رو، در روايتى تصريح شده كه غسل ميّت سنت است و نه فريضه. مقصود از سنّت اين است كه وجوب آن برگرفته از سنّت پيامبر صلّى اللّه‌ عليه و آله است و قرآن كريم با صراحت متعرض حكم آن نشده است.<ref>حبل المتين/ 93 ؛ وسائل الشيعة 2/ 176 و 479 ؛ جواهر الكلام 11/ 332 ـ 333 ؛ مصباح الفقيه 3/ 138</ref>
-[[امام صادق علیه السلام|امام صادق]] (ع) فرمود: «طلب العلم فريضة فى كل حال».<ref> بحار: 1/172</ref>
+اطلاق فريضه بر مطلق واجب؛ خواه وجوبش با قرآن ثابت شده باشد يا با سنّت نيز شايع است.<ref>مرآة العقول 1/ 103 ؛ ملاذ الاخيار 7/ 465</ref>
-==فریضه و ارث==
+برخى گفته‌اند: در روايات، فريضه گاهى بر آنچه رجحانش با قرآن ثابت؛ اعم از واجب و مستحب نيز اطلاق شده است.<ref>مرآة العقول 12/ 284</ref>
-فریضه به معنای سهم معين و اندازه مقرر از هر چيز، مانند سهم [[ارث]] هر وارث يا سهم مقرر ماهيانه سرباز است. پس ميان فريضه و ارث عموم من وجه است، كه سهم مفروض در [[قرآن]] جهت بازماندگان ميت ارث است.
+اطلاق ديگر فريضه، سهام تعيين شده در ارث است. اين اطلاق در آيات مربوط به ارث با تعبير «فَريضَةً مِنَ اللّه‌ِ»<ref>نساء/ 11</ref> صورت گرفته است.<ref>مفتاح الكرامة 17/ 4</ref> از اين رو، بسيارى از فقها عنوان باب يا كتاب ارث را «كتاب الفرائض» و يا «كتاب الفرائض و المواريث» قرار داده‌اند.<ref>من لايحضره الفقيه 4/ 254 ؛ المقنعة/ 679 ؛ غنية النزوع/ 309 ؛ المبسوط 4/ 67 ؛ قواعد الاحكام 3/ 339</ref>
 ==پانویس==
 <references />
-==منبع==
+==منابع==
+*مؤسسه دائرة المعارف فقه اسلامی، فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم‌السلام، زیر نظر محمود هاشمی شاهرودی، قم، مؤسسه دائرة المعارف فقه اسلامی.
-*سید مصطفی حسینی دشتی، فرهنگ معارف و معاریف.
+*طباطبایی، محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، بیروت،‌ موسسه الاعلمی للمطبوعات، ۱۳۹۰ق.
 [[رده:واژگان قرآنی]]
 [[رده: مقاله های مهم]]
 {{سنجش کیفی
@@ سطر ۳۳: / سطر ۴۲: @@
 |شناسه= خوب
 |عنوان بندی مناسب= خوب
-|کفایت منابع و پی نوشت ها= متوسط
+|کفایت منابع و پی نوشت ها= خوب
 |رعایت سطح مخاطب عام= خوب
 |رعایت ادبیات دانشنامه ای= خوب
-|جامعیت= متوسط
+|جامعیت= خوب
 |رعایت اختصار= خوب
 |سیر منطقی= خوب
-|کیفیت پژوهش= متوسط
+|کیفیت پژوهش= خوب
 |رده= دارد
 }}

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۵ مهٔ ۲۰۱۴، ساعت ۱۰:۲۴
سطر ۲۲:		سطر ۲۲:
	و تعبير بعضى فقهاء از عنوان مبحث ارث به فرائض از باب تغليب و تجوز بوده يا خواسته اند متابعت از حديث نبوى كنند كه فرمود: «تعلّموا الفرائض وعلّموها الناس فانى امرؤ مقبوض وان العلم سيقبض وتظهر الفتن حتى يختلف اثنان فى الفريضة فلا يجدان من يفصل بينهما» مسائل ارث را ياد بگيريد و آن را به مردم بياموزيد زيرا من از ميان شما رخت بربندم و علم هم به زودى از ميان برود و فتنه ها بروز كند و كار به جائى رسد كه چون دو نفر در امر ارث با يكديگر اختلاف كنند كسى را نيابند كه بين آنها حل و فصل كند.		و تعبير بعضى فقهاء از عنوان مبحث ارث به فرائض از باب تغليب و تجوز بوده يا خواسته اند متابعت از حديث نبوى كنند كه فرمود: «تعلّموا الفرائض وعلّموها الناس فانى امرؤ مقبوض وان العلم سيقبض وتظهر الفتن حتى يختلف اثنان فى الفريضة فلا يجدان من يفصل بينهما» مسائل ارث را ياد بگيريد و آن را به مردم بياموزيد زيرا من از ميان شما رخت بربندم و علم هم به زودى از ميان برود و فتنه ها بروز كند و كار به جائى رسد كه چون دو نفر در امر ارث با يكديگر اختلاف كنند كسى را نيابند كه بين آنها حل و فصل كند.

		+
		+
		+
		+	==پانویس ==
		+	<references />

	== منبع ==		== منبع ==