عام و خاص - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

مهدی موسوی در ‏۲۶ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۵:۴۶

2025-10-26T05:46:26Z

مهدی موسوی: ویرایش

2020-03-11T12:12:52Z

ویرایش

Zamani در ‏۱۱ مهٔ ۲۰۱۵، ساعت ۰۵:۱۵

2015-05-11T05:15:14Z

Zamani در ‏۳ مهٔ ۲۰۱۵، ساعت ۱۰:۴۱

2015-05-03T10:41:57Z

Zamani در ‏۳ مهٔ ۲۰۱۵، ساعت ۱۰:۴۰

2015-05-03T10:40:21Z

مرضیه الله وکیل جزی در ‏۱۷ مهٔ ۲۰۱۴، ساعت ۰۷:۰۵

2014-05-17T07:05:28Z

Zamani در ‏۱۵ مهٔ ۲۰۱۴، ساعت ۰۶:۵۰

2014-05-15T06:50:10Z

Zamani: /* الفاظ عموم */

2014-05-15T06:49:07Z

‏الفاظ عموم

Zamani: صفحه‌ای جدید حاوی 'عام و خاص یکی از مباحث اصول فقه در مبحث الفاظ است. ==مقصود از عام و خاص== مقصود ا...' ایجاد کرد

2014-05-15T06:48:46Z

صفحه‌ای جدید حاوی 'عام و خاص یکی از مباحث اصول فقه در مبحث الفاظ است. ==مقصود از عام و خاص== مقصود ا...' ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

عام و خاص یکی از مباحث [[اصول فقه]] در مبحث الفاظ است.
==مقصود از عام و خاص==
مقصود از عام لفظی است که مفهومش در ثبوت حکم برای آن بر كليه اموری كه صلاحيت انطباق بر آنها را دارد، شامل می شود. گاهی نیز به حکم عام گفته می شود به اعتبار شمولش بر همه افراد موضوع یا متعلق یا مکلف. و مقصود از خاص حکمی است که فقط بر برخی از افراد موضوع یا متعلق یا مکلف شامل می شود یا لفظی است که دال بر آن است. <ref> مظفر، محمد رضا، اصول الفقه،انتشارات اسماعيليان، ج 1، ص139</ref>

فرق بين «موضوع» و «متعلق» آن است كه اگر حكم مربوط به عين خارجى شود، مانند (علما) در اكرم العلماء، و (يد) در فاقطعوا ايديهما.

عين خارجى را (موضوع) مى‌گويند و اگر حكم مربوط به فعلى از افعال باشد آن فعل را(متعلق) مى‌گويند.

به عنوان نمونه در جایی که مولى فرموده است (اكرم العلماء) (وجوب) حكم است و (اكرام) متعلق حكم است و (علماء) موضوع حكم مى‌باشد.

وجوب اكرام، جميع افراد علما را شامل مى‌شود كه همه آن‌ها واجب الاكرام مى‌باشند، همچنین در این مثال متعلق وجوب (اكرام) است، و اكرام، افراد و مصاديق طولى و عرضى دارد (از قبيل سلام كردن، كفش جفت كردن، و سر و دست تكان دادن و پول دادن و دعوت و مهمانى دادن و ...) حكم، همه افراد متعلق را شامل مى‌شود. مثال شمول حكم برای همه افراد مکلف نیز حدیث (طلب العلم فريضة على كلّ مسلم و مسلمة) است که وجوب طلب علم همه افراد مكلّفين را شامل مى‌شود.<ref> اصغرى، عبدالله‌، أصول الفقه( با شرح فارسى)، قم‌، چاپ دوم‌،1386 ش‌، ج‌1، ص243 </ref>

==الفاظ عموم==
در زبان‌هاي مختلف، الفاظ و كلمات گوناگوني وجود دارد كه دلالت بر شمول عام مي‌كنند. چنانكه در زبان فارسي، علاوه بر استفاده از الفاظي كه در زبان عربي براي عموم استفاده مي‌شود، در خود اين زبان نيز كلماتي هستند كه به نحو مثبت يا منفي براي لفظ شامل همه افراد، يعني عام، مورد بهره‌برداري قرار مي‌گيرند. از اين گونه الفاظ، به عنوان نمونه مي‌توان: همه، هر، هيچ، هرگز، تمام و كليه را نام برد.<ref> محمدحسيني طرقي، مرتضي، مباحثي پيرامون الفاظ عام و خاص، ماهنامه كانون، شماره 56، ارديبهشت و خرداد 1384 </ref>

در زبان عربي گفته شده است چهار قسم، می‌تواند به عنوان الفاظ عموم مورد استفاده قرار گیرد:

اول: نکره در سیاق نفی و نهی

دوم: الفاظ مفرد <ref> از قبیل: كل، جميع و صیغ مختلف آن، اي، من، ما و مطلق موصولات، مشروط به آنکه اشاره به معهود خاصی نباشد. و... </ref>

سوم: جمع محلی به الف و لام مانند: اوفوا العقود

چهارم: مفرد محلی به الف و لام (اگر معهودی نباشد) مانند: احل الله البیع<ref> درس خارج اصول آیت الله سبحانی(۹۱/۱۱/۲۸) در دسترس در [http://taqrir.eshia.ir/%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%A7%D8%B8_%D8%B9%D9%85%D9%88%D9%85-%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA_%D8%A2%DB%8C%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%B3%D8%A8%D8%AD%D8%A7%D9%86%DB%8C سایت تقریر مدرسه فقاهت]، بازیابی:25 اردیبهشت 1393 </ref>

==تخصیص عام==
تخصیص به معناى اخراج بعضى افراد از شمول حكم عام است، البته در صورتی كه اگر تخصيص نباشد، خود لفظ شامل آن افراد بشود.<ref> مظفر، محمد رضا، اصول الفقه، ج 1، ص139</ref>

تخصيص عام بر دو گونه است:

يك صورت اين است كه مخصص عام در خود کلامی كه توسط گوينده القا مىشود، آورده شود
مثل اينكه مىگوئيم: أشهد أن لا اله الا الله (الا الله مخصص لا اله است) اینگونه مخصص متّصل ناميده مىشود.

صورت دوم اين است كه مخصص در خود کلام نباشد بلكه در کلام مستقل ديگرى قبل و يا بعد ذکر شود اینگونه مخصص منفصل نامیده می شود<ref> مظفر، محمد رضا، اصول الفقه، ج 1، ص142</ref>

==پانویس==
{{پانویس}}

[[رده:اصول فقه]]

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
-«عام و خاص» یکی از مباحث مربوط به دلالت الفاظ است و به مناسبت از آن در [[اصول فقه]] و [[علوم قرآنی]] بحث می شود.
+'''«عام و خاص»''' یکی از مباحث مربوط به دلالت الفاظ است و به مناسبت از آن در [[اصول فقه]] و [[علوم قرآنی]] بحث می‌شود.
 ==مقصود از عام و خاص==
-مقصود از «عام» لفظی است که مفهومش در ثبوت حکم برای آن بر کلیه اموری که صلاحیت انطباق بر آنها را دارد، شامل می شود. گاهی نیز به حکم عام گفته می شود به اعتبار شمولش بر همه افراد موضوع یا متعلق یا مکلف. و مقصود از «خاص» حکمی است که فقط بر برخی از افراد موضوع یا متعلق یا مکلف شامل می شود یا لفظی است که دال بر آن است.<ref>محمدرضا مظفر، اصول الفقه، انتشارات اسماعیلیان، ج۱، ص۱۳۹. </ref>
+مقصود از «عام» لفظی است که مفهومش در ثبوت حکم برای آن بر کلیه اموری که صلاحیت انطباق بر آنها را دارد، شامل می شود. گاهی نیز به حکم عام گفته می شود به اعتبار شمولش بر همه افراد موضوع یا متعلق یا مکلّف.
-فرق بین «موضوع» و «متعلق» آن است که اگر حکم مربوط به عین خارجى شود، مانند (علما) در «اکرم العلماء» و (ید) در «فاقطعوا أیدیهما»، عین خارجى را (موضوع) مى‌گویند و اگر حکم مربوط به فعلى از افعال باشد آن فعل را (متعلق) مى‌گویند.
+اما مقصود از «خاص»، حکمی است که فقط بر برخی از افراد موضوع یا متعلق یا مکلّف شامل می شود، یا لفظی است که دال بر آن است.<ref>محمدرضا مظفر، اصول الفقه، انتشارات اسماعیلیان، ج۱، ص۱۳۹. </ref>
-به عنوان نمونه در جایی که مولى فرموده است (اکرم العلماء) (وجوب) حکم است و (اکرام) متعلق حکم است و (علماء) موضوع حکم مى‌باشد. وجوب اکرام، جمیع افراد علما را شامل مى‌شود که همه آن‌ها واجب الاکرام مى‌باشند، همچنین در این مثال متعلق وجوب (اکرام) است و اکرام، افراد و مصادیق طولى و عرضى دارد (از قبیل سلام کردن، کفش جفت کردن و سر و دست تکان دادن و پول دادن و دعوت و مهمانى دادن و...) و حکم، همه افراد متعلق را شامل مى‌شود. مثال شمول حکم برای همه افراد مکلف نیز [[حدیث]] (طلب العلم فریضة على کلّ مسلم و مسلمة) است که وجوب طلب علم همه افراد مکلّفین را شامل مى‌شود.<ref>اصغرى، عبدالله‌، أصول الفقه (با شرح فارسى)، قم‌، چاپ دوم‌، ۱۳۸۶ش‌، ج‌۱، ص۲۴۳.</ref>
+فرق بین «موضوع» و «متعلق» آن است که اگر حکم مربوط به عین خارجى شود، مانند «علما» در «اکرِم العلماء» و «ید» در آیه {{متن قرآن|«... فَاقطَعوا أیدیَهما»}} ([[سوره مائده]]، ۳۸)، عین خارجى را «موضوع» مى‌گویند و اگر حکم مربوط به فعلى از افعال باشد، آن فعل را «متعلق» مى‌گویند. به عنوان نمونه، در جایی که مولى فرموده است «اکرِم العلماء»، (وجوب) حکم است و (اکرام) متعلق حکم است و (علماء) موضوع حکم مى‌باشد. وجوب اکرام، جمیع افراد علما را شامل مى‌شود که همه آن‌ها واجب الاکرام مى‌باشند. همچنین در این مثال، متعلق وجوب (اکرام) است و اکرام، افراد و مصادیق طولى و عرضى دارد (از قبیل سلام کردن و...) و حکم، همه افراد متعلق را شامل مى‌شود. مثال شمول حکم برای همه افراد «مکلّف» نیز [[حدیث]] «طلب العلم فریضة على کلّ مسلم و مسلمة» است که وجوب طلب علم همه افراد مکلّفین را شامل مى‌شود.<ref>اصغرى، عبدالله‌، أصول الفقه (با شرح فارسى)، قم‌، چاپ دوم‌، ۱۳۸۶ش‌، ج‌۱، ص۲۴۳.</ref>
 ==الفاظ عموم==
@@ سطر ۱۶: / سطر ۱۶: @@
 *اول: نکره در سیاق نفی و نهی
-*دوم: الفاظ مفرد دال بر عموم<ref>از قبیل: کل، جمیع و صیغ مختلف آن، ای، من، ما و مطلق موصولات، مشروط به آنکه اشاره به معهود خاصی نباشد و... .</ref>
+*دوم: الفاظ مفرد دال بر عموم، از قبیل: کل، جمیع، ایّ، من، ما و مطلق موصولات، مشروط به آنکه اشاره به معهود خاصی نباشد و... .
-*سوم: جمع مُحلّی به الف و لام مانند: «أوفوا بالعقود»
+*سوم: جمع مُحلّی به الف و لام مانند آیه: {{متن قرآن|«أوفوا بالعُقود»}} ([[سوره مائده]]، ۱)
-*چهارم: مفرد محلّی به الف و لام (اگر معهودی نباشد) مانند: «احل الله البیع».<ref>درس خارج اصول آیت الله سبحانی (۹۱/۱۱/۲۸) در دسترس در [http://taqrir.eshia.ir/%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%A7%D8%B8_%D8%B9%D9%85%D9%88%D9%85-%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA_%D8%A2%DB%8C%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%B3%D8%A8%D8%AD%D8%A7%D9%86%DB%8C سایت تقریر مدرسه فقاهت]، بازیابی: ۲۵ اردیبهشت ۱۳۹۳.</ref>
+*چهارم: مفرد محلّی به الف و لام (اگر معهودی نباشد) مانند: {{متن قرآن|«اَحلّ اللهُ البیعَ»}} ([[سوره بقره]]، ۲۷۵).<ref>درس خارج اصول آیت الله سبحانی (۹۱/۱۱/۲۸) در دسترس در [http://taqrir.eshia.ir/%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%A7%D8%B8_%D8%B9%D9%85%D9%88%D9%85-%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA_%D8%A2%DB%8C%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%B3%D8%A8%D8%AD%D8%A7%D9%86%DB%8C سایت تقریر مدرسه فقاهت]، بازیابی: ۲۵ اردیبهشت ۱۳۹۳.</ref>
 ==تخصیص عام==
-تخصیص به معناى اخراج بعضى افراد از شمول حکم عام است، البته در صورتی که اگر تخصیص نباشد خود لفظ شامل آن افراد بشود.<ref>مظفر، محمدرضا، اصول الفقه، ج۱، ص۱۳۹.</ref>
+«تخصیص عام» به معناى اخراج بعضى افراد از شمول حکم عام است، البته در صورتی که اگر تخصیص نباشد، خود لفظ شامل آن افراد بشود.<ref>مظفر، محمدرضا، اصول الفقه، ج۱، ص۱۳۹.</ref>
 تخصیص عام بر دو گونه است:
-*یک صورت این است که مخصص عام در خود کلامی که توسط گوینده القا مى شود، آورده شود مثل این که مى گوئیم: «أشهد أن لا اله الا الله» (الا الله مخصص لا اله است) اینگونه مخصص متصل نامیده مى شود.
+*یک صورت این است که مخصّص عام در خود کلامی که توسط گوینده القا مى شود، آورده شود؛ مثل این که مى گوئیم: «أشهد أن لا اله الا الله» ("الا الله" مخصّص لا اله است). اینگونه مخصّص متصل نامیده مى شود.
-*صورت دوم این است که مخصص در خود کلام نباشد بلکه در کلام مستقل دیگرى قبل و یا بعد ذکر شود. این گونه مخصص منفصل نامیده می شود.<ref>مظفر، محمدرضا، اصول الفقه، ج۱، ص۱۴۲.</ref>
+*صورت دوم این است که مخصّص در خود کلام نباشد، بلکه در کلام مستقل دیگرى قبل و یا بعد ذکر شود. این گونه مخصّص منفصل نامیده می شود.<ref>مظفر، محمدرضا، اصول الفقه، ج۱، ص۱۴۲.</ref>
 ==پانویس==
 {{پانویس}}
 {{فقه/اصول فقه}}
 {{قرآن}}
 [[رده:اصطلاحات اصول فقه]]

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
-عام و خاص یکی از مباحث مربوط به دلالت الفاظ است و به مناسبت از آن در [[اصول فقه]] و [[علوم قرآنی]] بحث می شود.
+«عام و خاص» یکی از مباحث مربوط به دلالت الفاظ است و به مناسبت از آن در [[اصول فقه]] و [[علوم قرآنی]] بحث می شود.
 ==مقصود از عام و خاص==
-مقصود از عام لفظی است که مفهومش در ثبوت حکم برای آن بر كليه اموری كه صلاحيت انطباق بر آنها را دارد، شامل می شود. گاهی نیز به حکم عام گفته می شود به اعتبار شمولش بر همه افراد موضوع یا متعلق یا مکلف و مقصود از خاص حکمی است که فقط بر برخی از افراد موضوع یا متعلق یا مکلف شامل می شود یا لفظی است که دال بر آن است.<ref>محمدرضا مظفر، اصول الفقه، انتشارات اسماعيليان، ج1، ص139. </ref>
+مقصود از «عام» لفظی است که مفهومش در ثبوت حکم برای آن بر کلیه اموری که صلاحیت انطباق بر آنها را دارد، شامل می شود. گاهی نیز به حکم عام گفته می شود به اعتبار شمولش بر همه افراد موضوع یا متعلق یا مکلف. و مقصود از «خاص» حکمی است که فقط بر برخی از افراد موضوع یا متعلق یا مکلف شامل می شود یا لفظی است که دال بر آن است.<ref>محمدرضا مظفر، اصول الفقه، انتشارات اسماعیلیان، ج۱، ص۱۳۹. </ref>
-فرق بين «موضوع» و «متعلق» آن است كه اگر حكم مربوط به عين خارجى شود، مانند (علما) در اكرم العلماء و (يد) در فاقطعوا ايديهما. عين خارجى را (موضوع) مى‌گويند و اگر حكم مربوط به فعلى از افعال باشد آن فعل را (متعلق) مى‌گويند.
+فرق بین «موضوع» و «متعلق» آن است که اگر حکم مربوط به عین خارجى شود، مانند (علما) در «اکرم العلماء» و (ید) در «فاقطعوا أیدیهما»، عین خارجى را (موضوع) مى‌گویند و اگر حکم مربوط به فعلى از افعال باشد آن فعل را (متعلق) مى‌گویند.
-به عنوان نمونه در جایی که مولى فرموده است (اكرم العلماء) (وجوب) حكم است و (اكرام) متعلق حكم است و (علماء) موضوع حكم مى‌باشد.
+به عنوان نمونه در جایی که مولى فرموده است (اکرم العلماء) (وجوب) حکم است و (اکرام) متعلق حکم است و (علماء) موضوع حکم مى‌باشد. وجوب اکرام، جمیع افراد علما را شامل مى‌شود که همه آن‌ها واجب الاکرام مى‌باشند، همچنین در این مثال متعلق وجوب (اکرام) است و اکرام، افراد و مصادیق طولى و عرضى دارد (از قبیل سلام کردن، کفش جفت کردن و سر و دست تکان دادن و پول دادن و دعوت و مهمانى دادن و...) و حکم، همه افراد متعلق را شامل مى‌شود. مثال شمول حکم برای همه افراد مکلف نیز [[حدیث]] (طلب العلم فریضة على کلّ مسلم و مسلمة) است که وجوب طلب علم همه افراد مکلّفین را شامل مى‌شود.<ref>اصغرى، عبدالله‌، أصول الفقه (با شرح فارسى)، قم‌، چاپ دوم‌، ۱۳۸۶ش‌، ج‌۱، ص۲۴۳.</ref>
 ==الفاظ عموم==
-در زبان‌هاي مختلف، الفاظ و كلمات گوناگوني وجود دارد كه دلالت بر شمول عام مي‌كنند. چنانكه در زبان فارسي علاوه بر استفاده از الفاظي كه در زبان عربي براي عموم استفاده مي‌شود، در خود اين زبان نيز كلماتي هستند كه به نحو مثبت يا منفي براي لفظ شامل همه افراد، يعني عام مورد بهره‌برداري قرار مي‌گيرند. از اين گونه الفاظ به عنوان نمونه مي‌توان: همه، هر، هيچ، هرگز، تمام و كليه را نام برد.<ref>محمدحسيني طرقي، مرتضي، مباحثي پيرامون الفاظ عام و خاص، ماهنامه كانون، شماره56، ارديبهشت و خرداد 1384.</ref>
+در زبان‌های مختلف، الفاظ و کلمات گوناگونی وجود دارد که دلالت بر شمول عام می‌کنند. چنانکه در زبان فارسی علاوه بر استفاده از الفاظی که در زبان عربی برای عموم استفاده می‌شود، در خود این زبان نیز کلماتی هستند که به نحو مثبت یا منفی برای لفظ شامل همه افراد، یعنی عام مورد بهره‌برداری قرار می‌گیرند. از این گونه الفاظ به عنوان نمونه می‌توان: همه، هر، هیچ، هرگز، تمام و کلیه را نام برد.<ref>محمدحسینی طرقی، مرتضی، مباحثی پیرامون الفاظ عام و خاص، ماهنامه کانون، شماره۵۶، اردیبهشت و خرداد ۱۳۸۴.</ref>
-در زبان عربي گفته شده است چهار قسم، می‌تواند به عنوان الفاظ عموم مورد استفاده قرار گیرد:
+در زبان عربی گفته شده است چهار قسم، می‌تواند به عنوان الفاظ عموم مورد استفاده قرار گیرد:
-* اول: نکره در سیاق نفی و نهی
+*اول: نکره در سیاق نفی و نهی
-* دوم: الفاظ مفرد دال بر عموم<ref>از قبیل: كل، جميع و صیغ مختلف آن، اي، من، ما و مطلق موصولات، مشروط به آنکه اشاره به معهود خاصی نباشد و...</ref>
+*دوم: الفاظ مفرد دال بر عموم<ref>از قبیل: کل، جمیع و صیغ مختلف آن، ای، من، ما و مطلق موصولات، مشروط به آنکه اشاره به معهود خاصی نباشد و... .</ref>
-* سوم: جمع محلی به الف و لام مانند: اوفواالعقود
+*سوم: جمع مُحلّی به الف و لام مانند: «أوفوا بالعقود»
-* چهارم: مفرد محلی به الف و لام (اگر معهودی نباشد) مانند: احل الله البیع<ref>درس خارج اصول آیت الله سبحانی (۹۱/۱۱/۲۸) در دسترس در [http://taqrir.eshia.ir/%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%A7%D8%B8_%D8%B9%D9%85%D9%88%D9%85-%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA_%D8%A2%DB%8C%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%B3%D8%A8%D8%AD%D8%A7%D9%86%DB%8C سایت تقریر مدرسه فقاهت]، بازیابی: 25 اردیبهشت 1393.</ref>
+*چهارم: مفرد محلّی به الف و لام (اگر معهودی نباشد) مانند: «احل الله البیع».<ref>درس خارج اصول آیت الله سبحانی (۹۱/۱۱/۲۸) در دسترس در [http://taqrir.eshia.ir/%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%A7%D8%B8_%D8%B9%D9%85%D9%88%D9%85-%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA_%D8%A2%DB%8C%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%B3%D8%A8%D8%AD%D8%A7%D9%86%DB%8C سایت تقریر مدرسه فقاهت]، بازیابی: ۲۵ اردیبهشت ۱۳۹۳.</ref>
 ==تخصیص عام==
-تخصیص به معناى اخراج بعضى افراد از شمول حكم عام است، البته در صورتی كه اگر تخصيص نباشد خود لفظ شامل آن افراد بشود.<ref>مظفر، محمدرضا، اصول الفقه، ج1، ص139.</ref>
+تخصیص به معناى اخراج بعضى افراد از شمول حکم عام است، البته در صورتی که اگر تخصیص نباشد خود لفظ شامل آن افراد بشود.<ref>مظفر، محمدرضا، اصول الفقه، ج۱، ص۱۳۹.</ref>
-تخصيص عام بر دو گونه است:
+تخصیص عام بر دو گونه است:
-* يك صورت اين است كه مخصص عام در خود کلامی كه توسط گوينده القا مى شود، آورده شود مثل اين كه مى گوئيم: أشهد أن لا اله الا الله (الا الله مخصص لا اله است) اینگونه مخصص متصل ناميده مى شود.
+*یک صورت این است که مخصص عام در خود کلامی که توسط گوینده القا مى شود، آورده شود مثل این که مى گوئیم: «أشهد أن لا اله الا الله» (الا الله مخصص لا اله است) اینگونه مخصص متصل نامیده مى شود.
-* صورت دوم اين است كه مخصص در خود کلام نباشد بلكه در کلام مستقل ديگرى قبل و يا بعد ذکر شود این گونه مخصص منفصل نامیده می شود.<ref>مظفر، محمدرضا، اصول الفقه، ج1، ص142.</ref>
+*صورت دوم این است که مخصص در خود کلام نباشد بلکه در کلام مستقل دیگرى قبل و یا بعد ذکر شود. این گونه مخصص منفصل نامیده می شود.<ref>مظفر، محمدرضا، اصول الفقه، ج۱، ص۱۴۲.</ref>
 ==پانویس==

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
-عام و خاص یکی از مباحث [[اصول فقه]] در مبحث الفاظ است.
+عام و خاص یکی از مباحث مربوط به دلالت الفاظ است و به مناسبت از آن در [[اصول فقه]] و [[علوم قرآنی]] بحث می شود.
 ==مقصود از عام و خاص==
-مقصود از عام لفظی است که مفهومش در ثبوت حکم برای آن بر كليه اموری كه صلاحيت انطباق بر آنها را دارد، شامل می شود. گاهی نیز به حکم عام گفته می شود به اعتبار شمولش بر همه افراد موضوع یا متعلق یا مکلف و مقصود از خاص حکمی است که فقط بر برخی از افراد موضوع یا متعلق یا مکلف شامل می شود یا لفظی است که دال بر آن است.<ref>مظفر، محمدرضا، اصول الفقه، انتشارات اسماعيليان، ج1، ص139.</ref>
+مقصود از عام لفظی است که مفهومش در ثبوت حکم برای آن بر كليه اموری كه صلاحيت انطباق بر آنها را دارد، شامل می شود. گاهی نیز به حکم عام گفته می شود به اعتبار شمولش بر همه افراد موضوع یا متعلق یا مکلف و مقصود از خاص حکمی است که فقط بر برخی از افراد موضوع یا متعلق یا مکلف شامل می شود یا لفظی است که دال بر آن است.<ref>محمدرضا مظفر، اصول الفقه، انتشارات اسماعيليان، ج1، ص139. </ref>
 فرق بين «موضوع» و «متعلق» آن است كه اگر حكم مربوط به عين خارجى شود، مانند (علما) در اكرم العلماء و (يد) در فاقطعوا ايديهما. عين خارجى را (موضوع) مى‌گويند و اگر حكم مربوط به فعلى از افعال باشد آن فعل را (متعلق) مى‌گويند.
@@ سطر ۳۶: / سطر ۳۶: @@
 {{فقه}}
 {{فقه/اصول فقه}}
 [[رده:اصطلاحات اصول فقه]]

@@ سطر ۳۳: / سطر ۳۳: @@
 ==پانویس==
 {{پانویس}}
 {{فقه}}
 {{فقه/اصول فقه}}
 [[رده:اصطلاحات اصول فقه]]

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۵ مهٔ ۲۰۱۴، ساعت ۰۶:۵۰
سطر ۳۸:		سطر ۳۸:
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

−	[[رده:اصول فقه]]	+	[[رده:اصطلاحات اصول فقه]]

@@ سطر ۱۹: / سطر ۱۹: @@
 اول: نکره در سیاق نفی و نهی
-دوم: الفاظ مفرد <ref> از قبیل: كل، جميع و صیغ مختلف آن، اي، من، ما و مطلق موصولات، مشروط به آنکه اشاره به معهود خاصی نباشد. و... </ref>
+دوم: الفاظ مفرد دال بر عموم<ref> از قبیل: كل، جميع و صیغ مختلف آن، اي، من، ما و مطلق موصولات، مشروط به آنکه اشاره به معهود خاصی نباشد. و... </ref>
 سوم: جمع محلی به الف و لام مانند: اوفوا العقود