غزل - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Aghajani در ‏۳ مارس ۲۰۲۰، ساعت ۰۶:۱۱

2020-03-03T06:11:36Z

مهدی موسوی: ویرایش

2020-02-23T08:47:00Z

ویرایش

مرضیه الله وکیل جزی در ‏۳۰ نوامبر ۲۰۱۳، ساعت ۰۸:۵۴

2013-11-30T08:54:09Z

عربصالحی: /* حسن تخلص در غزل */

2013-11-09T05:30:59Z

‏حسن تخلص در غزل

Zamani در ‏۴ نوامبر ۲۰۱۳، ساعت ۱۲:۱۰

2013-11-04T12:10:57Z

عربصالحی: /* حسن تخلص در غزل */

2013-11-03T09:44:34Z

‏حسن تخلص در غزل

عربصالحی: صفحه‌ای جدید حاوی '{{الگو:منبع الکترونیکی معتبر|ماخذ=پایگاه}} {{نیازمند ویرایش فنی}}
2013-10-29T12:14:38Z

صفحه‌ای جدید حاوی '{{الگو:منبع الکترونیکی معتبر|ماخذ=پایگاه}} {{نیازمند ویرایش فنی}} <keywords content='کلید...' ایجاد کرد

صفحهٔ تازه
{{الگو:منبع الکترونیکی معتبر|ماخذ=پایگاه}}
{{نیازمند ویرایش فنی}}

کلمه غزل در اصل لغت، به معني ریسمان رشتن و نوازش سخن گفتن با زنان، عشقبازي و حديث عشق و عاشقي کردن است؛ و چون اين نوع شعر بيشتر مشتمل بر سخنان عاشقانه است، آنرا غزل ناميده اند.

== اصطلاح غزل ==

غزل در اصطلاح شعراي فارسي، اشعاري است بر يک وزن و قافيه، با مطلع مصرع که حد معمول متوسط مابين پنج بيت تا دوازده باشد و گاهي بيشتر از آن تا حدود پانزده و شانزده بيت، و به ندرت تا نوزده بيت نيز گفته اند. اگر از پنج بيت کمتر باشد ميتوان آنرا غزل ناتمام دانست.
در غزل سرايي حديث مغازله شرط نيست، بلکه ممکن است متضمن مضامين اخلاقي و دقايق حکمت و معرفت باشد که امثال غزلهاي حکيمانه و عارفانه بسيار است.
فرق ميان غزل با تغزيل قصيده، آن است که ابيات تغزل بايد همه مربوط به يک موضوع و يک مطلب باشد، اما در غزل تنوع مطالب ممکن است؛ چندانکه آنرا شرط غزل دانسته اند. غزل هر قدر لطيف تر و پرسوز تر باشد، مطبوع تر و گيرنده تر است و همان اندازه که قصيده دارای فخامت و الفاظ قوی و محکم است، در الفاظ و معاني غزل بايد رقت و لطافت بکار برد و از تعبيرات خشن و ناهموار سخت احتراز کرد.

== تحول صناعي و معنوي غزل ==

اصطلاح غزل در قديم مخصوص اشعار غنايي و سرودهاي آهنگين عاشقانه بوده است که با الحان موسيقي تطبيق مي شده و آنرا غالباً با ساز و آواز مي خواندهاند؛ در عدد ابيات و ساير خصوصيات نيز شرط و قيدي نداشت. بعد آنرا مرادف کلمه نسيب بکار بردند و تغزلات پيش آهنگ قصايد را غزل ناميدند. تدريجاً همان غزلي که تشبيب قصايد بود به صورت غزل مفرد نظير غزليات عراقي و سعدي و حافظ درآمد و نوعي ممتاز از شعر گرديد؛ و از آن تاريخ قسمت نسيب و تشبيب قصايد را تغزل خواندند.
در نوع غزل نیز از نظر معني و مضمون نيز به مرور ايام تحول بزرگ روي داد. به اين جهت که شعراي قصيده سراي قديم، بيشتر توجهشان به مدح سلاطين و وزراء و رجال بزرگ عهد خود بود و در غزلهاي تشبيب قصيده، از حدود معاني عشقي و وصفي بيرون نمي رفتند. اما چون معاني عالي اخلاقي و مضامين دلپذير حکمت و عرفان وارد شعر فارسي گرديد، انواع شعر مخصوصاً نوع غزل از صورت محدود سابق بيرون آمد و با افکار و معاني بلند اخلاقي و عرفاني بياميخت و بهترين وسيله براي پروراندن معاني عالي حکمت و معرفت گرديد. اصطلاحاتي که از مي و معشوق و ميخانه و پير مي فروش و مغ و مغبچه و خط و خال و چشم و زلف در غزليات باقي ماند، در بيان معاني عاليتري غير از آنچه هوسبازان کوته بين توهم کرده اند به کار رفت.

== حسن تخلص در غزل ==

صنعت حسن تخلص بيشتر در قصيده معمول است ولی گاه آنرا در غزل نيز به کار میبرند. اما به اين طريق که در ابيات آخر غزل گريز به مدح کرده، يکي دو بيت در ستايش ممدوح بگويند و غزل را به دعاي او يا بيت غزلي ديگر ختم کنند؛ به طوري که گاهي مديحه در حکم جمله معترضه باشد.

منابع
*[http://www.pajoohe.com/fa/index.php?Page=definition&UID=12325 پژوهشکده باقرالعلوم]، بازیابی: 7آبان ماه 1392.

[[رده: انواع شعر]]

@@ سطر ۲۵: / سطر ۲۵: @@
 ==منابع==
-*هیئت تحریریه سایت پژوهه، غزل، [http://www.pajoohe.com/fa/index.php?Page=definition&UID=12325 پژوهشکده باقرالعلوم]، بازیابی: ۷ آبان ماه ۱۳۹۲.
+*پژوهشکده باقرالعلوم، غزل، [http://www.pajoohe.ir  دانشنامه پژوهه]، بازیابی: ۷ آبان ماه ۱۳۹۲.
 {{شعر فارسی}}
 [[رده:قالب های شعر]]

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
 {{الگو:منبع الکترونیکی معتبر|ماخذ=پایگاه}}
+کلمه غزل در اصل لغت، به معنی ریسمان رشتن و نوازش سخن گفتن با زنان، عشقبازی و حدیث عشق و عاشقی کردن است؛ و چون این نوع [[شعر]] بیشتر مشتمل بر سخنان عاشقانه است، آنرا غزل نامیده اند.
 ==اصطلاح غزل==
-غزل در اصطلاح شعراي فارسي، اشعاري است بر يک وزن و قافيه با مطلع مصرع که حد معمول متوسط مابين پنج بيت تا دوازده باشد و گاهي بيشتر از آن تا حدود پانزده و شانزده بيت و به ندرت تا نوزده بيت نيز گفته اند. اگر از پنج بيت کمتر باشد ميتوان آنرا غزل ناتمام دانست.
+غزل در اصطلاح شعرای فارسی، اشعاری است بر یک وزن و [[قافیه|قافیه]] با مطلع [[مصراع|مصرع]] که حد معمول متوسط مابین پنج [[بیت (شعر)|بیت]] تا دوازده باشد و گاهی بیشتر از آن تا حدود پانزده و شانزده بیت و به ندرت تا نوزده بیت نیز گفته اند. اگر از پنج بیت کمتر باشد می توان آنرا غزل ناتمام دانست.
-در غزل سرايي حديث مغازله شرط نيست، بلکه ممکن است متضمن مضامين اخلاقي و دقايق حکمت و معرفت باشد که امثال غزلهاي حکيمانه و عارفانه بسيار است.
+در غزل سرایی حدیث مغازله شرط نیست، بلکه ممکن است متضمن مضامین [[اخلاق|اخلاقی]] و دقایق [[حکمت]] و معرفت باشد، که امثال غزلهای حکیمانه و [[عرفان|عارفانه]] بسیار است.
-فرق ميان غزل با تغزيل قصيده، آن است که ابيات تغزل بايد همه مربوط به يک موضوع و يک مطلب باشد، اما در غزل تنوع مطالب ممکن است؛ چندانکه آن را شرط غزل دانسته اند. غزل هر قدر لطيف تر و پرسوزتر باشد، مطبوع تر و گيرنده تر است و همان اندازه که قصيده دارای فخامت و الفاظ قوی و محکم است، در الفاظ و معاني غزل بايد رقت و لطافت بکار برد و از تعبيرات خشن و ناهموار سخت احتراز کرد.
+فرق میان غزل با تغزیل قصیده، آن است که ابیات [[تغزل (شعر)|تغزل]] باید همه مربوط به یک موضوع و یک مطلب باشد، اما در غزل تنوع مطالب ممکن است؛ چندانکه آن را شرط غزل دانسته اند. غزل هر قدر لطیف تر و پرسوزتر باشد، مطبوع تر و گیرنده تر است و همان اندازه که [[قصیده|قصیده]] دارای فخامت و الفاظ قوی و محکم است، در الفاظ و معانی غزل باید رقت و لطافت بکار برد و از تعبیرات خشن و ناهموار سخت احتراز کرد.
-==تحول صناعي و معنوي غزل==
+==تحول صناعی و معنوی غزل==
-اصطلاح غزل در قديم مخصوص اشعار غنايي و سرودهاي آهنگين عاشقانه بوده است که با الحان موسيقي تطبيق مي شده و آنرا غالباً با ساز و آواز مي خواندهاند؛ در عدد ابيات و ساير خصوصيات نيز شرط و قيدي نداشت. بعد آن را مرادف کلمه نسيب بکار بردند و تغزلات پيش آهنگ قصايد را غزل ناميدند.
+اصطلاح غزل در قدیم مخصوص اشعار غنایی و سرودهای آهنگین عاشقانه بوده است که با الحان موسیقی تطبیق می شده و آنرا غالباً با ساز و آواز می خوانده اند؛ در عدد ابیات و سایر خصوصیات نیز شرط و قیدی نداشت. بعد آن را مرادف کلمه نسیب بکار بردند و تغزلات پیش آهنگ قصاید را غزل نامیدند. تدریجاً همان غزلی که تشبیب قصاید بود به صورت غزل مفرد نظیر غزلیات عراقی و [[سعدی|سعدی]] و [[حافظ شیرازی|حافظ]] درآمد و نوعی ممتاز از شعر گردید؛ و از آن تاریخ قسمت نسیب و تشبیب قصاید را تغزل خواندند.
-تدريجاً همان غزلي که تشبيب قصايد بود به صورت غزل مفرد نظير غزليات عراقي و سعدي و حافظ درآمد و نوعي ممتاز از شعر گرديد؛ و از آن تاريخ قسمت نسيب و تشبيب قصايد را تغزل خواندند.
+در نوع غزل نیز از نظر معنی و مضمون نیز به مرور ایام تحول بزرگ روی داد. به این جهت که شعرای [[قصیده]] سرای قدیم، بیشتر توجهشان به مدح سلاطین و وزراء و رجال بزرگ عهد خود بود و در غزلهای تشبیب قصیده، از حدود معانی عشقی و وصفی بیرون نمی رفتند. اما چون معانی عالی اخلاقی و مضامین دلپذیر [[حکمت]] و [[عرفان]] وارد شعر فارسی گردید، انواع شعر مخصوصاً نوع غزل از صورت محدود سابق بیرون آمد و با افکار و معانی بلند اخلاقی و عرفانی بیامیخت و بهترین وسیله برای پروراندن معانی عالی حکمت و [[معرفت]] گردید.
-در نوع غزل نیز از نظر معني و مضمون نيز به مرور ايام تحول بزرگ روي داد. به اين جهت که شعراي قصيده سراي قديم، بيشتر توجهشان به مدح سلاطين و وزراء و رجال بزرگ عهد خود بود و در غزلهاي تشبيب قصيده، از حدود معاني عشقي و وصفي بيرون نمي رفتند. اما چون معاني عالي اخلاقي و مضامين دلپذير حکمت و عرفان وارد شعر فارسي گرديد، انواع شعر مخصوصاً نوع غزل از صورت محدود سابق بيرون آمد و با افکار و معاني بلند اخلاقي و عرفاني بياميخت و بهترين وسيله براي پروراندن معاني عالي حکمت و معرفت گرديد.
+اصطلاحاتی که از می و معشوق و میخانه و پیر می فروش و مغ و مغبچه و خط و خال و چشم و زلف در غزلیات باقی ماند، در بیان معانی عالیتری غیر از آنچه هوسبازان کوته بین توهم کرده اند به کار رفت.
 ==حسن تخلص در غزل==
-صنعت حسن تخلص بيشتر در قصيده معمول است ولی گاه آنرا در غزل نيز بکار میبرند. اما به اين طريق که در ابيات آخر غزل گريز به مدح کرده، يکي دو بيت در ستايش ممدوح بگويند و غزل را به دعاي او يا بيت غزلي ديگر ختم کنند؛ به طوري که گاهي مديحه در حکم جمله معترضه باشد.
+صنعت حسن [[تخلص]] بیشتر در قصیده معمول است ولی گاه آنرا در غزل نیز بکار می برند. اما به این طریق که در ابیات آخر غزل گریز به مدح کرده، یکی دو [[بیت (شعر)|بیت]] در ستایش ممدوح بگویند و غزل را به دعای او یا بیت غزلی دیگر ختم کنند؛ به طوری که گاهی مدیحه در حکم جمله معترضه باشد.
 ==منابع==
-* هیئت تحریریه سایت پژوهه، غزل، [http://www.pajoohe.com/fa/index.php?Page=definition&UID=12325 پژوهشکده باقرالعلوم]، بازیابی: 7آبان ماه 1392.
 {{شعر فارسی}}
 [[رده:قالب های شعر]]

@@ سطر ۲۰: / سطر ۲۰: @@
 صنعت حسن تخلص بيشتر در قصيده معمول است ولی گاه آنرا در غزل نيز به کار میبرند. اما به اين طريق که در ابيات آخر غزل گريز به مدح کرده، يکي دو بيت در ستايش ممدوح بگويند و غزل را به دعاي او يا بيت غزلي ديگر ختم کنند؛ به طوري که گاهي مديحه در حکم جمله معترضه باشد.
 منابع
 * هیئت تحریریه سایت پژوهه، غزل،[http://www.pajoohe.com/fa/index.php?Page=definition&UID=12325 پژوهشکده باقرالعلوم]، بازیابی: 7آبان ماه 1392.
 {{شعر فارسی}}
 [[رده:قالب های شعر]]

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۴ نوامبر ۲۰۱۳، ساعت ۱۲:۱۰
سطر ۲۳:		سطر ۲۳:
	* هیئت تحریریه سایت پژوهه، غزل،[http://www.pajoohe.com/fa/index.php?Page=definition&UID=12325 پژوهشکده باقرالعلوم]، بازیابی: 7آبان ماه 1392.		* هیئت تحریریه سایت پژوهه، غزل،[http://www.pajoohe.com/fa/index.php?Page=definition&UID=12325 پژوهشکده باقرالعلوم]، بازیابی: 7آبان ماه 1392.

−	[[رده: ~~انواع~~ شعر]]	+	{{شعر فارسی}}
		+	[[رده:قالب های شعر]]

@@ سطر ۲۱: / سطر ۲۱: @@
 منابع
-*[http://www.pajoohe.com/fa/index.php?Page=definition&UID=12325 پژوهشکده باقرالعلوم]، بازیابی: 7آبان ماه 1392.
+* هیئت تحریریه سایت پژوهه، غزل،[http://www.pajoohe.com/fa/index.php?Page=definition&UID=12325 پژوهشکده باقرالعلوم]، بازیابی: 7آبان ماه 1392.
 [[رده: انواع شعر]]