فرقه های شیعه - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Zamani در ‏۱۵ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۱۰:۵۱

2024-08-15T10:51:18Z

مهدی موسوی در ‏۲۸ مهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۱:۲۳

2022-05-28T11:23:41Z

Zamani: /* امامیه اثنى عشریه */

2020-06-01T09:48:08Z

‏امامیه اثنى عشریه

Zamani در ‏۱ ژوئن ۲۰۲۰، ساعت ۰۹:۴۶

2020-06-01T09:46:17Z

Zamani در ‏۱ ژوئن ۲۰۲۰، ساعت ۰۹:۴۰

2020-06-01T09:40:32Z

Zamani در ‏۱۵ آوریل ۲۰۲۰، ساعت ۱۳:۲۰

2020-04-15T13:20:16Z

Zamani در ‏۱۵ آوریل ۲۰۲۰، ساعت ۱۳:۱۹

2020-04-15T13:19:49Z

نمایش تغییرات

Zamani در ‏۱۵ آوریل ۲۰۲۰، ساعت ۱۲:۳۵

2020-04-15T12:35:05Z

سید مهدی خدایی: 8پروژه: رتبه بندی، اولویت بندی ، سنجش کیفی

2019-12-23T09:22:20Z

8پروژه: رتبه بندی، اولویت بندی ، سنجش کیفی

مهدی موسوی در ‏۱۸ دسامبر ۲۰۱۹، ساعت ۰۷:۳۶

2019-12-18T07:36:03Z

@@ سطر ۸: / سطر ۸: @@
 * ب: فرقه هایی که از بین رفته و منقرض شده اند.
 ===امامیه اثنى عشریه===
 '''مقاله اصلی: [[اثنى عشریه]]'''

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
 {{خوب}}
-==مشترکات فرقه های شیعه==
+تمامى فرقه های [[شیعه]] قائل به [[امامت]] و [[خلافت]] بلافصل [[امام على]] علیه السلام پس از [[پیامبر اسلام|پیامبر اکرم]] صلی الله علیه و آله هستند. وجوب تعیین امام از جانب [[خدا]]، [[عصمت]] انبیاء و [[ائمه اطهار|امامان]] از گناهان کبیره و صغیره، و  اعتقاد به [[تولّی|تولّى]] و [[تبرّی|تبرّى]]، از اعتقادات مشترک تمام فرقه های تشیع است.<ref> شهرستانی، الملل والنحل، ج۱، ص۱۶۹</ref> [[امامیه]]، [[زیدیه]] و [[اسماعیلیه]]، سه فرقه ای هستند که در عصر حاضر نیز پیروان قابل توجهی دارند.
-==فرقه های موجود شیعه==
+==معرفی فرقه‌های شیعه==
-فرقه های شیعه را به دو دسته کلی می توان دسته بندی کرد:
+فرقه های [[شیعه]] را به دو دسته کلی می توان دسته بندی کرد:
-الف: فرقه های موجود و زنده.
+* الف: فرقه های موجود و زنده؛
+* ب: فرقه هایی که از بین رفته و منقرض شده اند.
 ===امامیه اثنى عشریه===
@@ سطر ۱۶: / سطر ۱۲: @@
 معتقدین به امامت [[ائمه اثنی عشر|ائمه دوازده گانه]] از حضرت على علیه السلام تا [[امام مهدى]] عجل الله تعالی فرجه الشریف که اکثریت شیعه را تشکیل می دهند و هرجا [[امامیه]] به صورت مطلق عنوان گردد و یا لفط [[شیعه|شیعه]] به صورت مطلق بیان شود منظور اثنى عشریه هستند. آنها را شیعه جعفرى یا جعفریه، اهل ایمان، اصحاب الانتظار، قائمیه نیز نامیده اند.
-امامیه به نص جلى و صریح پیامبر صلی الله علیه و آله درباره امامت على علیه السلام و ۱۱ فرزندش اعتقاد دارند و امامت به عقیده آنها امامت و [[ولایت]] عامه مسلمانان است در امور دین و دنیا که به نیابت از پیامبر صلی الله علیه و آله به آنها واگذار شده است زیرا آنها معتقدند که بر پیامبر صلی الله علیه و آله عقلا واجب است که براى خود جانشینى انتخاب کند.
+[[امامیه]] به نص جلى و صریح پیامبر صلی الله علیه و آله درباره امامت على علیه السلام و ۱۱ فرزندش اعتقاد دارند و امامت به عقیده آنها [[امامت]] و [[ولایت]] عامه مسلمانان است در امور دین و دنیا که به نیابت از پیامبر صلی الله علیه و آله به آنها واگذار شده است زیرا آنها معتقدند که بر پیامبر صلی الله علیه و آله عقلا واجب است که براى خود جانشینى انتخاب کند.
-شیعه امامیه از همان آغاز در مقابل سبعیه (هفت امامیان) اثنى عشریه خوانده شده اند. اینان امامان خود را مانند پیامبر ملهم از جانب خدا می دانند و امامت را ریاست عامه می دانند و مقام وى را مافوق بشر عادى و معتقدند [[قائم آل محمد]] عجل الله تعالی فرجه الشریف پس از بروز علائمى که از جانب پیامبر و ائمه پیش از او بیان شده ظهور خواهد کرد.
+شیعه امامیه از همان آغاز در مقابل سَبعیه (هفت امامیان)، اثنى عشریه خوانده شده اند. اینان امامان خود را مانند پیامبر مُلهَم از جانب خدا می دانند و امامت را ریاست عامه می دانند و مقام وى را مافوق بشر عادى و معتقدند [[قائم آل محمد]] عجل الله تعالی فرجه الشریف پس از بروز علائمى که از جانب پیامبر و ائمه پیش از او بیان شده ظهور خواهد کرد.
 شیعه اثنى عشریه داراى فقهى مترقى است و مجموعه [[احادیث]] آنان در چهار کتاب که به نام [[کتب اربعه]] است جمع آورى شده است. مبانى [[فقه]] شیعه بر چهار اصل استوار است: [[قرآن]]، [[سنت]]، [[عقل]] و [[اجماع]].
-از مسائل خاص شیعه که آنها را از [[اهل سنت]] و بسیارى از فرق اسلامى دیگر متمایز می سازد عبارتند از: [[امامت]] و ولایت [[امام علی علیه السلام|حضرت على]] علیه السلام و اولادش، [[عصمت]] در [[انبیاء]] و [[ائمه اطهار|ائمه]]، [[تقیه]]، [[بداء]]، [[رجعت]]، [[متعه]]. اصول [[عقاید]] شیعه نیز پنج اصل است، [[توحید]]، [[نبوت]]، [[معاد]]، [[عدل]] و [[امامت]].<ref>(فرق الشیعة، ۱۰۸-۱۱۲، المقالات والفرق، ۱۱۲-۱۱۵، الملل والنحل، ۱/۱۷۲-۱۷۳، اصل الشیعه و اصولها، ۱۹۰-۱۹۲، عقیدة الشیعة الامامیة، ۱۱۱-۱۲۳، دائرة المعارف الاسلامیة، ۱/ماده اثنى عشریة)
+از مسائل خاص شیعه که آنها را از [[اهل سنت]] و بسیارى از فرق اسلامى دیگر متمایز می سازد عبارتند از: [[امامت]] و ولایت [[امام علی علیه السلام|حضرت على]] علیه السلام و اولادش، [[عصمت]] در [[انبیاء]] و [[ائمه اطهار|ائمه]]، [[تقیه]]، [[بداء]]، [[رجعت]]، [[متعه|مُتعه]]. اصول عقاید شیعه نیز پنج اصل است، [[توحید]]، [[نبوت]]، [[معاد]]، [[عدل]] و [[امامت]].<ref>فرق الشیعة، ۱۰۸-۱۱۲؛ المقالات والفرق، ۱۱۲-۱۱۵؛ الملل والنحل، ۱/۱۷۲-۱۷۳؛ اصل الشیعه و اصولها، ۱۹۰-۱۹۲
 </ref>
@@ سطر ۳۳: / سطر ۲۹: @@
 '''مقاله اصلی: [[اسماعیلیه]]'''
-بزرگترین فرزند [[امام صادق]] علیه السلام اسماعیل نام داشته است، امام صادق علیه السلام به او بسیار علاقه داشت و به او احترام می گذاشت گرچه از بعضى روایات که درباره وى آمده استفاده ذم وى می شود ولى علماى [[شیعه|شیعه]] او را بزرگ شمرده اند و [[شیخ طوسى]] او را جزء رجال امام صادق و اصحاب وى شمرده است و با توجه به علاقه اى که امام صادق علیه السلام به او داشته او مردى جلیل القدر بوده است و از امام صادق علیه السلام در باره ء امامت او سئوال شد و حضرت نفى کرد.<ref>(رجال شیخ، ۱۴۶، معجم رجال الحدیث،۳/۱۲۴ - ۱۲۶)</ref>
+بزرگترین فرزند [[امام صادق]] علیه السلام اسماعیل نام داشته است، امام صادق علیه السلام به او بسیار علاقه داشت و به او احترام می گذاشت گرچه از بعضى روایات که درباره وى آمده استفاده ذم وى می شود ولى علماى [[شیعه|شیعه]] او را بزرگ شمرده اند و [[شیخ طوسى]] او را جزء رجال امام صادق و اصحاب وى شمرده است و با توجه به علاقه اى که امام صادق علیه السلام به او داشته او مردى جلیل القدر بوده است و از امام صادق علیه السلام در باره ء امامت او سئوال شد و حضرت نفى کرد.<ref>رجال شیخ طوسی، ۱۴۶؛ معجم رجال الحدیث، ۳/۱۲۴ - ۱۲۶</ref>
 پس از رحلت امام صادق علیه السلام عده اى اسماعیل را امام پس از امام صادق علیه السلام دانسته و گفتند پس از او امامى نیست، و برخى هم گفتند اسماعیل هنگام مرگ، پسرش محمد را به عنوان امام معرفى کرده است و یا اینکه امام صادق علیه السلام محمد سبط خود را به عنوان امام معرفى کرده است و این گروه ها به نام [[اسماعیلیه|اسماعیلیه]] معروف شدند.
@@ سطر ۳۹: / سطر ۳۵: @@
 اسماعیلیه خود مشتمل بر چند فرقه اند:
-الف) کسانی که می گویند پس از امام صادق (علیه السلام)، امامت متعلق به اسماعیل است و او زنده بوده و مهدی و قائمِ منتظَر است. این فرقه را اسماعیلیه خالص می نامند. <ref> [[الفرق بین الفرق]]، [[عبدالقاهر بغدادی]]، ص81</ref>
+الف) کسانی که می گویند پس از امام صادق (علیه السلام)، امامت متعلق به اسماعیل است و او زنده بوده و مهدی و قائمِ منتظَر است. این فرقه را اسماعیلیه خالص می نامند. <ref> الفرق بین الفرق، عبدالقاهر بغدادی، ص۸۱</ref>
-ب) کسانی که می گویند اسماعیل در زمان حیات امام صادق (علیه السلام) دارای مقام امامت بوده است، و پس از آن که وفات یافت، امامت به پسرش محمد بن اسماعیل رسید. این فرقه در ابتدا به نام مبارکیه خوانده می شدند؛ سپس فرقه خطّابیه در این فرقه داخل شده و عقاید حلول و تناسخ را در عقاید این فرقه داخل نمودند. در حدود سال 274 هجری قمری جمعی که پیشوای ایشان حمدان قرمط بوده است، در حدود کوفه، خود را به این فرقه منسوب داشته و به دعوت پرداخته و در بیشتر ممالک اسلامی نیز طرفدارانی یافته اند. عمده انقلاب آن ها در [[سواد کوفه]]، [[بصره]]، [[بحرین]] و [[شام]] بوده است. ایشان قتل و فساد عجیبـی برپا کرده و عقاید عجیبـی داشته اند. این فرقه «[[قرامطه]]» نامیده می شوند. <ref> [[تاریخ الرسل و الملوک]]، [[ابن جریر طبری]]، ج9، ص22 / [[التنبیه و الاشراف]]، [[علی بن حسین مسعودی]]، ص322</ref>
+ب) کسانی که می گویند اسماعیل در زمان حیات امام صادق (علیه السلام) دارای مقام امامت بوده است، و پس از آن که وفات یافت، امامت به پسرش محمد بن اسماعیل رسید. این فرقه در ابتدا به نام مبارکیه خوانده می شدند؛ سپس فرقه خطّابیه در این فرقه داخل شده و عقاید حلول و تناسخ را در عقاید این فرقه داخل نمودند. در حدود سال ۲۷۴ هجری قمری جمعی که پیشوای ایشان حمدان قرمط بوده است، در حدود کوفه، خود را به این فرقه منسوب داشته و به دعوت پرداخته و در بیشتر ممالک اسلامی نیز طرفدارانی یافته اند. عمده انقلاب آن ها در سواد [[کوفه]]، [[بصره]]، [[بحرین]] و [[شام]] بوده است. ایشان قتل و فساد عجیبـی برپا کرده و عقاید عجیبـی داشته اند. این فرقه «[[قرامطه]]» نامیده می شوند. <ref> تاریخ الرسل و الملوک، ابن جریر طبری، ج۹، ص۲۲؛ التنبیه و الاشراف، علی بن حسین مسعودی، ص۳۲۲</ref>
 ==پانویس==
 {{پانویس}}
 ==منابع==
 *دائرة المعارف تشیع، مدخل "فرق شیعه" از على رفیعى.
-*شهرستانى، محمد بن عبد الكريم، الملل و النحل، قم، الشریف الرضی، چاپ سوم، 1364 ش.
+*محمد بن عبدالکریم شهرستانى، الملل و النحل، قم، الشریف الرضی، چاپ سوم، ۱۳۶۴ ش.
-*مهدوی، عبدالله، فرقه های شیعه، پایگاه الشیعه.
+*عبدالله مهدوی، فرقه های شیعه، پایگاه الشیعه.
 [[رده:انشعابات شیعه]]
 [[رده:شیعه]]

@@ سطر ۱۸: / سطر ۱۸: @@
 امامیه به نص جلى و صریح پیامبر صلی الله علیه و آله درباره امامت على علیه السلام و ۱۱ فرزندش اعتقاد دارند و امامت به عقیده آنها امامت و [[ولایت]] عامه مسلمانان است در امور دین و دنیا که به نیابت از پیامبر صلی الله علیه و آله به آنها واگذار شده است زیرا آنها معتقدند که بر پیامبر صلی الله علیه و آله عقلا واجب است که براى خود جانشینى انتخاب کند.
-شیعه امامیه از همان آغاز در مقابل سبعیه (هفت امامیان) اثنى عشریه خوانده شده اند. اینان امامان خود را مانند پیامبر ملهم از جانب خدا می دانند و امامت را ریاست عامه می دانند و مقام وى را مافوق بشر عادى و قائم آل محمد عجل الله تعالی فرجه الشریف پس از بروز علائمى که از جانب پیامبر و ائمه پیش از او بیان شده ظهور خواهد کرد.
+شیعه امامیه از همان آغاز در مقابل سبعیه (هفت امامیان) اثنى عشریه خوانده شده اند. اینان امامان خود را مانند پیامبر ملهم از جانب خدا می دانند و امامت را ریاست عامه می دانند و مقام وى را مافوق بشر عادى و معتقدند [[قائم آل محمد]] عجل الله تعالی فرجه الشریف پس از بروز علائمى که از جانب پیامبر و ائمه پیش از او بیان شده ظهور خواهد کرد.
 شیعه اثنى عشریه داراى فقهى مترقى است و مجموعه [[احادیث]] آنان در چهار کتاب که به نام [[کتب اربعه]] است جمع آورى شده است. مبانى [[فقه]] شیعه بر چهار اصل استوار است: [[قرآن]]، [[سنت]]، [[عقل]] و [[اجماع]].

@@ سطر ۱۳: / سطر ۱۳: @@
 ===امامیه اثنى عشریه===
 معتقدین به امامت [[ائمه اثنی عشر|ائمه دوازده گانه]] از حضرت على علیه السلام تا [[امام مهدى]] عجل الله تعالی فرجه الشریف که اکثریت شیعه را تشکیل می دهند و هرجا [[امامیه]] به صورت مطلق عنوان گردد و یا لفط [[شیعه|شیعه]] به صورت مطلق بیان شود منظور اثنى عشریه هستند. آنها را شیعه جعفرى یا جعفریه، اهل ایمان، اصحاب الانتظار، قائمیه نیز نامیده اند.
 امامیه به نص جلى و صریح پیامبر صلی الله علیه و آله درباره امامت على علیه السلام و ۱۱ فرزندش اعتقاد دارند و امامت به عقیده آنها امامت و [[ولایت]] عامه مسلمانان است در امور دین و دنیا که به نیابت از پیامبر صلی الله علیه و آله به آنها واگذار شده است زیرا آنها معتقدند که بر پیامبر صلی الله علیه و آله عقلا واجب است که براى خود جانشینى انتخاب کند.
@@ سطر ۲۴: / سطر ۲۶: @@
 ===زیدیه===
 پس از رحلت [[امام زین العابدین]] علیه السلام بار دیگر شیعیان اختلاف پیدا کردند و به دو فرقه دیگر تقسیم شدند، دسته اى از شیعیان امامت [[امام باقر]] علیه السلام را پذیرفتند و دسته اى دیگر از آنان اعتقاد به امامت [[زید بن علی بن الحسین|زید بن علی بن حسین]] برادرش پیدا کردند، اینان اعتقاد دارند که امامت منحصر در اولاد [[حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها|فاطمه]] (س) است و در غیر آنان جایز نیست، ولى می گویند آن کس از اولاد فاطمه (س) که شجاع و سخى باشد و خروج کند و ادعاى [[امامت]] داشته باشد و مردم را به سوى خود دعوت کند امام است و اطاعت او واجب، خواه از اولاد امام حسن علیه السلام باشد و خواه از اولاد امام حسین علیه السلام.
 ===اسماعیلیه===
 بزرگترین فرزند [[امام صادق]] علیه السلام اسماعیل نام داشته است، امام صادق علیه السلام به او بسیار علاقه داشت و به او احترام می گذاشت گرچه از بعضى روایات که درباره وى آمده استفاده ذم وى می شود ولى علماى [[شیعه|شیعه]] او را بزرگ شمرده اند و [[شیخ طوسى]] او را جزء رجال امام صادق و اصحاب وى شمرده است و با توجه به علاقه اى که امام صادق علیه السلام به او داشته او مردى جلیل القدر بوده است و از امام صادق علیه السلام در باره ء امامت او سئوال شد و حضرت نفى کرد.<ref>(رجال شیخ، ۱۴۶، معجم رجال الحدیث،۳/۱۲۴ - ۱۲۶)</ref>

@@ سطر ۲۹: / سطر ۲۹: @@
 بزرگترین فرزند [[امام صادق]] علیه السلام اسماعیل نام داشته است، امام صادق علیه السلام به او بسیار علاقه داشت و به او احترام می گذاشت گرچه از بعضى روایات که درباره وى آمده استفاده ذم وى می شود ولى علماى [[شیعه|شیعه]] او را بزرگ شمرده اند و [[شیخ طوسى]] او را جزء رجال امام صادق و اصحاب وى شمرده است و با توجه به علاقه اى که امام صادق علیه السلام به او داشته او مردى جلیل القدر بوده است و از امام صادق علیه السلام در باره ء امامت او سئوال شد و حضرت نفى کرد.<ref>(رجال شیخ، ۱۴۶، معجم رجال الحدیث،۳/۱۲۴ - ۱۲۶)</ref>
-پس از رحلت امام صادق علیه السلام عده اى به امامت اسماعیل باقى ماندند و گفتند پس از او امامى نیست، و برخى هم گفتند اسماعیل هنگام مرگ، پسرش محمد را به عنوان امام معرفى کرده است و یا اینکه امام صادق علیه السلام محمد سبط خود را به عنوان امام معرفى کرده است و این گروه ها به نام [[اسماعیلیه|اسماعیلیه]] معروف شدند.
+پس از رحلت امام صادق علیه السلام عده اى اسماعیل را امام پس از امام صادق علیه السلام دانسته و گفتند پس از او امامى نیست، و برخى هم گفتند اسماعیل هنگام مرگ، پسرش محمد را به عنوان امام معرفى کرده است و یا اینکه امام صادق علیه السلام محمد سبط خود را به عنوان امام معرفى کرده است و این گروه ها به نام [[اسماعیلیه|اسماعیلیه]] معروف شدند.
-آنها را در بلاد مختلف به نامهاى: باطنیه، تعلیمیه، ملاحده، سبعیه، حشیشیه، اساسیه و قرامطه نیز معرفى کرده اند که در جاى خود ذکر خواهند شد.
+اسماعیلیه خود مشتمل بر چند فرقه اند:
-برخى هم اسماعیلیه را همان خطابیه دانسته اند زیرا معتقدند که ابوالخطاب محمد بن ابى زینب اسدى دخالت تامى در تأسیس مذهب اسماعیلیه داشته است و لذا اسماعیلیه خالص را همان خطابیه معرفى کرده اند.<ref>(فرق الشیعة، ۶۴، ۶۷، ۷۶؛ المقالات والفرق، ۸۰ - ۸۳).</ref>
+الف) کسانی که می گویند پس از امام صادق (علیه السلام)، امامت متعلق به اسماعیل است و او زنده بوده و مهدی و قائمِ منتظَر است. این فرقه را اسماعیلیه خالص می نامند. <ref> [[الفرق بین الفرق]]، [[عبدالقاهر بغدادی]]، ص81</ref>
-دسته اى هم طرفداران میمون فداح و پسرش عبدالله که از مردم خوزستان بودند و جزء اصحاب امام صادق علیه السلام بودند ولى بعد در اثر آمیزش با ابوالخطاب به مذهب غلو گرائید و طرفدار اسماعیل و پسرش محمد بن اسماعیل شد و او را مؤسس مذهب اسماعیلیه و باطنیه معرفى کرده اند.<ref>(اعتقادات فرق المسلمین، ۷۸ ).</ref>
+ب) کسانی که می گویند اسماعیل در زمان حیات امام صادق (علیه السلام) دارای مقام امامت بوده است، و پس از آن که وفات یافت، امامت به پسرش محمد بن اسماعیل رسید. این فرقه در ابتدا به نام مبارکیه خوانده می شدند؛ سپس فرقه خطّابیه در این فرقه داخل شده و عقاید حلول و تناسخ را در عقاید این فرقه داخل نمودند. در حدود سال 274 هجری قمری جمعی که پیشوای ایشان حمدان قرمط بوده است، در حدود کوفه، خود را به این فرقه منسوب داشته و به دعوت پرداخته و در بیشتر ممالک اسلامی نیز طرفدارانی یافته اند. عمده انقلاب آن ها در [[سواد کوفه]]، [[بصره]]، [[بحرین]] و [[شام]] بوده است. ایشان قتل و فساد عجیبـی برپا کرده و عقاید عجیبـی داشته اند. این فرقه «[[قرامطه]]» نامیده می شوند. <ref> [[تاریخ الرسل و الملوک]]، [[ابن جریر طبری]]، ج9، ص22 / [[التنبیه و الاشراف]]، [[علی بن حسین مسعودی]]، ص322</ref>
-پس از وفات امام صادق علیه السلام گروهى که به امامت اسماعیل اعتقاد داشتند به دو فرقه اصلى تقسیم شدند:
+ج) اسماعیلیان مصر که ابتدا دعوت سرّی داشتند و به ادامه سلسله امامت در پسران محمد بن اسماعیل قائل بودند. بعدها دعوت آن ها توسط [[ابوعبدالله الحسین المشرقی]] نضج گرفته و بالاخره از ایشان، عبیدالله المهدی به خلافت می رسد. و به این ترتیب این گروه بر مصر غلبه یافته و رقیب سرسخت خلفای عباسی می شوند. این فرقه تا دوران خلافت المستنصر بالله فاطمی دچار دودستگی نشد؛ لکن پس از وی، دو فرقه بزرگ از این گروه زاده می شود: نخست مستعلیه که فعلاً بهره نامیده می شوند و دیگری [[نزاریه]] که اکنون آقاخانیه، نامیده می شوند.<ref>دانشنامه فرق اسلامی، مدخل اسماعیلیه</ref>
 ==پانویس==

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
 {{خوب}}
-[[شیعه]] نام عمومى تمامى فرقه هائى است که قائل به [[امامت]] و [[خلافت]] بلافصل حضرت [[امام على]] علیه السلام پس از [[پیامبر اسلام|پیامبر]] صلی الله علیه و آله بوده و اعتقاد دارند که امامت از اولاد وى خارج نمی شود. تمام فرقه هاى شیعى معتقد به وجوب تعیین و تنصیص امام از جانب [[خدا]] و پیامبر صلی الله علیه و آله بوده و انبیاء و امامان را از گناهان مبرى و معصوم می دانند و به [[تولّی|تولى]] و [[تبرّی|تبرى]] اعتقاد دارند.<ref>(الملل والنحل، ۱/۱۴۶)</ref> دشمنان شیعه آنها را [[رافضی]] می نامند.
+==مشترکات فرق تشیع==
 ==اولین فرقه‌ها در شیعه==

@@ سطر ۱۲: / سطر ۱۲: @@
 '''ج)''' شیعه تفضیلیه سبّیه که ضمن برتر شمردن حضرت على علیه السلام بر تمامى صحابه، او را وصى بلافصل پیامبر می دانستند و معتقد بودند که کسانى که على را از مقام خود برکنار کردند کافرند و امت اسلامى پس از پیامبر صلی الله علیه و آله چون اطاعت غیر على را گردن نهادند از [[دین|دین]] خارج شدند و به همین دلیل نیز اینان [[خلفای نخستین|خلفاء]] ثلاثه را سب و [[لعن]] می کردند و معتقد بودند که پس از على علیه السلام امامت به اولاد او [[امام حسن علیه السلام|حسن]] و [[امام حسین علیه السلام|حسین]] علیهماالسلام می رسد، سپس هر کسى از اولاد على و حسن و حسین علیهم السلام که با شمشیر خروج کند و علیه دستگاه خلافت قیام نمایند و مردم را به سوى خود دعوت کند، همو امام و جانشین پیامبر است.<ref>(المقالات والفرق، اشعرى، ۱۵-۱۸، تحفة اثنى عشریة، ۱۱، ۱۸)</ref>
-تمامى فرق شیعى از این سه فرقه منشعب شده اند که همه آنان را می توان ذیل نامهاى: [[امامیه]] [[اثنى عشریه]]، [[غلاة]]، [[کیسانیه|کیسانیه]]، [[زیدیه|زیدیه]]، [[اسماعیلیه|اسماعیلیه]] جمع کرد.<ref>(الملل والنحل، ۱/۱۴۷)</ref>
+تمامى فرق شیعى از این سه فرقه منشعب شده اند که همه آنان را می توان ذیل نامهاى: [[امامیه]] [[غلاة]]، [[کیسانیه|کیسانیه]]، [[زیدیه|زیدیه]]، [[اسماعیلیه|اسماعیلیه]] جمع کرد.<ref>(الملل والنحل، ۱/۱۴۷)</ref>
 ==امامیه اثنى عشریه==
@@ سطر ۳۰: / سطر ۳۰: @@
 #'''نگرش اصولی،''' که به پیروان این شیوه اصولیون می گویند.
-=== فرقه‌های دیگر اثنی عشریه ===
+===فرقه‌های دیگر اثنی عشریه===
 '''شیخیه:'''
@@ سطر ۱۴۷: / سطر ۱۴۷: @@
 مثلا افسانه [[عبدالله بن سبا]] و سبائیه که بعضى از مورخان از پیش خود ساخته اند و طبرى که راوى آن روایات است فقط به نقل آنها پرداخته بدون اینکه به [[جرح و تعدیل|جرح و تعدیل]] و حقیقت آنها پرداخته باشد و دیگران نیز با همین روش از طبرى گرفته اند.<ref>(عبدالله بن سباء، عسکرى )</ref>
-=== فرقه‌های دیگر غلاة ===
+===فرقه‌های دیگر غلاة===
 '''سبائیه:'''
@@ سطر ۲۳۸: / سطر ۲۳۸: @@
 گروه دیگر از کیسانیه مرگ محمد را باور کرده و پسر وى ابوهاشم عبدالله بن محمد را به امامت برگزیدند و اعتقاد به حلول روح محمد در ابو هاشم پیدا نمودند.
-=== مهمترین فرق کیسانیه ===
+===مهمترین فرق کیسانیه===
 '''فرقه اول:'''
@@ سطر ۲۶۷: / سطر ۲۶۷: @@
 '''فرقه هفتم:'''
-شمارى از کیسانیه پس از مرگ محمد بن حنفیه به امامت زین العابدین [[امام سجاد علیه السلام|امام سجاد]] علیه السلام اعتقاد پیدا نموده و مستبصر شدند،<ref>(مقالات الاسلامیین، ۲۳، التبصیر فیالدین، ۳۱)</ref> که از آن جمله می توان [[سید اسمعیل حمیرى|سید اسماعیل حمیرى]] را نام برد که نخست کیسانى مذهب بود، اما بعدا مستبصر شده و به امام سجادعلیه السلام پیوست.
+شمارى از کیسانیه پس از مرگ محمد بن حنفیه به امامت زین العابدین [[امام سجاد علیه السلام|امام سجاد]] علیه السلام اعتقاد پیدا نموده و مستبصر شدند،<ref>(مقالات الاسلامیین، ۲۳، التبصیر فیالدین، ۳۱)</ref> که از آن جمله می توان [[سید حمیری|سید اسماعیل حمیرى]] را نام برد که نخست کیسانى مذهب بود، اما بعدا مستبصر شده و به امام سجادعلیه السلام پیوست.
 ==زیدیه==
 پس از رحلت [[امام زین العابدین]] علیه السلام بار دیگر شیعیان اختلاف پیدا کردند و به دو فرقه دیگر تقسیم شدند، دسته اى از شیعیان امامت [[امام باقر]] علیه السلام را پذیرفتند و دسته اى دیگر از آنان اعتقاد به امامت [[زید بن علی بن الحسین|زید بن علی بن حسین]] برادرش پیدا کردند، اینان اعتقاد دارند که امامت منحصر در اولاد [[حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها|فاطمه]] (س) است و در غیر آنان جایز نیست، ولى می گویند آن کس از اولاد فاطمه (س) که شجاع و سخى باشد و خروج کند و ادعاى [[امامت]] داشته باشد و مردم را به سوى خود دعوت کند امام است و اطاعت او واجب، خواه از اولاد امام حسن علیه السلام باشد و خواه از اولاد امام حسین علیه السلام.
-=== فرقه هاى اصلى زیدیه ===
+===فرقه هاى اصلى زیدیه===
 فرقه هاى اصلى زیدیه را برخى سه فرقه دانسته اند و بعضى آنها را ۶ فرقه و شمارى هم فرقه هاى اصلى زیدیه را ۸ فرقه دانسته اند.<ref>(مقالات الاسلامیین، ۱۳۲، مروج الذهب، ۳/۲۰۸، الملل والنحل، ۱/۱۵۵، ۱۵۷، اعتقادات فرق المسلمین، ۵۳-۵۲، الفرق الاسلامیة، ۵۷).</ref>
 این فرقه ها که بیشترینشان را [[مسعودی|مسعودى]] نام برده است عبارتند از:
@@ سطر ۳۷۰: / سطر ۳۷۰: @@
 ===عقائد مشترک اسماعیلیه===
-آنان معتقدند که ذات پروردگار از دائره وهم و فکر و عقل برتر است و ما در باره وجود و عدم، زنده و مرده، قادر و عاجز، عالم و جاهل، متکلم یا ساکت، بینا و نابینا، شنوا یا کر بودن خداوند نمی توانیم اظهار نظر کنیم چنانکه در باره صفات و تعیین حد آنها در باره خداوند نفیا و اثباتا نظرى نمی توانیم اظهار کنیم، صدور عقل کل از کلمه امر به طریق ابداع است و صدور موجودات روحانى و جسمانى که توسط عقل و نفس از امر خداوند به طریق ابداع و انبعاث است، مظهر عقل کل در این عالم وجود ناقص است. ناطقان همان [[پیامبران اولوالعزم]] هستند و شمار آنان هفت است و هر ناطقى را یک وصى است و وصى را امام نامند، ناطق نخستین [[حضرت آدم]] بود که وصى او [[شیث|شیث]] بود، ناطق دوم [[نوح]] و وصى او سام و ناطق سوم [[ابراهیم]] و وصى او [[حضرت اسماعیل علیه السلام|اسماعیل]]، ناطق چهارم [[موسى]] و وصى او [[یوشع]]، ناطق پنجم [[عیسى]] و وصى او [[شمعون]]، ناطق ششم محمد و وصى او على و ناطق هفتم اسماعیل بن جعفر صادق بود که قائم است.
+آنان معتقدند که ذات پروردگار از دائره وهم و فکر و عقل برتر است و ما در باره وجود و عدم، زنده و مرده، قادر و عاجز، عالم و جاهل، متکلم یا ساکت، بینا و نابینا، شنوا یا کر بودن خداوند نمی توانیم اظهار نظر کنیم چنانکه در باره صفات و تعیین حد آنها در باره خداوند نفیا و اثباتا نظرى نمی توانیم اظهار کنیم، صدور عقل کل از کلمه امر به طریق ابداع است و صدور موجودات روحانى و جسمانى که توسط عقل و نفس از امر خداوند به طریق ابداع و انبعاث است، مظهر عقل کل در این عالم وجود ناقص است. ناطقان همان [[پیامبران اولوالعزم]] هستند و شمار آنان هفت است و هر ناطقى را یک وصى است و وصى را امام نامند، ناطق نخستین [[حضرت آدم]] بود که وصى او [[شیث|شیث]] بود، ناطق دوم [[نوح]] و وصى او سام و ناطق سوم [[ابراهیم]] و وصى او [[حضرت اسماعیل علیه السلام|اسماعیل]]، ناطق چهارم [[موسى]] و وصى او [[يوشع بن نون|یوشع]]، ناطق پنجم [[حضرت عیسی علیه السلام|عیسى]] و وصى او [[شمعون]]، ناطق ششم محمد و وصى او على و ناطق هفتم اسماعیل بن جعفر صادق بود که قائم است.
 ناطق، واضع شریعت جدید و ناسخ شریعت قدیم است، اساس یا وصى، عالم به علم تأویل شریعت است و وظیفه  او بیان اسرار و باطن شریعت می باشد. آنان معتقد به [[بهشت]] و [[دوزخ]] جسمانى نیستند، ولى براى مبتدیان این کلمات را به معنى معمول آن تفسیر می کردند.
@@ سطر ۴۱۰: / سطر ۴۱۰: @@
 خروج از اعتقادات دینى و ارکان دین است. که در این مرحله همه لذتها بر او مباح می شود و [[شریعت|شریعت]] براى او تأویل می گردد.<ref>(الفرق الاسلامیه، ۵۳ - ۵۶).</ref>
-=== مهمترین فرقه هاى اسماعیلیه ===
+===مهمترین فرقه هاى اسماعیلیه===
 '''باطنیه:'''
@@ سطر ۴۹۰: / سطر ۴۹۰: @@
 '''بهره:'''
-شاخه اى از اسماعیلیه مستعلویه هستند، که پس از مستعلى بتدریج به یمن و هند رفتند و به پیروى از مستعلى باقى ماندند و به بهره معروف شدند، کلمه بهره در زبان گجراتى به معنى بازرگان است. بعضى هم معتقدند که بهره یا بوهرا به اسماعیلیانى گفته می شود که از سرزمینهاى عربى و مصر و یمن به هندوستان کوچیدند و در ۴۶۰ ق در آنجا سکونت کردند، نخستین پیشواى آنان شخصى به نام عبدالله یمنى بوده است، پس از او محمد على نامى در ۵۳۲ ق به هند آمد و رهبرى آنان را به عهده گرفت که مقبره وى در کامیاى هند زیارتگاه مردم بهره است. تا ۶۹۴ ق ۱۲۹۷ م آنان در حمایت مهاراجگان هندوى گجرات قرار داشتند، اما پس از آنکه مهاراجگان زیر سلطه پادشاهان دهلى در آمدند، بهره ها مورد آزار مسلمانان سنى مذهب گجرات قرار گرفتند. در سال ۹۴۶ ق پیشواى این فرقه یوسف بن سلیمان از یمن به هند مهاجرت کرد و در (سد هپور) اقامت کرد، پیشواى دیگر آنان داوود بن عجب شاه است و در ۹۹۶ ق / ۱۵۸۸ م بهره گجرات داوود بن قطب را به پیشوایى برگزیدند ولى بهره یمن با او بیعت نکردند و با شخصى به نام سلیمان به امامت بیعت نمودند که خود را جانشین داوود بن عجب شاه می دانست این فرقه را سلیمانیه نامیدند. اما داوودیه به چند شاخه تقسیم شدند: الف بهره علییه، ب: بهره ناکوشیه، که فرقه اخیر تحت تاثیر عقائد هندوان خوردن گوشت را گناه می شمردند، ج: جعفریه، که در عهد مظفر شاهى از سال ۱۴۰۷ م تا ۱۴۱۱ م بر گجرات حکومت می کرد این شاخه به مذهب سنت و جماعت گرائیدند. این فرقه منسوب به جعفر شیرازى هستند که در قرن ۱۵ میلادى می زیسته است، بهره به دو گروه بزرگ شیعه که تاجرند و [[اهل سنت|سنی]] که کشاورز هستند تقسیم می شوند، برخى از آنان در بندر گجرات و در برمه به تجارت مشغولند و گروه ثروتمندى را تشکیل میدهند و سنى مذهبند.<ref>(مجالس المؤمنین، ۲ /۱۴۹، دائرة المعارف اسلام، ۴/۳۵۱ - ۳۵۳، فرهنگ فرق اسلامى، ۱۰۸ - ۱۱۰) ( بهره )</ref>
+شاخه اى از اسماعیلیه مستعلویه هستند، که پس از مستعلى بتدریج به یمن و هند رفتند و به پیروى از مستعلى باقى ماندند و به بهره معروف شدند، کلمه بهره در زبان گجراتى به معنى بازرگان است. بعضى هم معتقدند که بهره یا بوهرا به اسماعیلیانى گفته می شود که از سرزمینهاى عربى و مصر و یمن به هندوستان کوچیدند و در ۴۶۰ ق در آنجا سکونت کردند، نخستین پیشواى آنان شخصى به نام عبدالله یمنى بوده است، پس از او محمد على نامى در ۵۳۲ ق به هند آمد و رهبرى آنان را به عهده گرفت که مقبره وى در کامیاى هند زیارتگاه مردم بهره است. تا ۶۹۴ ق ۱۲۹۷ م، آنان در حمایت مهاراجگان هندوى گجرات قرار داشتند، اما پس از آنکه مهاراجگان زیر سلطه پادشاهان دهلى در آمدند، بهره ها مورد آزار مسلمانان سنى مذهب گجرات قرار گرفتند. در سال ۹۴۶ ق پیشواى این فرقه یوسف بن سلیمان از یمن به هند مهاجرت کرد و در (سد هپور) اقامت کرد، پیشواى دیگر آنان داوود بن عجب شاه است و در ۹۹۶ ق / ۱۵۸۸ م، بهره گجرات داوود بن قطب را به پیشوایى برگزیدند ولى بهره یمن با او بیعت نکردند و با شخصى به نام سلیمان به امامت بیعت نمودند که خود را جانشین داوود بن عجب شاه می دانست این فرقه را سلیمانیه نامیدند. اما داوودیه به چند شاخه تقسیم شدند: الف بهره علییه، ب: بهره ناکوشیه، که فرقه اخیر تحت تاثیر عقائد هندوان خوردن گوشت را گناه می شمردند، ج: جعفریه، که در عهد مظفر شاهى از سال ۱۴۰۷ م، تا ۱۴۱۱ م، بر گجرات حکومت می کرد این شاخه به مذهب سنت و جماعت گرائیدند. این فرقه منسوب به جعفر شیرازى هستند که در قرن ۱۵ میلادى می زیسته است، بهره به دو گروه بزرگ شیعه که تاجرند و [[اهل سنت|سنی]] که کشاورز هستند تقسیم می شوند، برخى از آنان در بندر گجرات و در برمه به تجارت مشغولند و گروه ثروتمندى را تشکیل میدهند و سنى مذهبند.<ref>(مجالس المؤمنین، ۲ /۱۴۹، دائرة المعارف اسلام، ۴/۳۵۱ - ۳۵۳، فرهنگ فرق اسلامى، ۱۰۸ - ۱۱۰) ( بهره )</ref>
 '''آقا (آغا) خانیه:'''