علم هیئت - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

مهدی موسوی در ‏۲۸ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۱۲

2025-12-28T11:12:04Z

Zamani در ‏۹ ژوئیهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۰۹:۵۶

2023-07-09T09:56:20Z

Zamani در ‏۹ ژوئیهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۰۹:۵۵

2023-07-09T09:55:30Z

Zamani در ‏۹ ژوئیهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۰۹:۵۴

2023-07-09T09:54:08Z

مهدی موسوی در ‏۱۰ مهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۰۹:۵۶

2020-05-10T09:56:59Z

Saeed zamani: ایجاد

2013-01-27T08:37:57Z

ایجاد

صفحهٔ تازه

دانشی که درباره ٔ ستارگان ثابت و سیاره بحث میکند. و از کیفیات این حرکات ، بر اشکال واوضاع مخصوص افلاک استدلال میشود.<ref> لغت نامه دهخدا، ذیل واژه علم </ref>

==پانویس==
{{پانویس}}

[[رده:علوم]]

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
-دانشی که درباره ستارگان ثابت و سیاره ها بحث می کند، و از کیفیات این حرکات، بر اشکال و اوضاع مخصوص افلاک استدلال می شود.<ref> لغت نامه دهخدا، ذیل واژه علم </ref>
+'''«علم هیئت»''' یا علم نجوم، دانشی است که درباره حرکات و جایگاه ستارگان ثابت و سیاره‌ها بحث می‌کند، و از کیفیات این حرکات، بر اشکال و اوضاع مخصوص افلاک استدلال می‌شود.<ref> لغت‌نامه دهخدا، ذیل واژه "علم". </ref> علم هیئت در [[حکمت]] قدیم، از شاخه حکمت نظری و [[ریاضیات]] است.
-[[علامه حسن زاده آملی]] کتابی با عنوان دروس هیئت و دیگر رشته های [[ریاضی]] دارد که شاگرد ایشان حسن رمضانی در ضمن معرفی این کتاب در مورد علم هیئت چنین می گوید:
+==تعریف علم هیئت==
-:علم هيئت كه از آن با نامهاى ديگر چون اخترشناسى، علم الفلك و مجسطى و ... نيز ياد مى شود، يك بخش از چهار بخش علم رياضى «حساب، هندسه، موسيقى، هيئت» است و از حالات اجرام بسيطه علوى و سفلى و اشكال و اوضاع آنها و ابعاد بين آنها و حركات افلاك و كواكب و مقادير آنها بحث مى كند. علم ياد شده گرچه مدتى است رونق خود را در حوزه هاى علوم دينى از دست داده، ولى در سابق هميشه يكى از علوم رايج و رسمى حوزه ها بوده است و كتابهايى به عنوان كتب درس، در سه سطح بدايات و متوسطات و نهايات، در اين فن تدريس مى شدند كه اهم آنها عبارتند از:
+این علم از نظر [[ابن خلدون]] اینگونه تعریف شده است: «علم هیئت، علمی است که از حرکات کواکب ثابته (و به چشم دیدنی) و کواکب متحرکه و متحیره (قمر، عطارد، زهره، مریخ، مشتری، زحل) بحث می‏‌کند و از روی این حرکات و به طرق هندسی، بر اشکال و اوضاع افلاک استدلال می‏‌کنند و از فروع آن علم ازیاج<ref> زيج عبارت از جدولی است که حساب مواقع نجوم و کواکب يکی يکی، همراه با محاسبه حرکات آنها در هر زمانی، در آن قيد می گردد.</ref> یا دانش زیج‌هاست».<ref>تاريخ تمدن اسلام، علی‌اصغر حلبی.</ref>
 ==پانویس==
 {{پانویس}}
 [[رده:علوم]]

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
 دانشی که درباره ستارگان ثابت و سیاره ها بحث می کند، و از کیفیات این حرکات، بر اشکال و اوضاع مخصوص افلاک استدلال می شود.<ref> لغت نامه دهخدا، ذیل واژه علم </ref>
-علامه حسن زاده آملی کتابی با عنوان دروس هیئت و دیگر رشته های ریاضی دارد که شاگرد ایشان حسن رمضانی در ضمن معرفی این کتاب در مورد علم هیئت چنین می گوید:
+[[علامه حسن زاده آملی]] کتابی با عنوان دروس هیئت و دیگر رشته های [[ریاضی]] دارد که شاگرد ایشان حسن رمضانی در ضمن معرفی این کتاب در مورد علم هیئت چنین می گوید:
 :علم هيئت كه از آن با نامهاى ديگر چون اخترشناسى، علم الفلك و مجسطى و ... نيز ياد مى شود، يك بخش از چهار بخش علم رياضى «حساب، هندسه، موسيقى، هيئت» است و از حالات اجرام بسيطه علوى و سفلى و اشكال و اوضاع آنها و ابعاد بين آنها و حركات افلاك و كواكب و مقادير آنها بحث مى كند. علم ياد شده گرچه مدتى است رونق خود را در حوزه هاى علوم دينى از دست داده، ولى در سابق هميشه يكى از علوم رايج و رسمى حوزه ها بوده است و كتابهايى به عنوان كتب درس، در سه سطح بدايات و متوسطات و نهايات، در اين فن تدريس مى شدند كه اهم آنها عبارتند از:

@@ سطر ۳: / سطر ۳: @@
 علامه حسن زاده آملی کتابی با عنوان دروس هیئت و دیگر رشته های ریاضی دارد که شاگرد ایشان حسن رمضانی در ضمن معرفی این کتاب در مورد علم هیئت چنین می گوید:
-علم هيئت كه از آن با نامهاى ديگر چون اخترشناسى، علم الفلك و مجسطى و ... نيز ياد مى شود، يك بخش از چهار بخش علم رياضى «حساب، هندسه، موسيقى، هيئت» است و از حالات اجرام بسيطه علوى و سفلى و اشكال و اوضاع آنها و ابعاد بين آنها و حركات افلاك و كواكب و مقادير آنها بحث مى كند. علم ياد شده گرچه مدتى است رونق خود را در حوزه هاى علوم دينى از دست داده، ولى در سابق هميشه يكى از علوم رايج و رسمى حوزه ها بوده است و كتابهايى به عنوان كتب درس، در سه سطح بدايات و متوسطات و نهايات، در اين فن تدريس مى شدند كه اهم آنها عبارتند از:
+:علم هيئت كه از آن با نامهاى ديگر چون اخترشناسى، علم الفلك و مجسطى و ... نيز ياد مى شود، يك بخش از چهار بخش علم رياضى «حساب، هندسه، موسيقى، هيئت» است و از حالات اجرام بسيطه علوى و سفلى و اشكال و اوضاع آنها و ابعاد بين آنها و حركات افلاك و كواكب و مقادير آنها بحث مى كند. علم ياد شده گرچه مدتى است رونق خود را در حوزه هاى علوم دينى از دست داده، ولى در سابق هميشه يكى از علوم رايج و رسمى حوزه ها بوده است و كتابهايى به عنوان كتب درس، در سه سطح بدايات و متوسطات و نهايات، در اين فن تدريس مى شدند كه اهم آنها عبارتند از:
 # تشريح الافلاك شيخ بهايى
 # فارسى هيئت قوشچى.

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۹ ژوئیهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۰۹:۵۴
سطر ۱:		سطر ۱:
	دانشی که درباره ستارگان ثابت و سیاره ها بحث می کند، و از کیفیات این حرکات، بر اشکال و اوضاع مخصوص افلاک استدلال می شود.<ref> لغت نامه دهخدا، ذیل واژه علم </ref>		دانشی که درباره ستارگان ثابت و سیاره ها بحث می کند، و از کیفیات این حرکات، بر اشکال و اوضاع مخصوص افلاک استدلال می شود.<ref> لغت نامه دهخدا، ذیل واژه علم </ref>
		+
		+	علامه حسن زاده آملی کتابی با عنوان دروس هیئت و دیگر رشته های ریاضی دارد که شاگرد ایشان حسن رمضانی در ضمن معرفی این کتاب در مورد علم هیئت چنین می گوید:
		+
		+	علم هيئت كه از آن با نامهاى ديگر چون اخترشناسى، علم الفلك و مجسطى و ... نيز ياد مى شود، يك بخش از چهار بخش علم رياضى «حساب، هندسه، موسيقى، هيئت» است و از حالات اجرام بسيطه علوى و سفلى و اشكال و اوضاع آنها و ابعاد بين آنها و حركات افلاك و كواكب و مقادير آنها بحث مى كند. علم ياد شده گرچه مدتى است رونق خود را در حوزه هاى علوم دينى از دست داده، ولى در سابق هميشه يكى از علوم رايج و رسمى حوزه ها بوده است و كتابهايى به عنوان كتب درس، در سه سطح بدايات و متوسطات و نهايات، در اين فن تدريس مى شدند كه اهم آنها عبارتند از:
		+	# تشريح الافلاك شيخ بهايى
		+	# فارسى هيئت قوشچى.
		+	# شرح چغمينى قاضى زاده رومى
		+	# اصول اقليدس
		+	# اُکَر مانالاؤوس
		+	# اُکَر ثاوذوسيوس
		+	# شرح علامه خفرى بر تذكرة
		+	# زيج بهادرى
		+	# مجسطى<ref>‏مروری بر آثار و تالیفات علامه حسن زاده آملی، حسن رمضانی، ص114</ref>

	==پانویس==		==پانویس==

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۰ مهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۰۹:۵۶
سطر ۱:		سطر ۱:
−	دانشی که درباره ٔ ستارگان ثابت و سیاره بحث ~~میکند.~~ و از کیفیات این ~~حرکات ،~~ بر اشکال ~~واوضاع~~ مخصوص افلاک استدلال ~~میشود~~.<ref> لغت نامه دهخدا، ذیل واژه علم </ref>	+	دانشی که درباره ستارگان ثابت و سیاره ها بحث می کند، و از کیفیات این حرکات، بر اشکال و اوضاع مخصوص افلاک استدلال می شود.<ref> لغت نامه دهخدا، ذیل واژه علم </ref>

	==پانویس==		==پانویس==