طاهریان - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

مهدی موسوی در ‏۵ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۰:۴۹

2026-02-05T10:49:27Z

مهدی موسوی در ‏۵ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۰۲

2026-02-05T08:02:33Z

مهدی موسوی در ‏۵ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۵:۲۱

2026-02-05T05:21:54Z

مهدی موسوی: ویرایش

2020-06-06T11:29:03Z

ویرایش

Aghajani در ‏۳ مارس ۲۰۲۰، ساعت ۰۸:۲۲

2020-03-03T08:22:14Z

مرضیه الله وکیل جزی در ‏۲۸ دسامبر ۲۰۱۳، ساعت ۰۶:۴۵

2013-12-28T06:45:00Z

بهرامی: صفحه‌ای جدید حاوی '{{الگو:نیازمند ویرایش فنی}} {{منبع الکترونیکی معتبر|ماخذ=پایگاه}} نخستین حکومت در ...' ایجاد کرد

2013-12-03T07:10:03Z

صفحه‌ای جدید حاوی '{{الگو:نیازمند ویرایش فنی}} {{منبع الکترونیکی معتبر|ماخذ=پایگاه}} نخستین حکومت در ...' ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{الگو:نیازمند ویرایش فنی}}
{{منبع الکترونیکی معتبر|ماخذ=پایگاه}}
نخستین حکومت در ایران بعد از اسلام که توانست اعلام موجودیت کرده اندیشه و هویت ایرانی را دوباره مطرح کند حکومت خاندان طاهر تحت لوای خلافت عباسیان در بغداد می‌باشد. گرچه طاهریان دارای مناسبات گرم و صمیمانه با وابسته به خلافت بودند اما در خراسان استقلال نسبی بدست آوردند.

== اصل و ‌نسب طاهریان ==

برخی آنها را از تبار منوچهر پادشاه باستانی ایران و برخی نسب آنها را رستم پهلوان اساطیری ایران و گروهی دیگر آنها را از قبیله خزاعه عرب دانسته‌اند و لی بیشتر محققین آنها را از خاندان‌های کهن خراسان می‌دانند که بعد از سقوط ساسانیان نمایندۀ گروه دهقانان خراسان بودند. حسین،جد مؤسس این سلسله، را جزء اولین دعوت کنندگان نهضت عباسی در خراسان می‌دانند. همچنین حسین بن مصعب پدر طاهر در زمان حکومت منصور عباسی موقعیت و اعتبار زیادی داشته است.<ref> اکبری، امیر؛ تاریخ حکومت طاهریان، تهران، سمت، ص 61 تا 70 </ref>

== تاریخ سیاسی ==

حکومت طاهریان در سال 205 ه‌.ق توسط طاهربن حسین ملقب به ذوالیمینین تأسیس شد و تا سال 259 دوام داشت.
طاهر بن حسین در سال (181 ه‌.ق) از جانب علی بن عیسی، و الی خراسان، به حکومت پوشنگ منصوب شد.<ref> ابن اثیر، تاریخ کامل ایران، بیروت، دار صادر، ج 10،ص 95 </ref> برخورد شدید او با خوارج و حمزة بن عبدالله خارجی و نیز همراهی او با هرثمه برای نبرد با رافع بن لیث به دستور هارون الرشید باعث انتخاب طاهر به فرماندهی سپاه مأمون شد. او درسال 195 ه‌.ق برای مقابله با علی بن عیسی سردار امین انتخاب شد که در نبردی در قسطانه نزدیک ری او را شکست داد. در سال 197 ه‌.ق نیز در رأس سپاه مأمون به محاصرۀ یک ساله بغداد پرداخت؛امین را دستگیر و به قتل رساند. در سال 199 ه‌.ق برای فرونشاندن فتنۀ نصربن شبث خارجی به رقه در شام رفت و تا 204ه‌.ق در آنجا بود. بعد از بازگشت از شام به عنوان رئیس شرطه بغداد انتخاب شد. بالاخره در سال 205ه‌.ق مأمون، ولایت خراسان را به او سپرد و بعدها امارت سیستان، کرمان، قوس، طبرستان، رویان و ری نیز زیر نظر او بود.اما سال بعد نام مأمون را از خطبه‌ها انداخت و برای او دعا نکرد و حتی در سکه‌ها نیز نام او را ضرب نکرد و نوعی استقلال به هم رساند سرانجام بعد از یکسال و شش ماه حکومت در خراسان در سال 207 ه‌.ق درگذشت.<ref> اکبری،امیر؛ پیشین، ص 79-154 </ref>
پس از طاهر،پسرش، عبدالله، از سوی مأمون بر خراسان گماشته شد. او در سال 216 ه‌.ق خوارج خراسان را ریشه‌کن کرد و پس از برقراری آرامش نیشابور را مرکز حکومت خود قرار داد.

وی از سوی خلفای بعدی،معتصم و و اثق نیز حمایت گردید. او در خراسان بناهای زیادی ایجاد و و قف مردم کرد و به توسعۀ کشاورزی و آبیاری و حفر قنات پرداخت و کتابخانۀ عظیمی نیز در نیشابور بر پا کرد.<ref> همان، ص 209 – 199 </ref>
پس از درگذشت عبدالله، فرزندش طاهر، از طرف و اثق به حکومت خراسان منصوب شد.در دورۀ او خوارج و عیاران بخش‌هایی از قلمرو او را تصرف کردند.<ref> میرخواند، روضه الصفا، تهران، اساطیر، ج 6،ص 2777 </ref> در دورۀ زمامداری محمدبن طاهر (228 -259 ه‌.ق) حسن بن زید علوی در طبرستان در سال 251 ه‌.ق خروج کرد و بر اکثر بلاد دیلم و گیلان مستولی شد و از طرفی یعقوب لیث نیز بعد از ضبط سیستان بخش‌هایی از خراسان را تصرف کرد و به هرات لشکر کشید و و الی محمدبن طاهر را از آنجا بیرون کرده پوشنگ را که دارالسلطنۀ طاهریان بود تصرف کرد بدین سان قلمرو طاهریان تجزیه شده محمد توسط یعقوب لیث صفاری دستگیر و سرانجام دولت طاهریان را منقرض نمود.<ref> همان،ج 6،ص 2778 </ref>

== اوضاع اجتماعی،اقتصادی و فرهنگی دورۀ طاهریان ==

خراسان در این دوره مورد توجه علویان و محل حضور آنها بود که و رود امام رضا (ع) به این حضور افزود. طاهریان پیرو مذاهب اهل سنت بوده از خلافت عباسی حمایت و قیامهای علوی را سرکوب می‌کردند. <ref> اکبری، امیر؛ پیشین، ص 132، و رسول جعفریان،تاریخ ایران اسلامی، موسسه فرهنگی دانش و اندیشه معاصر، ص 30-31 </ref>
آنان زبان عربی را پذیرفتند.نثر و نظم در این دوره عربی است.<ref> جعفریان، رسول؛ پیشین، ص 29 </ref>
تشکیلات اداری طاهریان اقتباسی از خلافت عباسی بود که نمونه‌ای از دیوانسالاری عهد ساسانی بود.<ref> امیر اکبری، پیشین، ص 269 -287. </ref>

==پانویس==
{{پانویس}}

== منابع ==

[http://www.pajoohe.com/fa/index.php?Page=definition&UID=10678 طاهریان، علی ابراهیمی، سایت پژوهشکده باقرالعلوم علیه السلام (بخش فرهنگ علوم انسانی و اسلامی)] تاریخ بازیابی: 12 آذر 1392.
[[رده:سلسله های حکومتی]]
[[رده:سلسله طاهریان]]

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
 {{منبع الکترونیکی معتبر|ماخذ=پایگاه}}
-'''«طاهریان»''' -منسوب به خاندان [[طاهر بن حسین]]-، نخستین حکومت در [[ایران]] بعد از [[اسلام]] در قرن سوم هجری بود که توانست اعلام موجودیت کند و اندیشه و هویت ایرانی را دوباره مطرح نماید. گرچه طاهریان دارای مناسبات گرم و وابسته به دستگاه خلافت [[عباسیان]] در [[بغداد]] بودند، اما در [[خراسان]] استقلال نسبی بدست آوردند.
+'''«طاهریان»''' از نخستین حکومتهای نیمه‌مستقل در [[ایران]] بعد از [[اسلام]] است که در قرن سوم هجری توسط [[طاهر بن حسین]] (متوفای ۲۰۷ ق) تأسیس شد. طاهریان با بهره‌گیری از موقعیت جغرافیایی [[خراسان]] و نفوذ سیاسی خود، توانستند به عنوان یکی از قدرتمندترین حکومت‌های محلی در شرق جهان اسلام مطرح شوند. گرچه طاهریان دارای مناسبات گرم و وابسته به دستگاه خلافت [[عباسیان]] در [[بغداد]] بودند، اما در خراسان استقلال نسبی بدست آوردند. استقلال نسبی طاهریان از حکومت مرکزی عباسی، الگویی برای دیگر حکومت‌های محلی در جهان اسلام شد و تأثیرات عمیقی بر [[تاریخ اسلام]] گذاشت.<ref>سلسله‌های اسلامی جدید، جلد ۱، صفحه ۳۲۵.</ref>
 ==اصل و ‌نسب طاهریان==
@@ سطر ۱۶: / سطر ۱۶: @@
 بعد از بازگشت از شام به عنوان رئیس شرطه بغداد انتخاب شد. بالاخره در سال ۲۰۵ هـ.ق [[مأمون]] ولایت خراسان را به او سپرد و بعدها امارت سیستان، کرمان، قوس، طبرستان، رویان و ری نیز زیر نظر او بود. اما سال بعد، نام مأمون را از خطبه‌ها انداخت و برای او [[دعا]] نکرد و حتی در سکه‌ها نیز نام او را ضرب نکرد و نوعی استقلال به هم رساند؛ سرانجام بعد از یکسال و شش ماه حکومت در خراسان در سال ۲۰۷ هـ.ق درگذشت.<ref>اکبری، امیر؛ پیشین، ص۷۹-۱۵۴.</ref>
-پس از طاهر، پسرش عبدالله از سوی مأمون بر خراسان گماشته شد. او در سال ۲۱۶ هـ.ق [[خوارج]] خراسان را ریشه‌کن کرد و پس از برقراری آرامش، نیشابور را مرکز حکومت خود قرار داد. وی از سوی خلفای بعدی، [[معتصم]] و [[واثق عباسی|واثق]] نیز حمایت گردید. او در خراسان بناهای زیادی ایجاد و [[وقف]] مردم کرد و به توسعه کشاورزی و آبیاری و حفر قنات پرداخت و کتابخانه عظیمی نیز در نیشابور برپا کرد.<ref>همان، ص۲۰۹–۱۹۹.</ref>
+پس از طاهر اول، فرزندش طلحه در سال ۲۰۷ هـ.ق به حکومت رسید. او نیز مانند پدرش، تلاش کرد تا نظم و امنیت را در خراسان حفظ کند.
-پس از درگذشت عبدالله، فرزندش طاهر از طرف واثق به حکومت خراسان منصوب شد. در دوره او خوارج و عیاران بخش‌هایی از قلمرو او را تصرف کردند.<ref>میرخواند، روضة الصفا، تهران، اساطیر، ج۶، ص۲۷۷۷.</ref> در دوره زمامداری محمد بن طاهر (۲۲۸-۲۵۹ هـ.ق)، [[داعی کبیر|حسن بن زید علوی]]" (داعی کبیر) در طبرستان در سال ۲۵۱ هـ.ق خروج کرد و بر اکثر بلاد دیلم و گیلان مستولی شد. از طرفی، یعقوب لیث صفاری نیز بعد از ضبط سیستان، بخش‌هایی از خراسان را تصرف کرد و به هرات لشکر کشید و والی محمد بن طاهر را از آنجا بیرون کرده و پوشنگ را که دارالسلطنه طاهریان بود تصرف کرد. بدین سان قلمرو طاهریان تجزیه شده و محمد توسط یعقوب لیث دستگیر و سرانجام دولت طاهریان را منقرض نمود.<ref>همان، ج۶، ص۲۷۷۸.</ref>
+پس از طلحه پسر دیگر طاهر، «عبدالله» از سوی مأمون در سال ۲۱۳ هـ.ق بر خراسان گماشته شد. عبدالله بن طاهر به عنوان یکی از توانمندترین حاکمان طاهری شناخته می‌شد و دوران حکومت او به عنوان اوج قدرت این سلسله در نظر گرفته می‌شود.<ref>سلسله‌های اسلامی جدید، ج۱ ص۳۲۵.</ref> او در سال ۲۱۶ هـ.ق [[خوارج]] خراسان را ریشه‌کن کرد و پس از برقراری آرامش، نیشابور را مرکز حکومت خود قرار داد. وی از سوی خلفای بعدی، [[معتصم]] و [[واثق عباسی|واثق]] نیز حمایت گردید. او در خراسان بناهای زیادی ایجاد و [[وقف]] مردم کرد و به توسعه کشاورزی و آبیاری و حفر قنات پرداخت و کتابخانه عظیمی نیز در نیشابور برپا کرد.<ref>اکبری، امیر؛ پیشین، ص۲۰۹–۱۹۹.</ref>
 ==اوضاع اجتماعی و فرهنگی دوره طاهریان==
-[[خراسان]] در این دوره، مورد توجه [[علویان]] و محل حضور آنها بود، که ورود [[امام رضا]] علیه السلام به این حضور افزود. طاهریان پیرو مذاهب [[اهل سنت]] بوده و از [[حکومت بنی عباس|خلافت عباسی]] حمایت و قیام های علوی را سرکوب می‌کردند.<ref>اکبری، امیر؛ پیشین، ص۱۳۲؛ رسول جعفریان، تاریخ ایران اسلامی، موسسه فرهنگی دانش و اندیشه معاصر، ص۳۰-۳۱.</ref>
+خراسان در این دوره، مورد توجه [[علویان]] و محل حضور آنها بود، که ورود [[امام رضا]] علیه السلام به این حضور افزود. طاهریان پیرو مذاهب [[اهل سنت]] بوده و از [[حکومت بنی عباس|خلافت عباسی]] حمایت و قیام های علوی را سرکوب می‌کردند.<ref>اکبری، امیر؛ پیشین، ص۱۳۲؛ رسول جعفریان، تاریخ ایران اسلامی، موسسه فرهنگی دانش و اندیشه معاصر، ص۳۰-۳۱.</ref>
 ==پانویس==
@@ سطر ۳۰: / سطر ۳۳: @@
 ==منابع==
 *[http://www.pajoohe.ir "طاهریان"، علی ابراهیمی، دانشنامه پژوهه]، تاریخ بازیابی: ۱۲ آذر ۱۳۹۲.
+*[https://tarikh.inoor.ir/fa/event/page/2L74I/%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87_%D8%AD%DA%A9%D9%88%D9%85%D8%AA_%D8%B7%D8%A7%D9%87%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86_%D8%AF%D8%B1_%D8%AE%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86 "دوره حکومت طاهریان در خراسان"، پایگاه جامع تاریخ].
 [[رده:سلسله های حکومتی]]
 [[رده:سلسله طاهریان]]

@@ سطر ۱۸: / سطر ۱۸: @@
 پس از طاهر، پسرش عبدالله از سوی مأمون بر خراسان گماشته شد. او در سال ۲۱۶ هـ.ق [[خوارج]] خراسان را ریشه‌کن کرد و پس از برقراری آرامش، نیشابور را مرکز حکومت خود قرار داد. وی از سوی خلفای بعدی، [[معتصم]] و [[واثق عباسی|واثق]] نیز حمایت گردید. او در خراسان بناهای زیادی ایجاد و [[وقف]] مردم کرد و به توسعه کشاورزی و آبیاری و حفر قنات پرداخت و کتابخانه عظیمی نیز در نیشابور برپا کرد.<ref>همان، ص۲۰۹–۱۹۹.</ref>
-پس از درگذشت عبدالله، فرزندش طاهر از طرف واثق به حکومت خراسان منصوب شد. در دوره او خوارج و عیاران بخش‌هایی از قلمرو او را تصرف کردند.<ref>میرخواند، روضة الصفا، تهران، اساطیر، ج۶، ص۲۷۷۷.</ref> در دوره زمامداری محمد بن طاهر (۲۲۸-۲۵۹ هـ.ق) حسن بن زید علوی در طبرستان در سال ۲۵۱ هـ.ق خروج کرد و بر اکثر بلاد دیلم و گیلان مستولی شد و از طرفی یعقوب لیث صفاری نیز بعد از ضبط سیستان، بخش‌هایی از خراسان را تصرف کرد و به هرات لشکر کشید و والی محمد بن طاهر را از آنجا بیرون کرده و پوشنگ را که دارالسلطنه طاهریان بود تصرف کرد. بدین سان قلمرو طاهریان تجزیه شده و محمد توسط یعقوب لیث دستگیر و سرانجام دولت طاهریان را منقرض نمود.<ref>همان، ج۶، ص۲۷۷۸.</ref>
+پس از درگذشت عبدالله، فرزندش طاهر از طرف واثق به حکومت خراسان منصوب شد. در دوره او خوارج و عیاران بخش‌هایی از قلمرو او را تصرف کردند.<ref>میرخواند، روضة الصفا، تهران، اساطیر، ج۶، ص۲۷۷۷.</ref> در دوره زمامداری محمد بن طاهر (۲۲۸-۲۵۹ هـ.ق)، [[داعی کبیر|حسن بن زید علوی]]" (داعی کبیر) در طبرستان در سال ۲۵۱ هـ.ق خروج کرد و بر اکثر بلاد دیلم و گیلان مستولی شد. از طرفی، یعقوب لیث صفاری نیز بعد از ضبط سیستان، بخش‌هایی از خراسان را تصرف کرد و به هرات لشکر کشید و والی محمد بن طاهر را از آنجا بیرون کرده و پوشنگ را که دارالسلطنه طاهریان بود تصرف کرد. بدین سان قلمرو طاهریان تجزیه شده و محمد توسط یعقوب لیث دستگیر و سرانجام دولت طاهریان را منقرض نمود.<ref>همان، ج۶، ص۲۷۷۸.</ref>
 ==اوضاع اجتماعی و فرهنگی دوره طاهریان==

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
 {{منبع الکترونیکی معتبر|ماخذ=پایگاه}}
+'''«طاهریان»''' -منسوب به خاندان [[طاهر بن حسین]]-، نخستین حکومت در [[ایران]] بعد از [[اسلام]] در قرن سوم هجری بود که توانست اعلام موجودیت کند و اندیشه و هویت ایرانی را دوباره مطرح نماید. گرچه طاهریان دارای مناسبات گرم و وابسته به دستگاه خلافت [[عباسیان]] در [[بغداد]] بودند، اما در [[خراسان]] استقلال نسبی بدست آوردند.
 ==اصل و ‌نسب طاهریان==
-برخی آنها را از تبار منوچهر پادشاه باستانی [[ایران]] و برخی نسب آنها را رستم پهلوان اساطیری ایران و گروهی دیگر آنها را از قبیله [[قبیله خزاعه|خزاعه]] عرب دانسته‌اند، ولی بیشتر محققین آنها را از خاندان‌های کهن خراسان می‌دانند که بعد از سقوط ساسانیان نماینده گروه دهقانان خراسان بودند.
+برخی طاهریان را از تبار منوچهر پادشاه باستانی [[ایران]] و برخی نسب آنها را رستم پهلوان اساطیری ایران و گروهی دیگر آنها را از قبیله [[قبیله خزاعه|خزاعه]] عرب دانسته‌اند، ولی بیشتر محققین آنها را از خاندان‌های کهن [[خراسان]] می‌دانند که بعد از سقوط ساسانیان نماینده گروه دهقانان خراسان بودند.
-حسین، جد مؤسس این سلسله را جزء اولین دعوت کنندگان نهضت عباسی در [[خراسان]] می‌دانند. همچنین حسین بن مصعب پدر طاهر در زمان حکومت [[منصور (خلیفه عباسی)|منصور عباسی]] موقعیت و اعتبار زیادی داشته است.<ref>اکبری، امیر؛ تاریخ حکومت طاهریان، تهران، سمت، ص ۶۱ تا ۷۰.</ref>
+حسین، جدّ [[طاهر بن حسین]] (مؤسس این سلسله) را جزء اولین دعوت کنندگان نهضت [[عباسیان]] در خراسان می‌دانند. همچنین حسین بن مصعب پدر طاهر بن حسین در زمان حکومت [[منصور (خلیفه عباسی)|منصور عباسی]] موقعیت و اعتبار زیادی داشته است.<ref>اکبری، امیر؛ تاریخ حکومت طاهریان، تهران، سمت، ص ۶۱-۷۰.</ref>
 ==تاریخ سیاسی طاهریان==
-حکومت طاهریان در سال ۲۰۵ هـ.ق توسط طاهر بن حسین ملقب به ذوالیمینین تأسیس شد و تا سال ۲۵۹ دوام داشت. طاهر بن حسین در سال (۱۸۱ هـ.ق) از جانب علی بن عیسی والی خراسان به حکومت پوشنگ منصوب شد.<ref>ابن اثیر، تاریخ کامل ایران، بیروت، دار صادر، ج۱۰، ص۹۵.</ref> برخورد شدید او با [[خوارج]] و حمزة بن عبدالله خارجی و نیز همراهی او با هرثمه برای نبرد با رافع بن لیث به دستور [[هارون الرشید]] باعث انتخاب طاهر به فرماندهی سپاه [[مأمون]] شد.
+حکومت طاهریان در سال ۲۰۵ هـ.ق توسط [[طاهر بن حسین]] ملقب به «ذوالیمینین» تأسیس شد و تا سال ۲۵۹ هـ.ق دوام داشت. طاهر بن حسین در سال (۱۸۱ هـ.ق) از جانب علی بن عیسی والی [[خراسان]] به حکومت پوشنگ منصوب شد.<ref>ابن اثیر، تاریخ کامل ایران، بیروت، دار صادر، ج۱۰، ص۹۵.</ref> برخورد شدید او با [[خوارج]] و حمزة بن عبدالله خارجی و نیز همراهی او با هرثمه برای نبرد با رافع بن لیث به دستور [[هارون الرشید]]، باعث انتخاب طاهر به فرماندهی سپاه [[مأمون]] شد.
-بعد از بازگشت از شام به عنوان رئیس شرطه بغداد انتخاب شد. بالاخره در سال ۲۰۵ هـ.ق [[مأمون]] ولایت خراسان را به او سپرد و بعدها امارت سیستان، کرمان، قوس، طبرستان، رویان و ری نیز زیر نظر او بود. اما سال بعد نام مأمون را از خطبه‌ها انداخت و برای او [[دعا]] نکرد و حتی در سکه‌ها نیز نام او را ضرب نکرد و نوعی استقلال به هم رساند سرانجام بعد از یکسال و شش ماه حکومت در خراسان در سال ۲۰۷ هـ.ق درگذشت.<ref>اکبری،امیر؛ پیشین، ص۷۹-۱۵۴.</ref>
+او در سال ۱۹۵ هـ.ق برای مقابله با علی بن عیسی سردار [[امین (خلیفه عباسی)|امین عباسی]] انتخاب شد که در نبردی در قسطانه نزدیک ری او را شکست داد. در سال ۱۹۷ هـ.ق نیز در رأس سپاه مأمون به محاصره یک ساله [[بغداد]] پرداخت؛ امین را دستگیر و به قتل رساند. در سال ۱۹۹ هـ.ق برای فرونشاندن فتنه نصر بن شبث خارجی به رقّه در [[شام]] رفت و تا ۲۰۴ هـ.ق در آنجا بود.
-پس از طاهر، پسرش عبدالله از سوی مأمون بر خراسان گماشته شد. او در سال ۲۱۶ هـ.ق خوارج خراسان را ریشه‌کن کرد و پس از برقراری آرامش نیشابور را مرکز حکومت خود قرار داد.
+بعد از بازگشت از شام به عنوان رئیس شرطه بغداد انتخاب شد. بالاخره در سال ۲۰۵ هـ.ق [[مأمون]] ولایت خراسان را به او سپرد و بعدها امارت سیستان، کرمان، قوس، طبرستان، رویان و ری نیز زیر نظر او بود. اما سال بعد، نام مأمون را از خطبه‌ها انداخت و برای او [[دعا]] نکرد و حتی در سکه‌ها نیز نام او را ضرب نکرد و نوعی استقلال به هم رساند؛ سرانجام بعد از یکسال و شش ماه حکومت در خراسان در سال ۲۰۷ هـ.ق درگذشت.<ref>اکبری، امیر؛ پیشین، ص۷۹-۱۵۴.</ref>
-وی از سوی خلفای بعدی، [[معتصم]] و [[واثق عباسی|واثق]] نیز حمایت گردید. او در خراسان بناهای زیادی ایجاد و وقف مردم کرد و به توسعه کشاورزی و آبیاری و حفر قنات پرداخت و کتابخانه عظیمی نیز در نیشابور برپا کرد.<ref>همان، ص۲۰۹–۱۹۹.</ref>
+پس از طاهر، پسرش عبدالله از سوی مأمون بر خراسان گماشته شد. او در سال ۲۱۶ هـ.ق [[خوارج]] خراسان را ریشه‌کن کرد و پس از برقراری آرامش، نیشابور را مرکز حکومت خود قرار داد. وی از سوی خلفای بعدی، [[معتصم]] و [[واثق عباسی|واثق]] نیز حمایت گردید. او در خراسان بناهای زیادی ایجاد و [[وقف]] مردم کرد و به توسعه کشاورزی و آبیاری و حفر قنات پرداخت و کتابخانه عظیمی نیز در نیشابور برپا کرد.<ref>همان، ص۲۰۹–۱۹۹.</ref>
-پس از درگذشت عبدالله، فرزندش طاهر از طرف واثق به حکومت خراسان منصوب شد. در دوره او خوارج و عیاران بخش‌هایی از قلمرو او را تصرف کردند.<ref>میرخواند، روضه الصفا، تهران، اساطیر، ج۶، ص۲۷۷۷.</ref> در دوره زمامداری محمد بن طاهر (۲۲۸-۲۵۹ هـ.ق) حسن بن زید علوی در طبرستان در سال ۲۵۱ هـ.ق خروج کرد و بر اکثر بلاد دیلم و گیلان مستولی شد و از طرفی یعقوب لیث نیز بعد از ضبط سیستان بخش‌هایی از خراسان را تصرف کرد و به هرات لشکر کشید و والی محمد بن طاهر را از آنجا بیرون کرده و پوشنگ را که دارالسلطنه طاهریان بود تصرف کرد. بدین سان قلمرو طاهریان تجزیه شده و محمد توسط یعقوب لیث صفاری دستگیر و سرانجام دولت طاهریان را منقرض نمود.<ref>همان، ج۶، ص۲۷۷۸.</ref>
+پس از درگذشت عبدالله، فرزندش طاهر از طرف واثق به حکومت خراسان منصوب شد. در دوره او خوارج و عیاران بخش‌هایی از قلمرو او را تصرف کردند.<ref>میرخواند، روضة الصفا، تهران، اساطیر، ج۶، ص۲۷۷۷.</ref> در دوره زمامداری محمد بن طاهر (۲۲۸-۲۵۹ هـ.ق) حسن بن زید علوی در طبرستان در سال ۲۵۱ هـ.ق خروج کرد و بر اکثر بلاد دیلم و گیلان مستولی شد و از طرفی یعقوب لیث صفاری نیز بعد از ضبط سیستان، بخش‌هایی از خراسان را تصرف کرد و به هرات لشکر کشید و والی محمد بن طاهر را از آنجا بیرون کرده و پوشنگ را که دارالسلطنه طاهریان بود تصرف کرد. بدین سان قلمرو طاهریان تجزیه شده و محمد توسط یعقوب لیث دستگیر و سرانجام دولت طاهریان را منقرض نمود.<ref>همان، ج۶، ص۲۷۷۸.</ref>
 ==اوضاع اجتماعی و فرهنگی دوره طاهریان==
-خراسان در این دوره مورد توجه [[علویان]] و محل حضور آنها بود که ورود [[امام رضا]] علیه السلام به این حضور افزود. طاهریان پیرو مذاهب [[اهل سنت]] بوده و از [[حکومت بنی عباس|خلافت عباسی]] حمایت و قیام های علوی را سرکوب می‌کردند.<ref>اکبری، امیر؛ پیشین، ص۱۳۲ و رسول جعفریان، تاریخ ایران اسلامی، موسسه فرهنگی دانش و اندیشه معاصر، ص۳۰-۳۱.</ref>
+[[خراسان]] در این دوره، مورد توجه [[علویان]] و محل حضور آنها بود، که ورود [[امام رضا]] علیه السلام به این حضور افزود. طاهریان پیرو مذاهب [[اهل سنت]] بوده و از [[حکومت بنی عباس|خلافت عباسی]] حمایت و قیام های علوی را سرکوب می‌کردند.<ref>اکبری، امیر؛ پیشین، ص۱۳۲؛ رسول جعفریان، تاریخ ایران اسلامی، موسسه فرهنگی دانش و اندیشه معاصر، ص۳۰-۳۱.</ref>
-آنان زبان عربی را پذیرفتند. نثر و نظم در این دوره عربی است.<ref>جعفریان، رسول؛ پیشین، ص۲۹.</ref> تشکیلات اداری طاهریان اقتباسی از خلافت عباسی بود که نمونه‌ای از دیوانسالاری عهد ساسانی بود.<ref>امیر اکبری، پیشین، ص۲۶۹-۲۸۷.</ref>
+آنان زبان عربی را پذیرفتند. نثر و نظم در این دوره عربی است.<ref>جعفریان، رسول؛ پیشین، ص۲۹.</ref> [[دیوان (تشکیلات اداری)|دیوان]] و تشکیلات اداری طاهریان اقتباسی از [[خلافت عباسی]] بود که نمونه‌ای از دیوانسالاری عهد ساسانی بود.<ref>امیر اکبری، پیشین، ص۲۶۹-۲۸۷.</ref>
 ==پانویس==
 {{پانویس}}
 ==منابع==
-*علی ابراهیمی، طاهریان، [http://www.pajoohe.ir دانشنامه پژوهه]، تاریخ بازیابی: ۱۲ آذر ۱۳۹۲.
+*[http://www.pajoohe.ir "طاهریان"، علی ابراهیمی، دانشنامه پژوهه]، تاریخ بازیابی: ۱۲ آذر ۱۳۹۲.
 [[رده:سلسله های حکومتی]]
 [[رده:سلسله طاهریان]]

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
 {{منبع الکترونیکی معتبر|ماخذ=پایگاه}}
-نخستین حکومت در ایران بعد از اسلام که توانست اعلام موجودیت کرده اندیشه و هویت ایرانی را دوباره مطرح کند حکومت خاندان طاهر تحت لوای خلافت [[عباسیان]] در [[بغداد]] می‌باشد. گرچه طاهریان دارای مناسبات گرم و صمیمانه با وابسته به خلافت بودند اما در خراسان استقلال نسبی بدست آوردند.
+نخستین حکومت در [[ایران]] بعد از [[اسلام]] که توانست اعلام موجودیت کرده اندیشه و هویت ایرانی را دوباره مطرح کند حکومت خاندان طاهر تحت لوای خلافت [[عباسیان]] در [[بغداد]] می‌باشد. گرچه طاهریان دارای مناسبات گرم و صمیمانه با وابسته به خلافت بودند اما در [[خراسان]] استقلال نسبی بدست آوردند.
 ==اصل و ‌نسب طاهریان==
-برخی آنها را از تبار منوچهر پادشاه باستانی ایران و برخی نسب آنها را رستم پهلوان اساطیری ایران و گروهی دیگر آنها را از قبیله خزاعه عرب دانسته‌اند و لی بیشتر محققین آنها را از خاندان‌های کهن خراسان می‌دانند که بعد از سقوط ساسانیان نماینده گروه دهقانان خراسان بودند.
+برخی آنها را از تبار منوچهر پادشاه باستانی [[ایران]] و برخی نسب آنها را رستم پهلوان اساطیری ایران و گروهی دیگر آنها را از قبیله [[قبیله خزاعه|خزاعه]] عرب دانسته‌اند، ولی بیشتر محققین آنها را از خاندان‌های کهن خراسان می‌دانند که بعد از سقوط ساسانیان نماینده گروه دهقانان خراسان بودند.
-حسین، جد مؤسس این سلسله را جزء اولین دعوت کنندگان نهضت عباسی در خراسان می‌دانند. همچنین حسین بن مصعب پدر طاهر در زمان حکومت منصور عباسی موقعیت و اعتبار زیادی داشته است.<ref>اکبری، امیر؛ تاریخ حکومت طاهریان، تهران، سمت، ص 61 تا 70.</ref>
+حسین، جد مؤسس این سلسله را جزء اولین دعوت کنندگان نهضت عباسی در [[خراسان]] می‌دانند. همچنین حسین بن مصعب پدر طاهر در زمان حکومت [[منصور (خلیفه عباسی)|منصور عباسی]] موقعیت و اعتبار زیادی داشته است.<ref>اکبری، امیر؛ تاریخ حکومت طاهریان، تهران، سمت، ص ۶۱ تا ۷۰.</ref>
-==تاریخ سیاسی==
+==تاریخ سیاسی طاهریان==
-حکومت طاهریان در سال 205 هـ.ق توسط طاهر بن حسین ملقب به ذوالیمینین تأسیس شد و تا سال 259 دوام داشت. طاهر بن حسین در سال (181 هـ.ق) از جانب علی بن عیسی والی خراسان به حکومت پوشنگ منصوب شد.<ref>ابن اثیر، تاریخ کامل ایران، بیروت، دار صادر، ج10، ص95.</ref> برخورد شدید او با خوارج و حمزة بن عبدالله خارجی و نیز همراهی او با هرثمه برای نبرد با رافع بن لیث به دستور هارون الرشید باعث انتخاب طاهر به فرماندهی سپاه مأمون شد.
+حکومت طاهریان در سال ۲۰۵ هـ.ق توسط طاهر بن حسین ملقب به ذوالیمینین تأسیس شد و تا سال ۲۵۹ دوام داشت. طاهر بن حسین در سال (۱۸۱ هـ.ق) از جانب علی بن عیسی والی خراسان به حکومت پوشنگ منصوب شد.<ref>ابن اثیر، تاریخ کامل ایران، بیروت، دار صادر، ج۱۰، ص۹۵.</ref> برخورد شدید او با [[خوارج]] و حمزة بن عبدالله خارجی و نیز همراهی او با هرثمه برای نبرد با رافع بن لیث به دستور [[هارون الرشید]] باعث انتخاب طاهر به فرماندهی سپاه [[مأمون]] شد.
-او در سال 195 هـ.ق برای مقابله با علی بن عیسی سردار امین انتخاب شد که در نبردی در قسطانه نزدیک ری او را شکست داد. در سال 197 هـ.ق نیز در رأس سپاه مأمون به محاصره یک ساله بغداد پرداخت؛ امین را دستگیر و به قتل رساند. در سال 199 هـ.ق برای فرونشاندن فتنه نصر بن شبث خارجی به رقه در شام رفت و تا 204 هـ.ق در آنجا بود.
+او در سال ۱۹۵ هـ.ق برای مقابله با علی بن عیسی سردار [[امین (خلیفه عباسی)|امین]] انتخاب شد که در نبردی در قسطانه نزدیک ری او را شکست داد. در سال ۱۹۷ هـ.ق نیز در رأس سپاه مأمون به محاصره یک ساله [[بغداد]] پرداخت؛ امین را دستگیر و به قتل رساند. در سال ۱۹۹ هـ.ق برای فرونشاندن فتنه نصر بن شبث خارجی به رقه در [[شام]] رفت و تا ۲۰۴ هـ.ق در آنجا بود.
-بعد از بازگشت از شام به عنوان رئیس شرطه [[بغداد]] انتخاب شد. بالاخره در سال 205 هـ.ق مأمون ولایت خراسان را به او سپرد و بعدها امارت سیستان، کرمان، قوس، طبرستان، رویان و ری نیز زیر نظر او بود. اما سال بعد نام مأمون را از خطبه‌ها انداخت و برای او [[دعا]] نکرد و حتی در سکه‌ها نیز نام او را ضرب نکرد و نوعی استقلال به هم رساند سرانجام بعد از یکسال و شش ماه حکومت در خراسان در سال 207 هـ.ق درگذشت.<ref>اکبری،امیر؛ پیشین، ص79-154.</ref>
+بعد از بازگشت از شام به عنوان رئیس شرطه بغداد انتخاب شد. بالاخره در سال ۲۰۵ هـ.ق [[مأمون]] ولایت خراسان را به او سپرد و بعدها امارت سیستان، کرمان، قوس، طبرستان، رویان و ری نیز زیر نظر او بود. اما سال بعد نام مأمون را از خطبه‌ها انداخت و برای او [[دعا]] نکرد و حتی در سکه‌ها نیز نام او را ضرب نکرد و نوعی استقلال به هم رساند سرانجام بعد از یکسال و شش ماه حکومت در خراسان در سال ۲۰۷ هـ.ق درگذشت.<ref>اکبری،امیر؛ پیشین، ص۷۹-۱۵۴.</ref>
-پس از طاهر، پسرش عبدالله از سوی مأمون بر خراسان گماشته شد. او در سال 216 هـ.ق خوارج خراسان را ریشه‌کن کرد و پس از برقراری آرامش نیشابور را مرکز حکومت خود قرار داد.
+پس از طاهر، پسرش عبدالله از سوی مأمون بر خراسان گماشته شد. او در سال ۲۱۶ هـ.ق خوارج خراسان را ریشه‌کن کرد و پس از برقراری آرامش نیشابور را مرکز حکومت خود قرار داد.
-وی از سوی خلفای بعدی، معتصم و و اثق نیز حمایت گردید. او در خراسان بناهای زیادی ایجاد و وقف مردم کرد و به توسعه کشاورزی و آبیاری و حفر قنات پرداخت و کتابخانه عظیمی نیز در نیشابور برپا کرد.<ref>همان، ص209–199.</ref>
+وی از سوی خلفای بعدی، [[معتصم]] و [[واثق عباسی|واثق]] نیز حمایت گردید. او در خراسان بناهای زیادی ایجاد و وقف مردم کرد و به توسعه کشاورزی و آبیاری و حفر قنات پرداخت و کتابخانه عظیمی نیز در نیشابور برپا کرد.<ref>همان، ص۲۰۹–۱۹۹.</ref>
-پس از درگذشت عبدالله، فرزندش طاهر از طرف واثق به حکومت خراسان منصوب شد. در دوره او خوارج و عیاران بخش‌هایی از قلمرو او را تصرف کردند.<ref>میرخواند، روضه الصفا، تهران، اساطیر، ج6، ص2777.</ref> در دوره زمامداری محمد بن طاهر (228-259 هـ.ق) حسن بن زید علوی در طبرستان در سال 251 هـ.ق خروج کرد و بر اکثر بلاد دیلم و گیلان مستولی شد و از طرفی یعقوب لیث نیز بعد از ضبط سیستان بخش‌هایی از خراسان را تصرف کرد و به هرات لشکر کشید و والی محمد بن طاهر را از آنجا بیرون کرده پوشنگ را که دارالسلطنه طاهریان بود تصرف کرد بدین سان قلمرو طاهریان تجزیه شده محمد توسط یعقوب لیث صفاری دستگیر و سرانجام دولت طاهریان را منقرض نمود.<ref>همان، ج6، ص2778.</ref>
+پس از درگذشت عبدالله، فرزندش طاهر از طرف واثق به حکومت خراسان منصوب شد. در دوره او خوارج و عیاران بخش‌هایی از قلمرو او را تصرف کردند.<ref>میرخواند، روضه الصفا، تهران، اساطیر، ج۶، ص۲۷۷۷.</ref> در دوره زمامداری محمد بن طاهر (۲۲۸-۲۵۹ هـ.ق) حسن بن زید علوی در طبرستان در سال ۲۵۱ هـ.ق خروج کرد و بر اکثر بلاد دیلم و گیلان مستولی شد و از طرفی یعقوب لیث نیز بعد از ضبط سیستان بخش‌هایی از خراسان را تصرف کرد و به هرات لشکر کشید و والی محمد بن طاهر را از آنجا بیرون کرده و پوشنگ را که دارالسلطنه طاهریان بود تصرف کرد. بدین سان قلمرو طاهریان تجزیه شده و محمد توسط یعقوب لیث صفاری دستگیر و سرانجام دولت طاهریان را منقرض نمود.<ref>همان، ج۶، ص۲۷۷۸.</ref>
-==اوضاع اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی دوره طاهریان==
+==اوضاع اجتماعی و فرهنگی دوره طاهریان==
-خراسان در این دوره مورد توجه علویان و محل حضور آنها بود که و رود [[امام رضا]] علیه السلام به این حضور افزود. طاهریان پیرو مذاهب اهل سنت بوده از خلافت عباسی حمایت و قیام های علوی را سرکوب می‌کردند.<ref>اکبری، امیر؛ پیشین، ص132 و رسول جعفریان، تاریخ ایران اسلامی، موسسه فرهنگی دانش و اندیشه معاصر، ص30-31.</ref>
+خراسان در این دوره مورد توجه [[علویان]] و محل حضور آنها بود که ورود [[امام رضا]] علیه السلام به این حضور افزود. طاهریان پیرو مذاهب [[اهل سنت]] بوده و از [[حکومت بنی عباس|خلافت عباسی]] حمایت و قیام های علوی را سرکوب می‌کردند.<ref>اکبری، امیر؛ پیشین، ص۱۳۲ و رسول جعفریان، تاریخ ایران اسلامی، موسسه فرهنگی دانش و اندیشه معاصر، ص۳۰-۳۱.</ref>
-آنان زبان عربی را پذیرفتند. نثر و نظم در این دوره عربی است.<ref>جعفریان، رسول؛ پیشین، ص29.</ref> تشکیلات اداری طاهریان اقتباسی از خلافت عباسی بود که نمونه‌ای از دیوانسالاری عهد ساسانی بود.<ref>امیر اکبری، پیشین، ص269-287.</ref>
+آنان زبان عربی را پذیرفتند. نثر و نظم در این دوره عربی است.<ref>جعفریان، رسول؛ پیشین، ص۲۹.</ref> تشکیلات اداری طاهریان اقتباسی از خلافت عباسی بود که نمونه‌ای از دیوانسالاری عهد ساسانی بود.<ref>امیر اکبری، پیشین، ص۲۶۹-۲۸۷.</ref>
 ==پانویس==
 {{پانویس}}
 ==منابع==
-* علی ابراهیمی، طاهریان، [http://www.pajoohe.ir  دانشنامه پژوهه]، تاریخ بازیابی: 12 آذر 1392.
+*علی ابراهیمی، طاهریان، [http://www.pajoohe.ir دانشنامه پژوهه]، تاریخ بازیابی: ۱۲ آذر ۱۳۹۲.
 [[رده:سلسله های حکومتی]]
 [[رده:سلسله طاهریان]]

@@ سطر ۳۳: / سطر ۳۳: @@
 ==منابع==
-* [http://www.pajoohe.com/fa/index.php?Page=definition&UID=10678 طاهریان، علی ابراهیمی، سایت پژوهشکده باقرالعلوم علیه السلام (بخش فرهنگ علوم انسانی و اسلامی)]، تاریخ بازیابی: 12 آذر 1392.
+* علی ابراهیمی، طاهریان، [http://www.pajoohe.ir  دانشنامه پژوهه]، تاریخ بازیابی: 12 آذر 1392.
 [[رده:سلسله های حکومتی]]
 [[رده:سلسله طاهریان]]