علی بن احمد پنجگردی - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

مهدی موسوی در ‏۷ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۷:۳۸

2026-01-07T07:38:44Z

مهدی موسوی: مهدی موسوی صفحهٔ پَنجگردی را به علی بن احمد پنجگردی منتقل کرد

2022-12-15T08:20:20Z

مهدی موسوی صفحهٔ پَنجگردی را به علی بن احمد پنجگردی منتقل کرد

مهدی موسوی در ‏۱۵ دسامبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۸:۱۹

2022-12-15T08:19:35Z

Zamani: اصلاح الگو

2015-04-18T11:08:04Z

اصلاح الگو

مرضیه الله وکیل جزی در ‏۲۴ فوریهٔ ۲۰۱۴، ساعت ۰۸:۰۹

2014-02-24T08:09:06Z

عربصالحی: /* منابع */

2014-02-22T12:40:58Z

‏منابع

عربصالحی: صفحه‌ای جدید حاوی '{{نیازمند ویرایش فنی}} {|width="100%" border="1" cellspacing="0" cellpadding="4" style="margin:1em 1em 1em 1; text-align:center...' ایجاد کرد

2014-02-22T12:39:56Z

صفحه‌ای جدید حاوی '{{نیازمند ویرایش فنی}} {|width="100%" border="1" cellspacing="0" cellpadding="4" style="margin:1em 1em 1em 1; text-align:center...' ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{نیازمند ویرایش فنی}}
{|width="100%" border="1" cellspacing="0" cellpadding="4" style="margin:1em 1em 1em 1; text-align:center;border-style:solid;"
|- style="background:#EBEBEB;"
! width="15%" | منبع
! width="45%" | توضیح برای مشارکت کنندگان
|-
| rowspan="2" align="center"|'''مدخل یک دائرة المعارف'''
|محتوای فعلی این صفحه '''مدخلی از {{{1|یک دائره المعارف}}}''' است که متناسب با موضوع این صفحه انتخاب شده. در صورتی که قصد جایگزین نمودن مقاله ای دیگر به جای این مقاله، یا تغییر یا اضافاتی در آن را دارید، بایستی با توجه به [[دانشنامه اسلامی:شیوه نامه تغییر مقالات دانشنامه ای|شیوه نامه تغییر مقالات دائره المعارف ها]] این کار را انجام دهید.
|}

ابوالحسن علی بن احمد ،پَنجگردی ، محدّث ، لغوی ، ادیب و شاعر شیعی ایرانی در سدة ششم است.

== تولدپَنجگردی ==

نسبت او به پنجگرد (فنجکرد)، از قریه های نیشابور، است <ref>یاقوت حموی ، 1965، ج 3، ص 918. </ref> در 433به دنیا آمد <ref> امینی ، ج 4، ص 319 </ref>.

== اساتید پنچگردی ==

لغت و دیگر علوم ادبی را نزد یعقوب بن احمد ادیب (متوفی 474)، استاد مشهور در ادب و لغت و صاحب تألیفات و شاگردان فراوان <ref> رجوع کنید </ref> و حدیث را نیز از قاضی ناصحی آموخت <ref> سمعانی ، همانجا. </ref>

== معاصرین و شاگردان پنجگردی ==

او معاصر بزرگانی همچون فتال نیشابوری (متوفی 508)، زمخشری (متوفی 538) بود و مَیدانی (متوفی 518) نزد وی درس خواند <ref> افندی اصفهانی ، ج 3، ص 352؛ امین ، ج 8، ص 156؛ امینی ، همانجا. </ref> میدانی کتاب السامی فی الاسامی خود را به نام و تشویق استادش پنجگردی تألیف کرد و در دیباچة کتاب (ص 15) او را فراوان ستود.

== القاب پنجگردی ==

پنجگردی را با القابی همچون بقیة المشایخ ، شیخ الافاضل ، اعجوبة دوران و آیت اقران ، امام ، ادیب ، اریب و لبیب کامل ستوده اند <ref> میدانی ؛ یاقوت حموی ، 1355ـ1357، همانجاها؛ فتال نیشابوری ، ج 1، ص 103، 236؛ شوشتری ، ج 1، ص 562 </ref>.

== شعر پنجگردی ==

برخی شاعران معاصرش نیز زبان به مدح او گشوده اند <ref> رجوع کنید به یاقوت حموی ، 1355ـ1357، ج 6، ص 97. </ref> عبدالکریم سمعانی (متوفی 562) او را از مشایخ حدیث خود معرفی کرده و نظم و نثرش را ستوده <ref> همانجا </ref> و امینی <ref> ج 4، ص 319 </ref> او را از شاعران غدیریه سرای سدة ششم برشمرده است . شوشتری نیز ابیات غدیریة او را آورده است <ref> ج 1، ص 562ـ563.
</ref>
پنجگردی از نخستین گردآورندگان دیوان اشعار امیرالمؤمنین علی علیه السلام است . کتاب تاج الاشعار یا سَلوة الشیعة که حاوی اشعار آن حضرت است از اوست <ref> ابن شهرآشوب ، معالم ، ص 71 </ref>. این کتاب به گفتة قطب الدین کَیْدَری (متوفی قرن ششم ) دارای دویست بیت از اشعار منسوب به حضرت علی علیه السلام است که وی این ابیات را در کتاب خود، انوارالعقول فی اشعار وصیّالرسول ، آورده و آن را از مصادر خود برشمرده است <ref> آقابزرگ طهرانی ، همانجا؛ امین ، ج 9، ص 250 </ref>. مجلسی (متوفی 1110) نیز در فهرست مصادر بحارالانوار<ref> ج 1، ص 42 </ref> از دیوان اشعار منسوب به حضرت علی علیه السلام ، گرد آمدة پنجگردی ، نام برده است . نسخه ای از کتاب پنجگردی در کتابخانة مدرسة سپهسالار (مدرسة عالی شهید مطهری ) موجود است <ref> آقابزرگ طهرانی ، ج 12، ص 223 </ref>. اشعار پراکنده ای نیز از او در منابع مختلف نقل شده است <ref> رجوع کنید به ابن شهرآشوب ، مناقب ، ج 2، ص 106، 187، ج 3، ص 44؛ فتال نیشابوری ، ج 1، ص 103، 236ـ237؛ یاقوت حموی ، 1355ـ1357، ج 12، ص 271ـ272؛ امین ، ج 8، ص 156. </ref>

== وفات پنجگردی ==

پنجگردی هشتادسال زیست ، در پایان عمر زمین گیر شد، در 503 (و به دو قول دیگر: 512، 513) درگذشت و در گورستان حیره در مقبرة «نوح » به خاک سپرده شد<ref> سمعانی ؛ امین ، همانجاها؛ یاقوت حموی ، 1355ـ1357، ج 12، ص 270؛ سیوطی ، ج 2، ص 148؛ آقابزرگ طهرانی ، ج 3، ص 205؛ امینی ، ج 4، ص 320.</ref>

== منابع ==

*دانشنامه جهان اسلام،"مدخل پنجگردی" از باقر قربانی زرّین .
[[رده: شعرای پارسی زبان تازی سرا]]
[[رده:ادیبان]]
[[رده:راویان حدیث]]

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
 {{مدخل دائرة المعارف|دانشنامه جهان اسلام}}
-«ابوالحسن علی بن احمد پَنجگردی» (۵۰۳-۴۳۳ ق)، محدّث، لغوی، ادیب و شاعر [[شیعه]] [[ایران|ایرانی]] در سده ششم قمری است. پنجگردی از نخستین گردآورندگان [[دیوان (شعر)|دیوان]] اشعار [[امام علی علیه السلام|امیرالمؤمنین علی]] (علیه‌السلام) است.
+'''«ابوالحسن علی بن احمد پنجگردی»''' (۵۰۳-۴۳۳ ق)، محدّث، لغوی، ادیب و شاعر [[شیعه]] [[ایران|ایرانی]] در سده پنجم و ششم قمری است. پنجگردی از نخستین گردآورندگان [[دیوان (شعر)|دیوان]] اشعار [[امام علی علیه السلام|امیرالمؤمنین علی]] (علیه‌السلام) است.
 ==زندگی‌نامه==
-ابوالحسن علی بن احمد پَنجگردی در ۴۳۳ قمری در پنجگرد (فنجکرد)، از قریه های نیشابور به دنیا آمد.<ref>امینی، الغدیر، ج۴، ص۳۱۹.</ref> او معاصر بزرگانی همچون [[فتال نیشابوری]] (متوفی ۵۰۸) و [[زمخشری]] (متوفی ۵۳۸) بود.
+ابوالحسن علی بن احمد پنجگردی در ۴۳۳ قمری در پنجگرد (فنجکرد)، از قریه های نیشابور به دنیا آمد.<ref>امینی، الغدیر، ج۴، ص۳۱۹.</ref> او معاصر بزرگانی همچون [[فتال نیشابوری]] (متوفی ۵۰۸) و [[زمخشری]] (متوفی ۵۳۸) بود.
 ابوالحسن پنجگردی را با القابی همچون بقیة المشایخ، شیخ الافاضل، اعجوبه دوران، آیت اقران، امام، ادیب، اریب و لبیب کامل، ستوده اند.<ref>یاقوت حموی، معجم‌الادباء؛ فتال نیشابوری، ج۱، ص۱۰۳، ۲۳۶؛ شوشتری، ج۱، ص۵۶۲.</ref>
@@ سطر ۱۰: / سطر ۲۱: @@
 پنجگردی [[علم لغت|لغت]] و دیگر علوم ادبی را نزد یعقوب بن احمد ادیب (متوفی ۴۷۴)، استاد مشهور در ادب و لغت و صاحب تألیفات و شاگردان فراوان فرا گرفت و [[حدیث]] را نیز از قاضی ناصحی آموخت.<ref>رجوع کنید به سمعانی، الانساب.</ref>
-از جمله شاگردان پنجگردی، احمد بن‌ محمد مَیدانی (متوفی ۵۱۸) بود.<ref>افندی اصفهانی، ج۳، ص۳۵۲؛ امین، اعیان الشیعه، ج۸، ص۱۵۶؛ امینی، الغدیر.</ref> میدانی کتاب «السامی فی الأسامی» خود را به نام و تشویق استادش پنجگردی تألیف کرد و در دیباچه کتاب خود او را فراوان ستود. برخی معاصران پنجگردی نیز زبان به مدح او گشوده اند.<ref>رجوع کنید به یاقوت حموی، معجم‌الادباء، ج۶، ص۹۷.</ref> عبدالکریم سمعانی (متوفی ۵۶۲) او را از [[مشایخ]] حدیث خود معرفی کرده و نظم و نثرش را ستوده است.
+از جمله شاگردان پنجگردی، احمد بن‌ محمد مَیدانی (متوفی ۵۱۸) بود.<ref>افندی اصفهانی، ج۳، ص۳۵۲؛ امین، اعیان الشیعه، ج۸، ص۱۵۶؛ امینی، الغدیر.</ref> میدانی کتاب «السامی فی الأسامی» خود را به نام و تشویق استادش پنجگردی تألیف کرد و در دیباچه کتاب خود او را فراوان ستود.
 علی بن احمد پنجگردی هشتاد سال زیست و در پایان عمر زمین گیر شد. او در سال ۵۰۳ قمری (یا ۵۱۲ ق) درگذشت و در قبرستان حیره در مقبره «نوح» به خاک سپرده شد.<ref>یاقوت حموی، معجم‌الادباء، ج۱۲، ص۲۷۰؛ آقا بزرگ تهرانی، الذریعه، ج۳، ص ۲۰۵؛ امینی، ج۴، ص۳۲۰.</ref>
@@ سطر ۱۶: / سطر ۲۹: @@
 ==شعر پنجگردی==
-برخی شاعران معاصر پنجگردی مانند عبدالکریم سمعانی زبان به مدح او گشوده، و نظم و نثرش را ستوده اند. [[علامه امینی]]<ref>الغدیر، ج۴، ص۳۱۹.</ref> او را از شاعران «غدیریه» سرای سده ششم هجری برشمرده است. شوشتری نیز ابیات غدیریة او را آورده است.
+برخی شاعران معاصر پنجگردی مانند عبدالکریم سمعانی زبان به مدح او گشوده، و نظم و نثرش را ستوده اند. [[علامه امینی]]<ref>الغدیر، ج۴، ص۳۱۹.</ref> او را از شاعران «غدیریه» سرای سده ششم هجری برشمرده است. [[قاضی نورالله شوشتری]] نیز ابیات «غدیریه» او را آورده است.<ref> مجالس‌ المؤمنین‌، ج‌۱، ص‌۵۶۲ـ۵۶۳.</ref>
-پنجگردی از نخستین گردآورندگان [[دیوان (شعر)|دیوان]] اشعار [[امام علی علیه السلام|امیرالمؤمنین علی]] علیه السلام است. کتاب «تاج الاشعار» یا «سَلوة الشیعة» که حاوی اشعار آن حضرت است از پنجگردی می باشد.<ref>ابن شهر آشوب، معالم، ص۷۱.</ref> این کتاب به گفته قطب الدین کَیْدَری (متوفی قرن ششم) دارای دویست [[بیت (شعر)|بیت]] از اشعار منسوب به حضرت علی علیه السلام است که وی این ابیات را در کتاب خود، «انوار العقول فی اشعار وصیّ الرسول» آورده و آن را از مصادر خود برشمرده است.<ref>آقا بزرگ تهرانی، الذریعه؛ امین، اعیان، ج۹، ص۲۵۰.</ref>
+پنجگردی از نخستین گردآورندگان [[دیوان (شعر)|دیوان]] اشعار [[امام علی علیه السلام|امیرالمؤمنین علی]] علیه السلام است. کتاب «تاج الاشعار» یا «سَلوة الشیعة» که حاوی اشعار آن حضرت است، از پنجگردی می باشد.<ref>ابن شهر آشوب، معالم، ص۷۱.</ref> این کتاب به گفته قطب الدین کَیْذری (متوفی قرن ششم) دارای دویست [[بیت (شعر)|بیت]] از اشعار منسوب به حضرت علی علیه السلام است، و کیذری این ابیات را در کتاب خود -«انوار العقول فی اشعار وصیّ الرسول»- آورده و آن را از مصادر خود برشمرده است.<ref>آقا بزرگ تهرانی، الذریعه؛ امین، اعیان الشیعه، ج۹، ص۲۵۰.</ref>
-[[علامه مجلسی]] (متوفی ۱۱۱۰) نیز در فهرست مصادر «[[بحارالانوار]]»<ref>مجلسی، ج۱، ص۴۲.</ref> از دیوان اشعار منسوب به حضرت علی علیه السلام گرد آمده توسط پنجگردی نام برده است. نسخه ای از کتاب پنجگردی در کتابخانه مدرسه سپهسالار (مدرسه عالی شهید مطهری فعلی) موجود است.<ref>آقا بزرگ تهرانی، ج۱۲، ص۲۲۳.</ref> اشعار پراکنده ای نیز از او در منابع مختلف نقل شده است.<ref>رجوع کنید به ابن شهر آشوب، مناقب، ج۲، ص۱۰۶؛ فتال نیشابوری، ج۱، ص۱۰۳؛ یاقوت حموی، ج۱۲، ص۲۷۱ـ۲۷۲.</ref>
+[[علامه مجلسی]] (متوفی ۱۱۱۰) نیز در فهرست مصادر «[[بحارالانوار]]»<ref>علامه مجلسی، ج۱، ص۴۲.</ref> از دیوان اشعار منسوب به حضرت علی علیه السلام -گردآمده توسط پنجگردی- نام برده است. نسخه ای از کتاب پنجگردی در کتابخانه مدرسه سپهسالار (مدرسه عالی شهید مطهری فعلی) موجود است.<ref>آقا بزرگ تهرانی، ج۱۲، ص۲۲۳.</ref> اشعار پراکنده ای نیز از او در منابع مختلف نقل شده است.<ref>رجوع کنید به ابن شهر آشوب، مناقب، ج۲، ص۱۰۶؛ فتال نیشابوری، ج۱، ص۱۰۳؛ یاقوت حموی، ج۱۲، ص۲۷۱ـ۲۷۲.</ref>
 ==پانویس==
 <references />
 ==منابع==
-*[[دانشنامه جهان اسلام]]، مدخل "پنجگردی"، از باقر قربانی زرّین.
+*[[دانشنامه جهان اسلام]]، مدخل "پنجگردی‌ ابوالحسن‌ علی‌بن‌ احمد"، از باقر قربانی زرّین.
-[[رده: شعرای پارسی زبان تازی سرا]]
+[[رده:علمای قرن پنجم]][[رده:علماء شیعه]][[رده:شعرای پارسی گوی قرن پنجم]][[رده: شعرای پارسی زبان تازی سرا]][[رده:ادیبان]]

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
 {{مدخل دائرة المعارف|دانشنامه جهان اسلام}}
-ابوالحسن علی بن احمد، پَنجگردی، محدّث، لغوی، ادیب و شاعر شیعی ایرانی در سده ششم است.
+==زندگی‌نامه==
-==تولد پَنجگردی==
+ابوالحسن علی بن احمد پَنجگردی در ۴۳۳ قمری در پنجگرد (فنجکرد)، از قریه های نیشابور به دنیا آمد.<ref>امینی، الغدیر، ج۴، ص۳۱۹.</ref> او معاصر بزرگانی همچون [[فتال نیشابوری]] (متوفی ۵۰۸) و [[زمخشری]] (متوفی ۵۳۸) بود.
-نسبت او به پنجگرد (فنجکرد)، از قریه های نیشابور است.<ref>یاقوت حموی، 1965، ج3، ص918.</ref> در 433 به دنیا آمد.<ref>امینی ، ج4، ص319.</ref>
+ابوالحسن پنجگردی را با القابی همچون بقیة المشایخ، شیخ الافاضل، اعجوبه دوران، آیت اقران، امام، ادیب، اریب و لبیب کامل، ستوده اند.<ref>یاقوت حموی، معجم‌الادباء؛ فتال نیشابوری، ج۱، ص۱۰۳، ۲۳۶؛ شوشتری، ج۱، ص۵۶۲.</ref>
-==اساتید پنچگردی==
+پنجگردی [[علم لغت|لغت]] و دیگر علوم ادبی را نزد یعقوب بن احمد ادیب (متوفی ۴۷۴)، استاد مشهور در ادب و لغت و صاحب تألیفات و شاگردان فراوان فرا گرفت و [[حدیث]] را نیز از قاضی ناصحی آموخت.<ref>رجوع کنید به سمعانی، الانساب.</ref>
-لغت و دیگر علوم ادبی را نزد یعقوب بن احمد ادیب (متوفی 474)، استاد مشهور در ادب و لغت و صاحب تألیفات و شاگردان فراوان و حدیث را نیز از قاضی ناصحی آموخت.<ref>رجوع کنید به سمعانی، همانجا.</ref>
+از جمله شاگردان پنجگردی، احمد بن‌ محمد مَیدانی (متوفی ۵۱۸) بود.<ref>افندی اصفهانی، ج۳، ص۳۵۲؛ امین، اعیان الشیعه، ج۸، ص۱۵۶؛ امینی، الغدیر.</ref> میدانی کتاب «السامی فی الأسامی» خود را به نام و تشویق استادش پنجگردی تألیف کرد و در دیباچه کتاب خود او را فراوان ستود. برخی معاصران پنجگردی نیز زبان به مدح او گشوده اند.<ref>رجوع کنید به یاقوت حموی، معجم‌الادباء، ج۶، ص۹۷.</ref> عبدالکریم سمعانی (متوفی ۵۶۲) او را از [[مشایخ]] حدیث خود معرفی کرده و نظم و نثرش را ستوده است.
-==معاصرین و شاگردان پنجگردی==
+علی بن احمد پنجگردی هشتاد سال زیست و در پایان عمر زمین گیر شد. او در سال ۵۰۳ قمری (یا ۵۱۲ ق) درگذشت و در قبرستان حیره در مقبره «نوح» به خاک سپرده شد.<ref>یاقوت حموی، معجم‌الادباء، ج۱۲، ص۲۷۰؛ آقا بزرگ تهرانی، الذریعه، ج۳، ص ۲۰۵؛ امینی، ج۴، ص۳۲۰.</ref>
 ==شعر پنجگردی==
-برخی شاعران معاصرش نیز زبان به مدح او گشوده اند.<ref>رجوع کنید به یاقوت حموی، 1355ـ1357، ج6، ص97.</ref> عبدالکریم سمعانی (متوفی 562) او را از مشایخ حدیث خود معرفی کرده و نظم و نثرش را ستوده<ref>همانجا.</ref> و امینی <ref>ج4، ص319.</ref> او را از شاعران غدیریه سرای سدة ششم برشمرده است. شوشتری نیز ابیات غدیریة او را آورده است.<ref>ج1، ص562ـ563.</ref>
+برخی شاعران معاصر پنجگردی مانند عبدالکریم سمعانی زبان به مدح او گشوده، و نظم و نثرش را ستوده اند. [[علامه امینی]]<ref>الغدیر، ج۴، ص۳۱۹.</ref> او را از شاعران «غدیریه» سرای سده ششم هجری برشمرده است. شوشتری نیز ابیات غدیریة او را آورده است.
-پنجگردی هشتاد سال زیست در پایان عمر زمین گیر شد، در 503 (و به دو قول دیگر: 512، 513) درگذشت و در گورستان حیره در مقبرة «نوح» به خاک سپرده شد.<ref>سمعانی؛ امین، همانجاها؛ یاقوت حموی، 1355ـ1357، ج12، ص270؛ سیوطی، ج2، ص148؛ آقا بزرگ تهرانی، ج3، ص 205؛ امینی، ج4، ص320.</ref>
+پنجگردی از نخستین گردآورندگان [[دیوان (شعر)|دیوان]] اشعار [[امام علی علیه السلام|امیرالمؤمنین علی]] علیه السلام است. کتاب «تاج الاشعار» یا «سَلوة الشیعة» که حاوی اشعار آن حضرت است از پنجگردی می باشد.<ref>ابن شهر آشوب، معالم، ص۷۱.</ref> این کتاب به گفته قطب الدین کَیْدَری (متوفی قرن ششم) دارای دویست [[بیت (شعر)|بیت]] از اشعار منسوب به حضرت علی علیه السلام است که وی این ابیات را در کتاب خود، «انوار العقول فی اشعار وصیّ الرسول» آورده و آن را از مصادر خود برشمرده است.<ref>آقا بزرگ تهرانی، الذریعه؛ امین، اعیان، ج۹، ص۲۵۰.</ref>
 ==پانویس==
-<references/>
+<references />
 ==منابع==
-*  دانشنامه جهان اسلام، "مدخل پنجگردی" از باقر قربانی زرّین.
+*[[دانشنامه جهان اسلام]]، مدخل "پنجگردی"، از باقر قربانی زرّین.
 [[رده: شعرای پارسی زبان تازی سرا]]
 [[رده:ادیبان]]
-[[رده:راویان حدیث]]
+[[رده:شعرا]]

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۸ آوریل ۲۰۱۵، ساعت ۱۱:۰۸
سطر ۱:		سطر ۱:
−	{~~\|width="100%" border="1" cellspacing="0" cellpadding="4" style="margin:1em 1em 1em 1; text-align:center;border-style:solid;"~~	+	{{مدخل دائرة المعارف\|دانشنامه جهان اسلام}}
−	~~\|- style="background:#EBEBEB;"~~
−	~~! width="15%" \| منبع~~
−	~~! width="45%" \| توضیح برای مشارکت کنندگان~~
−	\|-
−	~~\| rowspan="2" align="center"\|'''~~مدخل یک دائرة المعارف~~'''~~
−	\|~~محتوای فعلی این صفحه '''مدخلی از {{{1\|یک دائره المعارف}}~~}''' است که متناسب با موضوع این صفحه انتخاب شده. در صورتی که قصد جایگزین نمودن مقاله ای دیگر به جای این مقاله یا تغییر یا اضافاتی در آن را دارید، بایستی با توجه به [[دانشنامه اسلامی: شیوه نامه تغییر مقالات دانشنامه ای\|شیوه نامه تغییر مقالات دائره المعارف ها]] این کار را انجام دهید.
−	\|}

	ابوالحسن علی بن احمد، پَنجگردی، محدّث، لغوی، ادیب و شاعر شیعی ایرانی در سده ششم است.		ابوالحسن علی بن احمد، پَنجگردی، محدّث، لغوی، ادیب و شاعر شیعی ایرانی در سده ششم است.

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
 {|width="100%" border="1" cellspacing="0" cellpadding="4"  style="margin:1em 1em 1em 1; text-align:center;border-style:solid;"
 |- style="background:#EBEBEB;"
@@ سطر ۶: / سطر ۵: @@
 |-
 | rowspan="2" align="center"|'''مدخل یک دائرة المعارف'''
-|محتوای فعلی این صفحه '''مدخلی از {{{1|یک دائره المعارف}}}''' است که متناسب با موضوع این صفحه انتخاب شده. در صورتی که قصد جایگزین نمودن مقاله ای دیگر به جای این مقاله، یا تغییر یا اضافاتی در آن را دارید، بایستی با توجه به [[دانشنامه اسلامی:شیوه نامه تغییر مقالات دانشنامه ای|شیوه نامه تغییر مقالات دائره المعارف ها]] این کار را انجام دهید.
+|محتوای فعلی این صفحه '''مدخلی از {{{1|یک دائره المعارف}}}''' است که متناسب با موضوع این صفحه انتخاب شده. در صورتی که قصد جایگزین نمودن مقاله ای دیگر به جای این مقاله یا تغییر یا اضافاتی در آن را دارید، بایستی با توجه به [[دانشنامه اسلامی: شیوه نامه تغییر مقالات دانشنامه ای|شیوه نامه تغییر مقالات دائره المعارف ها]] این کار را انجام دهید.
 |}
-ابوالحسن علی بن احمد ،پَنجگردی ،  محدّث ، لغوی ، ادیب و شاعر شیعی ایرانی در سدة ششم است.
+==تولد پَنجگردی==
-== تولدپَنجگردی ==
+نسبت او به پنجگرد (فنجکرد)، از قریه های نیشابور است.<ref>یاقوت حموی، 1965، ج3، ص918.</ref> در 433 به دنیا آمد.<ref>امینی ، ج4، ص319.</ref>
-نسبت او به پنجگرد (فنجکرد)، از قریه های نیشابور، است <ref>یاقوت حموی ، 1965، ج 3، ص 918. </ref> در 433به دنیا آمد <ref> امینی ، ج 4، ص 319 </ref>.
+==اساتید پنچگردی==
-== اساتید پنچگردی ==
+لغت و دیگر علوم ادبی را نزد یعقوب بن احمد ادیب (متوفی 474)، استاد مشهور در ادب و لغت و صاحب تألیفات و شاگردان فراوان و حدیث را نیز از قاضی ناصحی آموخت.<ref>رجوع کنید به سمعانی، همانجا.</ref>
-لغت و دیگر علوم ادبی را نزد یعقوب بن احمد ادیب (متوفی 474)، استاد مشهور در ادب و لغت و صاحب تألیفات و شاگردان فراوان <ref> رجوع کنید  </ref> و حدیث را نیز از قاضی ناصحی آموخت <ref> سمعانی ، همانجا. </ref>
+==معاصرین و شاگردان پنجگردی==
-== معاصرین و شاگردان پنجگردی ==
+==القاب پنجگردی==
-او معاصر بزرگانی همچون فتال نیشابوری (متوفی 508)، زمخشری (متوفی 538) بود و مَیدانی (متوفی 518) نزد وی درس خواند <ref> افندی اصفهانی ، ج 3، ص 352؛ امین ، ج 8، ص 156؛ امینی ، همانجا. </ref> میدانی کتاب السامی فی الاسامی خود را به نام و تشویق استادش پنجگردی تألیف کرد و در دیباچة کتاب (ص 15) او را فراوان ستود.
+پنجگردی را با القابی همچون بقیه المشایخ، شیخ الافاضل، اعجوبة دوران و آیت اقران، امام، ادیب، اریب و لبیب کامل ستوده اند.<ref>میدانی؛ یاقوت حموی، 1355ـ1357، همانجاها؛ فتال نیشابوری، ج1، ص103، 236؛ شوشتری، ج1، ص562.</ref>
-== القاب پنجگردی ==
+==شعر پنجگردی==
-پنجگردی را با القابی همچون بقیة المشایخ ، شیخ الافاضل ، اعجوبة دوران و آیت اقران ، امام ، ادیب ، اریب و لبیب کامل ستوده اند <ref> میدانی ؛ یاقوت حموی ، 1355ـ1357، همانجاها؛ فتال نیشابوری ، ج 1، ص 103، 236؛ شوشتری ، ج 1، ص 562 </ref>.
+برخی شاعران معاصرش نیز زبان به مدح او گشوده اند.<ref>رجوع کنید به یاقوت حموی، 1355ـ1357، ج6، ص97.</ref> عبدالکریم سمعانی (متوفی 562) او را از مشایخ حدیث خود معرفی کرده و نظم و نثرش را ستوده<ref>همانجا.</ref> و امینی <ref>ج4، ص319.</ref> او را از شاعران غدیریه سرای سدة ششم برشمرده است. شوشتری نیز ابیات غدیریة او را آورده است.<ref>ج1، ص562ـ563.</ref>
-== شعر پنجگردی ==
+پنجگردی از نخستین گردآورندگان دیوان اشعار امیرالمؤمنین علی علیه السلام است. کتاب تاج الاشعار یا سَلوة الشیعة که حاوی اشعار آن حضرت است از اوست.<ref>ابن شهر آشوب، معالم، ص71.</ref> این کتاب به گفته قطب الدین کَیْدَری (متوفی قرن ششم) دارای دویست بیت از اشعار منسوب به حضرت علی علیه السلام است که وی این ابیات را در کتاب خود، انوارالعقول فی اشعار وصیّالرسول آورده و آن را از مصادر خود برشمرده است.<ref>آقا بزرگ تهرانی، همانجا؛ امین، ج9، ص250.</ref> مجلسی (متوفی 1110) نیز در فهرست مصادر بحارالانوار<ref>ج1، ص42.</ref> از دیوان اشعار منسوب به حضرت علی علیه السلام گرد آمدة پنجگردی نام برده است.
-برخی شاعران معاصرش نیز زبان به مدح او گشوده اند  <ref> رجوع کنید به یاقوت حموی ، 1355ـ1357، ج 6، ص 97. </ref> عبدالکریم سمعانی (متوفی 562) او را از مشایخ حدیث خود معرفی کرده و نظم و نثرش را ستوده <ref> همانجا </ref> و امینی <ref> ج 4، ص 319 </ref> او را از شاعران غدیریه سرای سدة ششم برشمرده است . شوشتری نیز ابیات غدیریة او را آورده است <ref> ج 1، ص 562ـ563.
+نسخه ای از کتاب پنجگردی در کتابخانة مدرسة سپهسالار (مدرسة عالی شهید مطهری) موجود است.<ref>آقا بزرگ تهرانی، ج12، ص223.</ref> اشعار پراکنده ای نیز از او در منابع مختلف نقل شده است.<ref>رجوع کنید به ابن شهر آشوب، مناقب، ج2، ص106، 187، ج3، ص 44؛ فتال نیشابوری، ج1، ص103، 236ـ237؛ یاقوت حموی، 1355ـ1357، ج12، ص271ـ272؛ امین، ج8، ص156.</ref>
-== وفات پنجگردی ==
+==وفات پنجگردی==
-پنجگردی هشتادسال زیست ، در پایان عمر زمین گیر شد، در 503 (و به دو قول دیگر: 512، 513) درگذشت و در گورستان حیره در مقبرة «نوح » به خاک سپرده شد<ref>  سمعانی ؛ امین ، همانجاها؛ یاقوت حموی ، 1355ـ1357، ج 12، ص 270؛ سیوطی ، ج 2، ص 148؛ آقابزرگ طهرانی ، ج 3، ص 205؛ امینی ، ج 4، ص 320.</ref>
+پنجگردی هشتاد سال زیست در پایان عمر زمین گیر شد، در 503 (و به دو قول دیگر: 512، 513) درگذشت و در گورستان حیره در مقبرة «نوح» به خاک سپرده شد.<ref>سمعانی؛ امین، همانجاها؛ یاقوت حموی، 1355ـ1357، ج12، ص270؛ سیوطی، ج2، ص148؛ آقا بزرگ تهرانی، ج3، ص 205؛ امینی، ج4، ص320.</ref>
-==پانویس ==
+==پانویس==
-<references />
+<references/>
-== منابع ==
+==منابع==
+*  دانشنامه جهان اسلام، "مدخل پنجگردی" از باقر قربانی زرّین.
 [[رده: شعرای پارسی زبان تازی سرا]]
 [[رده:ادیبان]]
 [[رده:راویان حدیث]]

→ نسخهٔ قدیمی‌تر	نسخهٔ ‏۱۵ دسامبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۸:۲۰
(بدون تفاوت)