فالق الإصباح (اسم الله) - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Mohammadi در ‏۱۳ مارس ۲۰۲۶، ساعت ۱۳:۵۲

2026-03-13T13:52:02Z

مهدی موسوی در ‏۵ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۱۹

2025-08-05T10:19:17Z

مهدی موسوی: مهدی موسوی صفحهٔ فالق الاصباح را به فالق الإصباح (اسم الله) منتقل کرد

2025-08-05T06:20:50Z

مهدی موسوی صفحهٔ فالق الاصباح را به فالق الإصباح (اسم الله) منتقل کرد

Zamani: افزودن الگوی قرآن

2025-04-10T08:15:57Z

افزودن الگوی قرآن

Zamani در ‏۲۴ اوت ۲۰۱۴، ساعت ۰۷:۱۰

2014-08-24T07:10:59Z

مرضیه الله وکیل جزی در ‏۲۸ فوریهٔ ۲۰۱۳، ساعت ۰۸:۲۶

2013-02-28T08:26:55Z

بهرامی: صفحه‌ای جدید حاوی '{{مدخل دائرة المعارف|فرهنگ قرآن}} {{الگو:نیازمند ویرایش فنی}} اين اسم و صفت اله...' ایجاد کرد

2013-02-20T06:46:04Z

صفحه‌ای جدید حاوی '{{مدخل دائرة المعارف|فرهنگ قرآن}} {{الگو:نیازمند ویرایش فنی}} اين اسم و صفت اله...' ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{مدخل دائرة المعارف|[[فرهنگ قرآن]]}}

{{الگو:نیازمند ویرایش فنی}}

اين اسم و صفت الهى اسم فاعل از «فَلَق» به معناى شكافنده است و «فلق اللّه الصّبح» يعنى خداوند
سپيده را دميد و «فالق الاصباح» شكافنده تاريكى شب به نور بامدادان است. <ref> الاسنى فى شرح اسماء اللّه الحسنى، قرطبى، ج 1، ص 346; اسما و صفات الهى، فقط در قرآن، ج 2، ص 1031 - 1032، با تلخيص و اقتباس. </ref>

اين اسم و صفت الهى يك بار در قرآن آمده است:

فالِقُ الاِصباحِ وجَعَلَ الَّيلَ سَكَنـًا... . انعام (6) 96

== پانویس ==

{{پانویس}}

== منابع ==

فرهنگ قرآن، جلد 22، صص 46-45.

[[رده:اسماء و صفات الهی]]
[[رده:واژگان قرآنی]]

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
 تعبیر '''«فالِق الإصباح»''' يک بار در [[قرآن کریم]] آمده و وصف [[خداوند]] سبحان قرار گرفته است، چنانكه مى‌فرمايد:
-{{متن قرآن|«فالِقُ الاِصباحِ وجَعَلَ الَّيلَ سَكَناً وَ الشَّمْسَ وَ القَمَرَ حُسباناً ذلِكَ تَقْدِيرُ العَزِيزِ العَلِيم»}}؛ ([[سوره انعام]]/۹۶) «او شكافنده صبح است، شب را براى آرامش و خورشيد و ماه را روى نظم معيّن مقرر داشت، اين است اندازه گيرى خداى قدرتمند و دانا».
+«{{متن قرآن|فالِقُ الاِصباحِ وجَعَلَ الَّيلَ سَكَناً وَ الشَّمْسَ وَ القَمَرَ حُسباناً ذلِكَ تَقْدِيرُ العَزِيزِ العَلِيم}}<ref name=":۰">[[آیه 96 سوره انعام|سوره انعام، آیه ۹۶.]]</ref>؛ او شكافنده صبح است، شب را براى آرامش و خورشيد و ماه را روى نظم معيّن مقرر داشت، اين است اندازه گيرى خداى قدرتمند و دانا».
 اين اسم و صفت الهى، اسم فاعل از «فَلَق» به معناى شكافنده است و «فلقَ اللّهُ الصّبحَ» يعنى خداوند سپيده را دميد و «فالق الاصباح» شكافنده تاريكى شب به نور بامدادان است.<ref>الأسنى فى شرح اسماءاللّه الحسنى، قرطبى، ج ۱، ص ۳۴۶؛ اسماء و صفات الهى، فقط در قرآن، ج ۲، ص ۱۰۳۱-۱۰۳۲.</ref>
-[[ابن فارس]] مى گويد: معنى لغوى «فلق»، فرجه و جدايى دو شيئ است. و [[راغب اصفهانی]] مى گويد: فلق به معناى جدا كردن چيزى از چيزى است، چنان كه مى فرمايد: {{متن قرآن|«فالِقُ الإِصْباح»}} و {{متن قرآن|«إِنَّ اللّهَ فالِقُ الحَبّ وَالنَّوى...»}}؛ ([[سوره انعام]]/۹۵) «خدا شكافنده دانه و هسته ها است».
+[[ابن فارس]] مى گويد: معنى لغوى «فلق»، فرجه و جدايى دو شيئ است. و [[راغب اصفهانی]] مى گويد: فلق به معناى جدا كردن چيزى از چيزى است، چنان كه مى فرمايد: {{متن قرآن|«فالِقُ الإِصْباح»}} و «{{متن قرآن|إِنَّ اللّهَ فالِقُ الحَبّ وَالنَّوى ...}}<ref name=":۰" />؛ خدا شكافنده دانه و هسته ها است».
-و باز مى فرمايد: {{متن قرآن|«قُل أَعَوذُ بِرَبِّ الفَلَق»}}؛ ([[سوره فلق]]/۱) «بگو پناه مى برم به خداى صبح». و در هر حال بدين جهت در مورد صبح كلمه «فالق» به كار رفته است كه روشنايى ظلمت را مى شكافد.
+و باز مى فرمايد: «{{متن قرآن|قُل أَعَوذُ بِرَبِّ الفَلَق}}<ref>[[آیه 1 سوره فلق|سوره فلق، آیه ۱.]]</ref>؛ بگو پناه مى برم به خداى صبح». و در هر حال بدين جهت در مورد صبح كلمه «فالق» به كار رفته است كه روشنايى ظلمت را مى شكافد.
 اكنون برگرديم مفاد صفات وارد در [[آيه]] را توضيح دهيم. در آيه مورد بحث، درباره [[خدا]] سه صفت وارد شده است:
-۱. {{متن قرآن|«فالِقُ الإِصْباح»}}: «شكافنده صبح»، و اصباح به معنى صبح است، نه به معنى مصدرى.
+۱. {{متن قرآن|«فالِقُ الإِصْباح»}}<ref name=":۰" />: «شكافنده صبح»، و اصباح به معنى صبح است، نه به معنى مصدرى.
-۲. {{متن قرآن|«وَ جَعَلَ اللَّيلَ سَكَناً»}}: «شب را آرامگاه قرار داد». روح و بدن هر دو در فضاى تاريك و در خواب آرامش مى يابند.
+۲. {{متن قرآن|«وَ جَعَلَ اللَّيلَ سَكَناً»}}<ref name=":۰" />: «شب را آرامگاه قرار داد». روح و بدن هر دو در فضاى تاريك و در خواب آرامش مى يابند.
-۳. {{متن قرآن|«وَ الشَّمْس وَ القَمرَ حُسباناً»}}: «خورشيد و ماه با نظم معينى مى گردند»، و طبعاً حركت و گردش منظم آنها اساس محاسبات مردم مى باشد و در آيه ديگر به آن تصريح كرده و مى فرمايد: {{متن قرآن|«هُوَ الّذى جَعَلَ الشَّمْسَ ضِياءً وَ القَمَرَ نُوراً و قدّرَه منازلَ لتَعْلَمُوا عَدَدَ السِّنينَ وَ الحِساب...»}}؛ ([[سوره يونس]]/۵) «اوست كه خورشيد را درخشنده و ماه را نورانى قرار داد، و براى آن منزلهايى قرار داد تا از اين طريق مردم از شمارش سال و محاسبات خود آگاه شوند».
+۳. {{متن قرآن|«وَ الشَّمْس وَ القَمرَ حُسباناً»}}<ref name=":۰" />: «خورشيد و ماه با نظم معينى مى گردند»، و طبعاً حركت و گردش منظم آنها اساس محاسبات مردم مى باشد و در آيه ديگر به آن تصريح كرده و مى فرمايد: «{{متن قرآن|هُوَ الّذى جَعَلَ الشَّمْسَ ضِياءً وَ القَمَرَ نُوراً و قدّرَه منازلَ لتَعْلَمُوا عَدَدَ السِّنينَ وَ الحِساب ...}}<ref>[[آیه 5 سوره یونس|سوره یونس، آیه ۵.]]</ref>؛ اوست كه خورشيد را درخشنده و ماه را نورانى قرار داد، و براى آن منزلهايى قرار داد تا از اين طريق مردم از شمارش سال و محاسبات خود آگاه شوند».
-نكته قابل توجّه در آيه فوق، اين است كه در مورد «خورشيد» لفظ «ضياء» و در مورد «ماه» لفظ «نور» بكار رفته است؛ اين دوگانگى در تعريف علّتى دارد! محققان مى گويند: «ضياء» به معنى نور ذاتى است، يعنى چيزى كه نور از خود آن بجوشد، در حاليكه «نور» مفهوم اعمّ از ذاتى و عرضى دارد، و چون خورشيد منبع جوشش نور، و نور ماه اكتسابى و عرضى است و از خورشيد سرچشمه مى گيرد، از اين جهت در وصف آن دو، از دو لفظ مختلف بهره گرفته شده است. مؤيّد اين نظر اين است كه [[قرآن كريم]] در آيات ديگر، خورشيد را «سراج» و ماه را «نور» و يا «منير» خوانده است؛ {{متن قرآن|«تَبَارَكَ الَّذِي جَعَلَ فِي السَّمَاءِ بُرُوجًا وَجَعَلَ فِيهَا سِرَاجًا وَقَمَرًا مُنِيرًا»}} ([[سوره فرقان]]/۶۱) و {{متن قرآن|«وَجَعَلَ الْقَمَرَ فِيهِنَّ نُورًا وَجَعَلَ الشَّمْسَ سِرَاجًا»}} ([[سوره نوح]]/۱۶).
+نكته قابل توجّه در آيه فوق، اين است كه در مورد «خورشيد» لفظ «ضياء» و در مورد «ماه» لفظ «نور» بكار رفته است؛ اين دوگانگى در تعريف علّتى دارد! محققان مى گويند: «ضياء» به معنى نور ذاتى است، يعنى چيزى كه نور از خود آن بجوشد، در حاليكه «نور» مفهوم اعمّ از ذاتى و عرضى دارد، و چون خورشيد منبع جوشش نور، و نور ماه اكتسابى و عرضى است و از خورشيد سرچشمه مى گيرد، از اين جهت در وصف آن دو، از دو لفظ مختلف بهره گرفته شده است. مؤيّد اين نظر اين است كه [[قرآن كريم]] در آيات ديگر، خورشيد را «سراج» و ماه را «نور» و يا «منير» خوانده است؛ {{متن قرآن|«تَبَارَكَ الَّذِي جَعَلَ فِي السَّمَاءِ بُرُوجًا وَجَعَلَ فِيهَا سِرَاجًا وَقَمَرًا مُنِيرًا»}}<ref>[[آیه 61 سوره فرقان|سوره فرقان، آیه ۶۱.]]</ref> و {{متن قرآن|«وَجَعَلَ الْقَمَرَ فِيهِنَّ نُورًا وَجَعَلَ الشَّمْسَ سِرَاجًا»}}<ref>[[آیه 16 سوره نوح|سوره نوح، آیه ۱۶.]]</ref>.
 ==پانویس==
 {{پانویس}}

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
-{{مدخل دائرة المعارف|[[فرهنگ قرآن]]}}
+تعبیر '''«فالِق الإصباح»''' يک بار در [[قرآن کریم]] آمده و وصف [[خداوند]] سبحان قرار گرفته است، چنانكه مى‌فرمايد:
-اين اسم و صفت الهى اسم فاعل از «فَلَق» به معناى شكافنده است و «فلق اللّه الصّبح» يعنى خداوند سپيده را دميد و «فالق الاصباح» شكافنده تاريكى شب به نور بامدادان است.<ref>الاسنى فى شرح اسماء اللّه الحسنى، قرطبى، ج 1، ص 346؛ اسما و صفات الهى، فقط در قرآن، ج 2، ص 1031 - 1032، با تلخيص و اقتباس.</ref>
+{{متن قرآن|«فالِقُ الاِصباحِ وجَعَلَ الَّيلَ سَكَناً وَ الشَّمْسَ وَ القَمَرَ حُسباناً ذلِكَ تَقْدِيرُ العَزِيزِ العَلِيم»}}؛ ([[سوره انعام]]/۹۶) «او شكافنده صبح است، شب را براى آرامش و خورشيد و ماه را روى نظم معيّن مقرر داشت، اين است اندازه گيرى خداى قدرتمند و دانا».
-اين اسم و صفت الهى يك بار در [[قرآن]] آمده است:
+اين اسم و صفت الهى، اسم فاعل از «فَلَق» به معناى شكافنده است و «فلقَ اللّهُ الصّبحَ» يعنى خداوند سپيده را دميد و «فالق الاصباح» شكافنده تاريكى شب به نور بامدادان است.<ref>الأسنى فى شرح اسماءاللّه الحسنى، قرطبى، ج ۱، ص ۳۴۶؛ اسماء و صفات الهى، فقط در قرآن، ج ۲، ص ۱۰۳۱-۱۰۳۲.</ref>
-* {{متن قرآن|«فالِقُ الاِصباحِ وجَعَلَ الَّيلَ سَكَنـًا...»}}. ([[سوره انعام]](6)/ 96)
+[[ابن فارس]] مى گويد: معنى لغوى «فلق»، فرجه و جدايى دو شيئ است. و [[راغب اصفهانی]] مى گويد: فلق به معناى جدا كردن چيزى از چيزى است، چنان كه مى فرمايد: {{متن قرآن|«فالِقُ الإِصْباح»}} و {{متن قرآن|«إِنَّ اللّهَ فالِقُ الحَبّ وَالنَّوى...»}}؛ ([[سوره انعام]]/۹۵) «خدا شكافنده دانه و هسته ها است».
 ==پانویس==
 {{پانویس}}
 ==منابع==
-* فرهنگ قرآن، جلد 22، صص 46-45.
+*منشور جاوید، آیت‌الله جعفر سبحانی، ج ۲، ص ۳۱۱-۳۱۹.
+*[[فرهنگ قرآن]]، اکبر هاشمی رفسنجانی، ج ۲۲، ص ۴۶-۴۵.
 {{اسماء الله}}
 {{قرآن}}
 [[رده:اسماء و صفات الهی]]

@@ سطر ۱۴: / سطر ۱۴: @@
 {{اسماء الله}}
+{{قرآن}}
 [[رده:اسماء و صفات الهی]]
 [[رده:واژگان قرآنی]]

@@ سطر ۱۲: / سطر ۱۲: @@
 ==منابع==
 * فرهنگ قرآن، جلد 22، صص 46-45.
 [[رده:اسماء و صفات الهی]]
 [[رده:واژگان قرآنی]]

→ نسخهٔ قدیمی‌تر	نسخهٔ ‏۵ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۰۶:۲۰
(بدون تفاوت)