عبیدالله بن زیاد - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

مهدی موسوی در ‏۲۴ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۶:۱۲

2025-11-24T06:12:38Z

Mohammadi در ‏۲۳ ژوئیهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۸:۲۳

2025-07-23T18:23:48Z

Zamani در ‏۹ ژوئیهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۰۸:۳۰

2024-07-09T08:30:27Z

مهدی موسوی در ‏۱۸ آوریل ۲۰۲۰، ساعت ۱۰:۳۲

2020-04-18T10:32:14Z

Zamani: منابع

2019-10-02T08:01:07Z

منابع

Zamani در ‏۲۴ سپتامبر ۲۰۱۹، ساعت ۱۴:۱۲

2019-09-24T14:12:11Z

Zamani در ‏۲۴ سپتامبر ۲۰۱۹، ساعت ۱۴:۱۱

2019-09-24T14:11:50Z

Zamani در ‏۲۴ سپتامبر ۲۰۱۹، ساعت ۱۳:۵۷

2019-09-24T13:57:17Z

Zamani در ‏۲۴ سپتامبر ۲۰۱۹، ساعت ۱۰:۴۱

2019-09-24T10:41:15Z

Zamani در ‏۲۴ سپتامبر ۲۰۱۹، ساعت ۱۰:۲۵

2019-09-24T10:25:11Z

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
 {{خوب}}
-'''عبیدالله بن زیاد''' والى [[كوفه]] در زمان واقعه [[روز عاشورا|عاشورا]] و از عوامل اصلی این واقعه بود که منجر به شهادت [[امام حسین علیه السلام|امام حسین]] علیه السلام و یارانش شد. او همچنین فرماندهی سپاه [[بنی امیه|امویان]] در سرکوبی [[قیام توابین]] را بر عهده داشت. وى از كسانى است كه در [[زیارت عاشورا]]، مورد [[لعن]] قرار گرفته است.
+'''«عبیدالله بن زیاد»''' (م، ۶۷ ق)، والى [[یزید]] در [[كوفه]] و از عوامل اصلی واقعه [[روز عاشورا|عاشورا]] بود که منجر به شهادت [[امام حسین علیه السلام|امام حسین]] علیه‌السلام و یارانش شد. او همچنین فرماندهی سپاه [[بنی امیه|امویان]] در سرکوبی [[قیام توابین]] را بر عهده داشت، ولی سرانجام در [[قیام مختار]] کشته شد. ابن زیاد از كسانى است كه در [[زیارت عاشورا]]، مورد [[لعن]] قرار گرفته است.
 ==نام و نسب==
-ابن زياد را «ابن مرجانه‌» هم مى‌گويند، زيرا مادرش كنيزى زناكار و مجوسى به نام‌ «مرجانه‌» بود. در [[کوفه|كوفه]] پس از [[عاشورا]] كه [[تقویم: اسراى اهل بیت علیهم السلام در مجلس ابن زیاد|اسراى اهل بيت]] علیهم السلام را وارد [[دارالاماره کوفه|دارالاماره‌]] كردند، [[حضرت زینب سلام الله علیها|حضرت زینب‌]] سلام الله علیها در خطاب به ابن زياد، او را به اسم «ابن مرجانه‌» خطاب نمود و اين اشاره به‌ نسب ناپاك او بود که همیشه مایه رسوایی او بود. نسب پدر ابن زیاد هم نامعلوم بوده است. مادرش سميّه نام داشت که كنيز حارث بن كلده طبيب عرب بود و او را شوهر داده بودند به عبيد نامى از بندگان زرخريد بنى ثقيف و به او زياد بن عبيد می گفتند، تا اینکه در سال 44 [[معاویه|معاويه]] او را فرزند [[ابوسفیان|ابوسفيان]] و برادر خود خواند چون ابو سفيان گفته بود: من با سميّه [[زنا]] كردم و اين فرزند از نطفه من متولّد شد.<ref>شعرانی، دمع السجوم (ترجمه نفس المهموم)، ص۱۲۴</ref> زیاد خود از اینکه به ابوسفیان و [[بنی امیه]] ملحق شد بسیار خشنود شد اما مردم در نسب او سرگردان شدند و او را «[[زیاد بن ابیه]]» یعنی «پسر پدرش» می خواندند.<ref>امين عاملى، سیره معصومان، ۱۳۷۶ش‏، ج۵، ص۴۶ تا ۴۸</ref>
+ابن زياد را «ابن مرجانه‌» هم مى‌گويند، زيرا مادرش كنيزى زناكار و مجوسى به نام‌ «مرجانه‌» بود. در [[کوفه|كوفه]] پس از [[عاشورا]] كه [[اسرای اهل بیت علیهم السلام|اسراى اهل بيت]] علیهم السلام را وارد [[دارالاماره کوفه|دارالاماره‌]] كردند، [[حضرت زینب سلام الله علیها|حضرت زینب‌]] سلام الله علیها در خطاب به ابن زياد، او را به اسم «ابن مرجانه‌» خطاب نمود و اين اشاره به‌ نسب ناپاك او بود که همیشه مایه رسوایی او بود.
 ==مناصب حکومتی ابن زیاد==
-او از سرداران مشهور [[بنی امیه|اموى]] بود كه در سال 54 هجرى از طرف [[معاویه|معاويه]] به حكومت ‌[[خراسان]] منصوب شد. در سال 56 از آنجا معزول و به حكمرانى [[بصره]] منصوب گشت. عبیدالله در  بصره شورش [[خوارج]] را با خشونت فروان سرکوب کرد و بسیاری از آنها را به قتل رساند.<ref>تاریخ الطبری، ج۷، ص۱۸۵-۱۸۷و ج۷، ص۲۲۸.</ref> پس از مرگ معاويه و روى كار آمدن [[یزید بن معاویه|يزيد]]، وقتى نهضت [[مسلم بن عقیل|مسلم بن عقيل]] در [[كوفه]] آغاز شد، با حفظ سمت، والى كوفه نيز شد.
+عبیدالله از سرداران مشهور [[بنی امیه|اموى]] بود كه در سال ۵۴ هجرى از طرف [[معاویه|معاويه]] به حكومت ‌[[خراسان]] منصوب شد. در سال ۵۶ ق. از آنجا معزول و به حكمرانى [[بصره]] منصوب گشت. عبیدالله در  بصره شورش [[خوارج]] را با خشونت فروان سرکوب کرد و بسیاری از آنها را به قتل رساند.<ref>تاریخ الطبری، ج۷، ص۱۸۵-۱۸۷و ج۷، ص۲۲۸.</ref> پس از مرگ معاويه و روى كار آمدن [[یزید بن معاویه|يزيد]]، وقتى نهضت [[مسلم بن عقیل|مسلم بن عقيل]] در [[كوفه]] آغاز شد، با حفظ سمت، والى كوفه نيز شد.
 ==نقش ابن زیاد در شهادت امام حسین==
-پس از بیعت کوفیان با [[امام حسین علیه السلام|امام حسین]] علیه السلام [[مسلم بن عقیل]] به نمایندگی از امام وارد کوفه شد. در همین زمان حاکم جدید کوفه (ابن زیاد) با روی پوشیده وارد شهر شد. مردم به خیال اینکه او امام حسین  است از او استقبال کردند ولی به زودی دریافتند که عبیدالله بوده است. نخستین اقدام عبیدالله جست و جو برای یافتن نماینده امام حسین علیه السلام، مسلم بن عقیل بود.<ref>طبری، تاریخ الطبری، ج۷، ص۲۲۹.</ref>
+پس از [[بیعت]] کوفیان با [[امام حسین علیه السلام|امام حسین]] علیه السلام، [[مسلم بن عقیل]] به نمایندگی از امام وارد [[کوفه]] شد. در همین زمان، حاکم جدید کوفه (ابن زیاد) با روی پوشیده وارد شهر شد. مردم به خیال اینکه او امام حسین  است از او استقبال کردند، ولی به زودی دریافتند که عبیدالله بوده است. نخستین اقدام عبیدالله جست و جو برای یافتن نماینده امام حسین علیه السلام یعنی مسلم بن عقیل بود.<ref>طبری، تاریخ الطبری، ج۷، ص۲۲۹.</ref>
-ابن زیاد موفق شد با نیرنگ مسلم را دستگیر و به شهادت برساند<ref>طبری، تاریخ الطبری، ج۷، ص۲۲۹-۲۳۱ و ۲۷۰</ref> و مردم را با تهدید و تطمیع با خود همراه کند<ref>ابوالفرج اصفهانی، مقاتل الطالبیین، ج۱، ص۹۷.</ref> و بسیاری از کوفیان را در لشکری به فرماندهی [[عمر بن سعد|عمر سعد]] برای جنگ با امام حسین علیه السلام روانه کند.<ref> سفینة البحار ، ج ۱ ، ص ۵۸۰.</ref>
+ابن زیاد توانست با نیرنگ، مسلم را دستگیر و به [[شهادت در راه خدا|شهادت]] برساند<ref>طبری، تاریخ الطبری، ج۷، ص۲۲۹-۲۳۱ و ۲۷۰</ref> و مردم را با تهدید و تطمیع با خود همراه کند<ref>ابوالفرج اصفهانی، مقاتل الطالبیین، ج۱، ص۹۷.</ref> و بسیاری از کوفیان را در لشکری به فرماندهی [[عمر بن سعد]] برای جنگ با امام حسین علیه السلام روانه [[کربلا]] کند.<ref> سفینة البحار، ج ۱، ص ۵۸۰.</ref>
-طبرانی در این مورد به سند خود روایت کرده می‌نویسد: [[یزید بن معاویه|یزید]] در نامه‌ای به ابن زیاد نوشت: ... اگر حسین را نکشی به نسب سابق خود بر خواهی گشت. از این رو عبیدالله بن زیاد، حسین (علیه‌السّلام) را به قتل رساند و سر مبارک آن جناب را برای یزید فرستاد.<ref>طبرانی، سلیمان بن احمد، المعجم الکبیر، ج۳، ص۱۱۵، ح۲۸۴۶.</ref>
+طبرانی در این مورد به سند خود روایت کرده و می‌نویسد: [[یزید بن معاویه|یزید]] در نامه‌ای به ابن زیاد نوشت: ... اگر حسین را نکشی به نسب سابق خود بر خواهی گشت. از این رو عبیدالله بن زیاد، حسین (علیه‌السّلام) را به قتل رساند و سر مبارک آن جناب را برای یزید فرستاد.<ref>طبرانی، سلیمان بن احمد، المعجم الکبیر، ج۳، ص۱۱۵، ح۲۸۴۶.</ref>
 ==ابن زیاد پس از مرگ یزید==
-ابن زياد پس از مرگ يزيد، ادعاى [[خلافت]] كرد و اهل [[بصره]] و [[کوفه|كوفه]] را به بيعت فراخواند ولى كوفيان دعوتگران او را از شهر بيرون كردند، وى سپس از بيم انتقام فرارى شد و مدتى‌ به [[شام]] رفت،<ref>معارف و معاریف ، ج ۴ ، ص ۱۵۳۰.</ref> و وقتی [[قیام توابین|توابین]] به سرکردگی [[سلیمان بن صرد خزاعی|سلیمان بن صُرَد خُزاعی]] به خونخواهی حسین بن علی علیه السلام قیام کردند، [[مروان بن حکم|مروان]]، ابن زیاد را به مقابله آنها فرستاد و حکومت [[عراق]] را به شرط غلبه بر آن به وی داد.<ref>یعقوبی، تاریخ، دار صادر، ج۲، ص۲۵۷.</ref> سرانجام در اواخر [[جمادی الاول]] [[سال ۶۵ هجری قمری|سال ۶۵ ق]]، در [[عین الورده]] جنگ خونینی بین سپاه ابن زیاد و توابین درگرفت که به کشته شدن سلیمان و یارانش انجامید.<ref>طبری، تاریخ، ۱۳۸۷ق، ج۷، ص۵۵۷-۵۶۰.</ref>
+ابن زياد پس از مرگ يزيد، ادعاى [[خلافت]] كرد و اهل [[بصره]] و [[کوفه|كوفه]] را به بيعت فراخواند، ولى كوفيان، دعوتگران او را از شهر بيرون كردند. وى سپس از بيم انتقام فرارى شد و مدتى‌ به [[شام]] رفت.<ref>معارف و معاریف، ج۴، ص۱۵۳۰.</ref> وقتی [[قیام توابین|توابین]] به سرکردگی [[سلیمان بن صرد خزاعی|سلیمان بن صُرَد خُزاعی]] به خونخواهی حسین بن علی علیه السلام قیام کردند، [[مروان بن حکم]]، ابن زیاد را به مقابله آنها فرستاد و حکومت [[عراق]] را به شرط غلبه بر آن به وی داد.<ref>یعقوبی، تاریخ، دار صادر، ج۲، ص۲۵۷.</ref> سرانجام در اواخر [[جمادی الاول]] سال ۶۵ ق، در [[عین الورده]] جنگ خونینی بین سپاه ابن زیاد و توابین درگرفت که به کشته شدن سلیمان و یارانش انجامید.<ref>طبری، تاریخ، ۱۳۸۷ق، ج۷، ص۵۵۷-۵۶۰.</ref>
 ==مرگ ابن زیاد==
-ابن زیاد پس از پیروزی بر توابین مأموریت یافت تا با [[مختار ثقفی|مختار]] مقابله کند. مختار که اساساً در پی هلاک ابن زیاد و کسان دیگری بود که در واقعه [[کربلا]] دست داشتند، [[ابراهیم بن اشتر|ابراهیم بن مالک اشتر]] را با سپاه به مقابله ابن زیاد فرستاد. ابراهیم که می‌خواست قبل از ورود ابن زیاد به سرزمین عراق، به وی برسد، در ساحل رود خازر نزدیک روستایی به نام باربیثا در ۵ فرسخی موصل به لشکر شام رسید. در جنگ شدیدی که میان عراقیان و شامیان آغاز شد، ابن زیاد شکست خورد ([[ماه محرم|محرم]] ۶۷) و همراه با یارانش به قتل رسید. براساس روایتی از [[ابومخنف]]، گویا ابراهیم بن اشتر خود در جنگ تن به تن، ابن زیاد را به قتل رسانید.<ref>طبری، تاریخ الطبری، ج۸، ص۶۴۳، ۶۴۹، ۶۴۶ و ۷۰۷-۷۱۳.</ref> وى از كسانى است كه در [[زیارت عاشورا]]، مورد [[لعن]] قرار گرفته است: «لعن الله ابن‌ مرجانة‌» و «و العَن عبيدالله بن زياد و ابن مرجانة‌».
+ابن زیاد پس از پیروزی بر توابین، مأموریت یافت تا با [[مختار ثقفی]] مقابله کند. مختار که اساساً در پی هلاک ابن زیاد و کسان دیگری بود که در واقعه [[کربلا]] دست داشتند، [[ابراهیم بن اشتر|ابراهیم بن مالک اشتر]] را با سپاهی به مقابله ابن زیاد فرستاد. ابراهیم که می‌خواست قبل از ورود ابن زیاد به سرزمین عراق، به وی برسد، در ساحل رود خازر نزدیک روستایی به نام باربیثا در ۵ فرسخی موصل به لشکر شام رسید. در جنگ شدیدی که میان عراقیان و شامیان آغاز شد، ابن زیاد شکست خورد ([[ماه محرم|محرم]] ۶۷) و همراه با یارانش به قتل رسید. براساس روایتی از [[ابومخنف]]، گویا ابراهیم بن اشتر خود در جنگ تن به تن، ابن زیاد را به قتل رسانید.<ref>طبری، تاریخ الطبری، ج۸، ص۶۴۳ و ۷۰۷-۷۱۳.</ref>
 ==پانویس==
@@ سطر ۲۵: / سطر ۲۹: @@
 ==منابع==
-*امين عاملى، سيد محسن، سیره معصومان، مترجم على حجتى كرمانى‏، تهران‏، سروش، ۱۳۷۶ش‏.
+*سیره معصومان، سيد محسن امين عاملى، ترجمه على حجتى كرمانى‏، تهران‏، سروش، ۱۳۷۶ش‏.
-*شعرانی، دمع السجوم، قم، هجرت‏، ۱۳۸۱ش.
+*دمع السجوم، ابوالحسن شعرانی، قم، هجرت‏، ۱۳۸۱ش.
-*سجادی، صادق، ابن زیاد، [[دائرة المعارف بزرگ اسلامی (کتاب)|دائرة المعارف بزرگ اسلامی]]، ج۳.
+*[[دائرة المعارف بزرگ اسلامی (کتاب)|دائرةالمعارف بزرگ اسلامی]]، مدخل "ابن زیاد"، صادق سجادی، ج۳.
-*طبرانی، سلیمان بن احمد، المعجم الکبیر، قاهره، مکتبه ابن تیمیه، چاپ دوم، بی تا.
+*المعجم الکبیر، سلیمان بن احمد طبرانی، قاهره، مکتبه ابن تیمیه، چاپ دوم، بی تا.
-*طبری، محمد بن جریر، تاریخ الامم و الملوک، ج ۷،‌ دار التراث، بیروت، ۱۳۸۷ق.
+*[[تاریخ طبری]]، محمد بن جریر طبری، ج ۷،‌ دار التراث، بیروت، ۱۳۸۷ق.
-*یعقوبی، احمد بن اسحاق، [[تاریخ یعقوبی (کتاب)|تاریخ یعقوبی]]، بیروت، دارصادر، بی‌تا.
+*[[تاریخ یعقوبی (کتاب)|تاریخ یعقوبی]]، احمد بن اسحاق یعقوبی، بیروت، دارصادر، بی‌تا.
-*محدثی، جواد، [[فرهنگ عاشورا (کتاب)|فرهنگ عاشورا]]، نشر معروف.
+*[[فرهنگ عاشورا (کتاب)|فرهنگ عاشورا]]، جواد محدثی، نشر معروف.
+[[رده:دشمنان اهل البیت علیهم السلام]]
 [[رده:عاملان واقعه کربلا]]
 [[رده:بنی امیه]]

@@ سطر ۹: / سطر ۹: @@
 ==نقش ابن زیاد در شهادت امام حسین==
-پس از بیعت کوفیان با [[امام حسین علیه السلام|امام حسین]] علیه السلام [[مسلم بن عقیل]] به نمایندگی از امام وارد کوفه شد. در همین زمان حاکم جدید کوفه (ابن زیاد) با روی پوشیده وارد شهر شد. مردم به خیال اینکه او امام حسین(ع) است از او استقبال کردند ولی به زودی دریافتند که عبیدالله بوده است. نخستین اقدام عبیدالله جست و جو برای یافتن نماینده امام حسین(ع)، مسلم بن عقیل بود.<ref>طبری، تاریخ الطبری، ج۷، ص۲۲۹.</ref>
+پس از بیعت کوفیان با [[امام حسین علیه السلام|امام حسین]] علیه السلام [[مسلم بن عقیل]] به نمایندگی از امام وارد کوفه شد. در همین زمان حاکم جدید کوفه (ابن زیاد) با روی پوشیده وارد شهر شد. مردم به خیال اینکه او امام حسین  است از او استقبال کردند ولی به زودی دریافتند که عبیدالله بوده است. نخستین اقدام عبیدالله جست و جو برای یافتن نماینده امام حسین علیه السلام، مسلم بن عقیل بود.<ref>طبری، تاریخ الطبری، ج۷، ص۲۲۹.</ref>
 ابن زیاد موفق شد با نیرنگ مسلم را دستگیر و به شهادت برساند<ref>طبری، تاریخ الطبری، ج۷، ص۲۲۹-۲۳۱ و ۲۷۰</ref> و مردم را با تهدید و تطمیع با خود همراه کند<ref>ابوالفرج اصفهانی، مقاتل الطالبیین، ج۱، ص۹۷.</ref> و بسیاری از کوفیان را در لشکری به فرماندهی [[عمر بن سعد|عمر سعد]] برای جنگ با امام حسین علیه السلام روانه کند.<ref> سفینة البحار ، ج ۱ ، ص ۵۸۰.</ref>
@@ سطر ۱۵: / سطر ۱۵: @@
 ==ابن زیاد پس از مرگ یزید==
-ابن زياد پس از مرگ يزيد، ادعاى [[خلافت]] كرد و اهل [[بصره]] و [[کوفه|كوفه]] را به بيعت فراخواند ولى كوفيان دعوتگران او را از شهر بيرون كردند، وى سپس از بيم انتقام فرارى شد و مدتى‌ به [[شام]] رفت،<ref>معارف و معاریف ، ج ۴ ، ص ۱۵۳۰.</ref> و وقتی [[قیام توابین|توابین]] به سرکردگی [[سلیمان بن صرد خزاعی|سلیمان بن صُرَد خُزاعی]] به خونخواهی حسین بن علی(ع) قیام کردند، [[مروان بن حکم|مروان]]، ابن زیاد را به مقابله آنها فرستاد و حکومت [[عراق]] را به شرط غلبه بر آن به وی داد.<ref>یعقوبی، تاریخ، دار صادر، ج۲، ص۲۵۷.</ref> سرانجام در اواخر [[جمادی الاول]] [[سال ۶۵ هجری قمری|سال ۶۵ ق]]، در [[عین الورده]] جنگ خونینی بین سپاه ابن زیاد و توابین درگرفت که به کشته شدن سلیمان و یارانش انجامید.<ref>طبری، تاریخ، ۱۳۸۷ق، ج۷، ص۵۵۷-۵۶۰.</ref>
+ابن زياد پس از مرگ يزيد، ادعاى [[خلافت]] كرد و اهل [[بصره]] و [[کوفه|كوفه]] را به بيعت فراخواند ولى كوفيان دعوتگران او را از شهر بيرون كردند، وى سپس از بيم انتقام فرارى شد و مدتى‌ به [[شام]] رفت،<ref>معارف و معاریف ، ج ۴ ، ص ۱۵۳۰.</ref> و وقتی [[قیام توابین|توابین]] به سرکردگی [[سلیمان بن صرد خزاعی|سلیمان بن صُرَد خُزاعی]] به خونخواهی حسین بن علی علیه السلام قیام کردند، [[مروان بن حکم|مروان]]، ابن زیاد را به مقابله آنها فرستاد و حکومت [[عراق]] را به شرط غلبه بر آن به وی داد.<ref>یعقوبی، تاریخ، دار صادر، ج۲، ص۲۵۷.</ref> سرانجام در اواخر [[جمادی الاول]] [[سال ۶۵ هجری قمری|سال ۶۵ ق]]، در [[عین الورده]] جنگ خونینی بین سپاه ابن زیاد و توابین درگرفت که به کشته شدن سلیمان و یارانش انجامید.<ref>طبری، تاریخ، ۱۳۸۷ق، ج۷، ص۵۵۷-۵۶۰.</ref>
 ==مرگ ابن زیاد==

@@ سطر ۳۶: / سطر ۳۶: @@
 [[رده:بنی امیه]]
 {{الگو:واقعه عاشورا}}
 {{سنجش کیفی
 |سنجش=شده

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
 {{خوب}}
-'''عبیدالله بن زیاد''' والى [[كوفه]] در زمان واقعه عاشورا و از عوامل اصلی این واقعه بود که منجر به شهادت [[امام حسین علیه السلام]] و یارانش شد. او همچنین فرماندهی سپاه امویان در سرکوبی [[قیام توابین]] را بر عهده داشت. وى از كسانى است كه در [[زیارت عاشورا]]، مورد لعن قرار گرفته است.
+'''عبیدالله بن زیاد''' والى [[كوفه]] در زمان واقعه [[روز عاشورا|عاشورا]] و از عوامل اصلی این واقعه بود که منجر به شهادت [[امام حسین علیه السلام|امام حسین]] علیه السلام و یارانش شد. او همچنین فرماندهی سپاه [[بنی امیه|امویان]] در سرکوبی [[قیام توابین]] را بر عهده داشت. وى از كسانى است كه در [[زیارت عاشورا]]، مورد [[لعن]] قرار گرفته است.
 ==نام و نسب==
-ابن زياد را «ابن مرجانه‌» هم مى‌گويند، زيرا مادرش كنيزى زناكار و مجوسى به نام‌ «مرجانه‌» بود. در كوفه پس از [[عاشورا]] كه اسراى اهل بيت علیهم السلام را وارد دارالاماره‌ كردند، [[حضرت زینب‌]] سلام الله علیها در خطاب به ابن زياد، او را به اسم «ابن مرجانه‌» خطاب نمود و اين اشاره به‌ نسبت ناپاك او بود که همیشه مایه رسوایی او بود. نسب پدر ابن زیاد هم نامعلوم بوده است. مادرش سميّه نام داشت که كنيز حارث بن كلده طبيب عرب بود و او را شوهر داده بودند به عبيد نامى از بندگان زرخريد بنى ثقيف و به او زياد بن عبيد می گفتند تا اینکه در سال 44 معاويه او را فرزند ابو سفيان و برادر خود خواند چون ابو سفيان گفته بود: من با سميّه زنا كردم و اين فرزند از نطفه من متولّد شد.<ref>شعرانی، دمع السجوم (ترجمه نفس المهموم)، ص۱۲۴</ref> زیاد خود از اینکه به ابوسفیان و بنی امیه ملحق شد بسیار خشنود شد اما مردم در نسب او سرگردان شدند و او را «زیاد بن ابیه» یعنی «پسر پدرش» می خواندند.<ref>امين عاملى، سیره معصومان، ۱۳۷۶ش‏، ج۵، ص۴۶ تا ۴۸</ref>
+ابن زياد را «ابن مرجانه‌» هم مى‌گويند، زيرا مادرش كنيزى زناكار و مجوسى به نام‌ «مرجانه‌» بود. در [[کوفه|كوفه]] پس از [[عاشورا]] كه [[تقویم: اسراى اهل بیت علیهم السلام در مجلس ابن زیاد|اسراى اهل بيت]] علیهم السلام را وارد [[دارالاماره کوفه|دارالاماره‌]] كردند، [[حضرت زینب سلام الله علیها|حضرت زینب‌]] سلام الله علیها در خطاب به ابن زياد، او را به اسم «ابن مرجانه‌» خطاب نمود و اين اشاره به‌ نسب ناپاك او بود که همیشه مایه رسوایی او بود. نسب پدر ابن زیاد هم نامعلوم بوده است. مادرش سميّه نام داشت که كنيز حارث بن كلده طبيب عرب بود و او را شوهر داده بودند به عبيد نامى از بندگان زرخريد بنى ثقيف و به او زياد بن عبيد می گفتند، تا اینکه در سال 44 [[معاویه|معاويه]] او را فرزند [[ابوسفیان|ابوسفيان]] و برادر خود خواند چون ابو سفيان گفته بود: من با سميّه [[زنا]] كردم و اين فرزند از نطفه من متولّد شد.<ref>شعرانی، دمع السجوم (ترجمه نفس المهموم)، ص۱۲۴</ref> زیاد خود از اینکه به ابوسفیان و [[بنی امیه]] ملحق شد بسیار خشنود شد اما مردم در نسب او سرگردان شدند و او را «[[زیاد بن ابیه]]» یعنی «پسر پدرش» می خواندند.<ref>امين عاملى، سیره معصومان، ۱۳۷۶ش‏، ج۵، ص۴۶ تا ۴۸</ref>
-== مناسب حکومتی ابن زیاد==
+==مناصب حکومتی ابن زیاد==
-او از سرداران مشهور اموى بود كه در سال 54 هجرى از طرف معاويه به حكومت ‌خراسان منصوب شد. در سال 56 از آنجا معزول و به حكمرانى بصره منصوب گشت. عبیدالله در  بصره شورش خوارج را با خشونت فروان سرکوب کرد و بسیاری از آنها را به قتل رساند<ref>تاریخ الطبری، ج۷، ص۱۸۵-۱۸۷و ج۷، ص۲۲۸.</ref>پس از [[مرگ]] معاويه و روى كار آمدن يزيد، وقتى نهضت مسلم بن عقيل در [[كوفه]] آغاز شد، با حفظ سمت، والى كوفه نيز شد.
+او از سرداران مشهور [[بنی امیه|اموى]] بود كه در سال 54 هجرى از طرف [[معاویه|معاويه]] به حكومت ‌[[خراسان]] منصوب شد. در سال 56 از آنجا معزول و به حكمرانى [[بصره]] منصوب گشت. عبیدالله در  بصره شورش [[خوارج]] را با خشونت فروان سرکوب کرد و بسیاری از آنها را به قتل رساند.<ref>تاریخ الطبری، ج۷، ص۱۸۵-۱۸۷و ج۷، ص۲۲۸.</ref> پس از مرگ معاويه و روى كار آمدن [[یزید بن معاویه|يزيد]]، وقتى نهضت [[مسلم بن عقیل|مسلم بن عقيل]] در [[كوفه]] آغاز شد، با حفظ سمت، والى كوفه نيز شد.
-==نقش ابن زیاد در شهادت امام حسین علیه السلام ==
+==نقش ابن زیاد در شهادت امام حسین==
-پس از بیعت کوفیان با امام حسین علیه السلام مسلم بن عقیل به نمایندگی از امام وارد کوفه شد. در همین زمان حاکم جدید کوفه ابن زیاد با روی پوشیده وارد شهر شد. مردم به خیال اینکه او حسین(ع) است  از او استقبال کردند ولی به زودی دریافتند که عبیدالله بوده است. نخستین اقدام عبیدالله جست و جو برای یافتن نماینده امام حسین(ع)، مسلم بن عقیل بود.<ref>طبری، تاریخ الطبری، ج۷، ص۲۲۹.</ref>
+پس از بیعت کوفیان با [[امام حسین علیه السلام|امام حسین]] علیه السلام [[مسلم بن عقیل]] به نمایندگی از امام وارد کوفه شد. در همین زمان حاکم جدید کوفه (ابن زیاد) با روی پوشیده وارد شهر شد. مردم به خیال اینکه او امام حسین(ع) است از او استقبال کردند ولی به زودی دریافتند که عبیدالله بوده است. نخستین اقدام عبیدالله جست و جو برای یافتن نماینده امام حسین(ع)، مسلم بن عقیل بود.<ref>طبری، تاریخ الطبری، ج۷، ص۲۲۹.</ref>
-ابن زیاد موفق شد با نیرنگ مسلم را دستگیر و به شهادت برساند <ref>طبری، تاریخ الطبری، ج۷، ص۲۲۹-۲۳۱ و ۲۷۰</ref> و مردم را تهدید و تطمیع با خود همراه کند <ref>ابوالفرج اصفهانی، مقاتل الطالبیین، ج۱، ص۹۷.</ref> و بسیاری از کوفیان را در لشکری به فرماندهی عمرسعد برای جنگ با امام حسین علیه السلام روانه کند. <ref> سفینة البحار ، ج 1 ، ص 580 .</ref>
+ابن زیاد موفق شد با نیرنگ مسلم را دستگیر و به شهادت برساند<ref>طبری، تاریخ الطبری، ج۷، ص۲۲۹-۲۳۱ و ۲۷۰</ref> و مردم را با تهدید و تطمیع با خود همراه کند<ref>ابوالفرج اصفهانی، مقاتل الطالبیین، ج۱، ص۹۷.</ref> و بسیاری از کوفیان را در لشکری به فرماندهی [[عمر بن سعد|عمر سعد]] برای جنگ با امام حسین علیه السلام روانه کند.<ref> سفینة البحار ، ج ۱ ، ص ۵۸۰.</ref>
-طبرانی در این مورد به سند خود روایت کرده می‌نویسد: یزید در نامه‌ای به ابن زیاد نوشت: ... اگر حسین را نکشی به نسب سابق خود بر خواهی گشت از این رو عبیدالله بن زیاد، حسین (علیه‌السّلام) را به قتل رساند و سر مبارک آن جناب را برای یزید فرستاد.<ref>طبرانی، سلیمان بن احمد، المعجم الکبیر، ج۳، ص۱۱۵، ح۲۸۴۶.</ref>
+طبرانی در این مورد به سند خود روایت کرده می‌نویسد: [[یزید بن معاویه|یزید]] در نامه‌ای به ابن زیاد نوشت: ... اگر حسین را نکشی به نسب سابق خود بر خواهی گشت. از این رو عبیدالله بن زیاد، حسین (علیه‌السّلام) را به قتل رساند و سر مبارک آن جناب را برای یزید فرستاد.<ref>طبرانی، سلیمان بن احمد، المعجم الکبیر، ج۳، ص۱۱۵، ح۲۸۴۶.</ref>
 ==ابن زیاد پس از مرگ یزید==
-ابن زياد پس از مرگ يزيد، ادعاى خلافت كرد و اهل بصره و كوفه را به بيعت فراخواند ولى كوفيان دعوتگران او را از شهر بيرون كردند، وى سپس از بيم انتقام فرارى شد و مدتى‌ به شام رفت<ref>معارف و معاریف ، ج 4 ، ص 1530</ref>، و وقتی [[توابین]] به سرکردگی [[سلیمان بن صرد خزاعی|سلیمان بن صُرَد خُزاعی]] به خونخواهی حسین بن علی(ع) قیام کردند، مروان، ابن زیاد را به مقابله آنها فرستاد و حکومت عراق را به شرط غلبه بر آن به وی داد.<ref>یعقوبی، تاریخ، دار صادر، ج۲، ص۲۵۷.</ref> سرانجام در اواخر [[جمادی الاول]] [[سال ۶۵ هجری قمری|سال ۶۵ق]] در [[عین الورده]] جنگ خونینی بین سپاه ابن زیاد و توابین درگرفت که به کشته شدن سلیمان و یارانش انجامید.<ref>طبری، تاریخ، ۱۳۸۷ق، ج۷، ص۵۵۷-۵۶۰.</ref>
+ابن زياد پس از مرگ يزيد، ادعاى [[خلافت]] كرد و اهل [[بصره]] و [[کوفه|كوفه]] را به بيعت فراخواند ولى كوفيان دعوتگران او را از شهر بيرون كردند، وى سپس از بيم انتقام فرارى شد و مدتى‌ به [[شام]] رفت،<ref>معارف و معاریف ، ج ۴ ، ص ۱۵۳۰.</ref> و وقتی [[قیام توابین|توابین]] به سرکردگی [[سلیمان بن صرد خزاعی|سلیمان بن صُرَد خُزاعی]] به خونخواهی حسین بن علی(ع) قیام کردند، [[مروان بن حکم|مروان]]، ابن زیاد را به مقابله آنها فرستاد و حکومت [[عراق]] را به شرط غلبه بر آن به وی داد.<ref>یعقوبی، تاریخ، دار صادر، ج۲، ص۲۵۷.</ref> سرانجام در اواخر [[جمادی الاول]] [[سال ۶۵ هجری قمری|سال ۶۵ ق]]، در [[عین الورده]] جنگ خونینی بین سپاه ابن زیاد و توابین درگرفت که به کشته شدن سلیمان و یارانش انجامید.<ref>طبری، تاریخ، ۱۳۸۷ق، ج۷، ص۵۵۷-۵۶۰.</ref>
 ==مرگ ابن زیاد==
-ابن زیاد پس از پیروزی بر توابین مأموریت یافت تا با مختار مقابله کند. مختار که اساساً در پی هلاک ابن زیاد و کسان دیگری بود که در واقعه کربلا دست داشتند، ابراهیم بن مالک اشتر را با سپاه به مقابله ابن زیاد فرستاد. ابراهیم که می‌خواست قبل از ورود ابن زیاد به سرزمین عراق، به وی برسد، در ساحل رود خازر نزدیک روستایی به نام باربیثا در ۵ فرسخی موصل به لشکر شام رسید. در جنگ شدیدی که میان عراقیان و شامیان آغاز شد، ابن زیاد شکست خورد (محرم ۶۷) و همراه با یارانش به قتل رسید. براساس روایتی از ابومخنف، گویا ابراهیم بن اشتر خود در جنگ تن به تن، ابن زیاد را به قتل رسانید.<ref>طبری، تاریخ الطبری، ج۸، ص۶۴۳، ۶۴۹، ۶۴۶ و ۷۰۷-۷۱۳.</ref> وى از كسانى است كه در [[زیارت عاشورا]]، مورد لعن قرار گرفته است: «لعن الله ابن‌ مرجانة‌» و «والعن عبيدالله بن زياد وابن مرجانة‌».
+ابن زیاد پس از پیروزی بر توابین مأموریت یافت تا با [[مختار ثقفی|مختار]] مقابله کند. مختار که اساساً در پی هلاک ابن زیاد و کسان دیگری بود که در واقعه [[کربلا]] دست داشتند، [[ابراهیم بن اشتر|ابراهیم بن مالک اشتر]] را با سپاه به مقابله ابن زیاد فرستاد. ابراهیم که می‌خواست قبل از ورود ابن زیاد به سرزمین عراق، به وی برسد، در ساحل رود خازر نزدیک روستایی به نام باربیثا در ۵ فرسخی موصل به لشکر شام رسید. در جنگ شدیدی که میان عراقیان و شامیان آغاز شد، ابن زیاد شکست خورد ([[ماه محرم|محرم]] ۶۷) و همراه با یارانش به قتل رسید. براساس روایتی از [[ابومخنف]]، گویا ابراهیم بن اشتر خود در جنگ تن به تن، ابن زیاد را به قتل رسانید.<ref>طبری، تاریخ الطبری، ج۸، ص۶۴۳، ۶۴۹، ۶۴۶ و ۷۰۷-۷۱۳.</ref> وى از كسانى است كه در [[زیارت عاشورا]]، مورد [[لعن]] قرار گرفته است: «لعن الله ابن‌ مرجانة‌» و «و العَن عبيدالله بن زياد و ابن مرجانة‌».
 ==پانویس==
-<references/>
+<references />
 ==منابع==
 *امين عاملى، سيد محسن، سیره معصومان، مترجم على حجتى كرمانى‏، تهران‏، سروش، ۱۳۷۶ش‏.
-* شعرانی، دمع السجوم، قم، هجرت‏، ۱۳۸۱ش.
+*شعرانی، دمع السجوم، قم، هجرت‏، ۱۳۸۱ش.
-* سجادی، صادق، ابن زیاد، در دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج۳.
+*سجادی، صادق، ابن زیاد، [[دائرة المعارف بزرگ اسلامی (کتاب)|دائرة المعارف بزرگ اسلامی]]، ج۳.
-* طبرانی، سلیمان بن احمد، المعجم الکبیر، قاهره، مکتبه ابن تیمیه، چاپ دوم، بی تا.
+*طبرانی، سلیمان بن احمد، المعجم الکبیر، قاهره، مکتبه ابن تیمیه، چاپ دوم، بی تا.
-* طبری، محمد بن جریر، تاریخ الامم و الملوک، ج ۷،‌ دار التراث، بیروت، ۱۳۸۷ق.
+*طبری، محمد بن جریر، تاریخ الامم و الملوک، ج ۷،‌ دار التراث، بیروت، ۱۳۸۷ق.
-* یعقوبی، احمد بن اسحاق، تاریخ یعقوبی، بیروت، دارصادر، بی‌تا.
+*یعقوبی، احمد بن اسحاق، [[تاریخ یعقوبی (کتاب)|تاریخ یعقوبی]]، بیروت، دارصادر، بی‌تا.
-* محدثی، جواد، فرهنگ عاشورا، نشر معروف.
+*محدثی، جواد، [[فرهنگ عاشورا (کتاب)|فرهنگ عاشورا]]، نشر معروف.
 [[رده:عاملان واقعه کربلا]]

@@ سطر ۲۴: / سطر ۲۴: @@
 ==منابع==
-* محدثی، جواد، فرهنگ عاشورا، نشر معروف.
+*امين عاملى، سيد محسن، سیره معصومان، مترجم على حجتى كرمانى‏، تهران‏، سروش، ۱۳۷۶ش‏.
 * سجادی، صادق، ابن زیاد، در دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج۳.
 * طبری، محمد بن جریر، تاریخ الامم و الملوک، ج ۷،‌ دار التراث، بیروت، ۱۳۸۷ق.
 * یعقوبی، احمد بن اسحاق، تاریخ یعقوبی، بیروت، دارصادر، بی‌تا.
-* طبری، محمد بن جریر، تاریخ الامم و الملوک، ج ۷،‌ بیروت، دار التراث، ۱۳۸۷ق.
+* محدثی، جواد، فرهنگ عاشورا، نشر معروف.
 [[رده:عاملان واقعه کربلا]]

@@ سطر ۳۷: / سطر ۳۷: @@
 {{سنجش کیفی
 |سنجش=شده
-|شناسه= متوسط
+|شناسه= خوب
 |عنوان بندی مناسب= خوب
 |کفایت منابع و پی نوشت ها= خوب

@@ سطر ۳: / سطر ۳: @@
 ==نام و نسب==
-ابن زياد را «ابن مرجانه‌» هم مى‌گويند، زيرا نام مادرش كنيزى زناكار و مجوسى به نام‌ «مرجانه‌» بود. در كوفه پس از [[عاشورا]] كه اسراى اهل بيت علیهم السلام را وارد دارالاماره‌ كردند، [[حضرت زینب‌]] سلام الله علیها در خطاب به ابن زياد، او را «يابن مرجانه‌» خواند و اين اشاره به‌ نسبت ناپاك او بود که همیشه مایه رسوایی او بود. نسب پدر ابن زیاد هم نامعلوم بوده است.از این رو پدرش را را «زیاد بن ابیه» یعنی «پسر پدرش» می خواندند.ابوسفیان، زیاد را حاصل زنای خود با سمیه(مرجانه)، مادر زیاد می‌دانست و به همین دلیل معاویه، زیاد را برادر خویش می‌خواند. «زیاد» فردی قسی القلب بود که در سرکوب شورشهایی که علیه بنی امیه در مناطق مختلف اسلامی اتفاق می افتاد بی رحمی زیادی از خود نشان می داد.<ref>نک:الاستیعاب، ج ۲، ص۵۲۵.</ref>
+ابن زياد را «ابن مرجانه‌» هم مى‌گويند، زيرا نام مادرش كنيزى زناكار و مجوسى به نام‌ «مرجانه‌» بود. در كوفه پس از [[عاشورا]] كه اسراى اهل بيت علیهم السلام را وارد دارالاماره‌ كردند، [[حضرت زینب‌]] سلام الله علیها در خطاب به ابن زياد، او را «يابن مرجانه‌» خواند و اين اشاره به‌ نسبت ناپاك او بود که همیشه مایه رسوایی او بود. نسب پدر ابن زیاد هم نامعلوم بوده است.از این رو پدرش را را «زیاد بن ابیه» یعنی «پسر پدرش» می خواندند. ابوسفیان، زیاد را حاصل زنای خود با سمیه، مادر زیاد می‌دانست و به همین دلیل معاویه، زیاد را برادر خویش می‌خواند. «زیاد» فردی قسی القلب بود که در سرکوب شورشهایی که علیه بنی امیه در مناطق مختلف اسلامی اتفاق می افتاد بی رحمی زیادی از خود نشان می داد.<ref>نک:الاستیعاب، ج ۲، ص۵۲۵.</ref>
 ابن زیاد هم کم از پدر خونریزش نداشت و فردی سنگدل و جبار بود<ref>زرکلی، الاعلام، ج۴، ص۱۹۳.</ref> همین ویژگی باعث شده بود بخصوص در جنگ با غیر مسلمانان به پیروزی های زیادی دست پیدا کند <ref>نک: زرکلی، الاعلام، ج۴، ص۱۹۳.</ref>