علی بن محمد خزاز قمی - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

مهدی موسوی در ‏۱۰ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۰۸

2025-06-10T13:08:59Z

مهدی موسوی در ‏۱۶ اوت ۲۰۲۳، ساعت ۱۱:۰۱

2023-08-16T11:01:51Z

نمایش تغییرات

مهدی موسوی: مهدی موسوی صفحهٔ على بن محمد خزاز قمى را به علی بن محمد خزاز قمی منتقل کرد

2020-05-13T06:54:02Z

مهدی موسوی صفحهٔ على بن محمد خزاز قمى را به علی بن محمد خزاز قمی منتقل کرد

مهدی موسوی: ویرایش

2020-05-13T06:52:15Z

ویرایش

نمایش تغییرات

سید مهدی خدایی: پروژه2: سنجش کیفی

2019-06-26T13:12:52Z

پروژه2: سنجش کیفی

سید مهدی خدایی: درج الگوی رتبه بندی و اصلاح برخی کلمات

2018-09-27T05:51:31Z

درج الگوی رتبه بندی و اصلاح برخی کلمات

سید مهدی خدایی: /* شبهه‌افكنى معتزله */ حذف

2018-09-27T05:48:38Z

‏شبهه‌افكنى معتزله: حذف

سید مهدی خدایی: /* وفات */ اصلاح متن

2018-09-27T05:46:24Z

‏وفات: اصلاح متن

سید مهدی خدایی: اصلاح عناوین و تغییرات جزئی در متن

2018-09-26T10:10:41Z

اصلاح عناوین و تغییرات جزئی در متن

نمایش تغییرات

سید مهدی خدایی در ‏۲۱ دسامبر ۲۰۱۵، ساعت ۱۲:۳۵

2015-12-21T12:35:15Z

نمایش تغییرات

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
 {{خوب}}
-'''«على بن محمد خزاز قمى»'''، [[محدث]]، [[فقیه]] و متکلم نامدار [[شیعه]] در قرن چهارم و پنجم هجرى و از شاگردان [[شیخ صدوق]] است. وی در نظر همه رجالیان شیعه، عالمی موثق و بزرگوار معرفی شده است. کتاب ارزشمند «[[کفایة الأثر (کتاب)|کفایة الاثر فى النص على الائمة الاثنى عشر]]» در اثبات [[امامت]] [[ائمه اطهار|امامان دوازده‌گانه]] علیهم‌السلام، از مهمترین آثار اوست.
+'''«على بن محمد خزاز قمى»'''، [[محدث]]، [[فقیه]] و متکلم نامدار [[شیعه]] در قرن پنجم هجرى و از شاگردان [[شیخ صدوق]] است. وی در نظر همه رجالیان شیعه، عالمی موثق و بزرگوار معرفی شده است. کتاب ارزشمند «[[کفایة الأثر (کتاب)|کفایة الأثر فى النصّ على الأئمة الإثنى عشر]]» در اثبات [[امامت]] [[ائمه اطهار|امامان دوازده‌گانه]] علیهم‌السلام، از مهمترین آثار اوست.
 {{شناسنامه عالم
-||نام کامل = على بن محمد خزاز قمى ازی
+||نام کامل = على بن محمد خزاز قمى رازی
 ||تصویر=
-||زادروز = ۳۱۰ قمری
+||زادروز = قرن چهارم قمری
-|زادگاه = [[اصفهان]]
+|زادگاه = [[قم]]
-|وفات = ۳۹۵ قمری
+|وفات = قرن پنجم قمری
-|مدفن =  اصفهان
+|مدفن =  شهر رى
 |اساتید =  [[شیخ صدوق]]، [[محمد بن عبدالله شیبانی|محمد بن عبدالله شیبانى]]، [[احمد بن محمد جوهری|احمد بن محمد عیاش جوهرى]]، محمد بن وهبان بصرى، على بن حسین بن منده، حسین بن محمد بن سعید خزاعى،...
 |شاگردان = ابوعلى احمد بن اسماعيل سليمانى، احمد بن زياد بن جعفر همدانى، احمد بن محمد بن اسحاق قاضى،...
@@ سطر ۱۵: / سطر ۱۵: @@
 تاریخ دقیق ولادت على بن محمد خزاز قمى معلوم نیست، اما با نظر به دوران حیات استادان وى، همانند [[شیخ صدوق]] (متوفى ۳۸۱ ق) و [[احمد بن محمد جوهری|ابن عیاش جوهرى]] (متوفى ۴۰۱ ق)، مى توان گفت که این محدث فرزانه، تقریباً در نیمه دوم سده چهارم قمرى پا به عرصه وجود نهاده است.<ref>اعلام الشیعه فى القرن الخامس، ص ۱۲۷؛ الذریعه، ج ۱۸، ص ۸۶ و ج ۲، ص ۴۸۹.</ref>
-[[کنیه|کنیه]] اش ابوالقاسم مى باشد و لقب معروف او خزاز و منسوب به [[قم]] و رى است. بر همین اساس برخى او را قمى رازى نامیده اند؛ البته بیشتر تراجم‌نویسان او را تنها قمى خوانده اند؛ از آن رو که زادگاه او در شهر قم بود، ولى براى کسب دانش [[حدیث]] به شهر رى رفت و در آنجا رحل اقامت افکند.<ref>روضات الجنات، ج ۲، ص ۲۰۱؛ اعیان الشیعه، ج ۴، ص ۳۱۳؛ رجال شیخ طوسى، ص ۴۷۹؛ رجال نجاشى، ص ۱۹۱.</ref>
+[[کنیه|کنیه]] اش ابوالقاسم مى باشد و لقب معروف او خزّاز و منسوب به [[قم]] و رى است. بر همین اساس برخى او را قمى رازى نامیده اند؛ البته بیشتر تراجم‌نویسان او را تنها قمى خوانده اند؛ از آن رو که زادگاه او در شهر قم بود، ولى براى کسب دانش [[حدیث]] به شهر رى رفت و در آنجا رحل اقامت افکند.<ref>روضات الجنات، ج ۲، ص ۲۰۱؛ اعیان الشیعه، ج ۴، ص ۳۱۳؛ رجال شیخ طوسى، ص ۴۷۹؛ رجال نجاشى، ص ۱۹۱.</ref>
 خزاز قمى در شهر رى وفات یافت و ظاهرا در همین شهر سر بر بالین خاک نهاد.<ref>فهرست، شیخ طوسى، ص ۱۰۰.</ref> از سال رحلت او نیز اطلاع دقیقى در دست نیست؛ می توان گفت که او در نیمه اول سده پنجم قمرى چشم از جهان فروبسته است، مبنى بر اینکه استادش، ابن عیاش جوهرى در سال ۴۰۱ قمرى از دنیا رفت. و نیز [[شیخ آقا بزرگ تهرانی|آقا بزرگ تهرانى]]، خزاز قمى را از بزرگان سده پنجم قمرى بشمار آورده است، زیرا وى بیشتر حیات علمى خود را در این سده سپرى کرد.<ref>اعلام الشیعه فى القرن الخامس، ص ۱۲۷.</ref>
@@ سطر ۲۵: / سطر ۲۵: @@
 *[[محمد بن عبدالله شیبانی|محمد بن عبدالله شیبانى]]؛<ref>اعلام الشیعه، ص ۱۲۷؛ کفایة الاثر در موارد متعدد.</ref> وى یکى از روایتگران برجسته شیعه است که شاگرد بزرگوارش، خزاز قمى، در جاى جاى اثر گرانسنگ خود، [[کفایة الأثر (کتاب)|کفایة الاثر]] از این استاد مسلم [[حدیث|حدیث]]، روایت نقل مى کند و با دیده احترام به او مى نگرد.
 *[[احمد بن محمد جوهری|احمد بن محمد بن عیاش جوهرى]]، مشهور به «ابن عیاش»؛<ref>اعلام الشیعه فى القرن الخامس، ص ۱۲۷؛ روضات الجنات، ج ۴، ص ۳۱۳.</ref> که در زمره دانشوران پرآوازه شیعه است. [[شیخ طوسى]] درباره او مى گوید: «جوهرى روایات فراوانى را شنید و فراگرفت و در نشر حدیث کوشش بسیار نمود؛ ... کتاب هاى زیادى دارد که معروفترین آنها [[مقتضب الاثر فی النص علی الائمة الاثنی عشر (کتاب)|مقتضب الاثر فی النص علی الائمة الاثنی عشر]] است».<ref>فهرست، طوسى، ص ۳۳، شماره ۸۸.</ref>
 *محمد بن وهبان بصرى؛<ref>اعلام الشیعه فى القرن الخامس، ص ۱۲۷؛ و کفایه الاثر در موارد متعدد.</ref> [[احمد بن علی نجاشی|نجاشى]] درباره اش چنین مى نگارد: «ابوعبدالله دبیلى، ساکن بصره از دانشوران نامدار و موثق شیعه است. روایاتى که او نقل مى کند بسیار جالب و بدون اشتباه و لغزش است».<ref>رجال، نجاشى، ص ۲۸۲.</ref>
 *على بن حسین بن منده؛<ref>اعلام الشیعه، ص ۱۲۷؛ تنقیح المقال، ج ۲، ص ۲۸۳؛ و کفایة الاثر.</ref> [[وحید بهبهانی|وحید بهبهانى]] مى گوید: «خزاز قمى در اثر گرانقدر خود، از این دانشمند روایات بسیارى نقل نموده و از او تمجید کرده است که نشان از بزرگى ابن منده دارد».<ref>تنقیح المقال، ج ۲، ص ۲۸۳.
 </ref>
 *حسین بن محمد بن سعید خزاعى؛<ref>اعلام الشیعه، ص ۱۲۷.</ref>
 *ابوعلى احمد بن اسماعيل سليمانى؛
 *احمد بن زياد بن جعفر همدانى؛
@@ سطر ۷۲: / سطر ۶۷: @@
 *[[ستارگان حرم (کتاب)|ستارگان حرم]]، ابوالحسن ربانى صالح‌آبادى، جلد ۹.
-*على بن محمد خزاز قمى رازى، پایگاه اطلاع‌رسانی حدیث شیعه.
+*"على بن محمد خزاز قمى رازى"، پایگاه اطلاع‌رسانی حدیث شیعه.
 {{سنجش کیفی
 |سنجش=شده
@@ سطر ۸۷: / سطر ۸۲: @@
 }}
-[[رده:علمای قرن چهارم]][[رده:علماء شیعه]][[رده:متکلمان]][[رده:محدثان]][[رده:فقیهان]]
+[[رده:علمای قرن پنجم]][[رده:علماء شیعه]][[رده:متکلمان]][[رده:محدثان]][[رده:فقیهان]]

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
 {{خوب}}
 {{بخشی از یک کتاب}}
 ==نام و کنیه==
@@ سطر ۹۷: / سطر ۹۸: @@
 *ابوالحسن ربانى صالح‌آبادى , ستارگان حرم، جلد 9
 [[رده:علمای قرن چهارم]]

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
 {{بخشی از یک کتاب}}
@@ سطر ۷۴: / سطر ۷۵: @@
 تمام روايات اين كتاب، ارزنده و اصيل است. ما در اين جا به ذكر چند روايت از آن بسنده مى كنيم.
-<I>عصمت پيامبر و امامان:</I>
+===عصمت پيامبر و امامان===
 وى باواسطه از ابن عباس روايت مى كند كه گفت: از رسول اكرم صلی الله علیه و آله شنيدم كه به من فرمود: «من و على و حسن و حسين و نه امام از نسل حسين، پاك و معصوم هستيم».<ref>كفاية الاثر، طبع بيدار، ص 18.</ref>
-<I>على ترازوى حق:</I>
+===على ترازوى حق===
 همچنين باواسطه از ابن عباس نقل مى كند كه گفت: از رسول اكرم صلی الله علیه و آله بارها و بارها مى شنيدم كه مى فرمود: «على با حق و حق با على است. او پيشوا و خليفه بعد از من است، هر آن كس به ولايت او چنگ بزند رستگار شده و اهل نجات خواهد بود و هر كس از على دور شود گمراه و بدبخت خواهد شد»<ref>.همان، ص 21.</ref>
-<I>اهل بيت ستارگان آسمانى:</I>
+===اهل بيت ستارگان آسمانى===
 با واسطه از ابوسعيد خدرى آورده است كه او مى گويد: از رسول اكرم مرتباً مى شنيدم كه مى فرمود: «اهل بيت من، مايه امن و امان اهل زمين‌اند آن گونه كه ستارگان، امان اهل آسمانند».<ref>همان، ص 29.</ref>
-<I>ثقلين:</I>
+===ثقلين===
-(2). اهل  بيت من: شما را به خدا سوگند مى دهم كه حرمت و عظمت اهل بيت مرا رعايت كنيد». اين را سه مرتبه <ref>فرمود.همان، ص 87.</ref>
+و باز باواسطه از ابوهريره روايت مى كند كه گفت: از پيامبر اكرم صلی الله علیه و آله شنيدم كه مى فرمود: «من در ميان شما دو گوهر گرانبها و ارزشمند، به يادگار مى گذارم. [[قرآن]]، كتاب الهى: هر كس از آن پيروى كند، در مسير هدايت خواهد بود و هر كس از قرآن دورى كند به گمراهى خواهد افتاد.و اهل  بيت من: شما را به خدا سوگند مى دهم كه حرمت و عظمت اهل بيت مرا رعايت كنيد». اين را سه مرتبه <ref>فرمود.همان، ص 87.</ref>
 ==وفات==

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۷ سپتامبر ۲۰۱۸، ساعت ۰۵:۴۸
سطر ۶۳:		سطر ۶۳:

	او در مطلع كتابش، راز و رمز اين تلاش مقدس را چنين مى نگارد: آنچه انگيزه شد تا من در جهت نوشتن اين كتاب گام بردارم، اين بود كه مشاهده كردم گروهى از عوام بلكه خواص شيعه، در مسئله نص و دليل قطعى بر امامت امامان معصوم، دچار نوعى تحيرند و شبهه افكنى هاى گروه معتزله از اهل سنت، آن‌ها را سر در گم كرده است و كار به جائى رسيده كه بعضى از علاقه مندان به خاندان پيامبر اكرم صلی الله علیه و آله مى گويند: از صحابه پيامبر، و حتى از خود امامان علیهم‌السلام نيز دليلى بر اين باور شيعه نداريم. چون چنين انحراف و كتمان حقيقت را ديديم، دامن همت به كمر بستم تا حقايق را روشن و شك و شبهه مخالفين را برطرف كنم. اين اقدام را فقط براى خشنودى پروردگار عالم و تقرب به رسول الله صلی الله علیه و آله و امامان علیهم‌السلام انجام دادم.<ref>كفاية الاثر، طبع سيد عبداللطيف كوه‌كمره اى، ص 8.</ref>		او در مطلع كتابش، راز و رمز اين تلاش مقدس را چنين مى نگارد: آنچه انگيزه شد تا من در جهت نوشتن اين كتاب گام بردارم، اين بود كه مشاهده كردم گروهى از عوام بلكه خواص شيعه، در مسئله نص و دليل قطعى بر امامت امامان معصوم، دچار نوعى تحيرند و شبهه افكنى هاى گروه معتزله از اهل سنت، آن‌ها را سر در گم كرده است و كار به جائى رسيده كه بعضى از علاقه مندان به خاندان پيامبر اكرم صلی الله علیه و آله مى گويند: از صحابه پيامبر، و حتى از خود امامان علیهم‌السلام نيز دليلى بر اين باور شيعه نداريم. چون چنين انحراف و كتمان حقيقت را ديديم، دامن همت به كمر بستم تا حقايق را روشن و شك و شبهه مخالفين را برطرف كنم. اين اقدام را فقط براى خشنودى پروردگار عالم و تقرب به رسول الله صلی الله علیه و آله و امامان علیهم‌السلام انجام دادم.<ref>كفاية الاثر، طبع سيد عبداللطيف كوه‌كمره اى، ص 8.</ref>
−
−	~~==شبهه‌افكنى معتزله ==~~
−
−	يكى از محكمترين باورهاى شيعه در مبحث امامت و رهبرى معصومين، بعد از رحلت رسول اكرم صلی الله علیه و آله اين انديشه ژرف است كه از جانب رسول اكرم صلی الله علیه و آله، حضرت اميرالمؤمنين علیه‌السلام و يازده فرزند او به عنوان رهبران و امامان امت تعيين شدند. پيامبر اكرم صلی الله علیه و آله در [[مكه]] و [[مدينه]] به دستور خداوند متعال، بارها و بارها مسئله جانشينى على و فرزندان او را با امت مطرح فرمود به ويژه در حادثه شكوهمند غديرخم كه رسماً در حضور جمعيت انبوهى على را به عنوان خليفه و امام بعد از خود به مردم معرفى كرد؛ ولى با كمال تأسف اين توصيه ها و دستورات رسول اكرم صلی الله علیه و آله، نه تنها مقبول كوردلان رياست‌طلب و تشنگان قدرت قرار نگرفت، بلكه آن‌ها به خاندان على علیه‌السلام نيز پشت كردند و زمام خلافت را به نااهلان سپردند. با گذشت زمان آن دلائل روشنى را كه شيعه بر حقانيت رهبرى حضرت [[امام على]] علیه‌السلام مطرح مى كرد، مورد بى‌مهرى قرار دادند.
−
−	يكى از گروه هاى اهل سنت بنام معتزله ضمن اين كه به ظاهر بر اين باور است كه: حضرت على علیه‌السلام از تمام صحابه پيامبر صلی الله علیه و آله بافضيلت تر است، فضل هيچ يك از آن‌ها به پايه شأن و منزلت حضرت على علیه‌السلام نمى رسد؛ اما دلائل و نصوصى كه از رسول الله صلی الله علیه و آله بر خلافت على علیه‌السلام نقل شده بود را نيز پذيرفت و آن‌ها را تفسير و توجيه كرد كه معناى اين نصوص اين نيست كه خلافت و امامت جامعه اسلامى بعد از رسول اكرم صلی الله علیه و آله مختص على علیه‌السلام و حق مسلم اوست؛ بلكه به اين معنا است كه على بن ابى طالب از ديگران براى بر عهده گرفتن رهبرى جامعه، شايسته تر است.
−
−	اينان با طرح مسئله «افضل و مفضول» گفتند: آرى ما هم قبول داريم على علیه‌السلام افضل و بهتر از تمام صحابى است؛ ولى براى مصحلتى غيرافضل - ابوبكر - رهبرى را به دست گرفت. طرح اين مسائل از يك سو و از سوى ديگر چون حكومت ها در دست مخالفين شيعه بود و آنان تبليغات گسترده اى را عليه باورهاى شيعه راه انداخته بودند. هاى و هوى تبليغات آن‌ها به حدى شد كه جمعى از معتقدان به امامت را كه اطلاع درستى از تاريخ اسلام نداشتند، دچار لغزش كرد.
−
−	در اين موقعيت خزاز قمى به عنوان يك عالم روشن ضمير، متعهد و پاسدار مرز عقايد شيعه، دست به سلاح قلم زد و با تأليف كفاية الاثر از باورهاى شيعه به دفاع برخاست او در اين كتاب به نقل از جمع زيادى از صحابه رسول الله، حقانيت حضرت على و امامان بعد از او را به زيبايى اثبات كرد و راه را بر توجيه و تفسيرهاى خودخواهانه ارباب اعتزال فروبست.<ref>در مورد عقايد معتزله: نك . شرح ابن ابى الحديد بر [[نهج البلاغه]]، ج 1، ص 3 و 7 و ج 6، ص 12 و 13.</ref>
−
−	~~او با اين كتاب جلو انحرافات و شبهات مخالفين را سد كرد.~~

	==يادگار ماندگار==		==يادگار ماندگار==

@@ سطر ۱۰۷: / سطر ۱۰۷: @@
 ==وفات==
-على بن محمد خزاز قمى بعد از تلاش مستمر در راه استوار ساختن باورهاى عميق ولايتى خويش و به جاى نهادن ميراث مكتوبى ارزشمند، در نهايت جان به پيك جان آفرين پاك تسليم كرد و به ديار اولياء دين بال در كشيد.
+از سال رحلت اواطلاع دقيقى در دست نيست. شايد بتوان حدس زد كه اين بزرگوار در نيمه اول سده پنجم هجرى قمرى چشم از جهان فروبسته باشد، مبناى اين سخن اين است كه استاد او، ابن عياش جوهرى در سال 401 قمرى از دنيا رفت. و نيز [[علامه تهرانى]] در اثر ارزشمند خويش، خزاز قمى را از بزرگان سده پنجم قمرى بشمار آورده است، به لحاظ اين كه وى بيشتر حيات علمى خود را در اين سده سپرى كرد.<ref>اعلام الشيعه فى القرن الخامس، ص 127.</ref> او در شهر رى وفات يافت و شايد هم در همين شهر سر بر بالين خاك نهاده باشد.<ref>(فهرست، شيخ طوسى، ص 100.</ref>
 ==پانویس==

→ نسخهٔ قدیمی‌تر	نسخهٔ ‏۱۳ مهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۰۶:۵۴
(بدون تفاوت)