غریزه - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

مهدی موسوی در ‏۸ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۲۱

2025-10-08T13:21:36Z

مهدی موسوی در ‏۲۳ فوریهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۰۷:۵۹

2020-02-23T07:59:44Z

Akbari در ‏۲۳ سپتامبر ۲۰۱۹، ساعت ۱۲:۴۱

2019-09-23T12:41:00Z

Zamani در ‏۱۵ سپتامبر ۲۰۱۹، ساعت ۱۱:۳۱

2019-09-15T11:31:41Z

مرضیه الله وکیل جزی در ‏۴ ژانویهٔ ۲۰۱۴، ساعت ۰۷:۱۲

2014-01-04T07:12:29Z

بهرامی در ‏۳۰ دسامبر ۲۰۱۳، ساعت ۱۰:۳۷

2013-12-30T10:37:09Z

بهرامی: افزودن محتوا به کمک منبع جدید

2013-12-30T10:36:51Z

افزودن محتوا به کمک منبع جدید

مرضیه الله وکیل جزی در ‏۲۲ ژوئیهٔ ۲۰۱۲، ساعت ۰۸:۴۰

2012-07-22T08:40:21Z

مرضیه الله وکیل جزی: صفحه‌ای جدید حاوی '{{بخشی از یک کتاب}} گرايش‌هاى مشترك انسان و حيوان را «غريزه» مى نامند. غريزه نوع...' ایجاد کرد

2012-07-21T10:54:11Z

صفحه‌ای جدید حاوی '{{بخشی از یک کتاب}} گرايش‌هاى مشترك انسان و حيوان را «غريزه» مى نامند. غريزه نوع...' ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{بخشی از یک کتاب}}

گرايش‌هاى مشترك انسان و حيوان را «غريزه» مى نامند. غريزه نوعى ويژگى درونى است كه حيوان را در جهت ادامه زندگى و حفظ خود از خطرات هدايت مى كند و او را آماده مى سازد كه در شرايط خاص به شيوه اى خاص عمل كند. حيوانات نسبت به گرايشات غريزى خود آگاهى حضورى دارند ولى نسبت به اين آگاهى خود آگاه نيستند؛ در نتيجه فعاليت آنان نيز فعاليتى نيمه آگاهانه است.

فعاليت‌هاى غريزى به حكم سائق درونى غيراكتسابى صورت مى گيرد. در نتيجه اگر چه حركات غريزى، حركاتى ارادى هستند ولى نمى توان آن‌ها را همچون حركات انسان اختيارى دانست زيرا انسان به آگاهى خويش از ميل غريزى آگاه است و پاسخ به سائق‌هاى درونى را مورد مطالعه قرار مى دهد و در پاسخگويى به درخواست سائق درونى به مصلحت‌سنجى مى پردازد و فرمان نهايى در انجام فعل يعنى پاسخ مثبت به سائق درونى از سوى قوه عاقله انسان صادر مى شود.

در حالى كه در حيوان چنين نيست هيچ حيوانى در پاسخگويى به سائق درونى خود تأمل نمى كند و فقط قوه ارزيابى او در حدى است كه برخى از موارد تزاحم ميان سائق‌ها را برطرف كند و اين خود البته مى تواند ناشى از قوت بيشتر برخى سائق‌ها باشد. مثلاً ميل به غذا در حيوان براى ادامه حيات و درك لذتى خاص است. اگر حيوان پاسخ‌گويى به سائق درونى براى خوردن غذا را همراه با خطرى كه بقاى او را تهديد مى كند، ببيند از خطر مى گريزد. اين حالت سنجشگرى حيوان در حقيقت به معناى قويتر بودن يك سائق از سائق ديگر است.

انسان هر چه در پاسخگويى به سائق‌هاى درونى ناآگاهانه تر عمل كند و تصميم به انجام فعل را با سنجشى عاقلانه انجام ندهد، رفتار او به رفتار حيوان نزديكتر است ولى انسان عموماً از آگاهى خود به گرايش‌هاى غريزى آگاه است و با آن‌ها به شكلى كاملاً آگاهانه برخورد مى كند. بكار بردن كلمه غريزه در اينجا براى فرق گذاشتن ميان گرايش‌هاى مشترك انسان و حيوان و گرايش‌هاى اختصاصى انسان است.

===منابع===

محمود فتحعلى خانى، آموزه‌های بنیادین علم اخلاق، جلد 2.

[[رده: اخلاق فردی]]

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
-«غریزه» یک امر تکوینی است، یعنی جزء سرشت [[انسان]] است. غریزه به طبیعت، سجیه، سرشت و... تفسیر شده است.<ref>ابن منظور، لسان العرب، بیروت، دار احیاء التراث، ج۸، ص۱۱۸ و فرهنگ معین، تهران، انتشارات امیرکبیر، ج۲، ص۲۲۰۹.</ref> و یا گفته شده است: غریزه ملکه‌ای است که از آن صفات ذاتی صادر می‌شود. غریزه در این که ملکه است مانند خوی است ولی خوی برخواسته از عادت انسان و... است، ولی غریزه ویژگی نهفته در سرشت انسان است نه برخواسته از عادت، و غریزه خود شکوفا می‌شود.<ref>همان، ص۲۴۱۰؛ و لغت نامه دهخدا، مجلس شورای ملی، ج۳۲، ص۱۹۰.</ref>
+'''«غریزه»''' یک امر تکوینی است، یعنی جزء ذات و سرشت [[انسان]] است. غریزه به طبیعت، سجیه، سرشت و... معنا شده است.<ref>ابن منظور، لسان العرب، بیروت، دار احیاء التراث، ج۸، ص۱۱۸ و فرهنگ معین، تهران، انتشارات امیرکبیر، ج۲، ص۲۲۰۹.</ref> و یا گفته شده است: غریزه ملکه‌ای است که از آن صفات ذاتی صادر می‌شود. غریزه در این که ملکه است، مانند خوی است، ولی خوی برخواسته از عادت انسان است، گرچه غریزه ویژگی نهفته در سرشت انسان است، نه برخواسته از عادت و غریزه خود شکوفا می‌شود.<ref>همان، ص۲۴۱۰؛ و لغت نامه دهخدا، مجلس شورای ملی، ج۳۲، ص۱۹۰.</ref>
-گرایش‌هاى مشترک انسان و حیوان را «غریزه» مى نامند. غریزه نوعى ویژگى درونى است که حیوان را در جهت ادامه زندگى و حفظ خود از خطرات هدایت مى کند و او را آماده مى سازد که در شرایط خاص به شیوه اى خاص عمل کند. حیوانات نسبت به گرایشات غریزى خود آگاهى حضورى دارند ولى نسبت به این آگاهى خود آگاه نیستند؛ در نتیجه فعالیت آنان نیز فعالیتى نیمه آگاهانه است.
+همچنین، گرایش‌هاى مشترک انسان و حیوان را «غریزه» مى نامند. غریزه نوعى ویژگى درونى است که حیوان را در جهت ادامه زندگى و حفظ خود از خطرات هدایت مى کند و او را آماده مى سازد که در شرایط خاص به شیوه اى خاص عمل کند. حیوانات نسبت به گرایشات غریزى خود آگاهى حضورى دارند، ولى نسبت به این آگاهى خود آگاه نیستند؛ در نتیجه فعالیت آنان نیز فعالیتى نیمه آگاهانه است.
-فعالیت‌هاى غریزى به حکم سائق درونى غیراکتسابى صورت مى گیرد. در نتیجه اگرچه حرکات غریزى، حرکاتى ارادى هستند ولى نمى توان آن‌ها را همچون حرکات انسان اختیارى دانست زیرا انسان به آگاهى خویش از میل غریزى آگاه است و پاسخ به سائق‌هاى درونى را مورد مطالعه قرار مى دهد و در پاسخگویى به درخواست سائق درونى به مصلحت‌سنجى مى پردازد و فرمان نهایى در انجام فعل یعنى پاسخ مثبت به سائق درونى از سوى قوه عاقله انسان صادر مى شود.
+فعالیت‌هاى غریزى به حکم سائق درونى غیراکتسابى صورت مى گیرد. در نتیجه اگرچه حرکات غریزى، حرکاتى ارادى هستند، ولى نمى توان آن‌ها را همچون حرکات انسان اختیارى دانست؛ زیرا انسان به آگاهى خویش از میل غریزى آگاه است و پاسخ به سائق‌هاى درونى را مورد مطالعه قرار مى دهد و در پاسخگویى به درخواست سائق درونى به مصلحت‌سنجى مى پردازد و فرمان نهایى در انجام فعل یعنى پاسخ مثبت به سائق درونى از سوى قوه عاقله انسان صادر مى شود.
 در حالى که در حیوان چنین نیست و هیچ حیوانى در پاسخگویى به سائق درونى خود تأمل نمى کند و فقط قوه ارزیابى او در حدى است که برخى از موارد تزاحم میان سائق‌ها را برطرف کند و این خود البته مى تواند ناشى از قوت بیشتر برخى سائق‌ها باشد. مثلاً میل به غذا در حیوان براى ادامه حیات و درک لذتى خاص است. اگر حیوان پاسخ‌گویى به سائق درونى براى خوردن غذا را همراه با خطرى که بقاى او را تهدید مى کند ببیند، از خطر مى گریزد. این حالت سنجشگرى حیوان در حقیقت به معناى قویتر بودن یک سائق از سائق دیگر است.
-انسان هر چه در پاسخگویى به سائق‌هاى درونى ناآگاهانه تر عمل کند و تصمیم به انجام فعل را با سنجشى عاقلانه انجام ندهد، رفتار او به رفتار حیوان نزدیکتر است ولى انسان عموماً از آگاهى خود به گرایش‌هاى غریزى آگاه است و با آن‌ها به شکلى کاملاً آگاهانه برخورد مى کند. بکاربردن کلمه غریزه در اینجا براى فرق گذاشتن میان گرایش‌هاى مشترک انسان و حیوان و گرایش‌هاى اختصاصى انسان است.
+انسان هر چه در پاسخگویى به سائق‌هاى درونى، ناآگاهانه‌تر عمل کند و تصمیم به انجام فعل را با سنجشى عاقلانه انجام ندهد، رفتار او به رفتار حیوان نزدیکتر است، ولى انسان عموماً از آگاهى خود به گرایش‌هاى غریزى آگاه است و با آن‌ها به شکلى کاملاً آگاهانه برخورد مى کند. بکاربردن کلمه غریزه در اینجا براى فرق گذاشتن میان گرایش‌هاى مشترک انسان و حیوان و گرایش‌هاى اختصاصى انسان است.
 ==پانویس==
 {{پانویس}}
 ==منابع==
+*آموزه‌های بنیادین علم اخلاق، محمود فتحعلى خانى، جلد۲.
 *فطرت، مرتضی مطهری.
 *پایگاه اندیشه قم.
+[[رده: انسان]][[رده:قوای انسان]][[رده: اخلاق فردی]]

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
-غریزه یک امر تکوینی است، یعنی جزء سرشت انسان است. غریزه به طبیعت، سجیه، سرشت، و... تفسیر شده است.<ref>ابن منظور، لسان العرب، بیروت، دار احیاء التراث، ج۸، ص۱۱۸ و فرهنگ معین، تهران، انتشارات امیرکبیر، ج۲، ص۲۲۰۹.</ref> و یا گفته شده است: غریزه ملکه‌ای است که از آن صفات ذاتی صادر می‌شود، غریزه در این که ملکه است مانند خوی است ولی خوی برخواسته از عادت انسان و... است ولی غریزه ویژگی نهفته در سرشت انسان است نه برخواسته از عادت و غریزه، خود؛ شکوفا می‌شود.<ref>همان، ص۲۴۱۰؛ و لغت نامه دهخدا، مجلس شورای ملی، ج۳۲، ص۱۹۰.</ref>
+«غریزه» یک امر تکوینی است، یعنی جزء سرشت [[انسان]] است. غریزه به طبیعت، سجیه، سرشت و... تفسیر شده است.<ref>ابن منظور، لسان العرب، بیروت، دار احیاء التراث، ج۸، ص۱۱۸ و فرهنگ معین، تهران، انتشارات امیرکبیر، ج۲، ص۲۲۰۹.</ref> و یا گفته شده است: غریزه ملکه‌ای است که از آن صفات ذاتی صادر می‌شود. غریزه در این که ملکه است مانند خوی است ولی خوی برخواسته از عادت انسان و... است، ولی غریزه ویژگی نهفته در سرشت انسان است نه برخواسته از عادت، و غریزه خود شکوفا می‌شود.<ref>همان، ص۲۴۱۰؛ و لغت نامه دهخدا، مجلس شورای ملی، ج۳۲، ص۱۹۰.</ref>
 گرایش‌هاى مشترک انسان و حیوان را «غریزه» مى نامند. غریزه نوعى ویژگى درونى است که حیوان را در جهت ادامه زندگى و حفظ خود از خطرات هدایت مى کند و او را آماده مى سازد که در شرایط خاص به شیوه اى خاص عمل کند. حیوانات نسبت به گرایشات غریزى خود آگاهى حضورى دارند ولى نسبت به این آگاهى خود آگاه نیستند؛ در نتیجه فعالیت آنان نیز فعالیتى نیمه آگاهانه است.
@@ سطر ۵: / سطر ۵: @@
 فعالیت‌هاى غریزى به حکم سائق درونى غیراکتسابى صورت مى گیرد. در نتیجه اگرچه حرکات غریزى، حرکاتى ارادى هستند ولى نمى توان آن‌ها را همچون حرکات انسان اختیارى دانست زیرا انسان به آگاهى خویش از میل غریزى آگاه است و پاسخ به سائق‌هاى درونى را مورد مطالعه قرار مى دهد و در پاسخگویى به درخواست سائق درونى به مصلحت‌سنجى مى پردازد و فرمان نهایى در انجام فعل یعنى پاسخ مثبت به سائق درونى از سوى قوه عاقله انسان صادر مى شود.
-در حالى که در حیوان چنین نیست هیچ حیوانى در پاسخگویى به سائق درونى خود تأمل نمى کند و فقط قوه ارزیابى او در حدى است که برخى از موارد تزاحم میان سائق‌ها را برطرف کند و این خود البته مى تواند ناشى از قوت بیشتر برخى سائق‌ها باشد. مثلاً میل به غذا در حیوان براى ادامه حیات و درک لذتى خاص است. اگر حیوان پاسخ‌گویى به سائق درونى براى خوردن غذا را همراه با خطرى که بقاى او را تهدید مى کند، ببیند از خطر مى گریزد. این حالت سنجشگرى حیوان در حقیقت به معناى قویتر بودن یک سائق از سائق دیگر است.
+در حالى که در حیوان چنین نیست و هیچ حیوانى در پاسخگویى به سائق درونى خود تأمل نمى کند و فقط قوه ارزیابى او در حدى است که برخى از موارد تزاحم میان سائق‌ها را برطرف کند و این خود البته مى تواند ناشى از قوت بیشتر برخى سائق‌ها باشد. مثلاً میل به غذا در حیوان براى ادامه حیات و درک لذتى خاص است. اگر حیوان پاسخ‌گویى به سائق درونى براى خوردن غذا را همراه با خطرى که بقاى او را تهدید مى کند ببیند، از خطر مى گریزد. این حالت سنجشگرى حیوان در حقیقت به معناى قویتر بودن یک سائق از سائق دیگر است.
 انسان هر چه در پاسخگویى به سائق‌هاى درونى ناآگاهانه تر عمل کند و تصمیم به انجام فعل را با سنجشى عاقلانه انجام ندهد، رفتار او به رفتار حیوان نزدیکتر است ولى انسان عموماً از آگاهى خود به گرایش‌هاى غریزى آگاه است و با آن‌ها به شکلى کاملاً آگاهانه برخورد مى کند. بکاربردن کلمه غریزه در اینجا براى فرق گذاشتن میان گرایش‌هاى مشترک انسان و حیوان و گرایش‌هاى اختصاصى انسان است.
@@ سطر ۱۳: / سطر ۱۳: @@
 ==منابع==
 * محمود فتحعلى خانى، آموزه‌های بنیادین علم اخلاق، جلد۲.
-* فطرت، مرتضی مطهری.
+*محمود فتحعلى خانى، آموزه‌های بنیادین علم اخلاق، جلد۲.
-* پایگاه اندیشه قم.
+*فطرت، مرتضی مطهری.
 [[رده: اخلاق فردی]]

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
-{{و}}
+غریزه یک امر تکوینی است، یعنی جزء سرشت انسان است. غریزه به طبیعت، سجیه، سرشت، و... تفسیر شده است.<ref>ابن منظور، لسان العرب، بیروت، دار احیاء التراث، ج۸، ص۱۱۸ و فرهنگ معین، تهران، انتشارات امیرکبیر، ج۲، ص۲۲۰۹.</ref> و یا گفته شده است: غریزه ملکه‌ای است که از آن صفات ذاتی صادر می‌شود، غریزه در این که ملکه است مانند خوی است ولی خوی برخواسته از عادت انسان و... است ولی غریزه ویژگی نهفته در سرشت انسان است نه برخواسته از عادت و غریزه، خود؛ شکوفا می‌شود.<ref>همان، ص۲۴۱۰؛ و لغت نامه دهخدا، مجلس شورای ملی، ج۳۲، ص۱۹۰.</ref>
-گرایش‌هاى مشترك انسان و حیوان را «غریزه» مى نامند. غریزه نوعى ویژگى درونى است كه حیوان را در جهت ادامه زندگى و حفظ خود از خطرات هدایت مى كند و او را آماده مى سازد كه در شرایط خاص به شیوه اى خاص عمل كند. حیوانات نسبت به گرایشات غریزى خود آگاهى حضورى دارند ولى نسبت به این آگاهى خود آگاه نیستند؛ در نتیجه فعالیت آنان نیز فعالیتى نیمه آگاهانه است.
+گرایش‌هاى مشترک انسان و حیوان را «غریزه» مى نامند. غریزه نوعى ویژگى درونى است که حیوان را در جهت ادامه زندگى و حفظ خود از خطرات هدایت مى کند و او را آماده مى سازد که در شرایط خاص به شیوه اى خاص عمل کند. حیوانات نسبت به گرایشات غریزى خود آگاهى حضورى دارند ولى نسبت به این آگاهى خود آگاه نیستند؛ در نتیجه فعالیت آنان نیز فعالیتى نیمه آگاهانه است.
-فعالیت‌هاى غریزى به حكم سائق درونى غیراكتسابى صورت مى گیرد. در نتیجه اگرچه حركات غریزى، حركاتى ارادى هستند ولى نمى توان آن‌ها را همچون حركات انسان اختیارى دانست زیرا انسان به آگاهى خویش از میل غریزى آگاه است و پاسخ به سائق‌هاى درونى را مورد مطالعه قرار مى دهد و در پاسخگویى به درخواست سائق درونى به مصلحت‌سنجى مى پردازد و فرمان نهایى در انجام فعل یعنى پاسخ مثبت به سائق درونى از سوى قوه عاقله انسان صادر مى شود.
+فعالیت‌هاى غریزى به حکم سائق درونى غیراکتسابى صورت مى گیرد. در نتیجه اگرچه حرکات غریزى، حرکاتى ارادى هستند ولى نمى توان آن‌ها را همچون حرکات انسان اختیارى دانست زیرا انسان به آگاهى خویش از میل غریزى آگاه است و پاسخ به سائق‌هاى درونى را مورد مطالعه قرار مى دهد و در پاسخگویى به درخواست سائق درونى به مصلحت‌سنجى مى پردازد و فرمان نهایى در انجام فعل یعنى پاسخ مثبت به سائق درونى از سوى قوه عاقله انسان صادر مى شود.
-در حالى كه در حیوان چنین نیست هیچ حیوانى در پاسخگویى به سائق درونى خود تأمل نمى كند و فقط قوه ارزیابى او در حدى است كه برخى از موارد تزاحم میان سائق‌ها را برطرف كند و این خود البته مى تواند ناشى از قوت بیشتر برخى سائق‌ها باشد. مثلاً میل به غذا در حیوان براى ادامه حیات و درك لذتى خاص است. اگر حیوان پاسخ‌گویى به سائق درونى براى خوردن غذا را همراه با خطرى كه بقاى او را تهدید مى كند، ببیند از خطر مى گریزد. این حالت سنجشگرى حیوان در حقیقت به معناى قویتر بودن یك سائق از سائق دیگر است.
+در حالى که در حیوان چنین نیست هیچ حیوانى در پاسخگویى به سائق درونى خود تأمل نمى کند و فقط قوه ارزیابى او در حدى است که برخى از موارد تزاحم میان سائق‌ها را برطرف کند و این خود البته مى تواند ناشى از قوت بیشتر برخى سائق‌ها باشد. مثلاً میل به غذا در حیوان براى ادامه حیات و درک لذتى خاص است. اگر حیوان پاسخ‌گویى به سائق درونى براى خوردن غذا را همراه با خطرى که بقاى او را تهدید مى کند، ببیند از خطر مى گریزد. این حالت سنجشگرى حیوان در حقیقت به معناى قویتر بودن یک سائق از سائق دیگر است.
-انسان هر چه در پاسخگویى به سائق‌هاى درونى ناآگاهانه تر عمل كند و تصمیم به انجام فعل را با سنجشى عاقلانه انجام ندهد، رفتار او به رفتار حیوان نزدیكتر است ولى انسان عموماً از آگاهى خود به گرایش‌هاى غریزى آگاه است و با آن‌ها به شكلى كاملاً آگاهانه برخورد مى كند. بكاربردن كلمه غریزه در اینجا براى فرق گذاشتن میان گرایش‌هاى مشترك انسان و حیوان و گرایش‌هاى اختصاصى انسان است.
+انسان هر چه در پاسخگویى به سائق‌هاى درونى ناآگاهانه تر عمل کند و تصمیم به انجام فعل را با سنجشى عاقلانه انجام ندهد، رفتار او به رفتار حیوان نزدیکتر است ولى انسان عموماً از آگاهى خود به گرایش‌هاى غریزى آگاه است و با آن‌ها به شکلى کاملاً آگاهانه برخورد مى کند. بکاربردن کلمه غریزه در اینجا براى فرق گذاشتن میان گرایش‌هاى مشترک انسان و حیوان و گرایش‌هاى اختصاصى انسان است.
 ==پانویس==
@@ سطر ۱۴: / سطر ۱۳: @@
 ==منابع==
-* محمود فتحعلى خانى، آموزه‌های بنیادین علم اخلاق، جلد2.
+* محمود فتحعلى خانى، آموزه‌های بنیادین علم اخلاق، جلد۲.
 * فطرت، مرتضی مطهری.
 * پایگاه اندیشه قم.
 [[رده: اخلاق فردی]]

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۵ سپتامبر ۲۰۱۹، ساعت ۱۱:۳۱
سطر ۱:		سطر ۱:
		+	{{و}}
	غریزه یک امر تکوینی است، یعنی جزء سرشت انسان است. غريزه به طبيعت، سجيه، سرشت، و... تفسير شده است.<ref>ابن منظور، لسان العرب، بيروت، دار احياء التراث، ج8، ص118 و فرهنگ معين، تهران، انتشارات اميركبير، ج2، ص2209.</ref> و يا گفته شده است: غريزه ملكه‌اي است كه از آن صفات ذاتی صادر مي‌شود، غريزه در اين كه ملكه است مانند خوي است ولي خوي برخواسته از عادت انسان و... است ولي غريزه ويژگي نهفته در سرشت انسان است نه برخواسته از عادت و غريزه، خود؛ شكوفا مي‌شود.<ref>همان، ص2410؛ و لغت نامه دهخدا، مجلس شوراي ملي، ج32، ص190.</ref>		غریزه یک امر تکوینی است، یعنی جزء سرشت انسان است. غريزه به طبيعت، سجيه، سرشت، و... تفسير شده است.<ref>ابن منظور، لسان العرب، بيروت، دار احياء التراث، ج8، ص118 و فرهنگ معين، تهران، انتشارات اميركبير، ج2، ص2209.</ref> و يا گفته شده است: غريزه ملكه‌اي است كه از آن صفات ذاتی صادر مي‌شود، غريزه در اين كه ملكه است مانند خوي است ولي خوي برخواسته از عادت انسان و... است ولي غريزه ويژگي نهفته در سرشت انسان است نه برخواسته از عادت و غريزه، خود؛ شكوفا مي‌شود.<ref>همان، ص2410؛ و لغت نامه دهخدا، مجلس شوراي ملي، ج32، ص190.</ref>

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
-{{نیازمند ویرایش فنی}}
+غریزه یک امر تکوینی است، یعنی جزء سرشت انسان است. غريزه به طبيعت، سجيه، سرشت، و... تفسير شده است.<ref>ابن منظور، لسان العرب، بيروت، دار احياء التراث، ج8، ص118 و فرهنگ معين، تهران، انتشارات اميركبير، ج2، ص2209.</ref> و يا گفته شده است: غريزه ملكه‌اي است كه از آن صفات ذاتی صادر مي‌شود، غريزه در اين كه ملكه است مانند خوي است ولي خوي برخواسته از عادت انسان و... است ولي غريزه ويژگي نهفته در سرشت انسان است نه برخواسته از عادت و غريزه، خود؛ شكوفا مي‌شود.<ref>همان، ص2410؛ و لغت نامه دهخدا، مجلس شوراي ملي، ج32، ص190.</ref>
 گرایش‌هاى مشترك انسان و حیوان را «غریزه» مى نامند. غریزه نوعى ویژگى درونى است كه حیوان را در جهت ادامه زندگى و حفظ خود از خطرات هدایت مى كند و او را آماده مى سازد كه در شرایط خاص به شیوه اى خاص عمل كند. حیوانات نسبت به گرایشات غریزى خود آگاهى حضورى دارند ولى نسبت به این آگاهى خود آگاه نیستند؛ در نتیجه فعالیت آنان نیز فعالیتى نیمه آگاهانه است.
-فعالیت‌هاى غریزى به حكم سائق درونى غیراكتسابى صورت مى گیرد. در نتیجه اگر چه حركات غریزى، حركاتى ارادى هستند ولى نمى توان آن‌ها را همچون حركات انسان اختیارى دانست زیرا انسان به آگاهى خویش از میل غریزى آگاه است و پاسخ به سائق‌هاى درونى را مورد مطالعه قرار مى دهد و در پاسخگویى به درخواست سائق درونى به مصلحت‌سنجى مى پردازد و فرمان نهایى در انجام فعل یعنى پاسخ مثبت به سائق درونى از سوى قوه عاقله انسان صادر مى شود.
+فعالیت‌هاى غریزى به حكم سائق درونى غیراكتسابى صورت مى گیرد. در نتیجه اگرچه حركات غریزى، حركاتى ارادى هستند ولى نمى توان آن‌ها را همچون حركات انسان اختیارى دانست زیرا انسان به آگاهى خویش از میل غریزى آگاه است و پاسخ به سائق‌هاى درونى را مورد مطالعه قرار مى دهد و در پاسخگویى به درخواست سائق درونى به مصلحت‌سنجى مى پردازد و فرمان نهایى در انجام فعل یعنى پاسخ مثبت به سائق درونى از سوى قوه عاقله انسان صادر مى شود.
-در حالى كه در حیوان چنین نیست هیچ حیوانى در پاسخگویى به سائق درونى خود تأمل نمى كند و فقط قوه ارزیابى او در حدى است كه برخى از موارد تزاحم میان سائق‌ها را برطرف كند و این خود البته مى تواند ناشى از قوت بیشتر برخى سائق‌ها باشد. مثلاً میل به غذا در حیوان براى ادامه  حیات و درك لذتى خاص است. اگر حیوان پاسخ‌گویى به سائق درونى براى خوردن غذا را همراه با خطرى كه بقاى او را تهدید مى كند، ببیند از خطر مى گریزد. این حالت سنجشگرى حیوان در حقیقت به معناى قویتر بودن یك سائق از سائق دیگر است.
+در حالى كه در حیوان چنین نیست هیچ حیوانى در پاسخگویى به سائق درونى خود تأمل نمى كند و فقط قوه ارزیابى او در حدى است كه برخى از موارد تزاحم میان سائق‌ها را برطرف كند و این خود البته مى تواند ناشى از قوت بیشتر برخى سائق‌ها باشد. مثلاً میل به غذا در حیوان براى ادامه حیات و درك لذتى خاص است. اگر حیوان پاسخ‌گویى به سائق درونى براى خوردن غذا را همراه با خطرى كه بقاى او را تهدید مى كند، ببیند از خطر مى گریزد. این حالت سنجشگرى حیوان در حقیقت به معناى قویتر بودن یك سائق از سائق دیگر است.
-انسان هر چه در پاسخگویى به سائق‌هاى درونى ناآگاهانه تر عمل كند و تصمیم به انجام فعل را با سنجشى عاقلانه انجام ندهد، رفتار او به رفتار حیوان نزدیكتر است ولى انسان عموماً از آگاهى خود به گرایش‌هاى غریزى آگاه است و با آن‌ها به شكلى كاملاً آگاهانه برخورد مى كند. بكار بردن كلمه غریزه در اینجا براى فرق گذاشتن میان گرایش‌هاى مشترك انسان و حیوان و گرایش‌هاى اختصاصى انسان است.
+انسان هر چه در پاسخگویى به سائق‌هاى درونى ناآگاهانه تر عمل كند و تصمیم به انجام فعل را با سنجشى عاقلانه انجام ندهد، رفتار او به رفتار حیوان نزدیكتر است ولى انسان عموماً از آگاهى خود به گرایش‌هاى غریزى آگاه است و با آن‌ها به شكلى كاملاً آگاهانه برخورد مى كند. بكاربردن كلمه غریزه در اینجا براى فرق گذاشتن میان گرایش‌هاى مشترك انسان و حیوان و گرایش‌هاى اختصاصى انسان است.
-== پانویس ==
+==پانویس==
-{{پانویس}}
+==منابع==
-== منابع ==
+* محمود فتحعلى خانى، آموزه‌های بنیادین علم اخلاق، جلد2.
 [[رده: اخلاق فردی]]

@@ سطر ۱۴: / سطر ۱۴: @@
 {{پانویس}}
-===منابع===
+== منابع ==
 *محمود فتحعلى خانى، آموزه‌های بنیادین علم اخلاق، جلد 2.