عدالت - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

مهدی موسوی در ‏۲۷ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۲۶

2025-11-27T12:26:13Z

نمایش تغییرات

Mohammadi: /* کاربردهای عدالت */

2025-03-11T17:28:40Z

‏کاربردهای عدالت

Mohammadi: /* کاربردهای عدالت */

2025-03-11T17:27:54Z

‏کاربردهای عدالت

Mohammadi: /* عوامل انحراف از مسیر عدالت */

2025-03-11T17:25:26Z

‏عوامل انحراف از مسیر عدالت

Mohammadi: /* آثار اجتماعی عدالت */

2025-03-11T17:17:24Z

‏آثار اجتماعی عدالت

Mohammadi: /* ارزش عدالت */

2025-03-11T17:15:11Z

‏ارزش عدالت

Mohammadi: /* عدالت در فرهنگ اسلامی */

2025-03-11T17:14:24Z

‏عدالت در فرهنگ اسلامی

Aghajani: /* عوامل انحراف از مسیر عدالت */

2020-06-10T09:54:27Z

‏عوامل انحراف از مسیر عدالت

Aghajani: /* عدالت در فرهنگ اسلامی */

2020-06-10T09:51:45Z

‏عدالت در فرهنگ اسلامی

مهدی موسوی: ویرایش

2020-04-21T06:41:15Z

ویرایش

نمایش تغییرات

@@ سطر ۷۷: / سطر ۷۷: @@
 #شهادت به [[حق]]: عدالت ایجاب می‌‌کند که یک فرد مسلمان در داوری‌های رسمی‌‌ و خودمانی همواره طرفدار «حق» و «اهل حق» باشد و اگر او را به گواهی دادن طلبیدند، صادقانه گواهی دهد، گرچه به زیان خودش باشد، چنان که آیه ۱۳۵ [[سوره نساء]] که پیش‌تر آمد، بر این مطلب تصریح دارد و حضرت [[امام صادق]] علیه‌السلام نیز آن را از حقیقت ایمان شمرده است: {{متن حدیث|«اِنَّ مِنَ حَقیقَهِ الایمانِ اَنْ تُؤَثِّرَ الحَقَّ وَ اِنْ ضَرَّک، عَلَی الباطِلِ وَ اِنْ نَفَعَک...»}}؛<ref>بحارالانوار، ج ۷۰، ص ۱۰۷، اسلامیه.</ref> از حقیقت ایمان (این) است که حق را ـ گرچه به زیانت باشد ـ بر باطل ـ گرچه به سودت باشد ـ مقدم بداری.
-#قضاوت به حق: ممکن است کسانی گاه و بیگاه ما را به داوری بخوانند مانند داوری میان دو همسایه، دو همکار، دو فرزند، زن و شوهر و... در این گونه موارد، عدالت حکم می‌‌کند که آنچه را حق تشخیص می‌‌دهیم، اظهار کنیم و ملاحظه و رودربایستی سبب حق‌کشی ما نشود، چنین کاری ممکن است در ابتدا برای ما آسان بنماید ولی هنگام عمل خواهیم دید که چندان هم آسان نیست به ویژه اگر یک طرف دعوا دوست و طرف مقابل، دشمن باشد. در این گونه موارد خواهیم یافت که حق‌گویی و داوری به حق، سخت و سنگین است. چنانکه رسول اکرم صلی الله علیه و آله می‌‌فرماید: {{متن دعا|«الحق ثَقیلٌ مُرٌّ وَ الباطِلُ خَفیفٌ حُلْوٌ...»}}؛<ref>بحارالانوار، ج ۷۷، ص ۸۲.</ref> حق سنگین و تلخ و باطل سبک و شیرین است! و اگر کسی این سنگینی را تحمل کند و آن تلخی را بچشد، شایسته آن است که [[امام علی]] علیه‌السلام درباره‌اش بفرماید: {{متن دعا|«اَفْضلُ الْخَلقِ اقضاهُمْ بِالْحَقَّ»}}؛<ref>شرح غررالحکم، ج۲، ص۴۶۷.</ref> بهترین مردم کسی است که بیش از دیگران به حق، داوری کند.
+#قضاوت به حق: ممکن است کسانی گاه و بیگاه ما را به داوری بخوانند مانند داوری میان دو همسایه، دو همکار، دو فرزند، زن و شوهر و... در این گونه موارد، عدالت حکم می‌‌کند که آنچه را حق تشخیص می‌‌دهیم، اظهار کنیم و ملاحظه و رودربایستی سبب حق‌کشی ما نشود، چنین کاری ممکن است در ابتدا برای ما آسان بنماید ولی هنگام عمل خواهیم دید که چندان هم آسان نیست به ویژه اگر یک طرف دعوا دوست و طرف مقابل، دشمن باشد. در این گونه موارد خواهیم یافت که حق‌گویی و داوری به حق، سخت و سنگین است. چنانکه رسول اکرم صلی الله علیه و آله می‌‌فرماید: {{متن حدیث|«الحق ثَقیلٌ مُرٌّ وَ الباطِلُ خَفیفٌ حُلْوٌ...»}}؛<ref>بحارالانوار، ج ۷۷، ص ۸۲.</ref> حق سنگین و تلخ و باطل سبک و شیرین است! و اگر کسی این سنگینی را تحمل کند و آن تلخی را بچشد، شایسته آن است که [[امام علی]] علیه‌السلام درباره‌اش بفرماید: {{متن حدیث|«اَفْضلُ الْخَلقِ اقضاهُمْ بِالْحَقَّ»}}؛<ref>شرح غررالحکم، ج۲، ص۴۶۷.</ref> بهترین مردم کسی است که بیش از دیگران به حق، داوری کند.
 #حق‌طلبی و حق‌دهی: گرفتن حق و دادن حق نیز از لوازم عدالت است. حال، این حق کوچک باشد یا بزرگ، فردی باشد یا اجتماعی، دینی باشد یا سیاسی، اقتصادی باشد یا فرهنگی و... . شخص عادل، هم درصدد احقاق حقوق خود و دیگران برمی‌‌آید، (حق طلبی) و هم حقوق دیگران را به آنان بازمی‌‌گرداند (حق دهی). امیرمؤمنان علیه‌السلام ضمن نامه‌ای به سران سپاه خود، از حق رهبر و رهروان، سخن به میان می‌‌آورد و گوشه‌ای از آن را شرح می‌‌دهد، سپس به آنان سفارش می‌‌کند که هم حق خود را از رده بالاتر دریافت کنند و هم حقوق آنان را بپردازند.<ref>ر.ک: نهج‌البلاغه، فیض الاسلام، نامه ۵۰.</ref>
 #انجام فرائض و ترک [[گناه|گناهان]]: چنین عدالتی در [[مرجعیت|مرجع]] تقلید، [[امام جماعت‌|امام جماعت]]، قاضی، گواه در دادگاه و مانند آن شرط است، حضرت [[امام خمینی]] قدس سره در معنای آن فرموده است: '''«حالتی است نفسانی که صاحب خود را بر پایبندی به [[تقوا]] وامی‌‌دارد و مانع ارتکاب گناهان کبیره (و با احتیاط، گناهان صغیره) می‌‌شود... همچنین از انجام کارهایی که در عرف، بی‌مبالاتی در دین شمرده می‌‌شود، جلوگیری می‌‌کند».'''<ref>ترجمه تحریرالوسیله، ج۱، ص۴۹۹، با توجه به پاورقی، (با تصرف در عبارت).</ref> در برابر چنین عدالتی «[[فسق]]» قرار دارد؛ یعنی کسی که مرتکب گناه کبیره شود یا بر گناه صغیر اصرار بورزد «فاسق»‌ است، که از مرجعیت، امامت جماعت، گواهی دادن بر دادگاه و مانند آن محروم می‌‌شود، مگر آن که از گناه [[توبه]] کند.

@@ سطر ۷۶: / سطر ۷۶: @@
 در این بخش به برخی از کاربردهای عدل که به طور معمول در زندگی روزمره با آن‌ها روبرو هستیم،‌ اشاره می‌‌کنیم:
-#شهادت به [[حق]]: عدالت ایجاب می‌‌کند که یک فرد مسلمان در داوری‌های رسمی‌‌ و خودمانی همواره طرفدار «حق» و «اهل حق» باشد و اگر او را به گواهی دادن طلبیدند، صادقانه گواهی دهد، گرچه به زیان خودش باشد، چنان که آیه ۱۳۵ [[سوره نساء]] که پیش‌تر آمد، بر این مطلب تصریح دارد و حضرت [[امام صادق]] علیه‌السلام نیز آن را از حقیقت ایمان شمرده است: «اِنَّ مِنَ حَقیقَهِ الایمانِ اَنْ تُؤَثِّرَ الحَقَّ وَ اِنْ ضَرَّک، عَلَی الباطِلِ وَ اِنْ نَفَعَک...؛<ref>بحارالانوار، ج ۷۰، ص ۱۰۷، اسلامیه.</ref> از حقیقت ایمان (این) است که حق را ـ گرچه به زیانت باشد ـ بر باطل ـ گرچه به سودت باشد ـ مقدم بداری».
+#شهادت به [[حق]]: عدالت ایجاب می‌‌کند که یک فرد مسلمان در داوری‌های رسمی‌‌ و خودمانی همواره طرفدار «حق» و «اهل حق» باشد و اگر او را به گواهی دادن طلبیدند، صادقانه گواهی دهد، گرچه به زیان خودش باشد، چنان که آیه ۱۳۵ [[سوره نساء]] که پیش‌تر آمد، بر این مطلب تصریح دارد و حضرت [[امام صادق]] علیه‌السلام نیز آن را از حقیقت ایمان شمرده است: {{متن حدیث|«اِنَّ مِنَ حَقیقَهِ الایمانِ اَنْ تُؤَثِّرَ الحَقَّ وَ اِنْ ضَرَّک، عَلَی الباطِلِ وَ اِنْ نَفَعَک...»}}؛<ref>بحارالانوار، ج ۷۰، ص ۱۰۷، اسلامیه.</ref> از حقیقت ایمان (این) است که حق را ـ گرچه به زیانت باشد ـ بر باطل ـ گرچه به سودت باشد ـ مقدم بداری.
-#قضاوت به حق: ممکن است کسانی گاه و بیگاه ما را به داوری بخوانند مانند داوری میان دو همسایه، دو همکار، دو فرزند، زن و شوهر و... در این گونه موارد، عدالت حکم می‌‌کند که آنچه را حق تشخیص می‌‌دهیم، اظهار کنیم و ملاحظه و رودربایستی سبب حق‌کشی ما نشود، چنین کاری ممکن است در ابتدا برای ما آسان بنماید ولی هنگام عمل خواهیم دید که چندان هم آسان نیست به ویژه اگر یک طرف دعوا دوست و طرف مقابل، دشمن باشد. در این گونه موارد خواهیم یافت که حق‌گویی و داوری به حق، سخت و سنگین است. چنانکه رسول اکرم صلی الله علیه و آله می‌‌فرماید: «الحق ثَقیلٌ مُرٌّ وَ الباطِلُ خَفیفٌ حُلْوٌ...؛<ref>بحارالانوار، ج ۷۷، ص ۸۲.</ref> حق سنگین و تلخ و باطل سبک و شیرین است!» و اگر کسی این سنگینی را تحمل کند و آن تلخی را بچشد، شایسته آن است که [[امام علی]] علیه‌السلام درباره‌اش بفرماید: «اَفْضلُ الْخَلقِ اقضاهُمْ بِالْحَقَّ؛<ref>شرح غررالحکم، ج۲، ص۴۶۷.</ref> بهترین مردم کسی است که بیش از دیگران به حق، داوری کند».
+#قضاوت به حق: ممکن است کسانی گاه و بیگاه ما را به داوری بخوانند مانند داوری میان دو همسایه، دو همکار، دو فرزند، زن و شوهر و... در این گونه موارد، عدالت حکم می‌‌کند که آنچه را حق تشخیص می‌‌دهیم، اظهار کنیم و ملاحظه و رودربایستی سبب حق‌کشی ما نشود، چنین کاری ممکن است در ابتدا برای ما آسان بنماید ولی هنگام عمل خواهیم دید که چندان هم آسان نیست به ویژه اگر یک طرف دعوا دوست و طرف مقابل، دشمن باشد. در این گونه موارد خواهیم یافت که حق‌گویی و داوری به حق، سخت و سنگین است. چنانکه رسول اکرم صلی الله علیه و آله می‌‌فرماید: {{متن دعا|«الحق ثَقیلٌ مُرٌّ وَ الباطِلُ خَفیفٌ حُلْوٌ...»}}؛<ref>بحارالانوار، ج ۷۷، ص ۸۲.</ref> حق سنگین و تلخ و باطل سبک و شیرین است! و اگر کسی این سنگینی را تحمل کند و آن تلخی را بچشد، شایسته آن است که [[امام علی]] علیه‌السلام درباره‌اش بفرماید: {{متن دعا|«اَفْضلُ الْخَلقِ اقضاهُمْ بِالْحَقَّ»}}؛<ref>شرح غررالحکم، ج۲، ص۴۶۷.</ref> بهترین مردم کسی است که بیش از دیگران به حق، داوری کند.
 #حق‌طلبی و حق‌دهی: گرفتن حق و دادن حق نیز از لوازم عدالت است. حال، این حق کوچک باشد یا بزرگ، فردی باشد یا اجتماعی، دینی باشد یا سیاسی، اقتصادی باشد یا فرهنگی و... . شخص عادل، هم درصدد احقاق حقوق خود و دیگران برمی‌‌آید، (حق طلبی) و هم حقوق دیگران را به آنان بازمی‌‌گرداند (حق دهی). امیرمؤمنان علیه‌السلام ضمن نامه‌ای به سران سپاه خود، از حق رهبر و رهروان، سخن به میان می‌‌آورد و گوشه‌ای از آن را شرح می‌‌دهد، سپس به آنان سفارش می‌‌کند که هم حق خود را از رده بالاتر دریافت کنند و هم حقوق آنان را بپردازند.<ref>ر.ک: نهج‌البلاغه، فیض الاسلام، نامه ۵۰.</ref>
-#انجام فرائض و ترک [[گناه|گناهان]]: چنین عدالتی در [[مرجعیت|مرجع]] تقلید، [[امام جماعت‌|امام جماعت]]، قاضی، گواه در دادگاه و مانند آن شرط است، حضرت [[امام خمینی]] قدس سره در معنای آن فرموده است: «حالتی است نفسانی که صاحب خود را بر پایبندی به [[تقوا]] وامی‌‌دارد و مانع ارتکاب گناهان کبیره (و با احتیاط، گناهان صغیره) می‌‌شود... همچنین از انجام کارهایی که در عرف، بی‌مبالاتی در دین شمرده می‌‌شود، جلوگیری می‌‌کند».<ref>ترجمه تحریرالوسیله، ج۱، ص۴۹۹، با توجه به پاورقی، (با تصرف در عبارت).</ref> در برابر چنین عدالتی «[[فسق]]» قرار دارد؛ یعنی کسی که مرتکب گناه کبیره شود یا بر گناه صغیر اصرار بورزد «فاسق»‌ است، که از مرجعیت، امامت جماعت، گواهی دادن بر دادگاه و مانند آن محروم می‌‌شود، مگر آن که از گناه [[توبه]] کند.
+#انجام فرائض و ترک [[گناه|گناهان]]: چنین عدالتی در [[مرجعیت|مرجع]] تقلید، [[امام جماعت‌|امام جماعت]]، قاضی، گواه در دادگاه و مانند آن شرط است، حضرت [[امام خمینی]] قدس سره در معنای آن فرموده است: '''«حالتی است نفسانی که صاحب خود را بر پایبندی به [[تقوا]] وامی‌‌دارد و مانع ارتکاب گناهان کبیره (و با احتیاط، گناهان صغیره) می‌‌شود... همچنین از انجام کارهایی که در عرف، بی‌مبالاتی در دین شمرده می‌‌شود، جلوگیری می‌‌کند».'''<ref>ترجمه تحریرالوسیله، ج۱، ص۴۹۹، با توجه به پاورقی، (با تصرف در عبارت).</ref> در برابر چنین عدالتی «[[فسق]]» قرار دارد؛ یعنی کسی که مرتکب گناه کبیره شود یا بر گناه صغیر اصرار بورزد «فاسق»‌ است، که از مرجعیت، امامت جماعت، گواهی دادن بر دادگاه و مانند آن محروم می‌‌شود، مگر آن که از گناه [[توبه]] کند.
 #احترام به اموال و حقوق مردم: مصداق دیگر عدالت، احترام به جان، آبرو، مال و حقوق دینی و اجتماعی مردم است که باید مراعات گردد، این دادگری نیز حساس و ارزشمند است که بایستی به آن آراسته باشیم؛ اهمال یک پزشک در نجات جان بیمار، کوتاهی نیروی نظامی‌‌ و انتظامی‌‌ در ایجاد امنیت داخلی و خارجی، سستی یک قاضی در اعمال قانون، بی‌تفاوتی هر مسئولی در برابر حقوق مردم و... از اموری است که عدالت را خدشه‌دار می‌‌کند و مرتکبین چنین کارهایی هرگز عادل شمرده نمی‌‌شوند.

@@ سطر ۶۶: / سطر ۶۶: @@
 ==عوامل انحراف از مسیر عدالت==
-با فطری بودن جاذبه عدل، این سؤال مطرح است که عامل انحراف بشر از مسیر عدل چیست؟ از برخی آیات [[قرآن]] استفاده می‌‌شود که «امیال نفسانی» و نیز «حب و بغض»های بیجا از جمله انگیزه‌های بشر در سرپیچی از اجرای عدل است: {{متن قرآن|« يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُونُوا قَوَّامِينَ بِالْقِسْطِ شُهَدَاءَ لِلَّهِ وَلَوْ عَلَىٰ أَنْفُسِكُمْ أَوِ الْوَالِدَيْنِ وَالْأَقْرَبِينَ إِنْ يَكُنْ غَنِيًّا أَوْ فَقِيرًا فَاللَّهُ أَوْلَىٰ بِهِمَا ۖفَلَا تَتَّبِعُوا الْهَوَىٰ أَنْ تَعْدِلُوا»}}؛<ref>[[سوره نساء]]، آیه ۱۳۵.</ref> ای کسانی که [[ایمان]] آورده‌اید کاملاً قیام به عدالت کنید، برای خدا گواهی دهید؛ اگرچه بر ضرر خود یا پدر و مادر و خویشان شما باشد، چه فقیر باشند و یا توانگر پس (در هر حال) خداوند سزاوارتر است (که جانب او را مراعات کنید) پس پیروی هوای نفس مکنید که از حق منحرف خواهید شد».
+با فطری بودن جاذبه عدل، این سؤال مطرح است که عامل انحراف بشر از مسیر عدل چیست؟ از برخی آیات [[قرآن]] استفاده می‌‌شود که «امیال نفسانی» و نیز «حب و بغض»های بیجا از جمله انگیزه‌های بشر در سرپیچی از اجرای عدل است: {{متن قرآن|«يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُونُوا قَوَّامِينَ بِالْقِسْطِ شُهَدَاءَ لِلَّهِ وَلَوْ عَلَىٰ أَنْفُسِكُمْ أَوِ الْوَالِدَيْنِ وَالْأَقْرَبِينَ ۚ إِنْ يَكُنْ غَنِيًّا أَوْ فَقِيرًا فَاللَّهُ أَوْلَىٰ بِهِمَا ۖ فَلَا تَتَّبِعُوا الْهَوَىٰ أَنْ تَعْدِلُوا ...»}}؛<ref>[[آیه 135 سوره نساء|سوره نساء، آیه ۱۳۵.]]</ref> ای کسانی که [[ایمان]] آورده‌اید کاملاً قیام به عدالت کنید، برای خدا گواهی دهید؛ اگرچه بر ضرر خود یا پدر و مادر و خویشان شما باشد، چه فقیر باشند و یا توانگر پس (در هر حال) خداوند سزاوارتر است (که جانب او را مراعات کنید) پس پیروی هوای نفس مکنید که از حق منحرف خواهید شد».
 آری پیروی از هوا و هوس، روحیه عدالتخواهی را تضعیف می‌‌کند. دیده خدابین را کور می‌‌نماید و روزنه خودبینی را می‌‌گشاید و سرانجام انسان را وامی‌‌دارد تا به ملاحظه پدر و مادر و خویشان و اقوام، پا روی حقیقت بگذارد و از اجرای عدل سرباز زند.
-[[کینه|کینه]] با دشمنان نیز از دیگر عواملی است که فرد را وامی‌‌دارد تا عدالت را نادیده انگارد. از این رو قرآن کریم تأکید فرموده است تا مؤمنان از بازگو کردن سخن [[حق]] در هیچ شرایطی خودداری نکنند و رعایت عدالت را بر هر چیز دیگر مقدم دارند: {{متن قرآن|«يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُونُوا قَوَّامِينَ لِلَّهِ شُهَدَاءَ بِالْقِسْطِ وَلَا يَجْرِمَنَّكُمْ شَنَآنُ قَوْمٍ عَلَىٰ أَلَّا تَعْدِلُوا اعْدِلُوا هُوَ أَقْرَبُ لِلتَّقْوَىٰ»}}؛<ref> [[سوره مائده]]، آیه ۸.</ref> ای مؤمنان، برای خدا قیام کنید و به عدالت گواهی دهید و دشمنی قومی، شما را وادار نکند که عدالت نکنید، عدالت کنید که به تقوا نزدیکتر است.
+[[کینه|کینه]] با دشمنان نیز از دیگر عواملی است که فرد را وامی‌‌دارد تا عدالت را نادیده انگارد. از این رو قرآن کریم تأکید فرموده است تا مؤمنان از بازگو کردن سخن [[حق]] در هیچ شرایطی خودداری نکنند و رعایت عدالت را بر هر چیز دیگر مقدم دارند: {{متن قرآن|«يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُونُوا قَوَّامِينَ لِلَّهِ شُهَدَاءَ بِالْقِسْطِ ۖ وَلَا يَجْرِمَنَّكُمْ شَنَآنُ قَوْمٍ عَلَىٰ أَلَّا تَعْدِلُوا ۚ اعْدِلُوا هُوَ أَقْرَبُ لِلتَّقْوَىٰ ...»}}؛<ref>[[آیه 8 سوره مائده|سوره مائده، آیه ۸.]]</ref> ای مؤمنان، برای خدا قیام کنید و به عدالت گواهی دهید و دشمنی قومی، شما را وادار نکند که عدالت نکنید، عدالت کنید که به تقوا نزدیکتر است.
 ==کاربردهای عدالت==

@@ سطر ۴۶: / سطر ۴۶: @@
 انسان‌ها به دلیل داشتن منافع مشترک و نیازهای متقابل همگانی برای زیست سالم و انسانی، نیازمند روابط عادلانه‌اند. عدالت از جمله اصولی است که به کار بستن آن سبب قوام و پایداری اجتماع است و با اجرای آن حق هر کس ادا شده و راه تعدی و تجاوز به حقوق دیگران بسته می‌‌شود. تنظیم روابط سالم اجتماعی و حفظ حاکمیت ضوابط و قوانین الهی در جامعه اسلامی، تنها در سایه عدالت میسر است.
-[[امام علی علیه السلام|امیرالمؤمنین]] علیه‌السلام می‌‌فرماید: «جَعَلَ اللهُ الْعَدْلَ قِواماً لِلْاَنامِ وَ تَنْزیهاً مِنَ الْمَظالِمِ وَالْآثامِ وَ تَسْنِیهً لِلْاِسْلامِ؛<ref>غررالحکم و دررالکلم، ج۳، ص۳۷۴.</ref> خداوند عدالت را برای استواری مردم و پاکیزگی از ستم و گناهان و وسیله علو و سربلندی اسلام قرار داده است».
+[[امام علی علیه السلام|امیرالمؤمنین]] علیه‌السلام می‌‌فرماید: {{متن حدیث|«جَعَلَ اللهُ الْعَدْلَ قِواماً لِلْاَنامِ وَ تَنْزیهاً مِنَ الْمَظالِمِ وَالْآثامِ وَ تَسْنِیهً لِلْاِسْلامِ»}}؛<ref>غررالحکم و دررالکلم، ج۳، ص۳۷۴.</ref> خداوند عدالت را برای استواری مردم و پاکیزگی از ستم و گناهان و وسیله علو و سربلندی اسلام قرار داده است.
 '''''ب) اصلاح مردم:'''''
-[[امام علی]] علیه‌السلام فرمود: «بِالْعَدلِ تَصْلَحُ الرَّعِیَّهُ؛<ref>همان، ص۲۰۶.</ref> ملت با عدل اصلاح می‌‌شود».
+[[امام علی]] علیه‌السلام فرمود: {{متن حدیث|«بِالْعَدلِ تَصْلَحُ الرَّعِیَّهُ»}}؛<ref>همان، ص۲۰۶.</ref> ملت با عدل اصلاح می‌‌شود.
 این سخن بیانگر این حقیقت است که با حاکمیت عدل، امور مختلف زندگی مردم سامان می‌‌یابد و زمینه رشد فضایل اخلاقی فراهم می‌‌شود.
@@ سطر ۵۶: / سطر ۵۶: @@
 '''''ج) پایداری و قدرت دولت:'''''
-امام علی علیه‌السلام می‌‌فرماید: «ثُباتُ الدُّوَلِ بِاقامَة سُنَنِ العَدلِ؛<ref>همان، ص۳۵۳.</ref> پایداری دولت‌ها با برپایی سنت‌های عادلانه است».
+امام علی علیه‌السلام می‌‌فرماید: {{متن حدیث|«ثُباتُ الدُّوَلِ بِاقامَة سُنَنِ العَدلِ»}}؛<ref>همان، ص۳۵۳.</ref> پایداری دولت‌ها با برپایی سنت‌های عادلانه است.
 '''''د) آبادی و برکت:'''''
-این دو اثر ارزنده نیز در دو جمله از امیرمؤمنان علیه‌السلام بیان شده است: «بِالْعَدْلِ تَتَضاعَفُ الْبَرَکاتُ؛<ref>شرح غررالحکم، ج۲، ص۲۰۵.</ref> با عدالت برکت‌ها فزونی می‌‌یابد».
+این دو اثر ارزنده نیز در دو جمله از امیرمؤمنان علیه‌السلام بیان شده است: {{متن حدیث|«بِالْعَدْلِ تَتَضاعَفُ الْبَرَکاتُ»}}؛<ref>شرح غررالحکم، ج۲، ص۲۰۵.</ref> با عدالت برکت‌ها فزونی می‌‌یابد».
-«ما عُمّرت البلدان بمثل العدل؛<ref> همان، ج۶، ص۶۸.</ref> شهرها به هیچ چیز همانند دادگری آباد نمی‌‌شود».
+{{متن حدیث|«ما عُمّرت البلدان بمثل العدل»}}؛<ref> همان، ج۶، ص۶۸.</ref> شهرها به هیچ چیز همانند دادگری آباد نمی‌‌شود».
 ==عوامل انحراف از مسیر عدالت==

@@ سطر ۳۴: / سطر ۳۴: @@
 عدل دارای جاذبه‌ای [[فطرت|فطری]] است و نزد وجدان عمومی ‌‌بشریت، ارزش گرانقدر دارد زیرا در سایه عدل هر کسی به حق خویش می‌‌رسد، تعدی و تجاوز از جامعه رخت برمی‌‌بندد و امنیت و آرامش بر همه جا حاکم می‌‌شود. به همین جهت مردم، بی‌عدالتی را نکوهش می‌‌کنند و عدالت را می‌‌ستایند.
-[[امام صادق]] علیه‌السلام درباره این حقیقت که بی‌عدالتی عیب و عدالت خوشایند همگان است، فرموده است: «اِتَّقُوااللهَ وَاعْدِلوُا فَإنَّکمْ تعیبونَ عَلی قومٍ لایَعْدلونَ؛<ref> فروع کافی، ج۳، ص۲۱۷.</ref> از خداوند پروا کنید و به عدالت رفتار کنید، چرا که شما به قومی‌‌ که عدالت نکند، خرده می‌‌گیرید».
+[[امام صادق]] علیه‌السلام درباره این حقیقت که بی‌عدالتی عیب و عدالت خوشایند همگان است، فرموده است: {{متن حدیث|«اِتَّقُوااللهَ وَاعْدِلوُا فَإنَّکمْ تعیبونَ عَلی قومٍ لایَعْدلونَ»}}؛<ref> فروع کافی، ج۳، ص۲۱۷.</ref> از خداوند پروا کنید و به عدالت رفتار کنید، چرا که شما به قومی‌‌ که عدالت نکند، خرده می‌‌گیرید.
-همچنین فرموده است: «العَدْلُ أَحلی مِنَ الشَّهْدِ وَ‌ أَلْیَنُ مِنَ‌ الزبدِ و أطیَبُ ریحاً مِنَ الْمِشْک؛<ref>همان.</ref> عدل از عسل شیرین‌تر، از کره نرمتر و از مشک خوشبوتر است».
+همچنین فرموده است: {{متن حدیث|«العَدْلُ أَحلی مِنَ الشَّهْدِ وَ‌ أَلْیَنُ مِنَ‌ الزبدِ و أطیَبُ ریحاً مِنَ الْمِشْک»}}؛<ref>همان.</ref> عدل از عسل شیرین‌تر، از کره نرمتر و از مشک خوشبوتر است.
 آری همچنان که عسل به کام هر کسی شیرین و بوی خوش مشک خوشایند همگان است، رایحه عدل نیز نزد همگان پسندیده و خوشایند است. این سخن اشاره به این است که مردم تشنه عدالتند و انجام یک کار عادلانه، هر چند قلیل، موجب گشایش کارهای بسیار می‌‌شود.

@@ سطر ۱۹: / سطر ۱۹: @@
 ==عدالت در فرهنگ اسلامی==
-از دیدگاه [[قرآن|قرآن کریم]] عدل در سراسر نظام آفرینش جاری است و نسبت به همه موجودات و همه هستی از آن جهت که فعل [[الله|خداوند]] متعال هستند جریان دارد. به تعبیر قرآن کریم هم نظام طبیعت و هم نظام ملکوت، عادلانه می باشد. {{متن قرآن|«لَقَدْ أَرْسَلْنَا رُسُلَنَا بِالْبَيِّنَاتِ وَأَنْزَلْنَا مَعَهُمُ الْكِتَابَ وَالْمِيزَانَ لِيَقُومَ النَّاسُ بِالْقِسْطِ»}}.<ref>[[سوره حدید]]، آیه ۲۵.</ref>
+از دیدگاه [[قرآن|قرآن کریم]] عدل در سراسر نظام آفرینش جاری است و نسبت به همه موجودات و همه هستی از آن جهت که فعل [[الله|خداوند]] متعال هستند جریان دارد. به تعبیر قرآن کریم هم نظام طبیعت و هم نظام ملکوت، عادلانه می باشد. {{متن قرآن|«لَقَدْ أَرْسَلْنَا رُسُلَنَا بِالْبَيِّنَاتِ وَأَنْزَلْنَا مَعَهُمُ الْكِتَابَ وَالْمِيزَانَ لِيَقُومَ النَّاسُ بِالْقِسْطِ ...»}}.<ref>[[آیه 25 سوره حدید|سوره حدید، آیه ۲۵.]]</ref>
 بنابراین سبب پویایی عدل در سراسر هستی چه در نظام تکوین و چه در نظام تشریع، خداوند متعال خواهد بود و عدالت وصفی است برای توزیع مواهب و بدلیل آن که رحمت و علم الهی بی نهایت است عدالت به معنای تام و کامل آن محقق می شود.
@@ سطر ۲۵: / سطر ۲۵: @@
 آنچه ویژگی منحصر به فرد دیدگاه برگرفته از [[وحی]] می باشد آن است که عدالت در میان انسانها هماهنگ با واقعیت های آفرینش بوده و آفرینش نیز دارای یک نظام هدفمند است، لذا چنانچه قدرت علمی انسان نتواند برخی از اهداف حیات بشری را کشف نماید و در عین حال علم به آنها و عمل بدان اصول در رسیدن انسان به زندگی عادلانه و سعادتمند موثر باشد بی گمان خداوند متعال از طریق وحی، انسانها را هدایت خواهد کرد، در حالی که در دیدگاه های غیردینی این مشکلات پیچیدگی های غیرقابل حلی پیدا می کند. علاوه بر این روایات بسیاری درباره عدالت و تبعات آن در کتب [[شیعه|شیعی]] ذکر شده که به چند روایت اشاره می کنیم:
-*[[امام علی علیه السلام|امام علی]] علیه السلام: «العدل حیات الاحکام».
+*[[امام علی علیه السلام|امام علی]] علیه السلام: {{متن حدیث|«العدل حیات الاحکام»}}.
-*[[امام موسی کاظم علیه السلام|امام موسی کاظم]] علیه السلام: «لو عُدل فی الناس لاستغنوا».
+*[[امام موسی کاظم علیه السلام|امام موسی کاظم]] علیه السلام: {{متن حدیث|«لو عُدل فی الناس لاستغنوا»}}.
-*[[امام صادق علیه السلام|امام صادق]] علیه السلام: «ان الناس یستغنون اذا عدل بینهم».
+*[[امام صادق علیه السلام|امام صادق]] علیه السلام: {{متن حدیث|«ان الناس یستغنون اذا عدل بینهم»}}.
 عدالت بنابر سخن مفسرین قرآن بطوری که در [[حدیث|احادیث]] یاد شده ملاحظه شود آن است که فقر نباشد و مردم در معیشت و زندگی به استغنا و بی نیازی دست یابند. به نظر می رسد که اجرای عدالت و تحقق [[تقوا]] نویددهنده یک جامعه رفاه [[اسلام|اسلامی]] خواهد بود.