https://wiki.ahlolbait.com/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%B9%DB%8C%D8%B3%DB%8C_%D8%AC%D9%84%D9%88%D8%AF%DB%8C 2026-11-13T00:54:10Z تاریخچهٔ ویرایش‌های این صفحه در ویکی MediaWiki 1.32.0 https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%B9%DB%8C%D8%B3%DB%8C_%D8%AC%D9%84%D9%88%D8%AF%DB%8C&diff=170708&oldid=prev 2026-11-12T19:04:27Z

<p>ایجاد مقالهٔ تازه: عیسی جلودی</p> <p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>{{شناسنامه شخصیت<br /> |نام کامل = عیسی بن یزید جَلودی<br /> |تصویر =<br /> |زادروز = نامعلوم<br /> |زادگاه = نامعلوم؛ به گفتهٔ ابوالفرج اصفهانی از [[خراسان]]<br /> |وفات = نامعلوم؛ میان کشته شدن در حدود ۲۰۲ق و زنده ماندن تا ۲۰۵ق اختلاف است<br /> |مدفن = نامعلوم<br /> |آثار =<br /> |عنوان توضیحات = شناخته‌شده برای<br /> |توضیحات = فرماندهٔ [[عباسیان|عباسی]] در عهد [[مأمون]] و مأمور آوردن [[امام رضا علیه السلام]] از [[مدینه]] به خراسان<br /> }}<br /> <br /> '''عیسی جَلودی'''، فرماندهٔ [[عباسیان|عباسی]] در روزگار [[هارون الرشید]]، محمد امین و [[مأمون]] بود. او در ۲۰۰ق در شمار فرماندهانی بود که برای سرکوب [[علویان]] به [[مکه]]، [[مدینه]] و [[یمن]] فرستاده شدند و چندی والی مکه بود.&lt;ref&gt;طبری، تاریخ الطبری، ج۸، ص۵۳۵ و ۵۳۹.&lt;/ref&gt; در منابع شیعی، نام او با مأموریت آوردن [[امام رضا علیه السلام]] از مدینه به خراسان و با سخت‌گیری بر خاندان ابوطالب پیوند خورده است.&lt;ref&gt;مفید، الإرشاد، ج۲، ص۲۵۹؛ صدوق، عیون أخبار الرضا، ج۱، ص۱۷۲.&lt;/ref&gt; بر پایهٔ گزارشی، او به فرمان هارون به خانهٔ امام هجوم برد تا زنان [[بنی هاشم]] را خلع کند و امام خود جامه و زیور آنان را تسلیم کرد؛ آن حضرت بعدها برای او شفاعت کرد.&lt;ref&gt;صدوق، عیون أخبار الرضا، ج۱، ص۱۷۲؛ امین، أعیان الشیعة، ج۲، ص۱۵.&lt;/ref&gt; سرانجام او در گزارش‌ها یکسان نیست.&lt;ref&gt;طبری، تاریخ الطبری، ج۸، ص۵۸۰.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == نام و نسب ==<br /> منابع کهن نام او را «عیسی بن یزید» و نسبتش را «جَلودی» ثبت کرده‌اند.&lt;ref&gt;طبری، تاریخ الطبری، ج۸، ص۵۳۵ و ۵۴۰.&lt;/ref&gt; ابوالفرج اصفهانی او را از اهل [[خراسان]] دانسته است.&lt;ref&gt;امین، أعیان الشیعة، ج۲، ص۱۷.&lt;/ref&gt; از تاریخ تولد و کنیهٔ او آگاهی دقیقی در دست نیست.<br /> <br /> پسرش محمد بن عیسی جَلودی از راویان اخبار بود؛ عیسی او را در ۲۰۱ق در مکه جانشین خود کرد و طبری بخشی از گزارش‌های محاصرهٔ [[بغداد]] و کشته شدن محمد امین را به روایت او آورده است.&lt;ref&gt;طبری، تاریخ الطبری، ج۸، ص۵۴۰ و ۴۷۸-۴۷۹.&lt;/ref&gt; بر پایهٔ همین روایت، عیسی و یارانش در ۱۹۸ق در خانهٔ امین بودند و از پیوستن به هرثمه ناخشنود.&lt;ref&gt;طبری، تاریخ الطبری، ج۸، ص۴۷۹.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == مأموریت آوردن امام رضا علیه السلام ==<br /> در سال ۲۰۰ق، مأمون کسانی را برای آوردن علی بن موسی الرضا علیه السلام و عمویش محمد بن جعفر از [[حجاز]] به خراسان فرستاد. طبری از فرستادن [[رجاء بن ابی ضحاک]] و فرناس خادم سخن گفته و نامی از جلودی نبرده است.&lt;ref&gt;طبری، تاریخ الطبری، ج۸، ص۵۴۴.&lt;/ref&gt; در برابر، [[شیخ مفید]] در الإرشاد می‌نویسد مأمون گروهی از خاندان ابوطالب را از [[مدینه]] با راه [[بصره]] آورد و «متولی آوردن آنان شخصی معروف به جلودی بود»: «وَكَانَ الْمُتَوَلِّي لِإِشْخَاصِهِمُ الْمَعْرُوفُ بِالْجَلُودِيِّ».&lt;ref&gt;مفید، الإرشاد، ج۲، ص۲۵۹.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> [[سید محسن امین]] این گزارش را بعید شمرده است؛ به باور او جلودی از دشمنان امام بود و مأمون چنین کسی را برای آوردن آن حضرت نمی‌فرستاد. از نظر او رجاء، امام را از مدینه و جلودی، محمد بن جعفر را از [[عراق]] آورد.&lt;ref&gt;امین، أعیان الشیعة، ج۲، ص۱۷.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> نقش جلودی در ماجرای محمد بن جعفر روشن است: او را در [[مدینه]] شکست داد، به عراق برد و به [[حسن بن سهل]] سپرد و حسن او را با رجاء نزد مأمون فرستاد.&lt;ref&gt;طبری، تاریخ الطبری، ج۸، ص۵۴۰؛ صدوق، عیون أخبار الرضا، ج۱، ص۲۲۴.&lt;/ref&gt; به گزارش صدوق، امام رضا علیه السلام در سفر خود [[امام جواد علیه السلام]] را که هفت‌ساله بود همراه داشت و مأمون دستور داد از راه [[کوفه]] و [[قم]] نگذرند.&lt;ref&gt;صدوق، عیون أخبار الرضا، ج۱، ص۱۶۱ و ۱۹۴.&lt;/ref&gt; جزئیات این سفر در [[مسیر حرکت امام رضا علیه السلام از مدینه به مرو]] آمده است.<br /> <br /> == رفتار او با امام رضا علیه السلام ==<br /> گزارش مشهور در عیون أخبار الرضا آمده است. بر پایهٔ آن، در خلافت هارون و هنگام قیام محمد بن جعفر در مدینه، هارون به جلودی فرمان داد اگر بر او دست یافت گردنش را بزند و به خانه‌های خاندان ابوطالب هجوم برد و زنانشان را خلع کند و جز یک جامه بر هیچ‌یک نگذارد.&lt;ref&gt;صدوق، عیون أخبار الرضا، ج۱، ص۱۷۲.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> جلودی با سوارانش به در خانهٔ امام رفت. امام زنان را در اتاقی گرد آورد و بر در ایستاد. جلودی گفت باید داخل شود. امام فرمود: «أَنَا أَسْلُبُهُنَّ لَكَ»؛ «من خود آنان را برای تو خلع می‌کنم» و سوگند یاد کرد چیزی فروگذار نکند؛ سپس همهٔ زیورها و خلخال‌ها را تسلیم کرد.&lt;ref&gt;صدوق، عیون أخبار الرضا، ج۱، ص۱۷۲.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> هنگامی که جلودی به سبب مخالفت با بیعت امام رضا علیه السلام زندانی بود و او را نزد مأمون آوردند، امام خواست: «هَبْ لِي هَذَا الشَّيْخَ»؛ «این پیرمرد را به من ببخش». جلودی گمان کرد امام در صدد آسیب رساندن به اوست و مأمون را سوگند داد سخن امام را نپذیرد. مأمون گفت: «لَا وَاللَّهِ لَا أَقْبَلُ قَوْلَهُ فِيكَ»؛ «نه، به خدا سوگند سخن او را دربارهٔ تو نمی‌پذیرم» و دستور داد او را با دو تن دیگر گردن زنند.&lt;ref&gt;صدوق، عیون أخبار الرضا، ج۱، ص۱۷۲؛ امین، أعیان الشیعة، ج۲، ص۱۵ و ۲۵.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> این گزارش با حضور جلودی در مکه و مأموریت‌های بعدی او در طبری سازگار نیست؛ نیز صدوق آن را به روزگار هارون نسبت داده، حال آنکه طبری قیام محمد بن جعفر را در ۲۰۰ق می‌داند.&lt;ref&gt;طبری، تاریخ الطبری، ج۸، ص۵۳۹-۵۴۱ و ۵۸۰.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == سایر مأموریت‌ها ==<br /> در ۲۰۰ق، علی بن ابی سعید، فرماندهٔ مأمون، گروهی از سرداران را به مکه، مدینه و یمن فرستاد و جلودی یکی از آنان بود.&lt;ref&gt;طبری، تاریخ الطبری، ج۸، ص۵۳۵.&lt;/ref&gt; او در مکه مستقر شد و ورقاء بن جمیل را جانشین خود کرد.&lt;ref&gt;طبری، تاریخ الطبری، ج۸، ص۵۳۹.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> به گزارش یعقوبی، مأمون او را به سوی کسی که «خلع» اعلام کرده بود فرستاد؛ چون به بصره نزدیک شد آن مرد گریخت و جلودی در بصره ماند.&lt;ref&gt;یعقوبی، تاریخ الیعقوبی، ج۲، ص۴۴۹.&lt;/ref&gt; سپس بیعت امام رضا علیه السلام را با جامهٔ سبز به مکه برد و مردم با آن حضرت بیعت کردند.&lt;ref&gt;یعقوبی، تاریخ الیعقوبی، ج۲، ص۴۴۹.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> در بصره زید بن موسی (زید النار) چیره شده بود؛ جلودی با او جنگید و او را دستگیر و نزد مأمون فرستاد.&lt;ref&gt;یعقوبی، تاریخ الیعقوبی، ج۲، ص۴۴۹.&lt;/ref&gt; طبری دستگیری زید را به علی بن ابی سعید نسبت می‌دهد.&lt;ref&gt;طبری، تاریخ الطبری، ج۸، ص۵۳۵.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> در موسم حجی که ابواسحاق، پسر هارون ([[معتصم]])، امیرالحاج بود، جلودی با صد تن بر راهزنان خاندان عقیل تاخت، پردهٔ کعبه و اموال را بازگرداند و اسیران را پس از ده تازیانه رها کرد.&lt;ref&gt;طبری، تاریخ الطبری، ج۸، ص۵۴۱.&lt;/ref&gt; واپسین گزارش، مأموریت او در ۲۰۵ق برای جنگ با زط است.&lt;ref&gt;طبری، تاریخ الطبری، ج۸، ص۵۸۰.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == جایگاه و ارزیابی ==<br /> جلودی در تاریخ طبری فرمانده‌ای کارآمد و بی‌پرده است: در مکه داوطلب سرکوب راهزنان می‌شود و می‌گوید: «اعْزَبُوا يَا كِلَابَ النَّارِ»؛ «ای سگان آتش، دور شوید».&lt;ref&gt;طبری، تاریخ الطبری، ج۸، ص۵۴۱.&lt;/ref&gt; همین لحن و مأموریت‌های او بر ضد علویان، در منابع شیعی تصویری منفی از او ساخته است؛ در برابر، شفاعت امام رضا علیه السلام برای او نمونهٔ بردباری آن حضرت شمرده شده است.&lt;ref&gt;امین، أعیان الشیعة، ج۲، ص۱۵ و ۱۷.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> دربارهٔ سرانجام او اختلاف است: بر پایهٔ صدوق، مأمون او را در حدود ۲۰۲ق کشت،&lt;ref&gt;صدوق، عیون أخبار الرضا، ج۱، ص۱۷۲.&lt;/ref&gt; اما طبری او را در ۲۰۵ق زنده می‌داند.&lt;ref&gt;طبری، تاریخ الطبری، ج۸، ص۵۸۰.&lt;/ref&gt; این دو گزارش سازگار نیستند و سرانجام او روشن نیست.<br /> <br /> == پانویس ==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> == منابع ==<br /> * طبری، محمد بن جریر؛ ''تاریخ الطبری'' (تاریخ الأمم و الملوک)، بیروت: دار الکتب العلمیة، ۱۴۰۸ق؛ ج۸.<br /> * صدوق، محمد بن علی؛ ''عیون أخبار الرضا''، بیروت: مؤسسة الأعلمی للمطبوعات، بی‌تا؛ ج۱.<br /> * مفید، محمد بن محمد؛ ''الإرشاد فی معرفة حجج الله علی العباد''، قم: مؤسسة آل البیت لإحیاء التراث، ۱۴۱۳ق؛ ج۲.<br /> * یعقوبی، احمد بن ابی یعقوب؛ ''تاریخ الیعقوبی''، بیروت: دار صادر، بی‌تا؛ ج۲.<br /> * امین، سید محسن؛ ''أعیان الشیعة''، بیروت: دار التعارف، بی‌تا؛ ج۲.<br /> <br /> {{شناختنامه امام رضا (ع)}}<br /> <br /> [[رده:بنی عباس]]<br /> [[رده:دشمنان اهل البیت علیهم السلام]]<br /> [[رده:امام رضا علیه السلام]]<br /> [[رده:تاریخ تشیع]]</div>

Zadhoosh