https://wiki.ahlolbait.com/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%B9%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%A8%D9%86_%D8%AD%D9%85%D9%82 2026-11-11T05:47:30Z تاریخچهٔ ویرایش‌های این صفحه در ویکی MediaWiki 1.32.0 https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%B9%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%A8%D9%86_%D8%AD%D9%85%D9%82&diff=170418&oldid=prev 2026-11-11T04:32:56Z

<p>ایجاد مقالهٔ تازه: عمروبن حمق</p> <p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>{{شناسنامه شخصیت<br /> |نام کامل = عمرو بن الحمق بن الکاهن خزاعی<br /> |تصویر =<br /> |زادروز = نامعلوم<br /> |زادگاه = نامعلوم<br /> |وفات = ۵۰ یا ۵۱ق، نزدیک موصل<br /> |مدفن = نامعلوم (سرش به [[شام]] برده شد)<br /> |آثار =<br /> |عنوان توضیحات = شناخته‌شده برای<br /> |توضیحات = از [[صحابه]] پیامبر (ص) و یاران [[امام علی علیه السلام]] که در جنگ‌های جمل، نهروان و صفین همراه آن حضرت بود و بر پایهٔ گزارش طبری به فرمان [[معاویه]] کشته شد<br /> }}<br /> <br /> '''عمرو بن الحمق خزاعی'''، از [[صحابه]] [[پیامبر اسلام|پیامبر (ص)]] و از یاران نزدیک [[امام علی علیه السلام]] بود. او در [[جنگ جمل]]، [[جنگ نهروان|نهروان]] و [[جنگ صفین|صفین]] همراه آن حضرت بود و از [[حجر بن عدی]] پشتیبانی کرد.&lt;ref&gt;ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۳، ص۱۱۷۴.&lt;/ref&gt; پس از سرکوب یاران حجر به دست [[زیاد بن ابیه]]، به سوی موصل گریخت و در سال ۵۰ یا ۵۱ق کشته شد. منابع در چگونگی مرگ او اختلاف دارند: طبری از کشتن او به فرمان [[معاویه]] سخن می‌گوید و ابن عبدالبر مرگ او را بر اثر مارگزیدگی در غار می‌داند.&lt;ref&gt;طبری، تاریخ الطبری، ج۵، ص۲۶۵؛ ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۳، ص۱۱۷۴.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == نام و نسب ==<br /> ابن عبدالبر نسب او را «عمرو بن الحمق بن الکاهن بن حبیب خزاعی» آورده و او را از [[خزاعه]] دانسته است؛ برخی نیز «حمق» را لقب سعد بن کعب دانسته‌اند.&lt;ref&gt;ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۳، ص۱۱۷۳.&lt;/ref&gt; به گزارش او، عمرو پس از [[صلح حدیبیه]] به خدمت پیامبر (ص) رسید و اسلام آورد؛ برخی گفته‌اند در حجةالوداع مسلمان شد، اما قول نخست را درست‌تر دانسته‌اند.&lt;ref&gt;ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۳، ص۱۱۷۳.&lt;/ref&gt; او از پیامبر (ص) روایت کرد و کسانی چون جبیر بن نفیر و رفاعة بن شداد از او روایت کرده‌اند.&lt;ref&gt;ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۳، ص۱۱۷۴.&lt;/ref&gt; نخست در [[شام]] ساکن شد، سپس به [[کوفه]] رفت.&lt;ref&gt;ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۳، ص۱۱۷۴.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == همراهی با امام علی ==<br /> به گزارش ابن عبدالبر، عمرو بن الحمق پس از درگذشت [[عثمان بن عفان]] از شیعیان علی (ع) شد و در همهٔ جنگ‌های آن حضرت — [[جنگ جمل|جمل]]، [[جنگ نهروان|نهروان]] و [[جنگ صفین|صفین]] — حاضر بود.&lt;ref&gt;ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۳، ص۱۱۷۴.&lt;/ref&gt; او در کوفه از یاران شناخته‌شدهٔ آن حضرت بود و در ماجرای [[حجر بن عدی]] نیز او را یاری کرد.&lt;ref&gt;ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۳، ص۱۱۷۴؛ طبری، تاریخ الطبری، ج۵، ص۲۵۸.&lt;/ref&gt; در جریان رویارویی حجر با زیاد، مردی از «حمراء» به نام بکر بن عبید با عمود بازار بر سر عمرو بن الحمق زد و او را از پای درآورد؛ دو تن از ازدی‌ها او را به خانهٔ عبیدالله بن مالک بردند و او مدتی در آنجا پنهان شد.&lt;ref&gt;طبری، تاریخ الطبری، ج۵، ص۲۵۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == گزارش حضور در قتل عثمان ==<br /> منابع کهن، گزارشی نیز دربارهٔ نقش او در کشته شدن عثمان دارند. ابن عبدالبر می‌نویسد: «وَكَانَ مِمَّنْ سَارَ إِلَى عُثْمَانَ، وَهُوَ أَحَدُ الْأَرْبَعَةِ الَّذِينَ دَخَلُوا عَلَيْهِ الدَّارَ فِيمَا ذَكَرُوا»؛ «او از کسانی بود که به سوی عثمان رفتند و به گفتهٔ آنان یکی از چهار تن بود که به خانهٔ او وارد شدند.»&lt;ref&gt;ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۳، ص۱۱۷۴.&lt;/ref&gt; طبری نیز به نقل از واقدی آورده است که عمرو بن الحمق بر سینهٔ عثمان نشست و او را نه ضربه زد.&lt;ref&gt;طبری، تاریخ الطبری، ج۴، ص۳۹۴.&lt;/ref&gt; این گزارش‌ها در منابع اهل سنت آمده است و در این مقاله تنها به عنوان گزارش تاریخی و با انتساب نقل می‌شود.&lt;ref&gt;مقایسه کنید: ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۳، ص۱۱۷۴؛ طبری، تاریخ الطبری، ج۴، ص۳۹۴.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == سرنوشت ==<br /> پس از واقعهٔ حجر بن عدی در سال ۵۱ق، زیاد بن ابیه در پی سران یاران حجر افتاد. عمرو بن الحمق و رفاعة بن شداد از کوفه گریختند و نخست به [[مدائن]] و سپس به کوهی در سرزمین موصل پناه بردند.&lt;ref&gt;طبری، تاریخ الطبری، ج۵، ص۲۶۵.&lt;/ref&gt; عامل آن ناحیه، عبدالله بن ابی‌بلتعه، از حضور آنان آگاه شد و با سپاهی به سویشان رفت. عمرو بن الحمق بیمار بود و توان مقاومت نداشت؛ رفاعه گریخت و عمرو دستگیر شد.&lt;ref&gt;طبری، تاریخ الطبری، ج۵، ص۲۶۵.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> او را نزد عبدالرحمان بن عبدالله بن عثمان ثقفی، عامل موصل، بردند. او عمرو را شناخت و ماجرا را به معاویه نوشت. به گزارش طبری، معاویه نوشت: «إِنَّهُ زَعَمَ أَنَّهُ طَعَنَ عُثْمَانَ بْنَ عَفَّانَ تِسْعَ طَعَنَاتٍ بِمَشَاقِصَ كَانَتْ مَعَهُ، وَ أَنَا لَا نُرِيدُ أَنْ نَعْتَدِيَ عَلَيْهِ، فَاطْعَنْهُ تِسْعَ طَعَنَاتٍ كَمَا طَعَنَ عُثْمَانَ»؛ «او گمان می‌کند عثمان را با نه نیزهٔ کوتاه که همراه داشت، نه ضربه زد؛ ما نمی‌خواهیم بر او ستم کنیم؛ او را نیز نه ضربه بزن، چنان‌که عثمان را زد.»&lt;ref&gt;طبری، تاریخ الطبری، ج۵، ص۲۶۵.&lt;/ref&gt; عمرو را بیرون بردند و نه ضربه زدند و او در ضربهٔ اول یا دوم مرد.&lt;ref&gt;طبری، تاریخ الطبری، ج۵، ص۲۶۵.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> در برابر، ابن عبدالبر گزارش می‌کند که عمرو بن الحمق در غاری نزدیک موصل بر اثر مارگزیدگی مرد و عامل موصل سر او را برید و نزد زیاد و سپس معاویه فرستاد.&lt;ref&gt;ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۳، ص۱۱۷۴.&lt;/ref&gt; او می‌افزاید که این «نخستین سری بود که در اسلام از شهری به شهر دیگر برده شد.»&lt;ref&gt;ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۳، ص۱۱۷۴.&lt;/ref&gt; برخی نیز کشندهٔ او را عبدالرحمان بن عثمان ثقفی دانسته‌اند.&lt;ref&gt;ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۳، ص۱۱۷۴.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == جایگاه و بازتاب ==<br /> عمرو بن الحمق در حافظهٔ شیعی، از یاران وفادار امام علی علیه السلام و از قربانیان سیاست معاویه است. کشته شدن او و فرستادن سرش به شام، در منابع به عنوان نمونه‌ای از سخت‌گیری امویان با شیعیان علی (ع) یاد شده است.&lt;ref&gt;ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۳، ص۱۱۷۴؛ طبری، تاریخ الطبری، ج۵، ص۲۶۵.&lt;/ref&gt; در برابر، گزارش‌های منابع اهل سنت دربارهٔ نقش او در قتل عثمان، تصویر او را در میان این منابع پیچیده کرده است.&lt;ref&gt;ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۳، ص۱۱۷۴؛ طبری، تاریخ الطبری، ج۴، ص۳۹۴.&lt;/ref&gt; ابن عبدالبر تاریخ مرگ او را سال ۵۰ق دانسته است، هرچند گزارش طبری، کشته شدن او را پس از واقعهٔ حجر (۵۱ق) قرار می‌دهد؛ این اختلاف در منابع باقی مانده است.&lt;ref&gt;ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۳، ص۱۱۷۴؛ طبری، تاریخ الطبری، ج۵، ص۲۶۵.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == پانویس ==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> == منابع ==<br /> * طبری، محمد بن جریر؛ ''تاریخ الطبری'' (تاریخ الرسل و الملوک)، بیروت: دار الکتب العلمیة، ۱۴۰۸ق؛ ج۴ و ۵.<br /> * ابن عبدالبر، یوسف بن عبدالله؛ ''الاستیعاب فی معرفة الأصحاب''، بیروت: دار الجیل، ۱۴۱۲ق؛ ج۳.<br /> <br /> [[رده:اصحاب پیامبر]]<br /> [[رده:اصحاب امام علی علیه السلام]]<br /> [[رده:تاریخ صدر اسلام]]<br /> [[رده:تاریخ تشیع]]</div>

Zadhoosh