غیبت امام زمان (عجل الله تعالی فرجه) - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

مهدی موسوی در ‏۲۱ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۲۸

2025-10-21T11:28:17Z

نمایش تغییرات

Zamani در ‏۱۹ نوامبر ۲۰۲۰، ساعت ۰۷:۰۳

2020-11-19T07:03:53Z

Zamani در ‏۱۲ آوریل ۲۰۲۰، ساعت ۱۲:۴۶

2020-04-12T12:46:29Z

Zamani در ‏۱۲ آوریل ۲۰۲۰، ساعت ۱۲:۴۵

2020-04-12T12:45:07Z

مهدی موسوی: مهدی موسوی صفحهٔ غیبت امام زمان (عج) را به غیبت امام زمان (عجل الله تعالی فرجه) منتقل کرد

2020-02-15T13:03:19Z

مهدی موسوی صفحهٔ غیبت امام زمان (عج) را به غیبت امام زمان (عجل الله تعالی فرجه) منتقل کرد

مهدی موسوی در ‏۱۵ فوریهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۱۲:۴۱

2020-02-15T12:41:54Z

نمایش تغییرات

Zamani در ‏۲۳ آوریل ۲۰۱۸، ساعت ۱۰:۰۵

2018-04-23T10:05:02Z

Goodosuser: صفحه جدید

2015-05-24T21:34:45Z

صفحه جدید

صفحهٔ تازه

{{اعتقادات شیعه}}
'''غیبت امام زمان''' به معنای پنهان‌شدن آخرین و دوازدهمین امام و جانشین [[پیامبر اسلام(ص)]]، امام محمّد بنِ حسنِ عَسکری ملقب به «امام مهدی»، به اذن و اراده [[خدا]] است. غیبت از آموزه‌های بنیادی و ضرویات مذهب [[شیعه دوازده امامی]] است. درباره چرایی غیبت در روایات [[امامان شیعه]] نکاتی ذکر شده که از جمله آنها امتحان شیعیان است.

بنابر آموزه‌های شیعه، امام مهدی(ع) دو غیبت داشته است: [[غیبت صغری]] که شصت و نه سال طول کشیده و [[غیبت کبری]] که هنوز ادامه دارد. در دوران غیبت صغری امام زمان از طریق چهار [[نواب اربعه|نائب]] با شیعیان ارتباط داشته است ولی در دوران غیبت کبرا او ارتباطی با مردم ندارد و شیعیان برای امور دینی باید به فقها مراجعه کنند.

دانشمندان شیعه برای تبیین مساله غیبت کتاب های متعددی نوشته اند که مشهورترین آنها کتاب [[کتاب الغیبة (نعمانی)|غیبت نعمانی]] و کتاب [[کتاب الغیبة (طوسی)|غیبت شیخ طوسی]] است.

== تبیین موضوع ==
بنابر معتقدات شیعه، خداوند همواره در زمین جانشینی دارد و زمین هیچ گاه از [[حجت]] و [[امام معصوم]] محروم نیست. پس از شهادت امام یازدهم(ع)به سال ۲۶۰ق،امامت به [[امام دوازدهم]]، حضرتِ [[امام مهدی|محمّد بنِ حسنِ عَسکری]](ع)سپرده شد که سالِ ۲۵۵ق به دنیا آمده است. او به اذن خدا و مصلحت الهی در سال ۳۲۹ق از انظار نهان شد و هم اکنون زنده است و سرانجام ظهور خواهد کرد و زمین را از ستم و جور می‌زداید و از قِسط و عَدل بهره‌مند می‌سازد.

== معنای لغوی ==
واژۀ عربی غَیبَة، مصدر ثلاثی مجرد از ماده «غ ی ب»، بر خلاف «حضور» و در معناهایی مانند پنهان شدن از انظار و استتار به کار می‌رود.<ref>ابن منظور، ج۱،ص: ۴۵۴ و ۶۵۶؛ مصطفوی،ج۷، ص۳۵۳ </ref>

==غیبت صغری==
مراد از غیبت صغری(=غیبت کوچک) مدتی است که [[امام مهدی(ع)]] پس از وفات پدرش [[امام حسن عسکری(ع)]] به سال ۲۶۰ق. تا ۳۲۹ق. در غیبت به سر برد. آن امام در این مدت به وساطت نمایندگان خویش که آنان را «[[نواب اربعه|نُوّاب خاص]]» می‌گویند، دستگیری معنوی و راهنمایی پیروان خویش را بر عهده داشت.

==غیبت کبرا ==
غیبت کبرا دورانی است که با وفات [[علی بن محمد سمری|چهارمین نائب خاص]] امام زمان در سال ۳۲۹ق. آغاز شده و تاکنون ادامه دارد. بین غیبت صغرا و کبرا فاصله‌‌ زمانی وجود نداشت و تنها تفاوت آن است که بر خلاف دوره غیبت صغرا، امام (ع) در این دوره نماینده مشخصی در بین شیعیان ندارد و مردم باید برای راهنمایی در امور دینی به علمای شیعه مراجعه کنند. علت تقسیم غیبت امام زمان (ع) به دو دوره صغرا و کبرا نیز برای نشان دادن آن است که از دوره‌ای به بعد امکان ارتباط با امام زمان (ع) وجود نداشته است.

بنابر باورهای شیعه، هرچند [[امام معصوم]] در غیبت است، اما جهان و موجوداتش از فیض وجود او همواره بهره‌مندند و در واقع، جهان برای وجود خویش نیازمند وجود امام منصوب از سوی خداوند است و امام نه تنها [[ولایت تشریعی]] دارد بلکه به لحاظ [[ولایت تکوینی|تکوینی]] نیز بر جهان ولایت دارد.<ref>کلینی، ج۱، ص۱۹۶ و ۱۹۷.</ref> بدین رو، برخی از منابع مهم روایی شیعه، بابی با عنوان «انَّ الْأَئِمَّةَ هُمْ أَرْکانُ الْأَرْضِ»(امامان ارکان زمین‌اند)گشوده‌اند.<ref>کلینی، ج۱، ص۱۹۶ و ۱۹۷.</ref>

==نیابت در عصر غیبت==
بنابر آموزه‌های اعتقادی شیعی نصب [[امام]] بر خداوند واجب است. این وجوب از دو قاعده اصلی [[حسن و قبح عقلی]] و [[قاعده لطف]] نتیجه گرفته می‌شود. بدین سان، امام، که وظیفه سرپرستی و راهنمایی امور دینی و دنیوی مردم را بر عهده دارد، باید منصوب به نصب الهی باشد. در عصر غیبت که امام معصوم و منصوب، در جامعه حضور ندارد، وظایف او را [[فقیه|فقهای]] واجد شرایط این مقام، بر عهده خواهند داشت و از او نیابت می‌کنند. سرپرستی و امامت جامعه انسانی، در نظرگاه شیعه عهد و فرمانی الهی است، و بنابر این، حکومت باید از خدا و رسول و جانشینان او و به نیابت از امامان منصوب و معصوم أخذ شده باشد.(نک:[[ولایت فقیه]])

==فلسفه و علل غیبت==
به باور پژوهشگران شیعه، همه اسرار و علل غیبت بر ما روشن نیست؛ اما در روایات بر سه موضوع تاکید شده است:

'''۱. آزمایش مؤمنین'''

بنابر منابع دینی اسلام، از سنتهاى ثابت الهى، آزمایش بندگان و انتخاب صالحان و گزینش پاکان است. زندگى همواره صحنه آزمایش است تا بندگان از این راه در پرتو ایمان و صبر و تسلیم خویش در پیروى از اوامر خداوند تربیت‌ یابند و به کمال برسند و استعدادهاى نهفته آنان شکوفا گردد. بر اثر غیبت ‌حضرت مهدى، مردم آزمایش مى‌شوند: گروهى که ایمان استوارى ندارند، باطنشان ظاهر و دستخوش شک و تردید مى‌گردند و کسانى که ایمان در اعماق قلبشان ریشه دوانده است، به سبب انتظار ظهور آن حضرت و ایستادگى در برابر شدائد، پخته ‌تر و شایسته ‌تر مى‌گردند و به درجات بلندى از اجر و پاداش الهى نائل مى‌گردند؛ چنان که در روایتی از امام موسى بن جعفر(ع)تصریح شده است که خداوند به وسیله غیبت، بندگان خویش را آزمایش‌ می ‌کند.<ref>کلینی، ج ۱،ص ۳۳۷٫، طوسی، ص ۲۰۴.</ref> از روایات بر مى‌آید که آزمایش در روزگار غیبت، از سخت‌‌ترین آزمایشهاى الهى است<ref>طوسى،همان، ص ۲۰۳-۲۰۷.</ref> و این سختى از دو رو است:

اول: چون غیبت طولانى مى‌شود، بسیارى از مردم دستخوش شک و تردید مى‌گردند. برخى در اصل تولد و برخى در دوام عمر آن حضرت شک مى‌کنند و جز افراد آزموده و مخلص و داراى شناخت عمیق، کسى بر ایمان و عقیده به امامت آن حضرت باقى نمى‌ماند. پیامبر اسلام صلى الله علیه و آله و سلم ضمن حدیث مفصلى مى‌فرماید: مهدى از دیده شیعیان و پیروانش غایب می‌‌شود و جز کسانى که خداوند دلهاى آنان را جهت ایمان، شایسته قرار داده، در اعتقاد به امامت او استوار نمى‌مانند.<ref>فیض کاشانی،فصل ۱، باب ۸، ص ۱۰۱.</ref>

دوم: سختیها و فشارها و پیشامدهاى ناگوار که در دوران غیبت رخ مى‌دهد و مردم را دگرگون مى‌سازد، به طورى که حفظ ایمان و استقامت در دین، کارى سخت دشوار مى‌گردد و ایمان مردم در معرض مخاطرات شدید قرار مى‌گیرد.<ref> کلینى، ج ۱،ص ۳۳۷؛ طوسى، ص ۲۰۲.</ref>

'''۲. حفظ جان امام'''

از برخی روایات بر می‌آید که خداوند، به وسیله غیبت، امام دوازدهم را از خطر قتل حفظ می‌کند؛ زیرا اگر آن حضرت از همان آغاز زندگى در میان مردم ظاهر مى‌شد، او رامى‌کشتند. بر این اساس اگر پیش از موعد مناسب نیز ظاهر شود، جان او به خطر مى‌افتد و به انجام ماموریت الهى و اهداف بلند اصلاحى خود موفق نمی‌گردد.<ref>کلینى، ج ۱،ص ۳۳۷؛ طوسى، ص ۲۰۲.</ref>

'''۳. آزادى از یوغ بیعت ‌با طاغوت‌هاى زمان'''

به نقل برخی [[روایات]]، پیشواى دوازدهم، هیچ حکومتی ستمگری را حتی از روى [[تقیه]]، به رسمیت نمى‌شناسد. او مامور به تقیه از هیچ حاکم و سلطانى نیست و تحت‌ حکومت و سلطنت هیچ ستمگرى در نخواهد آمد و احکام دین خدا را به طور کامل و بى هیچ پرده پوشى و بیم و ملاحظه‌‌اى اجرا می‌کند. به عبارت صریح روایت، او غایب است تا وقتی قیام می‌کند، عهد و پیمان و بیعت هیچ حاکم و حکومتی بر عهده‌اش نباشد.<ref>صدوق، باب ۴۴، ص ۴۸۰.</ref>
<ref>[http://www.zohd.ir/942-2/%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%B9%D8%AC/ کتاب سیره پیشوایان به نقل سایت نور هدایت]</ref>

==پیشینه آثار مکتوب درباره غیبت==

== پانویس ==
<references />

== منابع ==
*عمید، حسن، فرهنگ فارسی عمید،، دوره سه جلدی، تهران، انتشارات امیرکبیر، ۱۳۶۵ش؛
*ابن منظور، جمال الدین ابو الفضل، لسان العرب، بیروت،‌دار صادر، چ سوم،۱۴۱۴ق؛
*کلینی، محمد بن یعقوب،اصول کافی، تحقیق علی اکبر غفاری،تهران،دارالکنب الاسلامیه، ۱۳۸۸ق؛
*طبرسی، فضل بن حسن، اعلام الوری باعلام الهدی، تحقیق علی اکبر غفاری بیروت، دارالمعرفه، ۱۳۹۹ق.

[http://fa.wikishia.net/view/%D8%BA%DB%8C%D8%A8%D8%AA_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85_%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86_%28%D8%B9%D8%AC%29 ویکی شیعه]
==پیوند به بیرون==

* فصلنامه تاریخ اسلام: [http://www.shareh.com/persian/magazine/tarikh_i/24/02.htm پى ‌آمدهاى غيبت بر انديشه و حيات سياسى شيعيان‌]

[[رده:اعتقادات شیعه‎‌]]
[[رده:امام زمان]]

@@ سطر ۳۳: / سطر ۳۳: @@
 ==نیابت در عصر غیبت==
-بنابر آموزه‌های اعتقادی شیعی نصب [[امام]] بر خداوند واجب است. این وجوب از دو قاعده اصلی [[حسن و قبح عقلی]] و [[قاعده لطف]] نتیجه گرفته می‌شود. بدین سان، امام، که وظیفه سرپرستی و راهنمایی امور دینی و دنیوی مردم را بر عهده دارد، باید منصوب به نصب الهی باشد. اما در عصر غیبت که امام معصوم و منصوب، در جامعه حضور ندارد، وظایف او را [[فقیه|فقهای]] واجد شرایط این مقام، بر عهده خواهند داشت و از او نیابت می‌کنند. سرپرستی و امامت جامعه انسانی، در نظرگاه شیعه عهد و فرمانی الهی است، بنابر این، حکومت باید از خدا و رسول و جانشینان او و به نیابت از امامان منصوب و [[معصوم]] أخذ شده باشد.(نک: [[ولایت فقیه]])
+بنابر آموزه‌های اعتقادی شیعی نصب [[امام]] بر خداوند واجب است. این وجوب از دو قاعده اصلی [[حسن و قبح عقلی]] و [[قاعده لطف]] نتیجه گرفته می‌شود. بدین سان، امام، که وظیفه سرپرستی و راهنمایی امور دینی و دنیوی مردم را بر عهده دارد، باید منصوب به نصب الهی باشد. اما در عصر غیبت که امام معصوم و منصوب، در جامعه حضور ندارد، وظایف او را [[فقیه|فقهای]] واجد شرایط این مقام، بر عهده خواهند داشت و از او نیابت می‌کنند. سرپرستی و امامت جامعه انسانی، در نظرگاه شیعه عهد و فرمانی الهی است، بنابر این، حکومت باید از خدا و رسول و جانشینان او و به نیابت از امامان منصوب و [[معصوم]] أخذ شده باشد.
 ==پانویس==
@@ سطر ۴۷: / سطر ۴۷: @@
 ==پیوند به بیرون==
-*فصلنامه تاریخ اسلام: [http://www.shareh.com/persian/magazine/tarikh_i/24/02.htm پى ‌آمدهاى غيبت بر انديشه و حيات سياسى شيعيان‌]
+*فصلنامه تاریخ اسلام: [https://rasekhoon.net/article/show/768359 پى ‌آمدهاى غيبت بر انديشه و حيات سياسى شيعيان‌]
 <br />{{اعتقادات شیعه}}

@@ سطر ۵۱: / سطر ۵۱: @@
 <br />{{اعتقادات شیعه}}
-[[رده:اعتقادات شیعه‎‌]]
+[[رده:اعتقادات]]
-[[رده:امام زمان]]
+[[رده:امام زمان (عج)]]

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۲ آوریل ۲۰۲۰، ساعت ۱۲:۴۵
سطر ۱:		سطر ۱:
−	'''«غیبت امام زمان»''' به معنای پنهان‌شدن آخرین و دوازدهمین امام و جانشین [[پیامبر اسلام]] (صلی الله علیه وآله)، ~~[[امام زمان عجل الله فرجه الشریف\|امام محمد بن حسن عسکری]]~~ ملقب به «امام مهدی» است. او به اذن خدا و مصلحت الهی در سال ۳۲۹ ق. از انظار نهان شد و هم اکنون زنده است و سرانجام ظهور خواهد کرد و زمین را از ستم و جور می‌زداید و از قسط و [[عدل]] بهره‌مند می‌سازد.	+	'''«غیبت امام زمان»''' به معنای پنهان‌شدن آخرین و دوازدهمین امام و جانشین [[پیامبر اسلام]] (صلی الله علیه وآله)، ملقب به «امام مهدی» از دیدگان است. به اعتقاد شیعه او به اذن خدا و مصلحت الهی در سال ۳۲۹ ق. از انظار نهان شد و هم اکنون زنده است و سرانجام ظهور خواهد کرد و زمین را از ستم و جور می‌زداید و از قسط و [[عدل]] بهره‌مند می‌سازد.

	غیبت از آموزه‌های بنیادی و ضروریات مذهب [[اثنی عشریه\|شیعه دوازده امامی]] است. درباره چرایی غیبت در روایات [[ائمه اطهار\|امامان]] شیعه نکاتی ذکر شده که از جمله آنها [[امتحان]] شیعیان است. دانشمندان [[شیعه]] برای تبیین مساله غیبت کتاب های متعددی نوشته اند که مشهورترین آنها کتاب [[الغیبة (نعمانى) (کتاب)\|غیبت نعمانی]] و کتاب [[الغیبة (طوسی) (کتاب)\|غیبت شیخ طوسی]] است.		غیبت از آموزه‌های بنیادی و ضروریات مذهب [[اثنی عشریه\|شیعه دوازده امامی]] است. درباره چرایی غیبت در روایات [[ائمه اطهار\|امامان]] شیعه نکاتی ذکر شده که از جمله آنها [[امتحان]] شیعیان است. دانشمندان [[شیعه]] برای تبیین مساله غیبت کتاب های متعددی نوشته اند که مشهورترین آنها کتاب [[الغیبة (نعمانى) (کتاب)\|غیبت نعمانی]] و کتاب [[الغیبة (طوسی) (کتاب)\|غیبت شیخ طوسی]] است.

→ نسخهٔ قدیمی‌تر	نسخهٔ ‏۱۵ فوریهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۱۳:۰۳
(بدون تفاوت)

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
 '''غیبت امام زمان''' به معنای پنهان‌شدن آخرین و دوازدهمین امام و جانشین [[پیامبر اسلام(ص)]]، امام محمّد بنِ حسنِ عَسکری  ملقب به «امام مهدی»، به اذن و اراده [[خدا]] است. غیبت از آموزه‌های بنیادی و ضرویات مذهب [[شیعه دوازده امامی]] است. درباره چرایی غیبت در روایات [[امامان شیعه]] نکاتی ذکر شده که از جمله آنها امتحان شیعیان است.
@@ سطر ۶۰: / سطر ۵۹: @@
 * فصلنامه تاریخ اسلام: [http://www.shareh.com/persian/magazine/tarikh_i/24/02.htm پى ‌آمدهاى غيبت بر انديشه و حيات سياسى شيعيان‌]
+{{اعتقادات شیعه}}
 [[رده:اعتقادات شیعه‎‌]]
 [[رده:امام زمان]]