عطیه عوفی - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

مهدی موسوی در ‏۱۴ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۶:۲۳

2025-12-14T16:23:01Z

مهدی موسوی در ‏۱۴ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۶:۱۹

2025-12-14T16:19:09Z

نمایش تغییرات

مهدی موسوی: ویرایش

2020-04-26T06:17:56Z

ویرایش

نمایش تغییرات

سید مهدی خدایی در ‏۱۷ فوریهٔ ۲۰۱۸، ساعت ۱۱:۵۳

2018-02-17T11:53:59Z

مرضیه الله وکیل جزی در ‏۳ مهٔ ۲۰۱۴، ساعت ۰۵:۲۸

2014-05-03T05:28:21Z

نمایش تغییرات

عربصالحی: افزودن 2رده، افزودن محتوا به کمک منبع جدید

2014-04-29T08:32:55Z

افزودن 2رده، افزودن محتوا به کمک منبع جدید

عربصالحی در ‏۲۹ آوریل ۲۰۱۴، ساعت ۰۷:۴۶

2014-04-29T07:46:19Z

عربصالحی: صفحه‌ای جدید حاوی '{{نیازمند ویرایش فنی}} عطیه بن سعد جناده عوفی کوفی، از شیعیان امیرالمؤمنین علیه ...' ایجاد کرد

2014-04-29T07:45:40Z

صفحه‌ای جدید حاوی '{{نیازمند ویرایش فنی}} عطیه بن سعد جناده عوفی کوفی، از شیعیان امیرالمؤمنین علیه ...' ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{نیازمند ویرایش فنی}}
عطیه بن سعد جناده عوفی کوفی، از شیعیان امیرالمؤمنین علیه السلام بود.عطیه از راویان فضایل مولا علی علیه السلام و از مفسران قرآن به شمار می رود.

== تولد و نامگذاری ==

کنیه‌اش «ابوالحسن » بود و بین سال‌های 36 تا 40 هجری، در کوفه به دنیا آمد.
پدرش نزد امیرالمومنین علیه السلام رفت و عرض کرد: « یا امیرالمؤمنین، صاحب نوزاد پسری شده‌ام. نامی برای او برگزین! »
آن حضرت فرمود: « این عطیه‌ی خداوند است. » از این رو نام او را عطیه نهادند (یعنی هدیه و هر چیزی که بزرگان می‌بخشند ).

== خاندان عطیه ==

عطیه عوفی در یکی از خاندانهای معروف عرب که از طایفه بکالی بود، چشم به گیتی گشود. بکالی تیره ای از قبیله بنی عوف بن امرؤ القیس شمرده می شد و در بین قبایل عرب شان و منزلتی خاص داشت. چون عطیه از قبیله بنی عوف بود، به او عطیه عوفی می گویند.<ref> سفینه البحار، ج 6، ص 296; ریحانه الادب، ج 4، ص 218. </ref> گویا مادرش در شمار اسرای آزاد شده رومی جای داشت و همسر سعد شمرده می شد.<ref> طبقات الکبری، ج 6، ص 304; جابر بن عبد الله انصاری، ص 208.
</ref>

== مقام علمی عطیه ==

عطیه، از نظر طبقات رجالی، در گروه تابعین جای دارد; یعنی ازطبقه ای است که پیامبر اکرم(ص) را ندیده و بدون واسطه سخنی ازوی نقل نکرده است. او از اصحاب حضرت علی(ع) و امامان بعد ازاو تا امام محمد باقر(ع) به شمار می آید. <ref> رجال شیخ طوسی، ص 51; تنقیح المقال، ج 2، ص 253; سفینه البحار، ج 6، ص 296. </ref> عطیه از دانشمندان بزرگ و اسلام شناس عصر خویش شمرده می شد و از چنان مقام علمی برخوردار بود که حتی دانشمندان اهل سنت نیز او را مورد اعتمادمی دانستند و دانش تفسیری و حدیثی اش را تایید می کردند.<ref> تهذیب التهذیب، ج 7، ص 226; تاریخ التراث العربی، ج 1،جزء اول، ص 73; طبقات، ج 6، ص 304 </ref>

== اساتید و شاگردان عطیه ==

عطیه استادانی برجسته داشت که در اسلام و تشیع از جایگاهی والابرخوردار بودند. کتاب «تهذیب التهذیب » نام هشت تن ازاستادان وی را برمی شمارد. کتاب «طبقات » شش تن از استادانش را معرفی کرده و از دیگران نام نبرده عبد الله بن عباس وجابر بن عبد الله انصاری از معروفترین استادان او شمرده می شوند.<ref> تهذیب التهذیب، ج 7، ص 225; طبقات الکبری، ج 6، ص 246;سفینه البحار، ج 6، ص 296. </ref> این شخصیت علمی شاگردان بسیاری تربیت کرد. کتاب «تهذیب التهذیب » نام شانزده تن از آنها را ثبت کرده است.اعمش و پسران عطیه (حسن و عمر و علی) در این گروه جای دارند. <ref> ریحانه الادب، ج 4، ص 218; تهذیب التهذیب، ج 7، ص 225;سفینه البحار، ج 6، ص 295. </ref>علی بن عطیه از اصحاب امام صادق(ع) نیز به شمارمی آید<ref> .سفینه البحار، ج 6، ص 294; تنقیح المقال، ج 2، ص 299. </ref>

== آثار علمی ==

1- تفسیر قرآن عطیه دست پرورده استادی بزرگ چون ابن عباس بودو پنج جلد تفسیر قرآن نگاشت.<ref> ریحانه الادب، ج 4، ص 218; سفینه البحار، ج 6، ص 296;تنقیح المقال، ج 2، ص 253 </ref> دانشمندان اهل تسنن از این تفسیر بهره های فراوان برده اند. آثار عطیه نزد علمای اهل سنت معتبر است. <ref> تاریخ التراث العربی، ج 1، جزء اول، ص 73. </ref> و بزرگانی چون طبری، خطیب بغدادی از آثار این دانشور بزرگ بهره فراوان بردند.<ref> همان. </ref> عشق عطیه به علوم قرآنی وانس وی با قرآن به اندازه ای بود که خودش می گوید: من سه دوره تفسیر کامل قرآن را نزد ابن عباس آموختم و قرآن را نیز هفتادبار در کنارش خواندم.<ref> سفینه البحار، ج 6، ص 296; ریحانه الادب، ج 4، ص 218;تنقیح المقال، ج 2، ص 253. </ref>

2- خطبه فدک دومین اثر جاودان عطیه خطبه فدک حضرت زهرا(س)است. حضرت این خطبه را در مسجد النبی ایراد فرمود. عطیه آن رابرای عبد الله ابن حسن مثنی، پسر امام حسن مجتبی(ع) نقل کرد ودر تاریخ به یادگار نهاد.<ref> بلاغات النساء، ص 12; سفینه البحار، ج 6، ص 296; بررسی تاریخ عاشورا، ص 246</ref>

3- زیارت اربعین یادگار جاودان دیگر عطیه زیارت گرانقدر و باعظمت اربعین ابا عبد الله الحسین(ع) است. او همراه جابر ابن عبد الله انصاری، صحابی بزرگ پیامبر اکرم(ص) در اربعین شهادت امام حسین(ع) کنار تربت مطهر آن حضرت حضور یافت، اشک ماتم ریخت و نامش را به عنوان نخستین زائر کوی حسین جاودانه ساخت.<ref> ریحانه الادب، ج 4، ص 218; سفینه البحار، ج 6، ص 295;بشاره المصطفی، ص 89. </ref> جایگاه زیارت اربعین چنان والاست که امام حسن عسکری(ع) فرمود: یکی از علامتهای مؤمن زیارت اربعین سید الشهدااست.<ref> بحار الانوار، ج 101، ص 106; کامل الزیارات، باب 28: ص 90. </ref>

== نخستین زائر کربلا ==

عطیه بعد از شهادت امام حسین علیه السلام، همراه با جابر بن عبدالله انصاری از کربلا گذشت و به زیارت تربت پاک حضرت سید الشهدا نائل شد. از این رو در شمار نخستین زائران کربلا قرار گرفته است.

== وفات عطیه ==

در ماجرای شورش عبدالرحمن بن محمد اشعث (سال 82 هجری) به یاری وی شتافت و پس از شکست او به ایران گریخت و در فارس ماند.

حجاج بن یوسف به محمد بن قاسم ثقفی ،حاکم فارس، دستور داد: « عطیه را نزد خود فرا خوان و از او بخواه که علی بن ابی طالب را لعنت کند. اگر چنین نکرد، چهارصد ضربه شلاق به او بزن و سر و ریش او را بتراش !»

حاکم فارس نیز نامه‌ی حجاج را برای عطیه خواند و چون او حاضر به ناسزاگویی به امام علی علیه السلام نشد، چهارصد ضربه شلاق به او نواختند و موهای سر و صورتش را تراشیدند.

وی در سال 86 هجری به خراسان رفت. هنگامی که حجاج مُرد (سال 95 هـ) و عمر بن هبیره حاکم عراق شد، عطیه نامه‌ای به او نوشت و در پی موافقت او بار دیگر به زادگاهش کوفه بازگشت. سر انجام در سال 111 هجری، دار فانی را وداع گفت.

==پانویس ==
<references />

== منابع ==

*علی اصغر بابانیا ، ،عطیه عوفی الگوی مقاومت،فرهنگ كوثر ، خرداد 1378، شماره 27 ،در دسترس در[http://www.hawzah.net/fa/Magazine/View/4180/4209/27219?ParentID=80044 پایگاه اطلاع رسانی حوزه]، بازیابی: 9 اردیبهشت 1393.
*عطیه عوفی ،[http://daneshnameh.roshd.ir/mavara/mavara-index.php?page=%D8%B9%D8%B7%DB%8C%D9%87+%D8%B9%D9%88%D9%81%DB%8C&SSOReturnPage=Check&Rand=0 دانشنامه رشد]، بازیابی: 9 اردیبهشت 1393.

[[رده: مفسرین قرآن]]
[[رده:اصحاب امام علی علیه السلام]]

@@ سطر ۱۴: / سطر ۱۴: @@
 ==ولادت و خاندان==
-عطیة بن سعد بن جناده عوفی کوفی، [[کنیه|مکنّی]] به «ابوالحسن»، بین سال‌های ۳۶ تا ۴۰ هجری، در [[کوفه]] به دنیا آمد. [[شیخ عباس قمی]] نقل می‌کند: سعد بن جناده -پدر عطیه- در کوفه خدمت حضرت علی(ع) آمد و عرض کرد: ای امیرالمؤمنین خداوند به من پسری داده است، نام او را شما بگذارید. حضرت فرمود: «این عطیه خداست» از این‌رو به عطیه نام گذاشته شد.</ref>ناظم‌زاده، سید اصغر، اصحاب امام علی، ج۲، ص۹۹۶-۹۹۷.</ref>
+عطیة بن سعد بن جناده عوفی کوفی، [[کنیه|مکنّی]] به «ابوالحسن»، بین سال‌های ۳۶ تا ۴۰ هجری، در [[کوفه]] به دنیا آمد. [[شیخ عباس قمی]] نقل می‌کند: سعد بن جناده -پدر عطیه- در کوفه خدمت حضرت علی(ع) آمد و عرض کرد: ای امیرالمؤمنین خداوند به من پسری داده است، نام او را شما بگذارید. حضرت فرمود: «این عطیه خداست» از این‌رو به عطیه نام گذاشته شد.<ref>ناظم‌زاده، سید اصغر، اصحاب امام علی، ج۲، ص۹۹۶-۹۹۷.</ref>
-[[شیخ طوسی]]، عطیه بن سعد بن جناده عوفی را از اصحاب [[امیرالمؤمنین]] (ع) به شمار آورده و افزوده است که او را به عطیه بکالی -از طوایف منتسب به قبیله همدان- می‌شناسند.</ref>رجال طوسی، ص۵۱، ش۸۰.</ref> بکالی تیره ای از قبیله بنی عوف بن امرؤالقیس شمرده می شد و در بین قبایل عرب شأن و منزلتی خاص داشت. چون عطیه از قبیله بنی عوف بود، به او عطیه عوفی می گویند.<ref>سفینة البحار، ج۶، ص۲۹۶؛ ریحانة الادب، ج۴، ص۲۱۸.</ref> گویا مادرش در شمار اسرای آزاد شده رومی جای داشت و همسر سعد بن جناده شمرده می شد.<ref>الطبقات الکبری، ج۶، ص۳۰۴؛ جابر بن عبدالله انصاری، ص۲۰۸.</ref>
+[[شیخ طوسی]]، عطیه بن سعد بن جناده عوفی را از اصحاب [[امیرالمؤمنین]] (ع) به شمار آورده و افزوده است که او را به عطیه بکالی -از طوایف منتسب به قبیله همدان- می‌شناسند.<ref>رجال طوسی، ص۵۱، ش۸۰.</ref> بکالی تیره ای از قبیله بنی عوف بن امرؤالقیس شمرده می شد و در بین قبایل عرب شأن و منزلتی خاص داشت. چون عطیه از قبیله بنی عوف بود، به او عطیه عوفی می گویند.<ref>سفینة البحار، ج۶، ص۲۹۶؛ ریحانة الادب، ج۴، ص۲۱۸.</ref> گویا مادرش در شمار اسرای آزاد شده رومی جای داشت و همسر سعد بن جناده شمرده می شد.<ref>الطبقات الکبری، ج۶، ص۳۰۴؛ جابر بن عبدالله انصاری، ص۲۰۸.</ref>
 ==مقام علمی==
@@ سطر ۵۲: / سطر ۵۲: @@
 *"عطیه عوفی"، دائرةالمعارف مؤلفان اسلامی، ج۱، ص۵۱۸.
 *[http://daneshnameh.roshd.ir/mavara/mavara-index.php?page=%D8%B9%D8%B7%DB%8C%D9%87+%D8%B9%D9%88%D9%81%DB%8C&SSOReturnPage=Check&Rand=0 "عطیه عوفی"، دانشنامه رشد]، بازیابی: ۹ اردیبهشت ۱۳۹۳.
-*سید اصغر ناظم‌زاده، اصحاب امام علی، ج۲.
+*اصحاب امام علی، سید اصغر ناظم‌زاده، ج۲.
 [[رده:علمای قرن اول]][[رده:تابعین]]
 [[رده:اصحاب امام باقر علیه السلام]]
 [[رده:مفسرین قرآن]]
 [[رده:راویان حدیث]]

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۷ فوریهٔ ۲۰۱۸، ساعت ۱۱:۵۳
سطر ۱:		سطر ۱:
		+	{{خوب}}
	عطیه بن سعد جناده عوفی کوفی از شیعیان امیرالمؤمنین علیه السلام بود. عطیه از راویان فضایل مولا [[امام علی]] علیه السلام و از مفسران [[قرآن]] به شمار می رود.		عطیه بن سعد جناده عوفی کوفی از شیعیان امیرالمؤمنین علیه السلام بود. عطیه از راویان فضایل مولا [[امام علی]] علیه السلام و از مفسران [[قرآن]] به شمار می رود.

@@ سطر ۳۱: / سطر ۳۱: @@
 == نخستین زائر کربلا ==
-عطیه بعد از شهادت امام حسین علیه السلام، همراه با جابر بن عبدالله انصاری از کربلا گذشت و به زیارت تربت پاک حضرت سید الشهدا نائل شد. از این رو در شمار نخستین زائران کربلا قرار گرفته است.
+نام عطيه، همواره در كنار نام جابر بن عبدالله انصارى مطرح مى‌شود كه با هم پس از شهادت [[امام حسين‌]] علیه السلام در اربعين اول به [[زيارت]] قبر آن حضرت آمدند و چون جابر نابينا شده بود، عطيه او را در اين زيارت همراهى مى‌كرد.
 == وفات ==
@@ سطر ۵۰: / سطر ۵۲: @@
 *علی اصغر بابانیا ، ،عطیه عوفی الگوی مقاومت،فرهنگ كوثر ، خرداد 1378، شماره 27 ،در دسترس در[http://www.hawzah.net/fa/Magazine/View/4180/4209/27219?ParentID=80044 پایگاه اطلاع رسانی حوزه]، بازیابی: 9 اردیبهشت 1393.
 *عطیه عوفی ،[http://daneshnameh.roshd.ir/mavara/mavara-index.php?page=%D8%B9%D8%B7%DB%8C%D9%87+%D8%B9%D9%88%D9%81%DB%8C&SSOReturnPage=Check&Rand=0 دانشنامه رشد]، بازیابی: 9 اردیبهشت 1393.
 [[رده: مفسرین قرآن]]
 [[رده:اصحاب امام علی علیه السلام]]

@@ سطر ۸: / سطر ۸: @@
 آن حضرت فرمود: « این عطیه‌ی خداوند است. » از این رو نام او را عطیه نهادند (یعنی هدیه و هر چیزی که بزرگان می‌بخشند ).
-== خاندان عطیه ==
+== خاندان ==
 عطیه عوفی در یکی از خاندانهای معروف عرب که از طایفه بکالی بود، چشم به گیتی گشود. بکالی تیره ای از قبیله بنی عوف بن امرؤ القیس شمرده می شد و در بین قبایل عرب شان و منزلتی خاص داشت. چون عطیه از قبیله بنی عوف بود، به او عطیه عوفی می گویند.<ref> سفینه البحار، ج 6، ص 296; ریحانه الادب، ج 4، ص 218. </ref> گویا مادرش در شمار اسرای آزاد شده رومی جای داشت و همسر سعد شمرده می شد.<ref> طبقات الکبری، ج 6، ص 304; جابر بن عبد الله انصاری، ص 208.
   </ref>
-== مقام علمی عطیه ==
+== مقام علمی==
 عطیه، از نظر طبقات رجالی، در گروه تابعین جای دارد; یعنی ازطبقه ای است که پیامبر اکرم(ص) را ندیده و بدون واسطه سخنی ازوی نقل نکرده است. او از اصحاب حضرت علی(ع) و امامان بعد ازاو تا امام محمد باقر(ع) به شمار می آید. <ref> رجال شیخ طوسی، ص 51; تنقیح المقال، ج 2، ص 253; سفینه البحار، ج 6، ص 296. </ref> عطیه از دانشمندان بزرگ و اسلام شناس عصر خویش شمرده می شد و از چنان مقام علمی برخوردار بود که حتی دانشمندان اهل سنت نیز او را مورد اعتمادمی دانستند و دانش تفسیری و حدیثی اش را تایید می کردند.<ref> تهذیب التهذیب، ج 7، ص 226; تاریخ التراث العربی، ج 1،جزء اول، ص 73; طبقات، ج 6، ص 304 </ref>
@@ سطر ۳۳: / سطر ۳۳: @@
 عطیه بعد از شهادت امام حسین علیه السلام، همراه با جابر بن عبدالله انصاری از کربلا گذشت و به زیارت تربت پاک حضرت سید الشهدا نائل شد. از این رو در شمار نخستین زائران کربلا قرار گرفته است.
-== وفات عطیه ==
+== وفات ==
 در ماجرای شورش عبدالرحمن بن محمد اشعث (سال 82 هجری) به یاری وی شتافت و پس از شکست او به ایران گریخت و در فارس ماند.