عبادت - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

مهدی موسوی در ‏۲۷ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۵۴

2025-10-27T10:54:22Z

نمایش تغییرات

Mohammadi: /* شرايط كمال عبادات */

2025-04-28T12:05:59Z

‏شرايط كمال عبادات

Mohammadi: /* شرايط كمال عبادات */

2025-04-28T12:05:37Z

‏شرايط كمال عبادات

Mohammadi: /* آداب و شرایط عبادت */

2025-04-28T11:32:20Z

‏آداب و شرایط عبادت

Mohammadi: /* آداب و شرایط عبادت */

2025-04-28T11:31:22Z

‏آداب و شرایط عبادت

Mohammadi: /* آثار عبادت */

2025-04-28T11:27:03Z

‏آثار عبادت

Mohammadi: /* اقسام عبادت */

2025-04-28T11:24:35Z

‏اقسام عبادت

سید مهدی خدایی: /* آفات و موانع عبادت */

2021-06-23T10:03:40Z

‏آفات و موانع عبادت

سید مهدی خدایی: /* اصناف مردم نسبت به عبادت‏ */

2021-06-23T09:43:25Z

‏اصناف مردم نسبت به عبادت‏

نمایش تغییرات

سید مهدی خدایی: /* شرايط كمال عبادات */

2021-06-23T08:05:53Z

‏شرايط كمال عبادات

@@ سطر ۶۵: / سطر ۶۵: @@
 *'''مهم تر باشد:''' در انجام كارها، رعايت اهم و مهّم ، نشان عقل و عاقبت انديشى و مصلحت شناسى است و اسلام ، در كارها به آنچه كه لازم تر و مفيدتر و مهم تر است تشويق مى كند، چه در آموختن ، چه در عبادت ، چه در انفاق .پيامبر اسلام فرموده است: {{متن حدیث|«قَليلُ الفِقهِ خَيرٌ مِن كثيرِ العِبادَةِ»}}<ref>نهج الفصاحة (مجموعه كلمات قصار حضرت رسول صلى الله عليه و آله)، ص: 600</ref>؛شخصى كه اندك فقهى بداند بهتر از شخصى است كه بسيار عبادت مى كند [اما اصلاً فقه نمى داند].
 *'''اثرش پايدارتر باشد:''' بركت ، آثار فراوان و فوايد ماندگار يك عمل و انسان است . كارى و عبادتى صفت كمال دارد كه آثار آن زودگذر و ناپايدار نباشد.امام علی علیه السلام می فرمایند: {{متن حدیث|«رُبَ‏ يَسِيرٍ أَنْمَى مِنْ كَثِير»}}؛ چه بسا كارهاى كم وناچيز، كه از كارهاى بسيار رشد ونموّ بيشترى دارد.در حديث ديگرى تعبير يقين آمده است: {{متن حدیث|«اِنّ الْعَمَلَ الدائم الْقَليل عَلى الْيَقينِ، اَفْضَلُ عِنْدَاللّهِ مِنّ العَمَل الكَثير عَلى غَيْرِ يَقينٍ»}}<ref>الكافي (ط - الإسلامية)، ج‏2، ص: 57</ref>؛ عمل اندك ولى هميشگى بر اساس يقين ، برتر است نزد خداوند، از كار بسيار بدون يقين و بصيرت .
-*'''سبقت داشته باشد.''' در عبادات و كارهاى نيك ، سابقه ارزش دارد و پيشتازى به اينگونه امور، ملاك كمال است . قرآن ، بطور مكرّر، فرمانِ سارعوا و سابقوا دارد. در جايى مى فرمايد: {{متن قرآن|«ل... لَا يَسْتَوِي مِنْكُمْ مَنْ أَنْفَقَ مِنْ قَبْلِ الْفَتْحِ وَقَاتَلَ ۚ أُولَٰئِكَ أَعْظَمُ دَرَجَةً مِنَ الَّذِينَ أَنْفَقُوا مِنْ بَعْدُ وَقَاتَلُوا ۚ وَكُلًّا وَعَدَ اللَّهُ الْحُسْنَىٰ ...»}}<ref>[[آیه 10 سوره حدید|سوره حدید، آیه ۱۰.]]</ref>؛ مسلمانانى كه پيش از فتح مكه ، انفاق و جهاد كردند، پاداش بيشترى دارند از آنانكه پس از فتح مكه انفاق و مبارزه كردند. گرچه خداوند به هر دو گروه ، وعده پاداش داده است .
+*'''سبقت داشته باشد.''' در عبادات و كارهاى نيك ، سابقه ارزش دارد و پيشتازى به اينگونه امور، ملاك كمال است . قرآن ، بطور مكرّر، فرمانِ سارعوا و سابقوا دارد. در جايى مى فرمايد: {{متن قرآن|«... لَا يَسْتَوِي مِنْكُمْ مَنْ أَنْفَقَ مِنْ قَبْلِ الْفَتْحِ وَقَاتَلَ ۚ أُولَٰئِكَ أَعْظَمُ دَرَجَةً مِنَ الَّذِينَ أَنْفَقُوا مِنْ بَعْدُ وَقَاتَلُوا ۚ وَكُلًّا وَعَدَ اللَّهُ الْحُسْنَىٰ ...»}}<ref>[[آیه 10 سوره حدید|سوره حدید، آیه ۱۰.]]</ref>؛ مسلمانانى كه پيش از فتح مكه ، انفاق و جهاد كردند، پاداش بيشترى دارند از آنانكه پس از فتح مكه انفاق و مبارزه كردند. گرچه خداوند به هر دو گروه ، وعده پاداش داده است .
 *'''با بصيرت باشد'''آگاهى عميق و بصيرت و انديشه در دين ، رمز ارزشمندى كارها و عبادات است و بدون آن عمل ، فاقد ارزش لازم است .على عليه السلام مى فرمايد: {{متن حدیث|«اَلا، لا خَيرَ فىِ عِباده لَيْسَ فيها تَفَكُرٌ»}}<ref>الكافي (ط - الإسلامية)، ج‏1، ص: 36</ref>؛ عبادت بدون بصيرت و فكر، بى ارزش است.

@@ سطر ۶۱: / سطر ۶۱: @@
 غير از شرايط صحّت و قبول عبادات كه بيان شد. امورى هم جزء شرايط كمال عبادت است . اين شرايط، نشان دهنده ارزش والاتر و محتواى بهتر و تأثير بيشتر عبادات است . اين شرايط، از اين قرار است:<ref name=":1">سایت مرکز مطالعات و پاسخگویی به شبهات حوزه علمیه قم</ref>
-*'''مشكل تر باشد''': هر اندازه انجام یک عبادت دشوارتر باشد نزد خداوند با ارزش تر و اثربخشی آن بیشتر است. برتری پاداش مجاهدان در راه خدا بر دیگران از این باب است. «{{متن قرآن|فَضَّلَ اللَّهُ الُْمجَهِدِينَ عَلَى الْقَعِدِينَ أجْرَاً عَظِيماً}}» ؛و جهادكنندگان را بر خانه‏نشينانِ [بى‏عُذر] به پاداشى بزرگ برترى داده است. و على عليه السلام فرموده است : «{{متن حدیث|اَفْضَلُ الاعمالِ ما اَكْرَهْتَ نَفْسَكَ عَلَيْهِ}}»<ref>بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏68، ص: 218</ref>؛ برترين كارها آنست كه خود را بر انجام آن وادار كنى.
+*'''مشكل تر باشد''': هر اندازه انجام یک عبادت دشوارتر باشد نزد خداوند با ارزش تر و اثربخشی آن بیشتر است. برتری پاداش مجاهدان در راه خدا بر دیگران از این باب است. «{{متن قرآن|... وَفَضَّلَ اللَّهُ الْمُجَاهِدِينَ عَلَى الْقَاعِدِينَ أَجْرًا عَظِيمًا»}}<ref>[[آیه 95 سوره نساء|سوره نساء، آیه ۹۵.]]</ref>؛و جهادكنندگان را بر خانه‏نشينانِ [بى‏عُذر] به پاداشى بزرگ برترى داده است. و على عليه السلام فرموده است : {{متن حدیث|«اَفْضَلُ الاعمالِ ما اَكْرَهْتَ نَفْسَكَ عَلَيْهِ»}}<ref>بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏68، ص: 218</ref>؛ برترين كارها آنست كه خود را بر انجام آن وادار كنى.
-*'''مهم تر باشد:''' در انجام كارها، رعايت اهم و مهّم ، نشان عقل و عاقبت انديشى و مصلحت شناسى است و اسلام ، در كارها به آنچه كه لازم تر و مفيدتر و مهم تر است تشويق مى كند، چه در آموختن ، چه در عبادت ، چه در انفاق .پيامبر اسلام فرموده است: «{{متن حدیث|قَليلُ الفِقهِ خَيرٌ مِن كثيرِ العِبادَةِ}}»<ref>نهج الفصاحة (مجموعه كلمات قصار حضرت رسول صلى الله عليه و آله)، ص: 600</ref>؛شخصى كه اندك فقهى بداند بهتر از شخصى است كه بسيار عبادت مى كند [اما اصلاً فقه نمى داند].
+*'''مهم تر باشد:''' در انجام كارها، رعايت اهم و مهّم ، نشان عقل و عاقبت انديشى و مصلحت شناسى است و اسلام ، در كارها به آنچه كه لازم تر و مفيدتر و مهم تر است تشويق مى كند، چه در آموختن ، چه در عبادت ، چه در انفاق .پيامبر اسلام فرموده است: {{متن حدیث|«قَليلُ الفِقهِ خَيرٌ مِن كثيرِ العِبادَةِ»}}<ref>نهج الفصاحة (مجموعه كلمات قصار حضرت رسول صلى الله عليه و آله)، ص: 600</ref>؛شخصى كه اندك فقهى بداند بهتر از شخصى است كه بسيار عبادت مى كند [اما اصلاً فقه نمى داند].
-*'''اثرش پايدارتر باشد:''' بركت ، آثار فراوان و فوايد ماندگار يك عمل و انسان است . كارى و عبادتى صفت كمال دارد كه آثار آن زودگذر و ناپايدار نباشد.امام علی علیه السلام می فرمایند: «رُبَ‏ يَسِيرٍ أَنْمَى مِنْ كَثِير»؛ چه بسا كارهاى كم وناچيز، كه از كارهاى بسيار رشد ونموّ بيشترى دارد.در حديث ديگرى تعبير يقين آمده است: «{{متن حدیث|اِنّ الْعَمَلَ الدائم الْقَليل عَلى الْيَقينِ، اَفْضَلُ عِنْدَاللّهِ مِنّ العَمَل الكَثير عَلى غَيْرِ يَقينٍ}}»<ref>الكافي (ط - الإسلامية)، ج‏2، ص: 57</ref>؛ عمل اندك ولى هميشگى بر اساس يقين ، برتر است نزد خداوند، از كار بسيار بدون يقين و بصيرت .
+*'''اثرش پايدارتر باشد:''' بركت ، آثار فراوان و فوايد ماندگار يك عمل و انسان است . كارى و عبادتى صفت كمال دارد كه آثار آن زودگذر و ناپايدار نباشد.امام علی علیه السلام می فرمایند: {{متن حدیث|«رُبَ‏ يَسِيرٍ أَنْمَى مِنْ كَثِير»}}؛ چه بسا كارهاى كم وناچيز، كه از كارهاى بسيار رشد ونموّ بيشترى دارد.در حديث ديگرى تعبير يقين آمده است: {{متن حدیث|«اِنّ الْعَمَلَ الدائم الْقَليل عَلى الْيَقينِ، اَفْضَلُ عِنْدَاللّهِ مِنّ العَمَل الكَثير عَلى غَيْرِ يَقينٍ»}}<ref>الكافي (ط - الإسلامية)، ج‏2، ص: 57</ref>؛ عمل اندك ولى هميشگى بر اساس يقين ، برتر است نزد خداوند، از كار بسيار بدون يقين و بصيرت .
-*'''سبقت داشته باشد.''' در عبادات و كارهاى نيك ، سابقه ارزش دارد و پيشتازى به اينگونه امور، ملاك كمال است . قرآن ، بطور مكرّر، فرمانِ سارعوا و سابقوا دارد. در جايى مى فرمايد: «{{متن قرآن|لاَ يَسْتَوِى مِنكُم مَّنْ أنفَقَ مِن قَبْلِ الْفَتْحِ وَقَتَلَ أوْلََّئِكَ أعْظَمُ دَرَجَه مِّنَ الَّذِينَ أنفَقُواْ مِن بَعْدُ وَقَتَلُواْ وَكُلاًّ وَعَدَ اللّهُ الْحُسْنَى}}»؛ مسلمانانى كه پيش از فتح مكه ، انفاق و جهاد كردند، پاداش بيشترى دارند از آنانكه پس از فتح مكه انفاق و مبارزه كردند. گرچه خداوند به هر دو گروه ، وعده پاداش داده است .
+*'''سبقت داشته باشد.''' در عبادات و كارهاى نيك ، سابقه ارزش دارد و پيشتازى به اينگونه امور، ملاك كمال است . قرآن ، بطور مكرّر، فرمانِ سارعوا و سابقوا دارد. در جايى مى فرمايد: {{متن قرآن|«ل... لَا يَسْتَوِي مِنْكُمْ مَنْ أَنْفَقَ مِنْ قَبْلِ الْفَتْحِ وَقَاتَلَ ۚ أُولَٰئِكَ أَعْظَمُ دَرَجَةً مِنَ الَّذِينَ أَنْفَقُوا مِنْ بَعْدُ وَقَاتَلُوا ۚ وَكُلًّا وَعَدَ اللَّهُ الْحُسْنَىٰ ...»}}<ref>[[آیه 10 سوره حدید|سوره حدید، آیه ۱۰.]]</ref>؛ مسلمانانى كه پيش از فتح مكه ، انفاق و جهاد كردند، پاداش بيشترى دارند از آنانكه پس از فتح مكه انفاق و مبارزه كردند. گرچه خداوند به هر دو گروه ، وعده پاداش داده است .
-*'''با بصيرت باشد'''آگاهى عميق و بصيرت و انديشه در دين ، رمز ارزشمندى كارها و عبادات است و بدون آن عمل ، فاقد ارزش لازم است .على عليه السلام مى فرمايد: «{{متن حدیث|اَلا، لا خَيرَ فىِ عِباده لَيْسَ فيها تَفَكُرٌ}}»<ref>الكافي (ط - الإسلامية)، ج‏1، ص: 36</ref>؛ عبادت بدون بصيرت و فكر، بى ارزش است.
+*'''با بصيرت باشد'''آگاهى عميق و بصيرت و انديشه در دين ، رمز ارزشمندى كارها و عبادات است و بدون آن عمل ، فاقد ارزش لازم است .على عليه السلام مى فرمايد: {{متن حدیث|«اَلا، لا خَيرَ فىِ عِباده لَيْسَ فيها تَفَكُرٌ»}}<ref>الكافي (ط - الإسلامية)، ج‏1، ص: 36</ref>؛ عبادت بدون بصيرت و فكر، بى ارزش است.
 ==جلوه ها و مصادیق عبادت==

@@ سطر ۳۷: / سطر ۳۷: @@
 *'''<big>فروتنی در عبادت</big>'''
-اساس عبادت فروتنی و خشوع در مقابل معبود است. قرآن کریم در وصف اهل ایمان می فرماید: «{{متن قرآن|{{آیه|23|1}} 💠<ref>[[آیه 1 سوره مومنون|سوره مومنون، آیه ۱.]]</ref> {{آیه|23|2}}<ref>[[آیه 2 سوره مومنون|همان، آیه ۲.]]</ref>}}»؛ مؤمنان رستگار شدند آنها که در نمازشان خشوع دارند.» عبادت، هنگامی ارزشمند است که با توجّه کامل و خشوع انجام پذیرد و گرنه، عبادت سرسری و بدون توجّه، تنها رفع تکلیف است و خاصیّتی ندارد. پيامبر خدا صلى اللَّه عليه وآله می فرمایند: «{{متن حدیث|لا صَلاةَ لِمَن لا يَتَخَشَّعُ في صَلاتِهِ}}»<ref>دلائل الصدق لنهج الحق، ج‏4، ص: 54</ref>؛ كسى كه در نماز خود خشوع ندارد نمازش نماز نيست.
+اساس عبادت فروتنی و خشوع در مقابل معبود است. قرآن کریم در وصف اهل ایمان می فرماید: «{{متن قرآن|{{آیه|23|1}} 💠<ref>[[آیه 1 سوره مؤمنون|سوره مومنون، آیه ۱.]]</ref> {{آیه|23|2}}<ref>[[آیه 2 سوره مؤمنون|همان، آیه ۲.]]</ref>}}»؛ مؤمنان رستگار شدند آنها که در نمازشان خشوع دارند.» عبادت، هنگامی ارزشمند است که با توجّه کامل و خشوع انجام پذیرد و گرنه، عبادت سرسری و بدون توجّه، تنها رفع تکلیف است و خاصیّتی ندارد. پيامبر خدا صلى اللَّه عليه وآله می فرمایند: «{{متن حدیث|لا صَلاةَ لِمَن لا يَتَخَشَّعُ في صَلاتِهِ}}»<ref>دلائل الصدق لنهج الحق، ج‏4، ص: 54</ref>؛ كسى كه در نماز خود خشوع ندارد نمازش نماز نيست.
 *'''<big>شناخت</big>'''

@@ سطر ۳۳: / سطر ۳۳: @@
 *<big>ا'''خلاص در عبادت'''</big>
-بی شک از مهمترین آداب عبادت اخلاص و دوری از شرک و ریا در عبادت است. خداوند ، در تمام اديان آسمانى انسان ها را به بندگى خالصانه و به دور از انحراف ، فرمان داده است.قرآن کریم می فرماید: «{{متن قرآن|وَ ما أُمِرُوا إِلاَّ لِيَعْبُدُوا اللَّهَ مُخْلِصينَ‏ لَهُ الدِّينَ حُنَفاءَ وَ يُقيمُوا الصَّلاةَ وَ يُؤْتُوا الزَّكاةَ وَ ذلِكَ دينُ الْقَيِّمَةِ}}»؛ <ref>سوره بینه آیه 5</ref> و به آنها دستورى داده نشده بود جز اينكه خدا را بپرستند در حالى كه دين خود را براى او خالص كنند و از شرك به توحيد بازگردند، نماز را برپا دارند و زكات را بپردازند؛ و اين است آيين مستقيم و پايدار.  امام على عليه السلام در این باره می فرمایند: «{{متن حدیث|الإخْلاصُ مِلاكُ العِبادَةِ}}»<ref>تصنيف غرر الحكم و درر الكلم، ص: 197</ref>؛ اخلاص اساس عبادت است.
+بی شک از مهمترین آداب عبادت اخلاص و دوری از شرک و ریا در عبادت است. خداوند ، در تمام اديان آسمانى انسان ها را به بندگى خالصانه و به دور از انحراف ، فرمان داده است.قرآن کریم می فرماید: «{{متن قرآن|وَ ما أُمِرُوا إِلاَّ لِيَعْبُدُوا اللَّهَ مُخْلِصينَ‏ لَهُ الدِّينَ حُنَفاءَ وَ يُقيمُوا الصَّلاةَ وَ يُؤْتُوا الزَّكاةَ وَ ذلِكَ دينُ الْقَيِّمَةِ}}»<ref>[[آیه 5 سوره بینه|سوره بینه، آیه ۵.]]</ref>؛ و به آنها دستورى داده نشده بود جز اينكه خدا را بپرستند در حالى كه دين خود را براى او خالص كنند و از شرك به توحيد بازگردند، نماز را برپا دارند و زكات را بپردازند؛ و اين است آيين مستقيم و پايدار.  امام على عليه السلام در این باره می فرمایند: «{{متن حدیث|الإخْلاصُ مِلاكُ العِبادَةِ}}»<ref>تصنيف غرر الحكم و درر الكلم، ص: 197</ref>؛ اخلاص اساس عبادت است.
 *'''<big>فروتنی در عبادت</big>'''
-اساس عبادت فروتنی و خشوع در مقابل معبود است. قرآن کریم در وصف اهل ایمان می فرماید: «{{متن قرآن|قَدْ أَفْلَحَ الْمُؤْمِنُونَ • الَّذِینَ هُمْ فِی صَلَاتِهِمْ خَاشِعُونَ}}»<ref>سوره مومنون آیات 1و2</ref>؛ مؤمنان رستگار شدند آنها که در نمازشان خشوع دارند.» عبادت، هنگامی ارزشمند است که با توجّه کامل و خشوع انجام پذیرد و گرنه، عبادت سرسری و بدون توجّه، تنها رفع تکلیف است و خاصیّتی ندارد. پيامبر خدا صلى اللَّه عليه وآله می فرمایند: «{{متن حدیث|لا صَلاةَ لِمَن لا يَتَخَشَّعُ في صَلاتِهِ}}»<ref>دلائل الصدق لنهج الحق، ج‏4، ص: 54</ref>؛ كسى كه در نماز خود خشوع ندارد نمازش نماز نيست.
+اساس عبادت فروتنی و خشوع در مقابل معبود است. قرآن کریم در وصف اهل ایمان می فرماید: «{{متن قرآن|{{آیه|23|1}} 💠<ref>[[آیه 1 سوره مومنون|سوره مومنون، آیه ۱.]]</ref> {{آیه|23|2}}<ref>[[آیه 2 سوره مومنون|همان، آیه ۲.]]</ref>}}»؛ مؤمنان رستگار شدند آنها که در نمازشان خشوع دارند.» عبادت، هنگامی ارزشمند است که با توجّه کامل و خشوع انجام پذیرد و گرنه، عبادت سرسری و بدون توجّه، تنها رفع تکلیف است و خاصیّتی ندارد. پيامبر خدا صلى اللَّه عليه وآله می فرمایند: «{{متن حدیث|لا صَلاةَ لِمَن لا يَتَخَشَّعُ في صَلاتِهِ}}»<ref>دلائل الصدق لنهج الحق، ج‏4، ص: 54</ref>؛ كسى كه در نماز خود خشوع ندارد نمازش نماز نيست.
 *'''<big>شناخت</big>'''
 گام اول در عبادت، شناخت خدا است؛ یعنی از معبودی‎ که می‎ خواهیم بپرستیم، شناخت صحیح داشته باشیم و این، برترین نوع شناخت است. کمااینکه رسول خدا در پاسخ کسی که از بهترین اعمال پرسید فرمود: «{{متن حدیث|العِلمُ بِاللّهِ و الفِقهُ في دِينهِ ، و كَرَّرَهُما عَلَيهِ ، فقالَ : يا رَسولَ اللّهِ ، أسألُكَ عَنِ العَمَلِ فتُخبِرُني عَنِ العِلمِ ؟ ! فقالَ : إنَّ العِلمَ يَنفَعُكَ مَعَهُ قَليلُ العَمَلِ، و إنَّ الجَهلَ لا يَنفَعُكَ مَعَهُ كَثيرُ العَمَلِ}}»<ref>مجموعة ورام، ج‏1، ص: 82</ref>؛ بهترین کارها شناخت خدا است، با این علم، کارهای کم و زیاد، برایت سودمند خواهد بود، ولی با جهل، هیچ کاری، خواه کم یا زیاد، برایت فایده‌ای نخواهد داشت». امام رضا عليه السلام نیز فرمود:«{{متن حدیث|أَوَّلُ عِبادَةِ اللّهِ مَعرِفَتُهُ}}»<ref>تحف العقول، النص، ص: 61</ref>؛نخستين گام در خداپرستى ، شناخت اوست.
 ==آفات و موانع عبادت==

@@ سطر ۲۶: / سطر ۲۶: @@
 *'''رسیدن به خواسته ها:''' طبق آموزه های دین کسی که خداوند را نیکو عبادت کند خداوند نیز او را برای رسیدن به خواسته های مادی و معنوی اش یاری می نمایند. امام حسین علیه السلام می فرمایند: «{{متن حدیث|مَن عَبَدَ اللّهَ حَقَّ عِبادَتِهِ آتاهُ اللّهُ فَوقَ أمانيهِ و كِفايَتِهِ}}»<ref>بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏68، ص: 184</ref>؛ هر كه خدا را چنان كه حق عبادت اوست عبادت كند، خداوند برتر از آرزوها و بيشتر از حدّ كفايتش به او عطا فرمايد.
 *'''خوش بختی:''' مسیر کمال و سعادت انسان از عبادت خالصانه ی خداوند می گذرد. امام على عليه السلام :«{{متن حدیث|فازَ بِالسَّعادَةِ مَن أخلَصَ العِبادَةَ}}»<ref>تصنيف غرر الحكم و درر الكلم، ص: 198</ref>؛ كسى كه خالصانه عبادت كند، به نيك بختى نايل مى شود.
-*'''سازندگی فرد و جامعه:''' عبادت ، حركت در مسير مستقيم الهي است : {{متن قرآن|«وأن اعبدوني هذا صرط مستقيم »}}. عبادت و توجّه به خدا و پرستش او، چون همراه با ناديده گرفتن هوس ها و تمايلات ، و تفاخر نداشتن نسبت به نژاد و لباس و زبان و زمين و شهر است و انس گرفتن با خدا و دل بستن به بي نهايت قدرت و كمال و تشكر از صاحب نعمت است ، اين مسائل ، در ساختن فكر و زندگی فردی و اجتماعي مردم نقش دارد.عبادت ، هم انسان را به صورت فرد، از بردگي هوس ها و گناهان و شيطان نجات می دهد، و هم يك جامعه عابد، كه خدارا می پرستد، از پرستش طاغوت ها و ستمگران و ابرقدرت ها آزاد می شود.<ref name=":1" />
+*'''سازندگی فرد و جامعه:''' عبادت ، حركت در مسير مستقيم الهي است : {{متن قرآن|«وَأَنِ اعْبُدُونِي ۚ هَٰذَا صِرَاطٌ مُسْتَقِيمٌ»}}<ref>[[آیه 61 سوره یس|سوره یس، آیه ۶۱.]]</ref>. عبادت و توجّه به خدا و پرستش او، چون همراه با ناديده گرفتن هوس ها و تمايلات ، و تفاخر نداشتن نسبت به نژاد و لباس و زبان و زمين و شهر است و انس گرفتن با خدا و دل بستن به بي نهايت قدرت و كمال و تشكر از صاحب نعمت است ، اين مسائل ، در ساختن فكر و زندگی فردی و اجتماعي مردم نقش دارد.عبادت ، هم انسان را به صورت فرد، از بردگي هوس ها و گناهان و شيطان نجات می دهد، و هم يك جامعه عابد، كه خدارا می پرستد، از پرستش طاغوت ها و ستمگران و ابرقدرت ها آزاد می شود.<ref name=":1" />
 ==آداب و شرایط عبادت==

@@ سطر ۱۰: / سطر ۱۰: @@
 عبادت سه قسم است:
-*'''عبادت تكوينى:''' به این معنا که همه مخلوقات از لحاظ اصل وجود مملوك پروردگارند و خواهى‏ نخواهى وجودشان وابسته به اوست.<ref name=":0">شرح و تفسير دعاى أبوحمزه ثمالى، ص: 348 </ref>  در آیه 93 سوره مریم آمده است: {{متن قرآن|«إِنْ كُلُّ مَنْ فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ إِلاَّ آتِي الرَّحْمنِ عَبْداً»}}؛ هيچ كس در آسمان‏ها و زمين نيست، مگر اينكه بنده ‏وار به سوى (خداى) گسترده‏ مهر آيد.
+*'''عبادت تكوينى:''' به این معنا که همه مخلوقات از لحاظ اصل وجود مملوك پروردگارند و خواهى‏ نخواهى وجودشان وابسته به اوست.<ref name=":0">شرح و تفسير دعاى أبوحمزه ثمالى، ص: 348 </ref>  در [[سوره مریم]] آمده است: {{متن قرآن|«إِنْ كُلُّ مَنْ فِي السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ إِلَّا آتِي الرَّحْمَٰنِ عَبْدًا»}}<ref>[[آیه 93 سوره مریم|سوره مریم، آیه ۹۳.]]</ref>؛ هيچ كس در آسمان‏ها و زمين نيست، مگر اينكه بنده ‏وار به سوى (خداى) گسترده‏ مهر آيد.
 *'''عبادت تشريعى:''' (عبادت رسمى) كه عبارت است از انجام فروع دين و احكامى كه خداوند مقرر فرموده در اوقات سال در شبانه روز قربة الى اللّه انجام شوند مانند نماز، روزه، حج و ...<ref name=":0" />
 *'''عبادت رفتارى''': كه مربوط مى‏ شود به روش و منش انسانها كه روش و رفتار خود را در زندگى، براساس اين ديدگاه تنظيم كنند و بدانند كه بنده و مخلوق خدايند و بايد رفتارشان مطابق با اقتضاى بندگى باشد. در نتيجه، بندگان واقعى خدا كسانى ‏اند كه رفتار فردى و اجتماعى خود را براساس بندگى فطرى و تكوينى استوار مى‏ كنند، همانطور كه قرآن كريم در پايان سوره فرقان به صفات و ويژگى‏ هاى اين‏گونه افراد تحت عنوان «عباد الرحمن» اشاره مى ‏كند.<ref name=":0" />

@@ سطر ۵۲: / سطر ۵۲: @@
 *'''<big>ریا و خودنمایی</big>'''
-یکی دیگر از موانع جدی عبادت ریا و خودنمایی است که نیت عبادت را فاسد کرده و نه تنها آثار مثبت آن را محو می کند خودش گناه است و آثار نامطلوبی را در پی دارد. امام علی علیه السلام فرمودند: «{{متن حدیث|آفةُ الِعبادةِ الرِّياءُ}}»؛آفت عبادت، رياست.
+یکی دیگر از موانع جدی عبادت ریا و خودنمایی است که نیت عبادت را فاسد کرده و نه تنها آثار مثبت آن را محو می کند خودش گناه است و آثار نامطلوبی را در پی دارد. امام علی علیه السلام فرمودند: «{{متن حدیث|آفةُ الِعبادةِ الرِّياءُ}}»<ref>تصنيف غرر الحكم و درر الكلم، ص: 311</ref>؛آفت عبادت، رياست.
 *'''<big>خودپسندی</big>'''
-از آفات بزرگ عبادت خودپسندی و بزرگ پنداشتن عبادت است که از آن با عنوان «عجب» یاد می شود. کسی که دچار عجب شده خود را بابت عبادتی که انجام داده طلبکار خداوند می داند و این با روح عبادت که تواضع است میانه ای ندارد. در حدیث است که: «{{متن حدیث|كَم مِن عابِدٍ أَفسَدَتُه‏ العُجبُ}}» ؛ بسا عابدى كه خودپسندى تباهش ساخت.  به همین جهت است که امام سجاد علیه السلام از خودپسندی و غرور به خداوند پناه برده و اینگونه دعا می فرماید:«{{متن حدیث|لَا تُفْسِدْ عِبَادَتِي بِالْعُجْب}}‏»؛ و عبادتم را به عجب و غرور تباه مكن‏
+از آفات بزرگ عبادت خودپسندی و بزرگ پنداشتن عبادت است که از آن با عنوان «عجب» یاد می شود. کسی که دچار عجب شده خود را بابت عبادتی که انجام داده طلبکار خداوند می داند و این با روح عبادت که تواضع است میانه ای ندارد. در حدیث است که: «{{متن حدیث|كَم مِن عابِدٍ أَفسَدَتُه‏ العُجبُ}}»<ref>بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏69، ص: 322</ref>؛ بسا عابدى كه خودپسندى تباهش ساخت.  به همین جهت است که امام سجاد علیه السلام از خودپسندی و غرور به خداوند پناه برده و اینگونه دعا می فرماید:«{{متن حدیث|لَا تُفْسِدْ عِبَادَتِي بِالْعُجْب}}‏»<ref>الصحيفة السجادية، ص: 92</ref>؛ و عبادتم را به عجب و غرور تباه مكن‏
 ==شرايط كمال عبادات==
 غير از شرايط صحّت و قبول عبادات كه بيان شد. امورى هم جزء شرايط كمال عبادت است . اين شرايط، نشان دهنده ارزش والاتر و محتواى بهتر و تأثير بيشتر عبادات است . اين شرايط، از اين قرار است:<ref name=":1">سایت مرکز مطالعات و پاسخگویی به شبهات حوزه علمیه قم</ref>
-*'''مشكل تر باشد''': هر اندازه انجام یک عبادت دشوارتر باشد نزد خداوند با ارزش تر و اثربخشی آن بیشتر است. برتری پاداش مجاهدان در راه خدا بر دیگران از این باب است. «{{متن قرآن|فَضَّلَ اللَّهُ الُْمجَهِدِينَ عَلَى الْقَعِدِينَ أجْرَاً عَظِيماً}}» ؛و جهادكنندگان را بر خانه‏نشينانِ [بى‏عُذر] به پاداشى بزرگ برترى داده است. و على عليه السلام فرموده است : «{{متن حدیث|اَفْضَلُ الاعمالِ ما اَكْرَهْتَ نَفْسَكَ عَلَيْهِ}}» برترين كارها آنست كه خود را بر انجام آن وادار كنى.
+*'''مشكل تر باشد''': هر اندازه انجام یک عبادت دشوارتر باشد نزد خداوند با ارزش تر و اثربخشی آن بیشتر است. برتری پاداش مجاهدان در راه خدا بر دیگران از این باب است. «{{متن قرآن|فَضَّلَ اللَّهُ الُْمجَهِدِينَ عَلَى الْقَعِدِينَ أجْرَاً عَظِيماً}}» ؛و جهادكنندگان را بر خانه‏نشينانِ [بى‏عُذر] به پاداشى بزرگ برترى داده است. و على عليه السلام فرموده است : «{{متن حدیث|اَفْضَلُ الاعمالِ ما اَكْرَهْتَ نَفْسَكَ عَلَيْهِ}}»<ref>بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏68، ص: 218</ref>؛ برترين كارها آنست كه خود را بر انجام آن وادار كنى.
-*'''مهم تر باشد:''' در انجام كارها، رعايت اهم و مهّم ، نشان عقل و عاقبت انديشى و مصلحت شناسى است و اسلام ، در كارها به آنچه كه لازم تر و مفيدتر و مهم تر است تشويق مى كند، چه در آموختن ، چه در عبادت ، چه در انفاق .پيامبر اسلام فرموده است: «{{متن حدیث|قَليلُ الفِقهِ خَيرٌ مِن كثيرِ العِبادَةِ}}» ؛شخصى كه اندك فقهى بداند بهتر از شخصى است كه بسيار عبادت مى كند [اما اصلاً فقه نمى داند].
+*'''مهم تر باشد:''' در انجام كارها، رعايت اهم و مهّم ، نشان عقل و عاقبت انديشى و مصلحت شناسى است و اسلام ، در كارها به آنچه كه لازم تر و مفيدتر و مهم تر است تشويق مى كند، چه در آموختن ، چه در عبادت ، چه در انفاق .پيامبر اسلام فرموده است: «{{متن حدیث|قَليلُ الفِقهِ خَيرٌ مِن كثيرِ العِبادَةِ}}»<ref>نهج الفصاحة (مجموعه كلمات قصار حضرت رسول صلى الله عليه و آله)، ص: 600</ref>؛شخصى كه اندك فقهى بداند بهتر از شخصى است كه بسيار عبادت مى كند [اما اصلاً فقه نمى داند].
-*'''اثرش پايدارتر باشد:''' بركت ، آثار فراوان و فوايد ماندگار يك عمل و انسان است . كارى و عبادتى صفت كمال دارد كه آثار آن زودگذر و ناپايدار نباشد.امام علی علیه السلام می فرمایند: «رُبَ‏ يَسِيرٍ أَنْمَى مِنْ كَثِير»؛ چه بسا كارهاى كم وناچيز، كه از كارهاى بسيار رشد ونموّ بيشترى دارد.در حديث ديگرى تعبير يقين آمده است: «{{متن حدیث|اِنّ الْعَمَلَ الدائم الْقَليل عَلى الْيَقينِ، اَفْضَلُ عِنْدَاللّهِ مِنّ العَمَل الكَثير عَلى غَيْرِ يَقينٍ}}» ؛ عمل اندك ولى هميشگى بر اساس يقين ، برتر است نزد خداوند، از كار بسيار بدون يقين و بصيرت .
+*'''اثرش پايدارتر باشد:''' بركت ، آثار فراوان و فوايد ماندگار يك عمل و انسان است . كارى و عبادتى صفت كمال دارد كه آثار آن زودگذر و ناپايدار نباشد.امام علی علیه السلام می فرمایند: «رُبَ‏ يَسِيرٍ أَنْمَى مِنْ كَثِير»؛ چه بسا كارهاى كم وناچيز، كه از كارهاى بسيار رشد ونموّ بيشترى دارد.در حديث ديگرى تعبير يقين آمده است: «{{متن حدیث|اِنّ الْعَمَلَ الدائم الْقَليل عَلى الْيَقينِ، اَفْضَلُ عِنْدَاللّهِ مِنّ العَمَل الكَثير عَلى غَيْرِ يَقينٍ}}»<ref>الكافي (ط - الإسلامية)، ج‏2، ص: 57</ref>؛ عمل اندك ولى هميشگى بر اساس يقين ، برتر است نزد خداوند، از كار بسيار بدون يقين و بصيرت .
 *'''سبقت داشته باشد.''' در عبادات و كارهاى نيك ، سابقه ارزش دارد و پيشتازى به اينگونه امور، ملاك كمال است . قرآن ، بطور مكرّر، فرمانِ سارعوا و سابقوا دارد. در جايى مى فرمايد: «{{متن قرآن|لاَ يَسْتَوِى مِنكُم مَّنْ أنفَقَ مِن قَبْلِ الْفَتْحِ وَقَتَلَ أوْلََّئِكَ أعْظَمُ دَرَجَه مِّنَ الَّذِينَ أنفَقُواْ مِن بَعْدُ وَقَتَلُواْ وَكُلاًّ وَعَدَ اللّهُ الْحُسْنَى}}»؛ مسلمانانى كه پيش از فتح مكه ، انفاق و جهاد كردند، پاداش بيشترى دارند از آنانكه پس از فتح مكه انفاق و مبارزه كردند. گرچه خداوند به هر دو گروه ، وعده پاداش داده است .
-*'''با بصيرت باشد'''آگاهى عميق و بصيرت و انديشه در دين ، رمز ارزشمندى كارها و عبادات است و بدون آن عمل ، فاقد ارزش لازم است .على عليه السلام مى فرمايد: «{{متن حدیث|اَلا، لا خَيرَ فىِ عِباده لَيْسَ فيها تَفَكُرٌ}}»؛ عبادت بدون بصيرت و فكر، بى ارزش است.
+*'''با بصيرت باشد'''آگاهى عميق و بصيرت و انديشه در دين ، رمز ارزشمندى كارها و عبادات است و بدون آن عمل ، فاقد ارزش لازم است .على عليه السلام مى فرمايد: «{{متن حدیث|اَلا، لا خَيرَ فىِ عِباده لَيْسَ فيها تَفَكُرٌ}}»<ref>الكافي (ط - الإسلامية)، ج‏1، ص: 36</ref>؛ عبادت بدون بصيرت و فكر، بى ارزش است.
 ==جلوه ها و مصادیق عبادت==
 در فرهنگ اسلام ، عبادت فراتر از نمونه هايي چون نماز و روزه است . همه كارهای شايسته ای كه به نفع مردم نيز باشد، عبادت است . به برخي از كارها كه در اسلام ، عبادت به حساب آمده ، اشاره مي كنيم:<ref name=":1" />
-*'''تفكر در كار خدا:''' امام صادق (ع) مي فرمايد: {{متن حدیث|«ليست العبادة كثرة الصلوة والصوم ، انما العبادة التفكر في امراللّه »}}؛ عبادت ، زياد نماز خواندن و روزه گرفتن نيست ، همانا عبادت ، انديشيدن در امر خداست. تفكري كه انسان را به خدا نزديك و آشنا سازد عبادت به حساب آمده است .
+*'''تفكر در كار خدا:''' امام صادق (ع) مي فرمايد: {{متن حدیث|«ليست العبادة كثرة الصلوة والصوم ، انما العبادة التفكر في امراللّه »}}<ref>الكافي (ط - الإسلامية)، ج‏2، ص: 55</ref>؛ عبادت ، زياد نماز خواندن و روزه گرفتن نيست ، همانا عبادت ، انديشيدن در امر خداست. تفكري كه انسان را به خدا نزديك و آشنا سازد عبادت به حساب آمده است .
-*'''كسب و كار:'''  رسول خدا (ص ) فرمود: «{{متن حدیث|العبادة سبعون جزء افضلها طلب الحلال}}»؛ عبادت ، هفتاد بخش است ، برترين آنها طلب حلال و به دنبال روزي رفتن است .
+*'''كسب و كار:'''  رسول خدا (ص ) فرمود: «{{متن حدیث|العبادة سبعون جزء افضلها طلب الحلال}}»<ref>الكافي (ط - الإسلامية)، ج‏5، ص: 78</ref>؛ عبادت ، هفتاد بخش است ، برترين آنها طلب حلال و به دنبال روزي رفتن است .
-*'''آموختن دانش:''' پيامبر اسلام (ص ) فرمود:«{{متن حدیث|من خرج يطلب بابا من العلم ليرد باطلا الي الحق و ضالا الي الهدي كان عمله كعبادة اربعين عاما}}»؛ كسی كه از خانه به دنبال آموختن دانش بيرون برود، تا با آن ، باطلی را ردّ كند و گمراهی را به هدايت بكشد. كار او همچون چهل سال عبادت است .
+*'''آموختن دانش:''' پيامبر اسلام (ص ) فرمود:«{{متن حدیث|من خرج يطلب بابا من العلم ليرد باطلا الي الحق و ضالا الي الهدي كان عمله كعبادة اربعين عاما}}»<ref>منية المريد، ص: 101</ref>؛ كسی كه از خانه به دنبال آموختن دانش بيرون برود، تا با آن ، باطلی را ردّ كند و گمراهی را به هدايت بكشد. كار او همچون چهل سال عبادت است .
 *'''خدمت به مردم:''' روايات بسياری است كه خدمت به مردم و رسيدگی به مشكلات آنان را از بسياری از عبادت ها و حج ّ مستحب ، به مراتب برتر به حساب آورده است.
@@ سطر ۹۷: / سطر ۹۷: @@
 *ورام بن أبي فراس، مسعود بن عيسى، تنبيه الخواطر و نزهة النواظر المعروف بمجموعة ورّام، 2جلد، مكتبه فقيه - قم، چاپ: اول، 1410 ق.
 *برقى، احمد بن محمد بن خالد، المحاسن، 2جلد، دار الكتب الإسلامية - قم، چاپ: دوم، 1371 ق.
 ==پیوست==