صلح - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Mohammadi در ‏۱۹ مارس ۲۰۲۶، ساعت ۱۰:۲۰

2026-03-19T10:20:09Z

مهدی موسوی در ‏۷ مارس ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۴۲

2026-03-07T11:42:40Z

مهدی موسوی: ویرایش

2020-06-18T11:28:30Z

ویرایش

Akbari در ‏۲۲ آوریل ۲۰۲۰، ساعت ۱۰:۴۶

2020-04-22T10:46:42Z

Akbari در ‏۲۲ آوریل ۲۰۲۰، ساعت ۱۰:۲۹

2020-04-22T10:29:28Z

بهنام در ‏۱۸ فوریهٔ ۲۰۱۶، ساعت ۰۷:۵۲

2016-02-18T07:52:15Z

Saeed zamani در ‏۲ سپتامبر ۲۰۱۲، ساعت ۱۱:۲۰

2012-09-02T11:20:20Z

Saeed zamani: تعیین رده

2012-09-02T11:19:26Z

تعیین رده

شیرین سادات حسینی: صفحه‌ای جدید حاوی ' '''کلید واژه: صلح، شرايط صلح، ...' ایجاد کرد

2012-07-16T13:21:41Z

صفحه‌ای جدید حاوی ' <keywords content='کلید واژه: صلح، شرايط صلح، احكام صلح، ' /> '''کلید واژه: صلح، شرايط صلح، ...' ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

== صلح ==

'''تعريف صلح '''

صلح واژه اى است عربى و به معناى سازش مى باشد. صلح در [[معارف اسلامى]] به عنوان يك امر مطلوب و پسنديده مطرح شده است، در برخى از آيات [[قرآن]] [[حكمت]] تشريح صلح رفع تنازع عنوان شده است: «فَلَا جُنَاحَ عَلَيْهِمَا أَن يُصْلِحَا بَيْنَهُمَا صُلْحاً وَالصُّلْحُ خَيْرٌ» ([[سوره نساء]]، آیه 128)، «إِن يُرِيدَا إِصْلَاحاً يُوَفِّقِ اللّهُ بَيْنَهُمَا» (سوره نساء، آیه 35)، «وَ إِن طَائِفَتَانِ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ اقْتَتَلُوا فَأَصْلِحُوا بَيْنَهُمَا». ([[سوره حجرات]]، آیه 9)

روايات نيز بر مطلوبيت، مشروعيت و صحت صلح دلالت دارند. چنان كه مرحوم كلينى به اسناد خودش از [[امام صادق]] علیه السلام روايت مى كند كه آن حضرت فرمود: «الصُّلْحُ جائِزٌ بَيْنَ الْمُسْلِمينَ الّا صُلْحاً احَلَّ حَراماً أَوْ حَرَّمَ حَلالًا».<ref> [[وسائل الشيعه]]، ج 13، باب 3؛ [[احكام]] صلح، [[حديث]] 1 و 2، ص 164.</ref>

محقق حلى در شرايع اسلام در تعريف صلح مى نويسد: «صلح عبارت است از عقدى كه براى پايان دادن تنازع تشريع شده است و متفرع بر غيرش نيست اگر چه فايده آن را افاده مى كند».<ref> محقق حلى، شرايع الاسلام، ج 2، ص 121.</ref> صاحب جواهر در شرح عبارت مرحوم محقق حلى مى نويسد: «اگر چه صلح در اصل، براى پايان دادن به خصومت و نزاع بين متخاصمين تشريع گرديده است ولى براى تحقق صلح وجود اين حكمت همواره ضرورى نمى باشد...» بنابراين مراد از لفظ صلح كه در ايجاب عقد واقع مى شود انشاء رضايت نسبت به آن چيزى است كه متصالحين توافق و تسالم در مورد آن نموده اند نه اين كه منظور از آن، خصوص صلحى باشد كه مسبوق به خصومت است.<ref> محمدحسن نجفى، جواهرالكلام، ج 26، ص 271.</ref>

[[امام خمينى]] در زمينه تعريف صلح مى نويسد: «صلح عبارت از تراضى و تسالم بر امرى از قبيل تمليك عين يا منفعت يا اسقاط دين يا حق و غير اين موارد مى باشد و اين كه مسبوق به نزاع باشد شرط نيست و انجام آن بر هر امرى به جز موارد استثناء شده جايز است».<ref> تحريرالوسيله، ج 1، ص 561.</ref>

مرحوم ميرزا حسن بجنوردى در كتاب «القواعد الفقهيه» در تعريف صلح مى نويسد: «حقيقت صلح عبارت از تراضى و تسالم بر امرى است اعم از اين كه آن امر كالا باشد يا از اقسام نقود، يا از اعمال يا غير اين‌ها؛ انشاء اين تسالم به صيغه عقد صلح باشد يا غير آن، و فرقى نمى كند كه صلح مسبوق به خصومت باشد يا ملحوق به آن باشد يا خصومت امرى است كه حصول آن متوقع مى باشد، بنابراين در تمامى مواردى كه ذكر گرديد اطلاق صلح به آنها حقيقتاً نه به نحو عنايت و مجاز صحيح مى باشد».<ref> قواعد فقهيه، ج 5، ص 9.</ref>

قانون مدنى در ماده 752 به پيروى از نظريه فقهاى اماميه در تعريف صلح آورده است: «صلح ممكن است يا در مورد رفع تنازع موجود يا جلوگيرى از تنازع احتمالى در مورد معامله و غير آن واقع گردد» از مجموعه تعريف هاى ارائه شده مى توان دريافت كه وجود نزاع سابق در تحقق عقد صلح ضرورى نمى باشد اگر چه اصل تشريع صلح براى رفع خصومت و نزاع بوده است.<ref> بررسى مبانى بيمه در اسلام، ص 146.</ref>

'''شرايط صلح '''

* 1- قرارداد صلح لازم الإجرا است و آن را جز با اقاله (فسخ عقد از دو طرف) يا اختيار فسخ نمى توان از ميان برد.<ref> تحريرالوسيله، ج 1، ص 516، م 4.</ref>

* 2- عقد صلح، نياز به ايجاب و قبول دارد و با هر لفظى كه مفيد مصالحه طرفين باشد، درست است.<ref> همان، م 2 و 3.</ref>

* 3- دو نفرى كه چيزى را با يكديگر صلح مى كنند، بايد بالغ و عاقل باشند و كسى آن ها را مجبور نكرده باشد و قصد صلح داشته باشند.<ref> همان، ص 517، م 9.</ref>

'''احكام صلح '''

* 1- صلح، تنها براى حقوقى كه قابل نقل و اسقاطند، صحيح است ولى براى حقوقى كه قابل نقل و اسقاط نيستند صحيح نيست مانند حق مطالبه دَيْن و حق رجوع در طلاق رجعى.<ref> همان، م 8.</ref>

* 2- دو نفر كه بر سر چيزى نزاع دارند، جايز است به گونه اى با يكديگر صلح كنند ولى اين صلح، ظاهرى و براى رفع دعواست و نمى تواند حقيقتى را كه پنهان است تغيير دهد. بنابراين، كسى كه مى داند ادعا يا انكارش باطل است، شرعاً ذمه اش به ديگرى مشغول خواهد بود، مگر اين كه شخص ديگر واقعاً با رضايت خاطر صلح كند.<ref> تحريرالوسيله، ج 1، ص 519، م 17.</ref><ref> احكام اقتصادى (ج 2)، نعمت الله حصاركى ، ص 73.</ref>

==پانویس ==
<references />

@@ سطر ۳: / سطر ۳: @@
 «صلح» به معناى مسالمت و سازش مى‌باشد و [[راغب اصفهانی]] آنرا از بين بردن نفرت ميان مردم، معنى كرده است.<ref>ترجمه و تحقیق مفردات الفاظ قرآن، ج۲ ص۴۱۲.</ref>
-حکمت تشریح صلح در [[قرآن کریم]]، رفع تنازع بیان شده است: {{متن قرآن|«وَإِنِ امْرَأَةٌ خَافَتْ مِنْ بَعْلِهَا نُشُوزًا أَوْ إِعْرَاضًا فَلَا جُنَاحَ عَلَيْهِمَا أَنْ يُصْلِحَا بَيْنَهُمَا صُلْحًا ۚ وَالصُّلْحُ خَيْرٌ ۗ وَأُحْضِرَتِ الْأَنْفُسُ الشُّحَّ ۚ وَإِنْ تُحْسِنُوا وَتَتَّقُوا فَإِنَّ اللَّهَ كَانَ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرًا»}}.<ref>[[سوره نساء]]، آیه ۱۲۸.</ref> و اگر زنی از ناسازگاری شوهرش، یا روی گردانی اش بترسد، بر آن دو گناهی نیست که با یکدیگر به طور شایسته و پسندیده آشتی کنند. و صلح و آشتی بهتر است. و بخل، نزد نفوس حاضر است. و اگر نیکی کنید و بپرهیزید یقیناً خدا همواره به آنچه انجام می دهید، آگاه است.
+حکمت تشریح صلح در [[قرآن کریم]]، رفع تنازع بیان شده است: «{{متن قرآن|وَإِنِ امْرَأَةٌ خَافَتْ مِنْ بَعْلِهَا نُشُوزًا أَوْ إِعْرَاضًا فَلَا جُنَاحَ عَلَيْهِمَا أَنْ يُصْلِحَا بَيْنَهُمَا صُلْحًا ۚ وَالصُّلْحُ خَيْرٌ ۗ وَأُحْضِرَتِ الْأَنْفُسُ الشُّحَّ ۚ وَإِنْ تُحْسِنُوا وَتَتَّقُوا فَإِنَّ اللَّهَ كَانَ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرًا}}<ref>[[آیه 128 سوره نساء|سوره نساء، آیه ۱۲۸.]]</ref>؛ و اگر زنی از ناسازگاری شوهرش، یا روی گردانی اش بترسد، بر آن دو گناهی نیست که با یکدیگر به طور شایسته و پسندیده آشتی کنند. و صلح و آشتی بهتر است. و بخل، نزد نفوس حاضر است. و اگر نیکی کنید و بپرهیزید یقیناً خدا همواره به آنچه انجام می دهید، آگاه است».
 این جمله کوتاه و پرمعنی (وَ الصُّلحُ خَیرٌ) گرچه در مورد اختلافات خانوادگی در [[آیه]] فوق ذکر شده، ولی بدیهی است یک قانون کلی و عمومی و همگانی را بیان می کند که در همه جا اصل نخستین، صلح و صفا و دوستی و سازش است، و نزاع و کشمکش و جدایی بر خلاف طبع سلیم [[انسان]] و زندگی آرام بخش او است، و لذا جز در موارد ضرورت و استثنایی نباید به آن متوسل شد. در این آیه اشاره به سرچشمه بسیاری از نزاعها و عدم گذشتها کرده می فرماید: «مردم ذاتا و طبق غریزه حبّ ذات، در امواج [[بخل]] قرار دارند» (وَ أُحضِرَتِ الأَنفُسُ الشُّحَّ). زیرا هر کسی سعی می کند تمام حقوق خود را بی کم و کاست دریافت دارد، و همین سرچشمه نزاعها و کشمکشهاست. بنابراین اگر زن و مرد به این حقیقت توجه کنند که سرچشمه بسیاری از اختلافات بخل است، سپس در اصلاح خود بکوشند و گذشت پیشه کنند، نه تنها ریشه اختلافات خانوادگی از بین می رود، بلکه بسیاری از کشمکشهای اجتماعی نیز پایان می گیرد.<ref>برگزیده تفسیر نمونه، ناصر مکارم شیرازی، تنظیم احمد علی بابایی.</ref>
-«صلح» در معارف [[اسلام|اسلامى]] به عنوان یک امر مطلوب و مشروع و پسندیده مطرح شده است؛ چنانکه از [[امام صادق]] علیه‌السلام روایت شده که فرمود: «الصُّلْحُ جائِزٌ بَینَ الْمُسْلِمینَ الّا صُلْحاً أحَلَّ حَراماً أوْ حَرَّمَ حَلالًا».<ref> وسائل الشیعه، ج ۱۳، باب ۳؛ احکام صلح، حدیث ۱ و ۲، ص ۱۶۴.</ref>
+«صلح» در معارف [[اسلام|اسلامى]] به عنوان یک امر مطلوب و مشروع و پسندیده مطرح شده است؛ چنانکه از [[امام صادق]] علیه‌السلام روایت شده که فرمود: {{متن حدیث|«الصُّلْحُ جائِزٌ بَینَ الْمُسْلِمینَ الّا صُلْحاً أحَلَّ حَراماً أوْ حَرَّمَ حَلالًا»}}<ref> وسائل الشیعه، ج ۱۳، باب ۳؛ احکام صلح، حدیث ۱ و ۲، ص ۱۶۴.</ref>.
 ==صلح در فقه==

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
-'''صلح''' واژه اى است عربى و به معناى سازش مى باشد. صلح در معارف [[اسلام|اسلامى]] به عنوان یک امر مطلوب و پسندیده مطرح شده است، در برخى از آیات [[قرآن]]، حکمت تشریح صلح رفع تنازع عنوان شده است: «فَلَا جُنَاحَ عَلَیهِمَا أَن یصْلِحَا بَینَهُمَا صُلْحاً وَالصُّلْحُ خَیرٌ».<ref>[[سوره نساء]]، آیه ۱۲۸.</ref> روایات نیز بر مطلوبیت، مشروعیت و صحت صلح دلالت دارند. چنان که [[شیخ کلینی|شیخ کلینى]] به اسناد خودش از [[امام صادق]] علیه السلام روایت مى کند که آن حضرت فرمود: «الصُّلْحُ جائِزٌ بَینَ الْمُسْلِمینَ الّا صُلْحاً احَلَّ حَراماً أَوْ حَرَّمَ حَلالًا».<ref> وسائل الشیعه، ج ۱۳، باب ۳؛ احکام صلح، حدیث ۱ و ۲، ص ۱۶۴.</ref> صلح در اصطلاح، یکی از [[قواعد فقهی]] است.
+'''«صُلح»''' واژه‌اى [[قرآن|قرآنی]] به معناى مسالمت و سازش و رفع تنازع می‌باشد که در معارف [[اسلام|اسلامى]] به عنوان یک امر مطلوب و پسندیده مطرح شده است. «صلح» در اصطلاح [[فقه|فقهی]]، به معناى تراضى و توافق بر امرى است.
-==تعریف اصطلاحی صلح==
+حکمت تشریح صلح در [[قرآن کریم]]، رفع تنازع بیان شده است: {{متن قرآن|«وَإِنِ امْرَأَةٌ خَافَتْ مِنْ بَعْلِهَا نُشُوزًا أَوْ إِعْرَاضًا فَلَا جُنَاحَ عَلَيْهِمَا أَنْ يُصْلِحَا بَيْنَهُمَا صُلْحًا ۚ وَالصُّلْحُ خَيْرٌ ۗ وَأُحْضِرَتِ الْأَنْفُسُ الشُّحَّ ۚ وَإِنْ تُحْسِنُوا وَتَتَّقُوا فَإِنَّ اللَّهَ كَانَ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرًا»}}.<ref>[[سوره نساء]]، آیه ۱۲۸.</ref> و اگر زنی از ناسازگاری شوهرش، یا روی گردانی اش بترسد، بر آن دو گناهی نیست که با یکدیگر به طور شایسته و پسندیده آشتی کنند. و صلح و آشتی بهتر است. و بخل، نزد نفوس حاضر است. و اگر نیکی کنید و بپرهیزید یقیناً خدا همواره به آنچه انجام می دهید، آگاه است.
-[[محقق اول|محقق حلى]] در [[شرایع الاسلام (کتاب)|شرایع الاسلام]] در تعریف صلح مى نویسد: «صلح عبارت است از عقدى که براى پایان دادن تنازع تشریع شده است و متفرع بر غیرش نیست اگر چه فایده آن را افاده مى کند».<ref> محقق حلى، شرایع الاسلام، ج ۲، ص ۱۲۱.</ref>
+این جمله کوتاه و پرمعنی (وَ الصُّلحُ خَیرٌ) گرچه در مورد اختلافات خانوادگی در [[آیه]] فوق ذکر شده، ولی بدیهی است یک قانون کلی و عمومی و همگانی را بیان می کند که در همه جا اصل نخستین، صلح و صفا و دوستی و سازش است، و نزاع و کشمکش و جدایی بر خلاف طبع سلیم [[انسان]] و زندگی آرام بخش او است، و لذا جز در موارد ضرورت و استثنایی نباید به آن متوسل شد. در این آیه اشاره به سرچشمه بسیاری از نزاعها و عدم گذشتها کرده می فرماید: «مردم ذاتا و طبق غریزه حبّ ذات، در امواج [[بخل]] قرار دارند» (وَ أُحضِرَتِ الأَنفُسُ الشُّحَّ). زیرا هر کسی سعی می کند تمام حقوق خود را بی کم و کاست دریافت دارد، و همین سرچشمه نزاعها و کشمکشهاست. بنابراین اگر زن و مرد به این حقیقت توجه کنند که سرچشمه بسیاری از اختلافات بخل است، سپس در اصلاح خود بکوشند و گذشت پیشه کنند، نه تنها ریشه اختلافات خانوادگی از بین می رود، بلکه بسیاری از کشمکشهای اجتماعی نیز پایان می گیرد.<ref>برگزیده تفسیر نمونه، ناصر مکارم شیرازی، تنظیم احمد علی بابایی.</ref>
-[[شیخ محمدحسن نجفی|صاحب جواهر]] در شرح عبارت مرحوم محقق حلى مى نویسد: «اگر چه صلح در اصل، براى پایان دادن به خصومت و نزاع بین متخاصمین تشریع گردیده است ولى براى تحقق صلح، وجود این حکمت همواره ضرورى نمى باشد.... بنابراین مراد از لفظ صلح که در ایجاب عقد واقع مى شود انشاء رضایت نسبت به آن چیزى است که متصالحین توافق و تسالم در مورد آن نموده اند نه این که منظور از آن، خصوص صلحى باشد که مسبوق به خصومت است».<ref> محمدحسن نجفى، جواهرالکلام، ج ۲۶، ص ۲۷۱.</ref>
+«صلح» در معارف [[اسلام|اسلامى]] به عنوان یک امر مطلوب و مشروع و پسندیده مطرح شده است؛ چنانکه از [[امام صادق]] علیه‌السلام روایت شده که فرمود: «الصُّلْحُ جائِزٌ بَینَ الْمُسْلِمینَ الّا صُلْحاً أحَلَّ حَراماً أوْ حَرَّمَ حَلالًا».<ref> وسائل الشیعه، ج ۱۳، باب ۳؛ احکام صلح، حدیث ۱ و ۲، ص ۱۶۴.</ref>
-[[امام خمینى]] در زمینه تعریف صلح مى نویسد: «صلح عبارت از تراضى و تسالم بر امرى از قبیل تملیک عین یا منفعت یا اسقاط دین یا حق و غیر این موارد مى باشد و این که مسبوق به نزاع باشد شرط نیست و انجام آن بر هر امرى به جز موارد استثناء شده جایز است».<ref> تحریرالوسیله، ج ۱، ص ۵۶۱.</ref>
+==صلح در فقه==
-مرحوم [[سید محمد حسن بجنوردی|میرزا حسن بجنوردى]] در کتاب «[[القواعد الفقهیه (بجنوردی) (کتاب)|القواعد الفقهیه]]» در تعریف صلح مى نویسد: «حقیقت صلح عبارت از تراضى و تسالم بر امرى است اعم از این که آن امر کالا باشد یا از اقسام نقود، یا از اعمال یا غیر این‌ها؛ انشاء این تسالم به صیغه عقد صلح باشد یا غیر آن، و فرقى نمى کند که صلح مسبوق به خصومت باشد یا ملحوق به آن باشد یا خصومت امرى است که حصول آن متوقع مى باشد، بنابراین در تمامى مواردى که ذکر گردید اطلاق صلح به آنها حقیقتاً نه به نحو عنایت و مجاز صحیح مى باشد».<ref> قواعد فقهیه، ج ۵، ص ۹.</ref>
+[[محقق اول|محقق حلى]] در [[شرایع الاسلام (کتاب)|شرایع الاسلام]] در تعریف صلح مى نویسد: «صلح عبارت است از عقدى که براى پایان دادن تنازع تشریع شده است و متفرع بر غیرش نیست، اگر چه فایده آن را افاده مى کند».<ref> محقق حلى، شرایع الاسلام، ج ۲، ص ۱۲۱.</ref>
-قانون مدنى در ماده ۷۵۲ به پیروى از نظریه  فقهاى [[امامیه|امامیه]] در تعریف صلح آورده است: «صلح ممکن است یا در مورد رفع تنازع موجود یا جلوگیرى از تنازع احتمالى در مورد معامله و غیر آن واقع گردد».
+[[شیخ محمدحسن نجفی|صاحب جواهر]] در شرح عبارت مرحوم محقق حلى مى نویسد: «اگر چه صلح در اصل، براى پایان دادن به خصومت و نزاع بین متخاصمین تشریع گردیده است، ولى براى تحقق صلح، وجود این حکمت همواره ضرورى نمى باشد.... بنابراین مراد از لفظ صلح که در ایجاب عقد واقع مى شود، انشاء رضایت نسبت به آن چیزى است که متصالحین توافق و تسالم در مورد آن نموده اند؛ نه این که منظور از آن، خصوص صلحى باشد که مسبوق به خصومت است».<ref> محمدحسن نجفى، جواهرالکلام، ج ۲۶، ص ۲۷۱.</ref>
-از مجموعه تعریف هاى ارائه شده مى توان دریافت که وجود نزاع سابق در تحقق عقد صلح ضرورى نمى باشد اگر چه اصل تشریع صلح براى رفع خصومت و نزاع بوده است.<ref> بررسى مبانى بیمه در اسلام، ص ۱۴۶.</ref>
+[[امام خمینى]] در زمینه تعریف صلح مى نویسد: «صلح عبارت از تراضى و تسالم بر امرى، از قبیل تملیک عین یا منفعت یا اسقاط دَین یا حق و غیر این موارد مى باشد و این که مسبوق به نزاع باشد، شرط نیست و انجام آن بر هر امرى به جز موارد استثناء شده جایز است».<ref> تحریرالوسیله، ج ۱، ص ۵۶۱.</ref>
-==شرایط صلح==
+[[سید محمد حسن بجنوردی|میرزا حسن بجنوردى]] در کتاب «[[القواعد الفقهیه (بجنوردی) (کتاب)|القواعد الفقهیه]]» در تعریف صلح مى نویسد: «حقیقت صلح عبارت از تراضى و تسالم بر امرى است اعم از این که آن امر کالا باشد یا از اقسام نقود، یا از اعمال یا غیر این‌ها؛ انشاء این تسالم به صیغه عقد صلح باشد یا غیر آن، و فرقى نمى کند که صلح مسبوق به خصومت باشد یا ملحوق به آن باشد، یا خصومت امرى است که حصول آن متوقع مى باشد، بنابراین در تمامى مواردى که ذکر گردید اطلاق صلح به آنها حقیقتاً نه به نحو عنایت و مجاز صحیح مى باشد».<ref> قواعد فقهیه، ج ۵، ص ۹.</ref>
-*۱- قرارداد صلح لازم الإجرا است و آن را جز با اقاله (فسخ عقد از دو طرف) یا اختیار فسخ نمى توان از میان برد.<ref> تحریرالوسیله، ج ۱، ص ۵۱۶، م ۴.</ref>
+قانون مدنى در ماده ۷۵۲ -به پیروى از نظریه  فقهاى [[امامیه|امامیه]]- در تعریف صلح آورده است: «صلح ممکن است یا در مورد رفع تنازع موجود یا جلوگیرى از تنازع احتمالى در مورد معامله و غیر آن واقع گردد».
-*۲- عقد صلح، نیاز به ایجاب و قبول دارد و با هر لفظى که مفید مصالحه طرفین باشد، درست است.<ref> همان، م ۲ و ۳.</ref>
+از مجموعه تعریف هاى ارائه شده مى توان دریافت که وجود نزاع سابق در تحقق عقد صلح ضرورى نمى باشد، اگر چه اصل تشریع صلح براى رفع خصومت و نزاع بوده است.<ref> بررسى مبانى بیمه در اسلام، ص ۱۴۶.</ref>
-*۳- دو نفرى که چیزى را با یکدیگر صلح مى کنند، باید بالغ و عاقل باشند و کسى آن ها را مجبور نکرده باشد و قصد صلح داشته باشند.<ref> همان، ص ۵۱۷، م ۹.</ref>
+===شرایط و احکام صلح===
-==احکام صلح==
+* قرارداد صلح لازم الإجرا است و آن را جز با [[اقاله]] (فسخ عقد از دو طرف) یا اختیار فسخ نمى توان از میان برد.<ref> تحریرالوسیله، ج ۱، ص ۵۱۶، م ۴.</ref>
-*۱- صلح، تنها براى حقوقى که قابل نقل و اسقاطند، صحیح است ولى براى حقوقى که قابل نقل و اسقاط نیستند صحیح نیست، مانند حق مطالبه دَین و حق رجوع در طلاق رجعى.<ref> همان، م ۸.</ref>
+* عقد صلح، نیاز به ایجاب و قبول دارد و با هر لفظى که مفید مصالحه طرفین باشد، درست است.<ref> همان، م ۲ و ۳.</ref>
-*۲- دو نفر که بر سر چیزى نزاع دارند، جایز است به  گونه اى با یکدیگر صلح کنند ولى این صلح، ظاهرى و براى رفع دعواست و نمى تواند حقیقتى را که پنهان است تغییر دهد. بنابراین، کسى که مى داند ادعا یا انکارش باطل است، شرعاً ذمه اش به دیگرى  مشغول خواهد بود، مگر این که شخص دیگر واقعاً با رضایت خاطر صلح کند.<ref> تحریرالوسیله، ج ۱، ص ۵۱۹، م ۱۷.</ref><ref> احکام اقتصادى (ج  ۲)، نعمت الله حصارکى ، ص ۷۳.</ref>
+* دو نفرى که چیزى را با یکدیگر صلح مى کنند، باید [[بلوغ|بالغ]] و عاقل باشند و کسى آن ها را مجبور نکرده باشد و قصد صلح داشته باشند.<ref> همان، ص ۵۱۷، م ۹.</ref>
 ==پانویس==
 <references />
 {{فقه/احکام}}
-[[رده:احکام اقتصادی]]
+[[رده:واژگان قرآنی]][[رده:اخلاق اجتماعی پسندیده]][[رده:احکام اقتصادی]]

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
-==تعريف صلح==
+'''صلح''' واژه اى است عربى و به معناى سازش مى باشد. صلح در معارف [[اسلام|اسلامى]] به عنوان یک امر مطلوب و پسندیده مطرح شده است، در برخى از آیات [[قرآن]]، حکمت تشریح صلح رفع تنازع عنوان شده است: «فَلَا جُنَاحَ عَلَیهِمَا أَن یصْلِحَا بَینَهُمَا صُلْحاً وَالصُّلْحُ خَیرٌ».<ref>[[سوره نساء]]، آیه ۱۲۸.</ref> روایات نیز بر مطلوبیت، مشروعیت و صحت صلح دلالت دارند. چنان که [[شیخ کلینی|شیخ کلینى]] به اسناد خودش از [[امام صادق]] علیه السلام روایت مى کند که آن حضرت فرمود: «الصُّلْحُ جائِزٌ بَینَ الْمُسْلِمینَ الّا صُلْحاً احَلَّ حَراماً أَوْ حَرَّمَ حَلالًا».<ref> وسائل الشیعه، ج ۱۳، باب ۳؛ احکام صلح، حدیث ۱ و ۲، ص ۱۶۴.</ref> صلح در اصطلاح، یکی از [[قواعد فقهی]] است.
-صلح واژه اى است عربى و به معناى سازش مى باشد. صلح در [[معارف اسلامى]] به عنوان يك امر مطلوب و پسنديده مطرح شده است، در برخى از آيات [[قرآن]] حكمت تشريح صلح رفع تنازع عنوان شده است: «فَلَا جُنَاحَ عَلَيْهِمَا أَن يُصْلِحَا بَيْنَهُمَا صُلْحاً وَالصُّلْحُ خَيْرٌ» ([[سوره نساء]]، آیه 128)، «إِن يُرِيدَا إِصْلَاحاً يُوَفِّقِ اللّهُ بَيْنَهُمَا» (سوره نساء، آیه 35)، «وَ إِن طَائِفَتَانِ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ اقْتَتَلُوا فَأَصْلِحُوا بَيْنَهُمَا». ([[سوره حجرات]]، آیه 9)
+==تعریف اصطلاحی صلح==
-روايات نيز بر مطلوبيت، مشروعيت و صحت صلح دلالت دارند. چنان كه مرحوم كلينى به اسناد خودش از [[امام صادق]] علیه السلام روايت مى كند كه آن حضرت فرمود: «الصُّلْحُ جائِزٌ بَيْنَ الْمُسْلِمينَ الّا صُلْحاً احَلَّ حَراماً أَوْ حَرَّمَ حَلالًا».<ref> [[وسائل الشيعه]]، ج 13، باب 3؛ [[احكام]] صلح، [[حديث]] 1 و 2، ص 164.</ref>
+[[محقق اول|محقق حلى]] در [[شرایع الاسلام (کتاب)|شرایع الاسلام]] در تعریف صلح مى نویسد: «صلح عبارت است از عقدى که براى پایان دادن تنازع تشریع شده است و متفرع بر غیرش نیست اگر چه فایده آن را افاده مى کند».<ref> محقق حلى، شرایع الاسلام، ج ۲، ص ۱۲۱.</ref>
-محقق حلى در شرايع اسلام در تعريف صلح مى نويسد: «صلح عبارت است از عقدى كه براى پايان دادن تنازع تشريع شده است و متفرع بر غيرش نيست اگر چه فايده آن را افاده مى كند».<ref> محقق حلى، شرايع الاسلام، ج 2، ص 121.</ref> صاحب جواهر در شرح عبارت مرحوم محقق حلى مى نويسد: «اگر چه صلح در اصل، براى پايان دادن به خصومت و نزاع بين متخاصمين تشريع گرديده است ولى براى تحقق صلح وجود اين حكمت همواره ضرورى نمى باشد...» بنابراين مراد از لفظ صلح كه در ايجاب عقد واقع مى شود انشاء رضايت نسبت به آن چيزى است كه متصالحين توافق و تسالم در مورد آن نموده اند نه اين كه منظور از آن، خصوص صلحى باشد كه مسبوق به خصومت است.<ref> محمدحسن نجفى، جواهرالكلام، ج 26، ص 271.</ref>
+[[شیخ محمدحسن نجفی|صاحب جواهر]] در شرح عبارت مرحوم محقق حلى مى نویسد: «اگر چه صلح در اصل، براى پایان دادن به خصومت و نزاع بین متخاصمین تشریع گردیده است ولى براى تحقق صلح، وجود این حکمت همواره ضرورى نمى باشد.... بنابراین مراد از لفظ صلح که در ایجاب عقد واقع مى شود انشاء رضایت نسبت به آن چیزى است که متصالحین توافق و تسالم در مورد آن نموده اند نه این که منظور از آن، خصوص صلحى باشد که مسبوق به خصومت است».<ref> محمدحسن نجفى، جواهرالکلام، ج ۲۶، ص ۲۷۱.</ref>
-[[امام خمينى]] در زمينه تعريف صلح مى نويسد: «صلح عبارت از تراضى و تسالم بر امرى از قبيل تمليك عين يا منفعت يا اسقاط دين يا حق و غير اين موارد مى باشد و اين كه مسبوق به نزاع باشد شرط نيست و انجام آن بر هر امرى به جز موارد استثناء شده جايز است».<ref> تحريرالوسيله، ج 1، ص 561.</ref>
+[[امام خمینى]] در زمینه تعریف صلح مى نویسد: «صلح عبارت از تراضى و تسالم بر امرى از قبیل تملیک عین یا منفعت یا اسقاط دین یا حق و غیر این موارد مى باشد و این که مسبوق به نزاع باشد شرط نیست و انجام آن بر هر امرى به جز موارد استثناء شده جایز است».<ref> تحریرالوسیله، ج ۱، ص ۵۶۱.</ref>
-مرحوم ميرزا حسن بجنوردى در كتاب «القواعد الفقهيه» در تعريف صلح مى نويسد: «حقيقت صلح عبارت از تراضى و تسالم بر امرى است اعم از اين كه آن امر كالا باشد يا از اقسام نقود، يا از اعمال يا غير اين‌ها؛ انشاء اين تسالم به صيغه عقد صلح باشد يا غير آن، و فرقى نمى كند كه صلح مسبوق به خصومت باشد يا ملحوق به آن باشد يا خصومت امرى است كه حصول آن متوقع مى باشد، بنابراين در تمامى مواردى كه ذكر گرديد اطلاق صلح به آنها حقيقتاً نه به نحو عنايت و مجاز صحيح مى باشد».<ref> قواعد فقهيه، ج 5، ص 9.</ref>
+مرحوم [[سید محمد حسن بجنوردی|میرزا حسن بجنوردى]] در کتاب «[[القواعد الفقهیه (بجنوردی) (کتاب)|القواعد الفقهیه]]» در تعریف صلح مى نویسد: «حقیقت صلح عبارت از تراضى و تسالم بر امرى است اعم از این که آن امر کالا باشد یا از اقسام نقود، یا از اعمال یا غیر این‌ها؛ انشاء این تسالم به صیغه عقد صلح باشد یا غیر آن، و فرقى نمى کند که صلح مسبوق به خصومت باشد یا ملحوق به آن باشد یا خصومت امرى است که حصول آن متوقع مى باشد، بنابراین در تمامى مواردى که ذکر گردید اطلاق صلح به آنها حقیقتاً نه به نحو عنایت و مجاز صحیح مى باشد».<ref> قواعد فقهیه، ج ۵، ص ۹.</ref>
-قانون مدنى در ماده 752 به پيروى از نظريه  فقهاى اماميه در تعريف صلح آورده است: «صلح ممكن است يا در مورد رفع تنازع موجود يا جلوگيرى از تنازع احتمالى در مورد معامله و غير آن واقع گردد» از مجموعه تعريف هاى ارائه شده مى توان دريافت كه وجود نزاع سابق در تحقق عقد صلح ضرورى نمى باشد اگر چه اصل تشريع صلح براى رفع خصومت و نزاع بوده است.<ref> بررسى مبانى بيمه در اسلام، ص 146.</ref>
+قانون مدنى در ماده ۷۵۲ به پیروى از نظریه  فقهاى [[امامیه|امامیه]] در تعریف صلح آورده است: «صلح ممکن است یا در مورد رفع تنازع موجود یا جلوگیرى از تنازع احتمالى در مورد معامله و غیر آن واقع گردد».
-==شرايط صلح==
+از مجموعه تعریف هاى ارائه شده مى توان دریافت که وجود نزاع سابق در تحقق عقد صلح ضرورى نمى باشد اگر چه اصل تشریع صلح براى رفع خصومت و نزاع بوده است.<ref> بررسى مبانى بیمه در اسلام، ص ۱۴۶.</ref>
-* 1- قرارداد صلح لازم الإجرا است و آن را جز با اقاله (فسخ عقد از دو طرف) يا اختيار فسخ نمى توان از ميان برد.<ref> تحريرالوسيله، ج 1، ص 516، م 4.</ref>
+==شرایط صلح==
-* 2- عقد صلح، نياز به ايجاب و قبول دارد و با هر لفظى كه مفيد مصالحه طرفين باشد، درست است.<ref> همان، م 2 و 3.</ref>
+*۱- قرارداد صلح لازم الإجرا است و آن را جز با اقاله (فسخ عقد از دو طرف) یا اختیار فسخ نمى توان از میان برد.<ref> تحریرالوسیله، ج ۱، ص ۵۱۶، م ۴.</ref>
-* 3- دو نفرى كه چيزى را با يكديگر صلح مى كنند، بايد بالغ و عاقل باشند و كسى آن ها را مجبور نكرده باشد و قصد صلح داشته باشند.<ref> همان، ص 517، م 9.</ref>
+*۲- عقد صلح، نیاز به ایجاب و قبول دارد و با هر لفظى که مفید مصالحه طرفین باشد، درست است.<ref> همان، م ۲ و ۳.</ref>
-==احكام صلح==
+*۳- دو نفرى که چیزى را با یکدیگر صلح مى کنند، باید بالغ و عاقل باشند و کسى آن ها را مجبور نکرده باشد و قصد صلح داشته باشند.<ref> همان، ص ۵۱۷، م ۹.</ref>
-* 1- صلح، تنها براى حقوقى كه قابل نقل و اسقاطند، صحيح است ولى براى حقوقى كه قابل نقل و اسقاط نيستند صحيح نيست مانند حق مطالبه دَيْن و حق رجوع در طلاق رجعى.<ref> همان، م 8.</ref>
+==احکام صلح==
-* 2- دو نفر كه بر سر چيزى نزاع دارند، جايز است به  گونه اى با يكديگر صلح كنند ولى اين صلح، ظاهرى و براى رفع دعواست و نمى تواند حقيقتى را كه پنهان است تغيير دهد. بنابراين، كسى كه مى داند ادعا يا انكارش باطل است، شرعاً ذمه اش به ديگرى  مشغول خواهد بود، مگر اين كه شخص ديگر واقعاً با رضايت خاطر صلح كند.<ref> تحريرالوسيله، ج 1، ص 519، م 17.</ref><ref> احكام اقتصادى (ج  2)، نعمت الله حصاركى ، ص 73.</ref>
+*۱- صلح، تنها براى حقوقى که قابل نقل و اسقاطند، صحیح است ولى براى حقوقى که قابل نقل و اسقاط نیستند صحیح نیست، مانند حق مطالبه دَین و حق رجوع در طلاق رجعى.<ref> همان، م ۸.</ref>
 ==پانویس==

@@ سطر ۲۹: / سطر ۲۹: @@
 ==پانویس==
 <references />
 {{فقه/احکام}}
 [[رده:احکام اقتصادی]]

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۲ آوریل ۲۰۲۰، ساعت ۱۰:۲۹
سطر ۳۰:		سطر ۳۰:
	<references />		<references />

		+
		+	{{فقه/احکام}}
	[[رده:احکام اقتصادی]]		[[رده:احکام اقتصادی]]

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
-== صلح ==
+== تعريف صلح ==
 صلح واژه اى است عربى و به معناى سازش مى باشد. صلح در [[معارف اسلامى]] به عنوان يك امر مطلوب و پسنديده مطرح شده است، در برخى از آيات [[قرآن]] [[حكمت]] تشريح صلح رفع تنازع عنوان شده است: «فَلَا جُنَاحَ عَلَيْهِمَا أَن يُصْلِحَا بَيْنَهُمَا صُلْحاً وَالصُّلْحُ خَيْرٌ» ([[سوره نساء]]، آیه 128)، «إِن يُرِيدَا إِصْلَاحاً يُوَفِّقِ اللّهُ بَيْنَهُمَا» (سوره نساء، آیه 35)، «وَ إِن طَائِفَتَانِ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ اقْتَتَلُوا فَأَصْلِحُوا بَيْنَهُمَا». ([[سوره حجرات]]، آیه 9)
@@ سطر ۱۵: / سطر ۱۳: @@
 قانون مدنى در ماده 752 به پيروى از نظريه  فقهاى اماميه در تعريف صلح آورده است: «صلح ممكن است يا در مورد رفع تنازع موجود يا جلوگيرى از تنازع احتمالى در مورد معامله و غير آن واقع گردد» از مجموعه تعريف هاى ارائه شده مى توان دريافت كه وجود نزاع سابق در تحقق عقد صلح ضرورى نمى باشد اگر چه اصل تشريع صلح براى رفع خصومت و نزاع بوده است.<ref> بررسى مبانى بيمه در اسلام، ص 146.</ref>
-'''شرايط صلح '''
 * 1- قرارداد صلح لازم الإجرا است و آن را جز با اقاله (فسخ عقد از دو طرف) يا اختيار فسخ نمى توان از ميان برد.<ref> تحريرالوسيله، ج 1، ص 516، م 4.</ref>
@@ سطر ۲۳: / سطر ۲۲: @@
 * 3- دو نفرى كه چيزى را با يكديگر صلح مى كنند، بايد بالغ و عاقل باشند و كسى آن ها را مجبور نكرده باشد و قصد صلح داشته باشند.<ref> همان، ص 517، م 9.</ref>
-'''احكام صلح '''
 * 1- صلح، تنها براى حقوقى كه قابل نقل و اسقاطند، صحيح است ولى براى حقوقى كه قابل نقل و اسقاط نيستند صحيح نيست مانند حق مطالبه دَيْن و حق رجوع در طلاق رجعى.<ref> همان، م 8.</ref>
@@ سطر ۳۱: / سطر ۳۱: @@
 ==پانویس ==
 <references />