https://wiki.ahlolbait.com/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%B9%D8%B2%DB%8C%D8%B2%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86_%D9%86%D8%B3%D9%81%DB%8C 2026-04-22T23:59:42Z تاریخچهٔ ویرایش‌های این صفحه در ویکی MediaWiki 1.32.0 https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%B9%D8%B2%DB%8C%D8%B2%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86_%D9%86%D8%B3%D9%81%DB%8C&diff=159836&oldid=prev 2025-12-14T06:49:19Z

<p></p> <table class="diff diff-contentalign-right" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۴ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۶:۴۹</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1" >سطر ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۱:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{<del class="diffchange diffchange-inline">مدخل دائرة المعارف</del>|[[<del class="diffchange diffchange-inline">اثر آفرینان</del>]]}}</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">'''«عزيزالدين بن محمد نَسَفى»''' (متوفای حدود ۶۸۰ ق)، از علما و عرفای نامدار قرن هفتم هجرى و از شاگردان [[سعدالدین حموی]] است. وى از صوفيان ارجمندی است كه نقش مهمی در معرفى و تشريح تفكرات عرفا و حكيمان صوفى‌مشرب، مخصوصاً [[ابن عربى]] داشته است. عزیزالدین نسفى میراث قابل ملاحظه‌اى از [[عرفان]] و [[تصوف]] آمیخته به [[حكمت|حکمت]] در زبان فارسى باقى گذاشته است.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{<ins class="diffchange diffchange-inline">شناسنامه عالم</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">||نام کامل = عزیزالدین بن محمد نسفى</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">||تصویر= </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">||زادروز = </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">|زادگاه = نسف، خوارزم</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">|وفات =  حدود ۶۸۰ قمری</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">|مدفن = [[ابرقوه]]، یزد</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|<ins class="diffchange diffchange-inline">اساتید =  </ins>[[<ins class="diffchange diffchange-inline">سعدالدین حموی</ins>]]<ins class="diffchange diffchange-inline">،...</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">|شاگردان = </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">|آثار = كشف الحقايق، مقصد الأقصى، الانسان الكامل، منازل السائرين، زبدة الحقايق، مبدأ و معاد، بيان التنزيل،...</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">==زندگی‌نامه==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">عزيزالدين بن محمد نسفى، در يكى از واپسين سال‌هاى سده ششم يا نخستين سال‌هاى سده هفتم در شهر نسف (يا نخشب) خوارزم در نواحی [[ماوراءالنهر]]، چشم به جهان گشود.</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">'''عزیز نسفی، عزیزالدین'''</del></div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">نسفى، در جوانى به بخارا رفت و بیشتر اوقات خود را صرف تعلیم و [[تزکیه نفس]] نمود. حتى گویند [[طب]] نیز آموخت و در بخارا شروع به تصنیف و تألیف کرد. او در يكى از بحرانى‌ترين ادوار تاريخ [[ايران]] و ماوراءالنهر مى‌زيست و نظاره‌گر بزرگ‌ترين فجايع و مصيبت‌هايى بود كه بر سر مردم اين مرز و بوم رفته است. به‌طورى‌كه نوشته‌اند نسفى همه كسانش را در فتنه‌هاى پياپى و هجوم مغول به بخارا از دست داد و به همين دليل در سال ۶۷۱ ق، از بخارا راهى [[خراسان]] گرديد. او به سبب اوضاع نابسامان ماوراءالنهر و خراسان كه مجالى براى تعليم و تصنيف نمى‌گذاشت، بيشتر كتاب‌هاى خود را در خلال اقامت‌هاى كوتاه و بلند خود در کرمان، [[شیراز]]، [[اصفهان]] و سرانجام در [[ابرقوه]] ( ابرکوه) نوشت.</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">* ملیت: ایرانی</del></div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">رعايت بى‌طرفى از سويى و ملاحظه‌كارى و مصلحت‌انديشى از سويى ديگر، موجب شده كه حتى مذهب نسفى در پرده ابهام بماند؛ برخی گفته اند او در عصری می‌زیسته که مذهب [[حنفی]] در موطن وی در اوج قدرت و رونق بوده و بسی محتمل می‌نماید که وی نیز هم‌کیش اهل آن دیار بوده است. در عین حال در نقل احوال و اقوال باطنیان </ins>(<ins class="diffchange diffchange-inline">[[اسماعیلیه]]</ins>) <ins class="diffchange diffchange-inline">نیز کوشیده است. گرچه وجود بعضى قرائن، افرادى را بر آن داشته كه نسفى را [[شيعه]] بدانند؛ از جمله اینکه چون نسفی در اهمّ مصنّفات خویش - مانند کتاب «کشف‌ الحقائق»- از اصول و معتقدات ارباب تشیّع با احترام و عطوفت سخن‌ها رانده است، مذهب خود وی هم آیین شیعه بوده است؛ همچنین مکالمه وی با استادش سعدالدّین حموی، در مورد اولیاء و صاحب‌الزّمان، دلیلی بر تشیّع وی به نظر می‌رسد.</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">* قرن: ۷ </del>(<del class="diffchange diffchange-inline">ز ۶۷۱ ق</del>)</div></td><td colspan="2"> </td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">عارف. در نسف به دنیا آمد و ایام شباب را در [[ماوراءالنهر]] به ویژه در بخارا سپرى کرد. در جوانى بیشتر اوقات خود را صرف تعلیم و [[تزکیه نفس]] نمود. حتى گویند طب نیز آموخت و در بخارا شروع به تصنیف و تألیف کرد. اما در پى فتنه‌هاى پیاپى و هجوم مغول به بخارا مجبور به ترک آن سامان شد و در ۶۷۱ ق، به [[خراسان]] و نواحى مرکزى [[ایران]] مهاجرت کرد.</del></div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">'''وفات:'''</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">گاه </del>در <del class="diffchange diffchange-inline">بحرآباد جوین در کنار بقعه‌ى شیخ خود، سعدالدین حمویى مى‌زیست </del>و <del class="diffchange diffchange-inline">گاه در [[شیراز]] بر تربت شیخ کبیر ابوعبدالله خفیف معتکف بود </del>و <del class="diffchange diffchange-inline">گاه </del>در [[ابرقوه<del class="diffchange diffchange-inline">|ابرقو]] در مسجد جمعه یا در کوه ابراهیم و گاه در کرمان. عزیزالدین نسفى میراث قابل ملاحظه‌اى از [[عرفان</del>]] <del class="diffchange diffchange-inline">و </del>[[<del class="diffchange diffchange-inline">تصوف</del>]] <del class="diffchange diffchange-inline">آمیخته به [[حكمت|حکمت]] در زبان فارسى باقى گذاشته است</del>.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">سال وفات عزیزالدین نسفى را مختلف نوشته‌اند؛ اما از سنواتى كه نسفى </ins>در <ins class="diffchange diffchange-inline">بعضى از آثارش ذكر كرده </ins>و <ins class="diffchange diffchange-inline">بنا به قرائن ديگر، سال درگذشت وى بايد بين سال‌هاى ۶۸۰ </ins>و <ins class="diffchange diffchange-inline">۶۹۹ ق، </ins>در [[ابرقوه]] <ins class="diffchange diffchange-inline">استان </ins>[[<ins class="diffchange diffchange-inline">یزد</ins>]] <ins class="diffchange diffchange-inline">رخ داده باشد</ins>.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>وى با وجود انتساب به طریقه‌ى <del class="diffchange diffchange-inline">کبرویه </del>نوعى سعه مشرب و تسامح فکرى نشان مى‌دهد که در بین کبرویه و سایر سلسله‌هاى صوفیه به ندرت دیده مى‌شود. او از پیروان طریقه‌ى تحقیق علمى در مسائل مربوط به عقاید و مخصوصاً مربوط به تصوف به شمار مى‌آید.  </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">==جایگاه علمی==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">عزیزالدین نسفی، يكى از شخصيت‌هاى برجسته حوزه [[عرفان اسلامی]] است كه نسبتا ناشناس مانده است. وى از [[تصوف|صوفيان]] ارجمند و پركار سده هفتم هجرى است كه نقش مهمی در معرفى و تشريح تفكرات عرفا و حكيمان صوفى‌مشرب، مخصوصاً [[ابن عربی|محيى الدين بن عربى]] (متوفای ۶۳۸ق) داشته است. </ins>وى با وجود انتساب به طریقه‌ى <ins class="diffchange diffchange-inline">کبرویه، </ins>نوعى سعه مشرب و تسامح فکرى نشان مى‌دهد که در بین کبرویه و سایر سلسله‌هاى صوفیه به ندرت دیده مى‌شود. او از پیروان طریقه‌ى تحقیق علمى در مسائل مربوط به عقاید و مخصوصاً مربوط به <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>تصوف<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>به شمار مى‌آید.  </div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>آثار <del class="diffchange diffchange-inline">وى </del>که <del class="diffchange diffchange-inline">مشتمل بر نثرى خطابى اما ساده </del>و <del class="diffchange diffchange-inline">لطیف </del>و <del class="diffchange diffchange-inline">قوى </del>است <del class="diffchange diffchange-inline">در بعضى موارد متضمن نقل ابیات و [[رباعی|رباعیات]] عارفانه نیز هست</del>.  </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">بنا به نوشته‌ی دکتر کاظم محمّدی در کتاب «سعدالدّین حموی (زندگی، سلوک و اندیشه)» در بخش شاگردان و مریدان می نوسید: «عزیزالدین نسفی، مهمترین شاگرد و مرید شیخ سعدالدین حموی است. متأسّفانه او نیز به مانند استادش چندان شناخته شده نیست و از زندگی و حیات او چیز زیادی نمی دانیم. تنها بخت ما در شناخت او، وجود چند اثر مشهور اوست که ما را هر چند به دقّت با زندگی او آشنا نمی‌کند، ولی افکار او را می‌توانیم از دل همین </ins>آثار <ins class="diffchange diffchange-inline">استخراج کنیم و مورد نظر قرار بدهیم». بنابر این پژوهش و دیگر آثار استاد کاظم محمّدی مانند: «آشنایی با مکتب کبرویه»، می‌توان دریافت </ins>که <ins class="diffchange diffchange-inline">شیخ عزیزالدین نسفی یکی از شیوخ طریقت </ins>و <ins class="diffchange diffchange-inline">از خلفای شیخ نجم الدّین کبری بوده که بعد از استاد خود سعدالدین حموی نیز، به گسترش طریقت کبرویه اهتمام داشته است. چنانکه آثار عزیزالدین نسفی یکی از مهمترین منابع برای بیان اهداف کبرویه </ins>و <ins class="diffchange diffchange-inline">شناخت دقیقتر شیخ سعدالدین حموی </ins>است.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از <del class="diffchange diffchange-inline">آثارش: «منازل السائرین»؛ «مقصد الاقصى»؛ «کشف الحقایق»؛ «زبدة الحقایق»؛ «مبداء </del>و <del class="diffchange diffchange-inline">معاد»؛ «کشف الصراط»؛ «انسان کامل»</del>.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">در زمره نویسندگان متصوّف، نسفی یکی </ins>از <ins class="diffchange diffchange-inline">کسانی است که از دیرباز در اروپا معروف بوده است. در سال ۱۶۵۵ میلادی بخشی از رساله «مقصدالاقصی» وی از متن ترجمه ترکی آن به لاتینی درآمد و تولوک در نگارش رساله خود، در شرح احوال متصوّفه، از آن بسیار سود جست. دیری بعد پالمر شرحی بر همین رساله مقصد نگاشت. فریتس مایر قریب یک‌صد سال پس از آن دگرباره توجّه خاورشناسان را به نسفی جلب کرد. و این دوره‌ای بود که پروفسور‌ هانری کربن رئیس مؤسسه مطالعات عالیه اسلامی در دانشگاه سوربن در زمینه عرفان اسلامی سخت می‌کوشید </ins>و <ins class="diffchange diffchange-inline">کتاب حاضر (الانسان‌الکامل) نیز یکی از آن آثار نسفی است که ماریژان موله با نظر وی به نشر آن پرداخته است</ins>.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==<del class="diffchange diffchange-inline">منابع</del>==</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==<ins class="diffchange diffchange-inline">آثار و تألیفات</ins>==</div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">عزيزالدین نسفى را مصنفات نسبتا زيادى است كه اكثر آنها به چاپ رسيده است. بزرگ‌ترين امتياز مصنفات نسفى شايد ارزش آموزشى آنهاست كه داراى چند مؤلفه است:</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">*الف) سادگى زبان و بيان: ويژگى شايان توجه نسفى، وضوح در بيان و پرهيز از تصنع و ابهام در نگارش است. آثار وى که مشتمل بر نثرى خطابى اما ساده و لطیف و قوى است، در بعضى موارد متضمن نقل ابیات و [[رباعی|رباعیات]] عارفانه نیز هست. </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">*ب) شيوه معلمى: نسفى همه جا در آثارش در مقام معلمى ظاهر مى‌شود كه هدفش تعليم علومى به گروهى طلبه و خواستار حقيقت است.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">*ج) فروتنى و شكسته‌نفسى: عزيز نسفى، عارفى بسيار [[تواضع|متواضع]] و بى‌ادعاست كه با شاگردانش همراهى و هم‌رأيى دارد و سعى مى‌كند تا با برقرارى ارتباطى صميمى با آنها، شرايط آموزشى مناسبى بيافريند.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">برخى از تأليفات نسفى عبارتند از:</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*[[<del class="diffchange diffchange-inline">انجمن مفاخر فرهنگی</del>]]، [[<del class="diffchange diffchange-inline">اثرآفرینان</del>]]<del class="diffchange diffchange-inline">، ج۴، ص۱۷۷</del>.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*<ins class="diffchange diffchange-inline">كشف الحقايق: که شاهکار وی می‌باشد و احتمالا در سال ۶۸۰ ق، تأليف شده است.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">*مقصد الأقصى: رساله‌اى است مختصر، شامل ابوابى در «معرفت ذات خدا»، «در بيان صفات خدا»، «در افعال خدا»، «در معرفت افعال بر قول اهل حكمت»، «در معرفت نبوت و ولايت»، «در بيان اعتقاد اهل تقليد و اهل استدلال و اهل كشف»، «در معرفت انسان» و... . از آنجا كه نسفى در مقدمه «كشف الحقايق» ذكرى از «مقصد اقصى» كرده، احتمالا اين كتاب را پيش از ۶۸۰ ق، نوشته است.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">*الانسان الكامل: مجموعه‌اى است شامل يك مقدمه و بيست و دو رساله كه به نظر مى‌رسد طى زمانى دراز، از ۶۶۰ق، به بعد تدريجا تأليف شده است.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">*منازل السائرين: مشتمل بر ۱۱ رساله كه جالب‌ترين آنها، نخستين رساله در باب </ins>[[<ins class="diffchange diffchange-inline">ولايت]] است. اين كتاب، محتملا پيش از ۶۸۰ ق، در [[اصفهان]] نوشته شده است.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">*زبدة الحقايق: اثرى است كوتاه، شامل يك مقدمه و دو بخش عمده در معرفت عالم كبير و در معرفت عالم صغير، طبق آراء متشرعين، حكيمان و اهل وحدت.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">*بيان التنزيل یا کتاب التنزیل: رساله‌اى است در ۱۰ فصل. بخش بسيار خواندنى اين اثر، فصل اول آن (در معرفت خدا) و فصل‌هاى هفتم و هشتم (در معرفت كلام الله و كتاب الله) است. این کتاب ظاهرا يكى از نخستين آثار نسفى است، زيرا خود مى‌گويد شش فصل اول اين اثر را در نسف و چهار فصل بعدى را در بخارا نوشته. اين تاريخ بايد پيش از قتل عام اباقا خان مغول در ۶۶۹ ق، باشد كه نسفى هنوز در بخارا اقامت داشته است.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">*مبدأ و معاد: رساله‌اى است در پنج فصل درباره مبدأ و [[معاد</ins>]]، <ins class="diffchange diffchange-inline">كه حدود ۶۷۹ ق، در </ins>[[<ins class="diffchange diffchange-inline">شیراز</ins>]] <ins class="diffchange diffchange-inline">تأليف شده است.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">*كشف الصراط: در انتساب اين كتاب به نسفى، ترديد وجود دارد، اما چون محتواى آن با مندرجات ديگر آثار نسفى، مشابهت‌هاى زيادى دارد، بر فرض هم كه به قلم عزيز نسفى نباشد، احتمالا به توسط كسى تصنيف شده كه با انديشه‌ها و آثار وى آشنايى كامل داشته است. چنين شخصى مى‌تواند يكى از مريدان وى بوده باشد</ins>.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:عارفان]]</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">==منابع==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">*&quot;عزيز نسفى و آثار او&quot;، مجدالدين كيوانى، كتاب ماه ادبيات و فلسفه، بهمن ۱۳۷۸،‌ شماره ۲۸.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">*[[اثرآفرینان]]، انجمن مفاخر فرهنگی، ج۴، ص۱۷۷.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">*&quot;عزیزالدین نسفی&quot;، سایت علما و عرفا.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">[[رده:علمای قرن هفتم]][[رده:علماء شیعه]]</ins>[[رده:عارفان]]</div></td></tr> </table>

مهدی موسوی https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%B9%D8%B2%DB%8C%D8%B2%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86_%D9%86%D8%B3%D9%81%DB%8C&diff=159757&oldid=prev 2025-12-06T11:17:16Z

<p>مهدی موسوی صفحهٔ <a href="/%D8%B9%D8%B2%DB%8C%D8%B2_%D9%86%D8%B3%D9%81%DB%8C" class="mw-redirect" title="عزیز نسفی">عزیز نسفی</a> را به <a href="/%D8%B9%D8%B2%DB%8C%D8%B2%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86_%D9%86%D8%B3%D9%81%DB%8C" title="عزیزالدین نسفی">عزیزالدین نسفی</a> منتقل کرد</p> <table class="diff diff-contentalign-right" data-mw="interface"> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">نسخهٔ ‏۶ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۱۷</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="fa"><div class="mw-diff-empty">(بدون تفاوت)</div> </td></tr></table>

مهدی موسوی https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%B9%D8%B2%DB%8C%D8%B2%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86_%D9%86%D8%B3%D9%81%DB%8C&diff=120545&oldid=prev 2020-04-25T11:28:57Z

<p></p> <table class="diff diff-contentalign-right" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">نسخهٔ ‏۲۵ آوریل ۲۰۲۰، ساعت ۱۱:۲۸</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l4" >سطر ۴:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۴:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* ملیت: ایرانی</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* ملیت: ایرانی</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* قرن: <del class="diffchange diffchange-inline">7</del></div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* قرن: <ins class="diffchange diffchange-inline">۷ (ز ۶۷۱ ق)</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">(ز 671 ق)، </del>عارف. در نسف به دنیا آمد و ایام شباب را در ماوراءالنهر به ویژه در بخارا سپرى <del class="diffchange diffchange-inline">كرد</del>. در جوانى بیشتر اوقات خود را صرف تعلیم و <del class="diffchange diffchange-inline">تزكیه </del>نفس نمود. حتى گویند طب نیز آموخت و در بخارا شروع به تصنیف و تألیف <del class="diffchange diffchange-inline">كرد</del>. اما در پى فتنه‌هاى پیاپى و هجوم مغول به بخارا مجبور به <del class="diffchange diffchange-inline">ترك </del>آن سامان شد و در <del class="diffchange diffchange-inline">671 </del>ق، به خراسان و نواحى <del class="diffchange diffchange-inline">مركزى </del>ایران مهاجرت <del class="diffchange diffchange-inline">كرد</del>.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>عارف. در نسف به دنیا آمد و ایام شباب را در <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>ماوراءالنهر<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>به ویژه در بخارا سپرى <ins class="diffchange diffchange-inline">کرد</ins>. در جوانى بیشتر اوقات خود را صرف تعلیم و <ins class="diffchange diffchange-inline">[[تزکیه </ins>نفس<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>نمود. حتى گویند طب نیز آموخت و در بخارا شروع به تصنیف و تألیف <ins class="diffchange diffchange-inline">کرد</ins>. اما در پى فتنه‌هاى پیاپى و هجوم مغول به بخارا مجبور به <ins class="diffchange diffchange-inline">ترک </ins>آن سامان شد و در <ins class="diffchange diffchange-inline">۶۷۱ </ins>ق، به <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>خراسان<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>و نواحى <ins class="diffchange diffchange-inline">مرکزى [[</ins>ایران<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>مهاجرت <ins class="diffchange diffchange-inline">کرد</ins>.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>گاه در بحرآباد جوین در <del class="diffchange diffchange-inline">كنار </del>بقعه‌ى شیخ خود، سعدالدین حمویى مى‌زیست و گاه در شیراز بر تربت شیخ <del class="diffchange diffchange-inline">كبیر </del>ابوعبدالله خفیف <del class="diffchange diffchange-inline">معتكف </del>بود و گاه در ابرقو در مسجد جمعه یا در <del class="diffchange diffchange-inline">كوه </del>ابراهیم و گاه در <del class="diffchange diffchange-inline">كرمان</del>. عزیزالدین نسفى میراث قابل ملاحظه‌اى از عرفان و تصوف آمیخته به [[حكمت]] در زبان فارسى باقى گذاشته است.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>گاه در بحرآباد جوین در <ins class="diffchange diffchange-inline">کنار </ins>بقعه‌ى شیخ خود، سعدالدین حمویى مى‌زیست و گاه در <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>شیراز<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>بر تربت شیخ <ins class="diffchange diffchange-inline">کبیر </ins>ابوعبدالله خفیف <ins class="diffchange diffchange-inline">معتکف </ins>بود و گاه در <ins class="diffchange diffchange-inline">[[ابرقوه|</ins>ابرقو<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>در مسجد جمعه یا در <ins class="diffchange diffchange-inline">کوه </ins>ابراهیم و گاه در <ins class="diffchange diffchange-inline">کرمان</ins>. عزیزالدین نسفى میراث قابل ملاحظه‌اى از <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>عرفان<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>و <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>تصوف<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>آمیخته به [[حكمت<ins class="diffchange diffchange-inline">|حکمت</ins>]] در زبان فارسى باقى گذاشته است.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>وى با وجود انتساب به طریقه‌ى <del class="diffchange diffchange-inline">كبرویه </del>نوعى سعه مشرب و تسامح <del class="diffchange diffchange-inline">فكرى </del>نشان مى‌دهد <del class="diffchange diffchange-inline">كه </del>در بین <del class="diffchange diffchange-inline">كبرویه </del>و سایر سلسله‌هاى صوفیه به ندرت دیده مى‌شود. او از پیروان طریقه‌ى تحقیق علمى در مسائل مربوط به عقاید و مخصوصاً مربوط به تصوف به شمار مى‌آید. آثار وى <del class="diffchange diffchange-inline">كه </del>مشتمل بر نثرى خطابى اما ساده و لطیف و قوى است در بعضى موارد متضمن نقل ابیات و رباعیات عارفانه نیز هست. از آثارش: «منازل السائرین»؛ «مقصد الاقصى»؛ <del class="diffchange diffchange-inline">«كشف </del>الحقایق»؛ <del class="diffchange diffchange-inline">«زبده </del>الحقایق»؛ «مبداء و معاد»؛ <del class="diffchange diffchange-inline">«كشف </del>الصراط»؛ «انسان <del class="diffchange diffchange-inline">كامل»</del>.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>وى با وجود انتساب به طریقه‌ى <ins class="diffchange diffchange-inline">کبرویه </ins>نوعى سعه مشرب و تسامح <ins class="diffchange diffchange-inline">فکرى </ins>نشان مى‌دهد <ins class="diffchange diffchange-inline">که </ins>در بین <ins class="diffchange diffchange-inline">کبرویه </ins>و سایر سلسله‌هاى صوفیه به ندرت دیده مى‌شود. او از پیروان طریقه‌ى تحقیق علمى در مسائل مربوط به عقاید و مخصوصاً مربوط به تصوف به شمار مى‌آید.  </div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>آثار وى <ins class="diffchange diffchange-inline">که </ins>مشتمل بر نثرى خطابى اما ساده و لطیف و قوى است در بعضى موارد متضمن نقل ابیات و <ins class="diffchange diffchange-inline">[[رباعی|</ins>رباعیات<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>عارفانه نیز هست.  </div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از آثارش: «منازل السائرین»؛ «مقصد الاقصى»؛ <ins class="diffchange diffchange-inline">«کشف </ins>الحقایق»؛ <ins class="diffchange diffchange-inline">«زبدة </ins>الحقایق»؛ «مبداء و معاد»؛ <ins class="diffchange diffchange-inline">«کشف </ins>الصراط»؛ «انسان <ins class="diffchange diffchange-inline">کامل»</ins>.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==منابع==</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==منابع==</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[انجمن مفاخر فرهنگی]]، [[اثرآفرینان]]، <del class="diffchange diffchange-inline">ج4، ص177</del>.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*[[انجمن مفاخر فرهنگی]]، [[اثرآفرینان]]، <ins class="diffchange diffchange-inline">ج۴، ص۱۷۷</ins>.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:عارفان]]</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:عارفان]]</div></td></tr> </table>

مهدی موسوی https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%B9%D8%B2%DB%8C%D8%B2%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86_%D9%86%D8%B3%D9%81%DB%8C&diff=30955&oldid=prev 2013-09-14T05:19:50Z

<p>صفحه‌ای جدید حاوی &#039;{{مدخل دائرة المعارف|<a href="/%D8%A7%D8%AB%D8%B1_%D8%A2%D9%81%D8%B1%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%86" class="mw-redirect" title="اثر آفرینان">اثر آفرینان</a>}} &#039;&#039;&#039;عزیز نسفی، عزیزالدین&#039;&#039;&#039; * ملیت: ایرانی * قر...&#039; ایجاد کرد</p> <p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>{{مدخل دائرة المعارف|[[اثر آفرینان]]}}<br /> <br /> '''عزیز نسفی، عزیزالدین'''<br /> <br /> * ملیت: ایرانی<br /> * قرن: 7<br /> <br /> (ز 671 ق)، عارف. در نسف به دنیا آمد و ایام شباب را در ماوراءالنهر به ویژه در بخارا سپرى كرد. در جوانى بیشتر اوقات خود را صرف تعلیم و تزكیه نفس نمود. حتى گویند طب نیز آموخت و در بخارا شروع به تصنیف و تألیف كرد. اما در پى فتنه‌هاى پیاپى و هجوم مغول به بخارا مجبور به ترك آن سامان شد و در 671 ق، به خراسان و نواحى مركزى ایران مهاجرت كرد.<br /> <br /> گاه در بحرآباد جوین در كنار بقعه‌ى شیخ خود، سعدالدین حمویى مى‌زیست و گاه در شیراز بر تربت شیخ كبیر ابوعبدالله خفیف معتكف بود و گاه در ابرقو در مسجد جمعه یا در كوه ابراهیم و گاه در كرمان. عزیزالدین نسفى میراث قابل ملاحظه‌اى از عرفان و تصوف آمیخته به [[حكمت]] در زبان فارسى باقى گذاشته است.<br /> <br /> وى با وجود انتساب به طریقه‌ى كبرویه نوعى سعه مشرب و تسامح فكرى نشان مى‌دهد كه در بین كبرویه و سایر سلسله‌هاى صوفیه به ندرت دیده مى‌شود. او از پیروان طریقه‌ى تحقیق علمى در مسائل مربوط به عقاید و مخصوصاً مربوط به تصوف به شمار مى‌آید. آثار وى كه مشتمل بر نثرى خطابى اما ساده و لطیف و قوى است در بعضى موارد متضمن نقل ابیات و رباعیات عارفانه نیز هست. از آثارش: «منازل السائرین»؛ «مقصد الاقصى»؛ «كشف الحقایق»؛ «زبده الحقایق»؛ «مبداء و معاد»؛ «كشف الصراط»؛ «انسان كامل».<br /> <br /> ==منابع==<br /> * [[انجمن مفاخر فرهنگی]]، [[اثرآفرینان]]، ج4، ص177.<br /> <br /> [[رده:عارفان]]</div>

مرضیه الله وکیل جزی