صفة الصفوة (کتاب) - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

مهدی موسوی در ‏۳ مارس ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۲۸

2026-03-03T12:28:06Z

مهدی موسوی در ‏۲۳ مهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۲:۳۰

2023-05-23T12:30:36Z

مهدی موسوی: ویرایش

2020-06-16T09:44:36Z

ویرایش

مهدی موسوی در ‏۱۶ ژوئن ۲۰۲۰، ساعت ۰۸:۳۵

2020-06-16T08:35:59Z

History of islam: صفحه‌ای تازه حاوی « صفة الصفوة '''صفة الصفوة''' اثر جمال‌الدين ابوالف...» ایجاد کرد

2017-11-20T12:52:59Z

صفحه‌ای تازه حاوی « بندانگشتی|صفة الصفوة '''صفة الصفوة''' اثر جمال‌الدين ابوالف...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

[[پرونده:Ketab315.jpg|بندانگشتی|صفة الصفوة]]

'''صفة الصفوة''' اثر جمال‌الدين ابوالفرج بن جوزى، تلخيصى است از كتاب «حلية الأولياء و طبقات الأصفياء» اثر [[ابونعیم، احمد بن عبدالله|ابونعيم اصفهانى]]، در شرح حال بزرگان علمى<ref>ر.ك: مدرسى چهاردهى، مرتضى، 1320، ص189</ref>

اين كتاب، از جمله مهم‌ترين كتب طبقات‌نگارى صوفيان در قرن ششم محسوب شده و درباره آن، گفته شده است كه: «اين كتاب، در واقع تهذيب، تصحيح و تلخيصى از كتاب «حليه» ابى‌نعيم شمرده مى‌شود»<ref>صفرى فروشانى، نعمت‌الله، 1381، ص70</ref>

ابونعيم افراد مذكور در كتاب خود را به پنج طبقه تقسيم و مقام معنوى و محامد اخلاقى آنان را گزارش كرده است: طبقه نخست، در شرح حال اميرمؤمنان(ع) و سه خليفه اول؛ طبقه دوم، در معرفى ساير صحابه كه در رتبه پس از خلفا قرار داشتند؛ طبقه سوم، در شرح حال اهل صفّه؛ طبقه چهارم، درباره زنان ناسكه از صحابه، كه با شرح حال حضرت زهرا(س) و همسران پيامبر آغاز شده است و طبقه پنجم، درباره تابعان و تابعانِ تابعان است كه از مهم‌ترين آنها حسن بصرى است<ref>ر.ك: سجادى، سيد جعفر؛ سيد عرب، حسن، 1377، ج14، ص54</ref>

اما روش [[ابن جوزی، عبدالرحمن بن علی|ابن جوزى]] در تنظيم اين كتاب، اسلوب و روشى متفاوت مى‌باشد. وى در اين اثر، روش طبقه‌بندى ناحيه‌اى را پيش گرفته و با شهر مدينه آغاز كرده و سپس به مكه، بغداد و... رسيده است. وى هر شهرى را كه نام برده، طبقات عابدان و زاهدان آن ناحيه را نيز ذكر كرده است و شماره زندگى‌نامه‌هاى آن، به بيش از هزار زندگى‌نامه مى‌رسد<ref>ر.ك: صفرى فروشانى، نعمت‌الله، 1381، ص70</ref>

ابراهيم محمد رمضان و سعيد محمد لحام، تحقيق و تصحيح كتاب را برعهده داشته‌اند.

كتاب با دو مقدمه از محققين و مؤلف آغاز شده است. در مقدمه نخست، ضمن ارائه زندگى‌نامه مختصرى از نويسنده، به منابعى كه در تصحيح و ضبط و تخريج مطالب و روايات كتاب، مورد استفاده قرار گرفته، اشاره شده است. از جمله اين منابع، عبارتند از: «[[صحيح بخارى]]»؛ «[[صحيح مسلم]]»؛ «[[سنن ابى‌داود]]»؛ «حلية الأولياء» [[ابونعیم، احمد بن عبدالله|ابونعيم اصفهانى]]؛ «[[مسند الإمام أحمد بن حنبل|مسند احمد]]»؛ «[[سنن ترمذى]]»؛ «شمائل الرسول» [[ابن کثیر، اسماعیل بن عمر|ابن كثير]] و...<ref>ر.ك: مقدمه، ج1، صفحه د - ح</ref>

در مقدمه نويسنده، ضمن بيان برخى ويژگى‌ها و محاسن كتاب «حلية الأولياء» [[ابونعیم، احمد بن عبدالله|ابونعيم اصفهانى]]، به اين نكته اشاره شده است كه اين كتاب، با همه محاسنش، داراى كاستى‌ها و فزونى‌هايى است؛ ولذا وى به‌منظور حذف اين اضافات و جبران و اصلاح نواقص آن، اقدام به تلخيص آن كرده است. برخى از فزونى‌ها و اضافات مذكور، عبارتند از: اطاله در ذكر احاديث مرفوعه؛ ذكر روايات موضوعه و باطل؛ نسبت دادن تصوف به بزرگانى همچون ابوبكر، عمر، عثمان، على، حسن و...؛ اطاله كلام و توضيح بيش از حد؛ حكايت برخى از افعال صوفيه كه صحيح نمى‌باشد، درحالى‌كه احتمال دارد مبتدى صحيح بودن آن عمل را تصور كند؛ خلط در ترتيب و تقديم و تأخيرهاى نابجا و...<ref>ر.ك: مقدمه نويسنده، همان، ص5-12</ref>

نويسنده همچنين سه كاستى براى كتاب ابونعيم ذكر كرده و خود در پى جبران آن برآمده كه عبارتند از: ذكر نكردن شرح حال سيد زهاد و امام كل كه پيامبر(ص) مى‌باشد؛ ترك بسيارى از زهاد و عابدين مشهور و همچنين نپرداختن به بانوان زاهد و عابد، مگر در موارد بسيار اندك<ref>ر.ك: همان، ص16</ref>

فهرست مطالب هر جلد، در انتهاى همان جلد آمده است.

در پاورقى‌ها علاوه بر ذكر منابع<ref>ر.ك: پاورقى، ج1، ص74</ref>، به توضيح برخى از مطالب متن پرداخته شده است<ref>ر.ك: همان، ص75</ref>

==پانويس ==
<references />
== منابع مقاله ==

1. مقدمه و متن كتاب.

2. مدرسى چهاردهى، مرتضى، «دانشمندان اصفهان (6) - (ابونعيم حافظ)»، پايگاه مجلات تخصصى نور، مجله: ارمغان، دوره بيست‌ودوم، شماره 4، تير 1320 (3 صفحه، از 189-191)

3. سجادى، سيد جعفر؛ سيد عرب، حسن، «دانشنامه جهان اسلام» زير نظر غلامعلى حداد عادل، چاپ اول (1377)، تهران، بنياد دايرةالمعارف اسلامى، ج14، ص54.

4. صفرى فروشانى، نعمت‌الله، «پيشينه طبقات‌نگارى در ميان مسلمانان»، پايگاه مجلات تخصصى نور، مجله: كتاب ماه دين، شماره 55، ارديبهشت 1381 (18 صفحه، از 66 تا 83)

== منبع ==
ویکی نور

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
-'''«صفة الصفوة»''' اثر [[عبدالرحمان بن جوزی|ابوالفرج بن جوزى]] (م، ۵۹۷ ق)، تلخیصى است از کتاب «[[حلیة الاولیاء (کتاب)|حلیة الأولیاء]]» اثر [[ابونعیم اصفهانی|ابونعیم اصفهانى]]، در شرح حال بزرگان اسلامی. این کتاب، از جمله مهم‌ترین کتب طبقات‌نگارى [[تصوف|صوفیان]] در قرن ششم هجری محسوب شده است.
+'''«صفة الصَفوة»''' تألیف [[عبدالرحمان بن جوزی|ابوالفرج بن جوزى]] (م، ۵۹۷ ق)، تلخیص و تصحیحى از کتاب «[[حلیة الأولیاء (کتاب)|حلیة الأولیاء]]» اثر [[ابونعیم اصفهانی|ابونُعیم اصفهانى]]، در شرح حال بزرگان اسلامی است. این کتاب، از جمله مهم‌ترین کتب طبقات‌نگارى [[تصوف|صوفیان]] در قرن ششم هجری محسوب شده است.
 {{مشخصات کتاب
@@ سطر ۸: / سطر ۸: @@
 |نویسنده= عبدالرحمان بن جوزی
-|موضوع= زندگى‌نامه و شرح‌حال
+|موضوع= شرح‌حال بزرگان اسلام
 |زبان= عربی
-|تعداد جلد= ۲ جلد
+|تعداد جلد= ۴
 |عنوان افزوده1=
@@ سطر ۲۵: / سطر ۲۵: @@
 }}
 ==مؤلف==
 «[[عبدالرحمان بن جوزی|ابوالفرج عبدالرحمن بن جوزى]]» (۵۱۰-۵۹۷ ق)، متکلم، مورخ، [[محدث]] و [[فقیه]] [[حنبلی]] در قرن ششم هجری است. بیشترین‌ مایه شهرت‌ ابن‌ جوزی‌، وعظ و خطابه‌ و تدریس‌ بود، که بخش‌ مهمی‌ از زندگی‌ اجتماعی او‌ را در برمی‌گرفت.
@@ سطر ۳۲: / سطر ۳۱: @@
 [[سبط بن جوزی|سبط ابن‌ جوزی‌‌]] (۶۵۴-۵۸۲ ق‌)، واعظ و مورخ‌ نامدار [[اهل سنت]] در قرن هفتم هجری، نوه عبدالرحمن بن جوزى است.
 ==محتوای کتاب==
-درباره «صفة الصفوة»، گفته شده که: «این کتاب، در واقع تهذیب، تصحیح و تلخیصى از کتاب «[[حلیة الاولیاء (کتاب)|حلیة الأولیاء]]» تألیف [[ابونعیم اصفهانی|ابونعیم اصفهانى]] شمرده مى‌شود».
+کتاب «صفة الصفوة» با دو مقدمه از محققان (ابراهیم محمد رمضان و سعید محمد لحام) و مؤلف آغاز شده است. در مقدمه نخست، ضمن ارائه زندگى‌نامه مختصرى از نویسنده، به منابعى که در تصحیح و ضبط و تخریج مطالب و روایات کتاب، مورد استفاده قرار گرفته، اشاره شده است. از جمله این منابع، عبارتند از: «[[صحيح بخارى]]»؛ «[[صحیح مسلم]]»؛ «[[سنن ابی داوود (کتاب)|سنن ابى‌داود]]»؛ «[[حلیة الأولیاء (کتاب)|حلیة الأولیاء]]»؛ «[[مسند احمد بن حنبل (کتاب)|مسند احمد]]»؛ «[[سنن ترمذى]]»؛ «شمائل الرسول» و... .
-ابونعیم افراد مذکور در کتاب خود را به پنج طبقه تقسیم و مقام معنوى و محامد [[اخلاق|اخلاقى]] آنان را گزارش کرده است: طبقه نخست، در شرح حال [[امام علی علیه السلام|امیرمؤمنان]](ع) و سه خلیفه اول ([[ابوبکر]]، [[عمر بن خطاب|عمر]]، [[عثمان بن عفان|عثمان]])؛ طبقه دوم، در معرفى سایر [[صحابه]] که در رتبه پس از خلفا قرار داشتند؛ طبقه سوم، در شرح حال [[اصحاب صفه|اهل صفّه]]؛ طبقه چهارم، درباره زنانی از صحابه، که با شرح حال [[حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها|حضرت زهرا]](س) و همسران [[پیامبر اسلام|پیامبر]] آغاز شده است و طبقه پنجم، درباره [[تابعین|تابعان]] و تابعانِ تابعان است که از مهم‌ترین آنها [[حسن بصری|حسن بصرى]] است.
+کتاب «صفة الصفوة»، در واقع تهذیب، تصحیح و تلخیصى از کتاب «[[حلیة الأولیاء (کتاب)|حلیة الأولیاء]]» تألیف [[ابونعیم اصفهانی|ابونُعیم اصفهانى]] شمرده مى‌شود. ابونُعیم افراد مذکور در کتاب خود را به پنج طبقه تقسیم و مقام معنوى و محامد [[اخلاق|اخلاقى]] آنان را گزارش کرده است: طبقه نخست، در شرح حال [[امام علی علیه السلام|امیرمؤمنان]](ع) و سه خلیفه اول ([[ابوبکر]]، [[عمر بن خطاب|عمر]]، [[عثمان بن عفان|عثمان]])؛ طبقه دوم، در معرفى سایر [[صحابه]] که در رتبه پس از خلفا قرار داشتند؛ طبقه سوم، در شرح حال [[اصحاب صفه|اهل صفّه]]؛ طبقه چهارم، درباره زنانی از صحابه -که با شرح حال [[حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها|حضرت زهرا]](س) و همسران [[پیامبر اسلام|پیامبر]] آغاز شده است- و طبقه پنجم، درباره [[تابعین|تابعان]] و تابعانِ تابعان است که از جمله آنها [[حسن بصری|حسن بصرى]] است.
-اما روش ابن جوزى در تنظیم این کتاب، اسلوب و روشى متفاوت مى‌باشد. وى در این اثر، روش طبقه‌بندى ناحیه‌اى را پیش گرفته و با شهر [[مدینه|مدینه]] آغاز کرده و سپس به [[مکه]]، [[بغداد]] و... رسیده است. وى هر شهرى را که نام برده، طبقات عابدان و زاهدان آن ناحیه را نیز ذکر کرده است و شماره زندگى‌نامه‌هاى آن، به بیش از هزار مورد مى‌رسد.
+اما روش [[عبدالرحمان بن جوزی]] در تنظیم کتاب «صفة الصفوة»، اسلوب و روشى متفاوت مى‌باشد. وى در این اثر، روش طبقه‌بندى ناحیه‌اى را پیش گرفته و با شهر [[مدینه|مدینه]] آغاز کرده و سپس به [[مکه]]، [[بغداد]] و... رسیده است. وى هر شهرى را که نام برده، طبقات عابدان و زاهدان آن ناحیه را نیز ذکر کرده است و شماره زندگى‌نامه‌هاى آن، به بیش از هزار مورد مى‌رسد.
-نویسنده، ضمن بیان برخى ویژگى‌ها و محاسن کتاب «حلیة الأولیاء»، به این نکته اشاره می کند که این کتاب، با همه محاسنش، داراى کاستى‌ها و فزونى‌هایى است؛ ولذا وى به‌منظور حذف این اضافات و جبران و اصلاح نواقص آن، اقدام به تلخیص آن کرده است. برخى از فزونى‌ها و اضافات مذکور، عبارتند از: اطاله در ذکر [[حدیث مرفوع‌‌|احادیث مرفوعه]]؛ ذکر روایات [[حدیث جعلی|موضوعه]] و باطل؛ نسبت دادن [[تصوف]] به بزرگانى همچون [[ابوبکر|ابوبکر]]، [[عمر بن خطاب|عمر]]، [[عثمان بن عفان|عثمان]]، [[امام علی علیه السلام|على]] (علیه السلام)، [[امام حسن علیه السلام|حسن]] (علیه السلام) و...؛ اطاله کلام و توضیح بیش از حد؛ حکایت برخى از افعال صوفیه که صحیح نمى‌باشد، درحالى‌که احتمال دارد مبتدى صحیح بودن آن عمل را تصور کند؛ خلط در ترتیب و تقدیم و تأخیرهاى نابجا و... .
+نویسنده، ضمن بیان برخى ویژگى‌ها و محاسن کتاب «حلیة الأولیاء»، به این نکته اشاره می کند که این کتاب، داراى کاستى‌ها و فزونى‌هایى است؛ ولذا وى به‌منظور حذف این اضافات و جبران و اصلاح نواقص آن، اقدام به تلخیص آن کرده است. برخى از فزونى‌ها و اضافات مذکور، عبارتند از: اطاله در ذکر [[حدیث مرفوع‌‌|احادیث مرفوعه]]؛ ذکر روایات [[حدیث جعلی|موضوعه]] و باطل؛ نسبت دادن [[تصوف]] به بزرگانى همچون [[ابوبکر|ابوبکر]]، [[عمر بن خطاب|عمر]]، [[عثمان بن عفان|عثمان]]، [[امام علی علیه السلام|على]] (علیه السلام)، [[امام حسن علیه السلام|حسن]] (علیه السلام) و...؛ اطاله کلام و توضیح بیش از حد؛ حکایت برخى از افعال [[تصوف|صوفیه]] که صحیح نمى‌باشد، درحالى‌که احتمال دارد فرد مبتدى، صحیح بودن آن عمل را تصور کند؛ خلط در ترتیب و تقدیم و تأخیرهاى نابجا و... .
-نویسنده همچنین سه کاستى براى کتاب ابونعیم ذکر کرده و خود در پى جبران آن برآمده که عبارتند از: ذکر نکردن شرح حال سید [[زهد|زهّاد]] و امام کل که [[پیامبر اسلام|پیامبر]](ص) مى‌باشد؛ ترک بسیارى از زهاد و عابدین مشهور و همچنین نپرداختن به بانوان زاهد و عابد، مگر در موارد بسیار اندک.
+ابن جوزی همچنین سه کاستى براى کتاب «حلیة الأولیاء» ذکر کرده و خود در پى جبران آن برآمده که عبارتند از: ذکر نکردن شرح حال سید [[زهد|زهّاد]] و امام کُل که [[پیامبر اسلام|پیامبر]](ص) مى‌باشد؛ ترک بسیارى از زهاد و عابدین مشهور و همچنین نپرداختن به بانوان زاهد و عابد، مگر در موارد بسیار اندک.
 ==منابع==
-* ویکی نور
+* [[نرم افزار تراجم و کتابشناسی ۲|نرم افزار تراجم و کتابشناسی]]، مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی.
-[[رده:کتابهای شخصیت شناسی]]
+[[رده:منابع رجالی]][[رده:کتابهای شخصیت شناسی]][[رده:سرگذشت نامه ها]]

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
-[[پرونده:Ketab315.jpg|بندانگشتی|صفة الصفوة]]
+'''«صفة الصفوة»''' اثر [[عبدالرحمان بن جوزی|ابوالفرج بن جوزى]] (م، ۵۹۷ ق)، تلخیصى است از کتاب «[[حلیة الاولیاء (کتاب)|حلیة الأولیاء]]» اثر [[ابونعیم اصفهانی|ابونعیم اصفهانى]]، در شرح حال بزرگان اسلامی. این کتاب، از جمله مهم‌ترین کتب طبقات‌نگارى [[تصوف|صوفیان]] در قرن ششم هجری محسوب شده است.
-'''«صفة الصفوة»''' اثر جمال‌الدین [[ابوالفرج بن جوزی|ابوالفرج بن جوزى]]، تلخیصى است از کتاب «[[حلیة الاولیاء (کتاب)|حلیة الأولیاء و طبقات الأصفیاء]]» اثر [[ابونعیم اصفهانی|ابونعیم اصفهانى]]، در شرح حال بزرگان علمى.<ref>ر.ک: مدرسى چهاردهى، مرتضى، ۱۳۲۰، ص۱۸۹</ref> این کتاب، از جمله مهم‌ترین کتب طبقات‌نگارى [[تصوف|صوفیان]] در قرن ششم هجری محسوب شده است.
+|عنوان=
-== ساختار کتاب ==
+|تصویر= [[پرونده:Ketab315.jpg|240px|وسط]]
-فهرست مطالب هر جلد، در انتهاى همان جلد آمده است. در پاورقى‌ها علاوه بر ذکر منابع،<ref>ر.ک: پاورقى، ج۱، ص۷۴</ref> به توضیح برخى از مطالب متن پرداخته شده است.<ref>ر.ک: همان، ص۷۵</ref>
+|نویسنده= عبدالرحمان بن جوزی
-== محتوای کتاب ==
+|موضوع= زندگى‌نامه و شرح‌حال
-ابونعیم افراد مذکور در کتاب خود را به پنج طبقه تقسیم و مقام معنوى و محامد [[اخلاق|اخلاقى]] آنان را گزارش کرده است: طبقه نخست، در شرح حال [[امام علی علیه السلام|امیرمؤمنان]](ع) و سه خلیفه اول ([[ابوبکر]]، [[عمر بن خطاب|عمر]]، [[عثمان بن عفان|عثمان]])؛ طبقه دوم، در معرفى سایر [[صحابه]] که در رتبه پس از خلفا قرار داشتند؛ طبقه سوم، در شرح حال [[اصحاب صفه|اهل صفّه]]؛ طبقه چهارم، درباره زنان ناسکه از صحابه، که با شرح حال [[حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها|حضرت زهرا]](س) و همسران [[پیامبر اسلام|پیامبر]] آغاز شده است و طبقه پنجم، درباره [[تابعین|تابعان]] و تابعانِ تابعان است که از مهم‌ترین آنها [[حسن بصری|حسن بصرى]] است.<ref>ر.ک: سجادى، سید جعفر؛ سید عرب، حسن، ۱۳۷۷، ج۱۴، ص۵۴</ref>
+|زبان= عربی
-اما روش ابن جوزى در تنظیم این کتاب، اسلوب و روشى متفاوت مى‌باشد. وى در این اثر، روش طبقه‌بندى ناحیه‌اى را پیش گرفته و با شهر [[مدینه|مدینه]] آغاز کرده و سپس به [[مکه]]، [[بغداد]] و... رسیده است. وى هر شهرى را که نام برده، طبقات عابدان و زاهدان آن ناحیه را نیز ذکر کرده است و شماره زندگى‌نامه‌هاى آن، به بیش از هزار زندگى‌نامه مى‌رسد.<ref>ر.ک: صفرى فروشانى، نعمت‌الله، ۱۳۸۱، ص۷۰</ref>
+|تعداد جلد= ۲ جلد
-نویسنده، ضمن بیان برخى ویژگى‌ها و محاسن کتاب «حلیة الأولیاء»، به این نکته اشاره می کند که این کتاب، با همه محاسنش، داراى کاستى‌ها و فزونى‌هایى است؛ ولذا وى به‌منظور حذف این اضافات و جبران و اصلاح نواقص آن، اقدام به تلخیص آن کرده است. برخى از فزونى‌ها و اضافات مذکور، عبارتند از: اطاله در ذکر [[حدیث مرفوع‌‌|احادیث مرفوعه]]؛ ذکر روایات [[حدیث جعلی|موضوعه]] و باطل؛ نسبت دادن [[تصوف]] به بزرگانى همچون [[ابوبکر|ابوبکر]]، [[عمر بن خطاب|عمر]]، [[عثمان بن عفان|عثمان]]، [[امام علی علیه السلام|على]] (علیه السلام)، [[امام حسن علیه السلام|حسن]] (علیه السلام) و...؛ اطاله کلام و توضیح بیش از حد؛ حکایت برخى از افعال صوفیه که صحیح نمى‌باشد، درحالى‌که احتمال دارد مبتدى صحیح بودن آن عمل را تصور کند؛ خلط در ترتیب و تقدیم و تأخیرهاى نابجا و... .<ref>ر.ک: مقدمه نویسنده، همان، ص۵-۱۲</ref>
+|عنوان افزوده1=
-نویسنده همچنین سه کاستى براى کتاب ابونعیم ذکر کرده و خود در پى جبران آن برآمده که عبارتند از: ذکر نکردن شرح حال سید [[زهد|زهّاد]] و امام کل که [[پیامبر اسلام|پیامبر]](ص) مى‌باشد؛ ترک بسیارى از زهاد و عابدین مشهور و همچنین نپرداختن به بانوان زاهد و عابد، مگر در موارد بسیار اندک.<ref>ر.ک: همان، ص۱۶</ref>
+|افزوده1=
-==پانویس==
+|عنوان افزوده2=
-* مقدمه و متن کتاب.
+|افزوده2=
-* مدرسى چهاردهى، مرتضى، «دانشمندان اصفهان (۶) - (ابونعیم حافظ)»، پایگاه مجلات تخصصى نور، مجله: ارمغان، دوره بیست‌ودوم، شماره ۴، تیر ۱۳۲۰ (۳ صفحه، از ۱۸۹-۱۹۱).
+|لینک=
-* سجادى، سید جعفر؛ سید عرب، حسن، «دانشنامه جهان اسلام» زیر نظر غلامعلى حداد عادل، چاپ اول (۱۳۷۷)، تهران، بنیاد دایرةالمعارف اسلامى، ج۱۴، ص۵۴.
+}}
-* صفرى فروشانى، نعمت‌الله، «پیشینه طبقات‌نگارى در میان مسلمانان»، پایگاه مجلات تخصصى نور، مجله: کتاب ماه دین، شماره ۵۵، اردیبهشت ۱۳۸۱ (۱۸ صفحه، از ۶۶ تا ۸۳).
+==مؤلف==
-==منبع==
+وی کتب فراوانی در علوم مختلف علاوه بر «صفوة الصفوة» تألیف کرده است، از جمله: [[المنتظم فی تاریخ الملوک و الامم (کتاب)|المنتظم فی تاریخ الملوک و الامم]]، [[زاد المسیر فی علم التفسیر (کتاب)|زاد المسیر فی‌ علم‌ التفسیر]]، [[تلبیس ابلیس (کتاب)|تلبیس‌ ابلیس‌]]، آفة اصحاب‌ الحدیث‌، بستان‌ الواعظین‌، صید الخاطر.
 ویکی نور

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
 [[پرونده:Ketab315.jpg|بندانگشتی|صفة الصفوة]]
-'''«صفة الصفوة»''' اثر جمال‌الدين [[ابوالفرج بن جوزی|ابوالفرج بن جوزى]]، تلخيصى است از كتاب «[[حلیة الاولیاء (کتاب)|حلية الأولياء و طبقات الأصفياء]]» اثر [[ابونعیم اصفهانی|ابونعيم اصفهانى]]، در شرح حال بزرگان علمى<ref>ر.ك: مدرسى چهاردهى، مرتضى، 1320، ص189</ref>
+'''«صفة الصفوة»''' اثر جمال‌الدین [[ابوالفرج بن جوزی|ابوالفرج بن جوزى]]، تلخیصى است از کتاب «[[حلیة الاولیاء (کتاب)|حلیة الأولیاء و طبقات الأصفیاء]]» اثر [[ابونعیم اصفهانی|ابونعیم اصفهانى]]، در شرح حال بزرگان علمى.<ref>ر.ک: مدرسى چهاردهى، مرتضى، ۱۳۲۰، ص۱۸۹</ref> این کتاب، از جمله مهم‌ترین کتب طبقات‌نگارى [[تصوف|صوفیان]] در قرن ششم هجری محسوب شده است.
-اين كتاب، از جمله مهم‌ترين كتب طبقات‌نگارى [[تصوف|صوفيان]] در قرن ششم محسوب شده و درباره آن، گفته شده است كه: «اين كتاب، در واقع تهذيب، تصحيح و تلخيصى از كتاب «حليه» ابى‌نعيم شمرده مى‌شود».<ref>صفرى فروشانى، نعمت‌الله، 1381، ص70</ref>
+== ساختار کتاب ==
-ابونعيم افراد مذكور در كتاب خود را به پنج طبقه تقسيم و مقام معنوى و محامد [[اخلاق|اخلاقى]] آنان را گزارش كرده است: طبقه نخست، در شرح حال [[امام علی علیه السلام|اميرمؤمنان]](ع) و سه خليفه اول ([[ابوبکر]]، [[عمر بن خطاب|عمر]]، [[عثمان بن عفان|عثمان]])؛ طبقه دوم، در معرفى ساير [[صحابه]] كه در رتبه پس از خلفا قرار داشتند؛ طبقه سوم، در شرح حال [[اصحاب صفه|اهل صفّه]]؛ طبقه چهارم، درباره زنان ناسكه از صحابه، كه با شرح حال [[حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها|حضرت زهرا]](س) و همسران [[پیامبر اسلام|پيامبر]] آغاز شده است و طبقه پنجم، درباره [[تابعین|تابعان]] و تابعانِ تابعان است كه از مهم‌ترين آنها [[حسن بصری|حسن بصرى]] است.<ref>ر.ك: سجادى، سيد جعفر؛ سيد عرب، حسن، 1377، ج14، ص54</ref>
+فهرست مطالب هر جلد، در انتهاى همان جلد آمده است. در پاورقى‌ها علاوه بر ذکر منابع،<ref>ر.ک: پاورقى، ج۱، ص۷۴</ref> به توضیح برخى از مطالب متن پرداخته شده است.<ref>ر.ک: همان، ص۷۵</ref>
-اما روش ابن جوزى در تنظيم اين كتاب، اسلوب و روشى متفاوت مى‌باشد. وى در اين اثر، روش طبقه‌بندى ناحيه‌اى را پيش گرفته و با شهر [[مدینه|مدينه]] آغاز كرده و سپس به [[مكه]]، [[بغداد]] و... رسيده است. وى هر شهرى را كه نام برده، طبقات عابدان و زاهدان آن ناحيه را نيز ذكر كرده است و شماره زندگى‌نامه‌هاى آن، به بيش از هزار زندگى‌نامه مى‌رسد.<ref>ر.ك: صفرى فروشانى، نعمت‌الله، 1381، ص70</ref>
+== محتوای کتاب ==
-ابراهيم محمد رمضان و سعيد محمد لحام، تحقيق و تصحيح كتاب را برعهده داشته‌اند.
+ابونعیم افراد مذکور در کتاب خود را به پنج طبقه تقسیم و مقام معنوى و محامد [[اخلاق|اخلاقى]] آنان را گزارش کرده است: طبقه نخست، در شرح حال [[امام علی علیه السلام|امیرمؤمنان]](ع) و سه خلیفه اول ([[ابوبکر]]، [[عمر بن خطاب|عمر]]، [[عثمان بن عفان|عثمان]])؛ طبقه دوم، در معرفى سایر [[صحابه]] که در رتبه پس از خلفا قرار داشتند؛ طبقه سوم، در شرح حال [[اصحاب صفه|اهل صفّه]]؛ طبقه چهارم، درباره زنان ناسکه از صحابه، که با شرح حال [[حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها|حضرت زهرا]](س) و همسران [[پیامبر اسلام|پیامبر]] آغاز شده است و طبقه پنجم، درباره [[تابعین|تابعان]] و تابعانِ تابعان است که از مهم‌ترین آنها [[حسن بصری|حسن بصرى]] است.<ref>ر.ک: سجادى، سید جعفر؛ سید عرب، حسن، ۱۳۷۷، ج۱۴، ص۵۴</ref>
-كتاب با دو مقدمه از محققين و مؤلف آغاز شده است. در مقدمه نخست، ضمن ارائه زندگى‌نامه مختصرى از نويسنده، به منابعى كه در تصحيح و ضبط و تخريج مطالب و روايات كتاب، مورد استفاده قرار گرفته، اشاره شده است. از جمله اين منابع، عبارتند از: «[[صحيح بخارى]]»؛ «[[صحيح مسلم]]»؛ «[[سنن ابی داوود (کتاب)|سنن ابى‌داود]]»؛ «[[حلیة الاولیاء|حلية الأولياء]]» [[ابونعیم اصفهانی|ابونعيم اصفهانى]]؛ «[[مسند احمد بن حنبل|مسند احمد]]»؛ «[[سنن ترمذى]]»؛ «شمائل الرسول» [[ابن کثیر|ابن كثير]] و...<ref>ر.ك: مقدمه، ج1، صفحه د - ح</ref>
+اما روش ابن جوزى در تنظیم این کتاب، اسلوب و روشى متفاوت مى‌باشد. وى در این اثر، روش طبقه‌بندى ناحیه‌اى را پیش گرفته و با شهر [[مدینه|مدینه]] آغاز کرده و سپس به [[مکه]]، [[بغداد]] و... رسیده است. وى هر شهرى را که نام برده، طبقات عابدان و زاهدان آن ناحیه را نیز ذکر کرده است و شماره زندگى‌نامه‌هاى آن، به بیش از هزار زندگى‌نامه مى‌رسد.<ref>ر.ک: صفرى فروشانى، نعمت‌الله، ۱۳۸۱، ص۷۰</ref>
-در مقدمه نويسنده، ضمن بيان برخى ويژگى‌ها و محاسن كتاب «حلية الأولياء»، به اين نكته اشاره شده است كه اين كتاب، با همه محاسنش، داراى كاستى‌ها و فزونى‌هايى است؛ ولذا وى به‌منظور حذف اين اضافات و جبران و اصلاح نواقص آن، اقدام به تلخيص آن كرده است. برخى از فزونى‌ها و اضافات مذكور، عبارتند از: اطاله در ذكر [[حدیث مرفوع‌‌|احاديث مرفوعه]]؛ ذكر روايات [[حدیث جعلی|موضوعه]] و باطل؛ نسبت دادن [[تصوف]] به بزرگانى همچون [[ابوبکر|ابوبكر]]، [[عمر بن خطاب|عمر]]، [[عثمان بن عفان|عثمان]]، [[امام علی علیه السلام|على]] (علیه السلام)، [[امام حسن علیه السلام|حسن]] (علیه السلام) و...؛ اطاله كلام و توضيح بيش از حد؛ حكايت برخى از افعال صوفيه كه صحيح نمى‌باشد، درحالى‌كه احتمال دارد مبتدى صحيح بودن آن عمل را تصور كند؛ خلط در ترتيب و تقديم و تأخيرهاى نابجا و... .<ref>ر.ك: مقدمه نويسنده، همان، ص5-12</ref>
+نویسنده، ضمن بیان برخى ویژگى‌ها و محاسن کتاب «حلیة الأولیاء»، به این نکته اشاره می کند که این کتاب، با همه محاسنش، داراى کاستى‌ها و فزونى‌هایى است؛ ولذا وى به‌منظور حذف این اضافات و جبران و اصلاح نواقص آن، اقدام به تلخیص آن کرده است. برخى از فزونى‌ها و اضافات مذکور، عبارتند از: اطاله در ذکر [[حدیث مرفوع‌‌|احادیث مرفوعه]]؛ ذکر روایات [[حدیث جعلی|موضوعه]] و باطل؛ نسبت دادن [[تصوف]] به بزرگانى همچون [[ابوبکر|ابوبکر]]، [[عمر بن خطاب|عمر]]، [[عثمان بن عفان|عثمان]]، [[امام علی علیه السلام|على]] (علیه السلام)، [[امام حسن علیه السلام|حسن]] (علیه السلام) و...؛ اطاله کلام و توضیح بیش از حد؛ حکایت برخى از افعال صوفیه که صحیح نمى‌باشد، درحالى‌که احتمال دارد مبتدى صحیح بودن آن عمل را تصور کند؛ خلط در ترتیب و تقدیم و تأخیرهاى نابجا و... .<ref>ر.ک: مقدمه نویسنده، همان، ص۵-۱۲</ref>
-نويسنده همچنين سه كاستى براى كتاب ابونعيم ذكر كرده و خود در پى جبران آن برآمده كه عبارتند از: ذكر نكردن شرح حال سيد [[زهد|زهّاد]] و امام كل كه [[پیامبر اسلام|پيامبر]](ص) مى‌باشد؛ ترك بسيارى از زهاد و عابدين مشهور و همچنين نپرداختن به بانوان زاهد و عابد، مگر در موارد بسيار اندك.<ref>ر.ك: همان، ص16</ref>
+نویسنده همچنین سه کاستى براى کتاب ابونعیم ذکر کرده و خود در پى جبران آن برآمده که عبارتند از: ذکر نکردن شرح حال سید [[زهد|زهّاد]] و امام کل که [[پیامبر اسلام|پیامبر]](ص) مى‌باشد؛ ترک بسیارى از زهاد و عابدین مشهور و همچنین نپرداختن به بانوان زاهد و عابد، مگر در موارد بسیار اندک.<ref>ر.ک: همان، ص۱۶</ref>
-فهرست مطالب هر جلد، در انتهاى همان جلد آمده است.
+==پانویس==
 <references />
 ==منابع مقاله==
-. مقدمه و متن كتاب.
+* مقدمه و متن کتاب.
-. سجادى، سيد جعفر؛ سيد عرب، حسن، «دانشنامه جهان اسلام» زير نظر غلامعلى حداد عادل، چاپ اول (1377)، تهران، بنياد دايرةالمعارف اسلامى، ج14، ص54.
+* مدرسى چهاردهى، مرتضى، «دانشمندان اصفهان (۶) - (ابونعیم حافظ)»، پایگاه مجلات تخصصى نور، مجله: ارمغان، دوره بیست‌ودوم، شماره ۴، تیر ۱۳۲۰ (۳ صفحه، از ۱۸۹-۱۹۱).
-. صفرى فروشانى، نعمت‌الله، «پيشينه طبقات‌نگارى در ميان مسلمانان»، پايگاه مجلات تخصصى نور، مجله: كتاب ماه دين، شماره 55، ارديبهشت 1381 (18 صفحه، از 66 تا 83)
+* سجادى، سید جعفر؛ سید عرب، حسن، «دانشنامه جهان اسلام» زیر نظر غلامعلى حداد عادل، چاپ اول (۱۳۷۷)، تهران، بنیاد دایرةالمعارف اسلامى، ج۱۴، ص۵۴.
 ==منبع==
 ویکی نور