شیطان - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Mohammadi در ‏۱۹ مارس ۲۰۲۶، ساعت ۱۸:۲۱

2026-03-19T18:21:38Z

Mohammadi در ‏۲۵ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۵۰

2025-12-25T09:50:22Z

Zamani در ‏۴ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۰۵:۴۷

2025-08-04T05:47:35Z

مهدی موسوی در ‏۱۱ آوریل ۲۰۲۳، ساعت ۱۲:۱۷

2023-04-11T12:17:55Z

مهدی موسوی در ‏۲۹ سپتامبر ۲۰۲۰، ساعت ۰۵:۳۷

2020-09-29T05:37:44Z

بهرامی: اصلاح الگو

2013-07-24T08:38:08Z

اصلاح الگو

Saeed zamani در ‏۲۶ فوریهٔ ۲۰۱۳، ساعت ۱۱:۵۶

2013-02-26T11:56:37Z

مرضیه الله وکیل جزی در ‏۲۴ ژانویهٔ ۲۰۱۳، ساعت ۰۷:۲۶

2013-01-24T07:26:27Z

Saeed zamani: تعیین رده

2013-01-23T12:20:10Z

تعیین رده

Majid kamali: صفحه‌ای جدید حاوی 'هر موجود سرکش و متمرد از فرمان خداوند متعال از جن و انس که دور از رحمت است و کارش ...' ایجاد کرد

2013-01-21T10:05:26Z

صفحه‌ای جدید حاوی 'هر موجود سرکش و متمرد از فرمان خداوند متعال از جن و انس که دور از رحمت است و کارش ...' ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

هر موجود سرکش و متمرد از فرمان خداوند متعال از جن و انس که دور از رحمت است و کارش وسوسه خلق است را شیطان می‌گویند. عنوان یاد شده به مناسبت در بسیاری از بابهای فقهی همچون طهارت، صلات، حج و نکاح آمده است.
==تعریف شیطان==

شیطان به هر موجود طغیانگر و دور از رحمت خداوند متعال که کارش وسوسه خلق و دعوت آنان به بدیها است اطلاق می‌گردد؛ چنان که بر موجود سرکش و متمرد معروف؛ یعنی ابلیسکه از سجده بر حضرت آدم علیه السّلام سر باز زد و نیز بر فرزندان او که از جنس جن می‌باشند اطلاق می‌شود. <ref>المیزان ج۲، ص۴۱۲. </ref> <ref>لسان العرب ج۱۳، ص۲۳۷. </ref>

==موارد استحباب استعاذه==

پناه بردن به خداوند متعال از شر شیطان با گفتن «أعُوذُ باللَّهِ مِنَ الشَّیطانِ الرَجیم» و مانند آن در هرحال، بویژه اوقات زیر مستحب است: هنگام تلاوت قرآن کریم؛ <ref>نحل/سوره۱۵، آیه۹۸. </ref>پیش از قرائت در نماز؛<ref>جواهر الکلام ج۹، ص۴۲۰. </ref>هنگام آمیزش؛ <ref>العروة الوثقی ج‌۵، ص۴۸۲. </ref>و زمان ورود به مستراح. <ref>جواهر الکلام ج۲، ص۵۶. </ref> <ref>وسائل الشیعة ج۱، ص۳۰۶. </ref>

==حالات حضور شیطان==

برخی افعال و حالات در انسان، بستر و زمینه‌ساز حضور شیطان و نزدیک شدن او به انسان می‌گردد؛ از این رو، در روایات از چنین افعال وحالاتی نهی شده است و فقها به کراهت آنهاحکم کرده‌اند، مانند: خضاب کردن در حال جنابت <ref>الحدائق الناضرة ج۳، ص۱۴۸. </ref> <ref>وسائل الشیعة ج۲، ص۲۲۳. </ref>وحیض؛ <ref>الحدائق الناضرة ج۳، ص۲۷۴. </ref> <ref>وسائل الشیعة ج۲، ص۳۵۳. </ref>تخلی بر روی قبر؛ <ref>جواهر الکلام ج۲، ص۷۵ </ref> <ref>وسائل الشیعة ج۱،ص۳۲۹. </ref>ایستادهادرار کردن در آب <ref>وسائل الشیعة ج۱، ص۳۲۹. </ref> <ref>وسائل الشیعة ج۱، ص۳۵۳. </ref>؛ تنها بودن در خانه؛ <ref>وسائل الشیعة ج۵، ص۳۳۴. </ref>به تنهایی مسافرت کردن؛<ref>جواهر الکلام ج۱۸،ص۱۶۶ </ref> <ref>وسائل الشیعة ج۱۱، ص۴۱۰. </ref>خلوت کردن زن و مرد اجنبی در یک مکان؛ <ref>جواهر الکلام ج۳۲، ص۳۴۳. </ref> نگهداری زباله در منزل در شب و بیرون نبردن آن در روز <ref>وسائل الشیعة ج۵، ص۳۱۸. </ref>و راه رفتن در یک کفش. <ref>وسائل الشیعة ج۵، ص۷۵. </ref>

==عوامل دوری شیطان==

برخی اعمال موجب دور شدن و فاصله گرفتن شیطان از انسان می‌شود، مانند:ناخن گرفتن؛ <ref>وسائل الشیعة ج۲، ص۱۳۲. </ref> <ref>الحدائق الناضرة ج۵، ص۵۷۰. </ref>اذان گفتن در منزل؛ <ref>جواهر الکلام ج۹، ص۱۴۹. </ref> <ref>وسائل الشیعة ج۵، ص۴۱۳. </ref>محافظت بر نماز واوقات آن؛ <ref>وسائل الشیعة ج۴، ص۲۸-۳۰. </ref> نگهداری کبوتر در منزل؛ <ref>وسائل الشیعة ج۱۱، ص۵۱۵. </ref>انگشتر جذع یمانی به دست کردن؛ <ref>وسائل الشیعة ج۵، ص۹۶. </ref> و خوردن انار. <ref>وسائل الشیعة ج۲۵، ص۱۵۳. </ref>

==نام گذاری به اسماء شیطان==

نام گذاری فرزند به یکی از اسمهای شیاطین، مانند ضریس و صفات آنها مکروه است. <ref>جواهر الکلام ج۳۱، ص۲۵۷. </ref>

==شیطان و سِحر==

به تصریح برخی، از اقسام سحر حرام و ممنوع، ارتباط باشیاطین و کشف چیزهای پوشیده و پنهان از راه ایشان است.<ref> الروضة البهیة ج۳، ص۲۱۵. </ref> <ref>مسالک الأفهام ج۳، ص۱۲۸. </ref>

==پانویس==
{{پانویس}}

==منابع==
[http://lib.eshia.ir/23017/4/779/%D8%B3%D8%B1%DA%A9%D8%B4 فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت، ج۴، ص۷۸۰-۷۸۱.] تاریخ بازیابی: 2 بهمن 1391.

@@ سطر ۹: / سطر ۹: @@
 کلمه شیطان در [[قرآن]] به سه صورت استعمال شده است:
-*مفرد شیطان بدون الف ولام؛ در این صورت مراد، شیطان غیر معین است و می تواند شامل هر فردی از شیاطین جن و انس، بشود مثل این آیه شریفه: {{متن قرآن|«وَمَنْ يَعْشُ عَنْ ذِكْرِ الرَّحْمَٰنِ نُقَيِّضْ لَهُ شَيْطَانًا فَهُوَ لَهُ قَرِينٌ»}}<ref>[[آیه 36 سوره زخرف|سوره زخرف،آیه ۳۶.]]</ref>.
+*مفرد شیطان بدون الف ولام؛ در این صورت مراد، شیطان غیر معین است و می تواند شامل هر فردی از شیاطین جن و انس، بشود مثل این آیه شریفه: {{متن قرآن|«وَمَنْ يَعْشُ عَنْ ذِكْرِ الرَّحْمَٰنِ نُقَيِّضْ لَهُ شَيْطَانًا فَهُوَ لَهُ قَرِينٌ»}}<ref>[[آیه 36 سوره زخرف|سوره زخرف، آیه ۳۶.]]</ref>.
-*مفرد الشیطان همراه با الف و لام؛ در این صورت غالباً به معنی خاص یعنی ابلیس آمده است، مثل آیه شریفه: {{متن قرآن|«يَا بَنِي آدَمَ لَا يَفْتِنَنَّكُمُ الشَّيْطَانُ كَمَا أَخْرَجَ أَبَوَيْكُمْ مِنَ الْجَنَّةِ...»}}<ref>[[آیه 27 سوره اعراف|سوره اعراف،آیه ۲۷.]]</ref>،و در برخی موارد نیز به معنای عام آمده است، مثل این آیه شریفه: {{متن قرآن|«االشَّيْطَانُ يَعِدُكُمُ الْفَقْرَ وَيَأْمُرُكُمْ بِالْفَحْشَاءِ...»}}<ref>[[آیه 268 سوره بقره|سوره بقره،آیه ۲۶۸.]]</ref>. در این جا (الف و لام) در معنای جنس (عام) بکار رفته است؛ چون ترساندن از فقر و دعوت به عمل خلاف شرع گاهی از طرف شیطان انسانی نیز صورت می پذیرد.
+*مفرد الشیطان همراه با الف و لام؛ در این صورت غالباً به معنی خاص یعنی ابلیس آمده است، مثل آیه شریفه: {{متن قرآن|«يَا بَنِي آدَمَ لَا يَفْتِنَنَّكُمُ الشَّيْطَانُ كَمَا أَخْرَجَ أَبَوَيْكُمْ مِنَ الْجَنَّةِ ...»}}<ref>[[آیه 27 سوره اعراف|سوره اعراف، آیه ۲۷.]]</ref>،و در برخی موارد نیز به معنای عام آمده است، مثل این آیه شریفه: {{متن قرآن|«االشَّيْطَانُ يَعِدُكُمُ الْفَقْرَ وَيَأْمُرُكُمْ بِالْفَحْشَاءِ ...»}}<ref name=":۰">[[آیه 268 سوره بقره|سوره بقره، آیه ۲۶۸.]]</ref>. در این جا (الف و لام) در معنای جنس (عام) بکار رفته است؛ چون ترساندن از فقر و دعوت به عمل خلاف شرع گاهی از طرف شیطان انسانی نیز صورت می پذیرد.
-*شیاطین به صورت جمع؛ و این نشانگر آن است که شیطان مصادیق متعدد و مختلفی دارد در حالی که اگر کلمه شیطان اسم برای فرد خاص (ابلیس) بود، ‌به صورت مفرد می آمد. علاوه این که در برخی از آیات بعد از کلمه شیاطین به ‌اختلاف جنس شیطان ها نیز اشاره می کند، مانند آیه شریفه: {{متن قرآن|«وَكَذَٰلِكَ جَعَلْنَا لِكُلِّ نَبِيٍّ عَدُوًّا شَيَاطِينَ الْإِنْسِ وَالْجِنِّ...»}}<ref>[[آیه 112 سوره انعام|سوره انعام،آیه۱۱۲.]]</ref>.
+*شیاطین به صورت جمع؛ و این نشانگر آن است که شیطان مصادیق متعدد و مختلفی دارد در حالی که اگر کلمه شیطان اسم برای فرد خاص (ابلیس) بود، ‌به صورت مفرد می آمد. علاوه این که در برخی از آیات بعد از کلمه شیاطین به ‌اختلاف جنس شیطان ها نیز اشاره می کند، مانند آیه شریفه: {{متن قرآن|«وَكَذَٰلِكَ جَعَلْنَا لِكُلِّ نَبِيٍّ عَدُوًّا شَيَاطِينَ الْإِنْسِ وَالْجِنِّ ...»}}<ref>[[آیه 112 سوره انعام|سوره انعام، آیه ۱۱۲.]]</ref>.
 ==مشخصات شیطان در قرآن==
 در [[قرآن کریم]] براى [[شیطان]] که همان ابلیس است، اوصافى ذکر شده که به خوبى این موجود [[وسوسه]]<nowiki/>گر و مکار را معرفى مى کند، از جمله:
-*شیطان دشمن [[حضرت آدم علیه السلام|آدم]] و فرزندان اوست: {{متن قرآن|«...إِنَّ الشَّيْطَانَ لِلْإِنْسَانِ عَدُوٌّ مُبِينٌ}}<ref>[[آیه 5 سوره یوسف|سوره یوسف،آیه۵.]]</ref>؛...همانا شیطان براى انسان دشمنى آشکار است».
+*شیطان دشمن [[حضرت آدم علیه السلام|آدم]] و فرزندان اوست: «{{متن قرآن|... إِنَّ الشَّيْطَانَ لِلْإِنْسَانِ عَدُوٌّ مُبِينٌ}}<ref>[[آیه 5 سوره یوسف|سوره یوسف، آیه ۵.]]</ref>؛... همانا شیطان براى انسان دشمنى آشکار است».
-*شیطان اغواگر و گمراه کننده است: {{متن قرآن|« قَالَ فَبِعِزَّتِكَ لَأُغْوِيَنَّهُمْ أَجْمَعِينَ}}<ref>[[آیه 82 سوره ص|سوره ص،آیه۸۲.]]</ref>؛ شیطان گفت: به عزت تو قسم که همه آن ها را اغوا خواهم کرد».
+*شیطان اغواگر و گمراه کننده است: «{{متن قرآن|قَالَ فَبِعِزَّتِكَ لَأُغْوِيَنَّهُمْ أَجْمَعِينَ}}<ref>[[آیه 82 سوره ص|سوره صاد، آیه ۸۲.]]</ref>؛ شیطان گفت: به عزت تو قسم که همه آن ها را اغوا خواهم کرد».
-*شیطان وعده های دروغ می دهد: {{متن قرآن|«يَعِدُهُمْ وَيُمَنِّيهِمْ ۖ وَمَا يَعِدُهُمُ الشَّيْطَانُ إِلَّا غُرُورًا}}<ref>[[آیه 120 سوره نساء|سوره نساء،آیه۱۲۰.]]</ref>؛ به آن ها وعده مى دهد و آن ها را به آرزو وادار مى کند و شیطان به آن ها جز غرور وعده نمى دهد».
+*شیطان وعده های دروغ می دهد: «{{متن قرآن|يَعِدُهُمْ وَيُمَنِّيهِمْ ۖ وَمَا يَعِدُهُمُ الشَّيْطَانُ إِلَّا غُرُورًا}}<ref>[[آیه 120 سوره نساء|سوره نساء، آیه ۱۲۰.]]</ref>؛ به آن ها وعده مى دهد و آن ها را به آرزو وادار مى کند و شیطان به آن ها جز غرور وعده نمى دهد».
-*شیطان کارهاى زشت را در نظر انسان خوب جلوه مى دهد: {{متن قرآن|«...وَزَيَّنَ لَهُمُ الشَّيْطَانُ أَعْمَالَهُمْ فَصَدَّهُمْ عَنِ السَّبِيلِ فَهُمْ لَا يَهْتَدُونَ}}<ref>[[آیه 24 سوره نمل|سوره نمل،آیه۲۴.]]</ref>؛... و شیطان اعمال آن ها را در نظرشان زینت داد پس آن ها را از راه [[حق]] بازداشت».
+*شیطان کارهاى زشت را در نظر انسان خوب جلوه مى دهد: «{{متن قرآن|... وَزَيَّنَ لَهُمُ الشَّيْطَانُ أَعْمَالَهُمْ فَصَدَّهُمْ عَنِ السَّبِيلِ فَهُمْ لَا يَهْتَدُونَ}}<ref>[[آیه 24 سوره نمل|سوره نمل، آیه ۲۴.]]</ref>؛ ... و شیطان اعمال آن ها را در نظرشان زینت داد پس آن ها را از راه [[حق]] بازداشت».
-*شیطان امر به فحشا و [[گناه]] مى کند: {{متن قرآن|«الشَّيْطَانُ يَعِدُكُمُ الْفَقْرَ وَيَأْمُرُكُمْ بِالْفَحْشَاءِ...}}<ref>[[آیه 268 سوره بقره|سوره بقره،آیه ۲۶۸.]]</ref>؛ شیطان به شما وعده فقر مى دهد و شما را به فحشاء امر مى کند».
+*شیطان امر به فحشا و [[گناه]] مى کند: «{{متن قرآن|الشَّيْطَانُ يَعِدُكُمُ الْفَقْرَ وَيَأْمُرُكُمْ بِالْفَحْشَاءِ ...}}<ref name=":۰" />؛ شیطان به شما وعده فقر مى دهد و شما را به فحشاء امر مى کند».
-*هر چند که شیطان حیله گر و مکار است ولى کید او ضعیف است: {{متن قرآن|«...إِنَّ كَيْدَ الشَّيْطَانِ كَانَ ضَعِيفًا}}<ref>[[آیه 76 سوره نساء|سوره نساء،آیه ۷۶.]]</ref>؛همانا کید و حیله شیطان ضعیف است».
+*هر چند که شیطان حیله گر و مکار است ولى کید او ضعیف است: «{{متن قرآن|... إِنَّ كَيْدَ الشَّيْطَانِ كَانَ ضَعِيفًا}}<ref>[[آیه 76 سوره نساء|سوره نساء، آیه ۷۶.]]</ref>؛همانا کید و حیله شیطان ضعیف است».
-*شیطان باعث فراموشى مى شود: {{متن قرآن|«...فَإِنِّي نَسِيتُ الْحُوتَ وَمَا أَنْسَانِيهُ إِلَّا الشَّيْطَانُ...}}<ref>[[آیه 63 سوره کهف|سوره کهف،آیه ۶۳.]]</ref>؛ ... من ماهى را فراموش کردم و آن را از یاد من نبرد مگر شیطان...». {{متن قرآن|«...فَأَنْسَاهُ الشَّيْطَانُ ذِكْرَ رَبِّهِ...»}}<ref>[[آیه 42 سوره یوسف|سوره یوسف،آیه ۴۲.]]</ref>؛...شیطان ذکر خدا را از یاد او برد...».
+*شیطان باعث فراموشى مى شود: «{{متن قرآن|... فَإِنِّي نَسِيتُ الْحُوتَ وَمَا أَنْسَانِيهُ إِلَّا الشَّيْطَانُ ...}}<ref>[[آیه 63 سوره کهف|سوره کهف، آیه ۶۳.]]</ref>؛ ... من ماهى را فراموش کردم و آن را از یاد من نبرد مگر شیطان ...». «{{متن قرآن|... فَأَنْسَاهُ الشَّيْطَانُ ذِكْرَ رَبِّهِ ...}}<ref>[[آیه 42 سوره یوسف|سوره یوسف، آیه ۴۲.]]</ref>؛ ... شیطان ذکر خدا را از یاد او برد ...».
-*شیطان ذریه دارد و زاد و ولد مى کند: {{متن قرآن|«...أَفَتَتَّخِذُونَهُ وَذُرِّيَّتَهُ أَوْلِيَاءَ مِنْ دُونِي وَهُمْ لَكُمْ عَدُوٌّ...}}<ref>[[آیه 50 سوره کهف|سوره کهف،آیه ۵۰.]]</ref>؛... آیا او (شیطان) و ذریه او را اولیاء خود قرار مى دهید در حالى که آنها براى شما دشمن هستند...».
+*شیطان ذریه دارد و زاد و ولد مى کند: «{{متن قرآن|... أَفَتَتَّخِذُونَهُ وَذُرِّيَّتَهُ أَوْلِيَاءَ مِنْ دُونِي وَهُمْ لَكُمْ عَدُوٌّ ...}}<ref>[[آیه 50 سوره کهف|سوره کهف، آیه ۵۰.]]</ref>؛ ... آیا او (شیطان) و ذریه او را اولیاء خود قرار مى دهید در حالى که آنها براى شما دشمن هستند ...».
-*گاهى شیطان با تیرهاى آسمانى (شهاب ها) هدف قرار مى گیرد: {{متن قرآن|«وَلَقَدْ زَيَّنَّا السَّمَاءَ الدُّنْيَا بِمَصَابِيحَ وَجَعَلْنَاهَا رُجُومًا لِلشَّيَاطِينِ...}}<ref>[[آیه 5 سوره ملک|سوره ملک،آیه ۵.]]</ref>؛ همانا آسمان نزدیک را به وسیله چراغ ها زینت دادیم و آن ها را تیرهایى براى شیاطین کردیم...».<ref>تفسیر کوثر، یعقوب جعفرى، ج۱، ص۱۴۷.</ref>
+*گاهى شیطان با تیرهاى آسمانى (شهاب ها) هدف قرار مى گیرد: «{{متن قرآن|وَلَقَدْ زَيَّنَّا السَّمَاءَ الدُّنْيَا بِمَصَابِيحَ وَجَعَلْنَاهَا رُجُومًا لِلشَّيَاطِينِ ...}}<ref>[[آیه 5 سوره ملک|سوره ملک، آیه ۵.]]</ref>؛ همانا آسمان نزدیک را به وسیله چراغ ها زینت دادیم و آن ها را تیرهایى براى شیاطین کردیم ...».<ref>تفسیر کوثر، یعقوب جعفرى، ج۱، ص۱۴۷.</ref>
 ==حالات حضور شیطان==

@@ سطر ۹: / سطر ۹: @@
 کلمه شیطان در [[قرآن]] به سه صورت استعمال شده است:
-*مفرد شیطان بدون الف ولام؛ در این صورت مراد، شیطان غیر معین است و می تواند شامل هر فردی از شیاطین جن و انس، بشود مثل این آیه شریفه: {{متن قرآن|«وَ مَنْ یَعْشُ عَنْ ذِکْرِ الرَّحْمنِ نُقَیِّضْ لَهُ شَیْطاناً فَهُوَ لَهُ قَرینٌ»}} ([[سوره زخرف]]، ۳۶).
+*مفرد شیطان بدون الف ولام؛ در این صورت مراد، شیطان غیر معین است و می تواند شامل هر فردی از شیاطین جن و انس، بشود مثل این آیه شریفه: {{متن قرآن|«وَمَنْ يَعْشُ عَنْ ذِكْرِ الرَّحْمَٰنِ نُقَيِّضْ لَهُ شَيْطَانًا فَهُوَ لَهُ قَرِينٌ»}}<ref>[[آیه 36 سوره زخرف|سوره زخرف،آیه ۳۶.]]</ref>.
-*مفرد الشیطان همراه با الف و لام؛ در این صورت غالباً به معنی خاص یعنی ابلیس آمده است، مثل آیه شریفه: {{متن قرآن|«یا بَنی‏ آدَمَ لا یَفْتِنَنَّکُمُ الشَّیْطانُ کَما أَخْرَجَ أَبَوَیْکُمْ مِنَ الْجَنَّةِ»}} ([[سوره اعراف]]، ۲۷). و در برخی موارد نیز به معنای عام آمده است، مثل این آیه شریفه: {{متن قرآن|«الشَّیْطانُ یَعِدُکُمُ الْفَقْرَ وَ یَأْمُرُکُمْ بِالْفَحْشاء...»}} ([[سوره بقره]]، ۲۶۸). در این جا (الف و لام) در معنای جنس (عام) بکار رفته است؛ چون ترساندن از فقر و دعوت به عمل خلاف شرع گاهی از طرف شیطان انسانی نیز صورت می پذیرد.
+*شیاطین به صورت جمع؛ و این نشانگر آن است که شیطان مصادیق متعدد و مختلفی دارد در حالی که اگر کلمه شیطان اسم برای فرد خاص (ابلیس) بود، ‌به صورت مفرد می آمد. علاوه این که در برخی از آیات بعد از کلمه شیاطین به ‌اختلاف جنس شیطان ها نیز اشاره می کند، مانند آیه شریفه: {{متن قرآن|«وَكَذَٰلِكَ جَعَلْنَا لِكُلِّ نَبِيٍّ عَدُوًّا شَيَاطِينَ الْإِنْسِ وَالْجِنِّ...»}}<ref>[[آیه 112 سوره انعام|سوره انعام،آیه۱۱۲.]]</ref>.
 ==مشخصات شیطان در قرآن==
 در [[قرآن کریم]] براى [[شیطان]] که همان ابلیس است، اوصافى ذکر شده که به خوبى این موجود [[وسوسه]]<nowiki/>گر و مکار را معرفى مى کند، از جمله:
-*شیطان دشمن [[حضرت آدم علیه السلام|آدم]] و فرزندان اوست: {{متن قرآن|«إِنَّ الشَّیطانَ لِلْإِنْسانِ عَدُوٌّ مُبِینٌ»}}. ([[سوره یوسف]]، آیه ۵) همانا شیطان براى انسان دشمنى آشکار است.
+*شیطان دشمن [[حضرت آدم علیه السلام|آدم]] و فرزندان اوست: {{متن قرآن|«...إِنَّ الشَّيْطَانَ لِلْإِنْسَانِ عَدُوٌّ مُبِينٌ}}<ref>[[آیه 5 سوره یوسف|سوره یوسف،آیه۵.]]</ref>؛...همانا شیطان براى انسان دشمنى آشکار است».
-*شیطان اغواگر و گمراه کننده است: {{متن قرآن|«قالَ فَبِعِزَّتِک لَأُغْوِینَّهُمْ أَجْمَعِینَ»}}. ([[سوره ص]]، آیه ۸۲) شیطان گفت: به عزت تو قسم که همه آن ها را اغوا خواهم کرد.
+*شیطان اغواگر و گمراه کننده است: {{متن قرآن|« قَالَ فَبِعِزَّتِكَ لَأُغْوِيَنَّهُمْ أَجْمَعِينَ}}<ref>[[آیه 82 سوره ص|سوره ص،آیه۸۲.]]</ref>؛ شیطان گفت: به عزت تو قسم که همه آن ها را اغوا خواهم کرد».
-*شیطان وعده های دروغ می دهد: {{متن قرآن|«یعِدُهُمْ وَ یمَنِّیهِمْ وَ ما یعِدُهُمُ الشَّیطانُ إِلَّا غُرُوراً»}}. ([[سوره نساء]]، آیه ۱۲۰) به آن ها وعده مى دهد و آن ها را به آرزو وادار مى کند و شیطان به آن ها جز غرور وعده نمى دهد.
+*شیطان وعده های دروغ می دهد: {{متن قرآن|«يَعِدُهُمْ وَيُمَنِّيهِمْ ۖ وَمَا يَعِدُهُمُ الشَّيْطَانُ إِلَّا غُرُورًا}}<ref>[[آیه 120 سوره نساء|سوره نساء،آیه۱۲۰.]]</ref>؛ به آن ها وعده مى دهد و آن ها را به آرزو وادار مى کند و شیطان به آن ها جز غرور وعده نمى دهد».
-*شیطان کارهاى زشت را در نظر انسان خوب جلوه مى دهد: {{متن قرآن|«وَ زَینَ لَهُمُ الشَّیطانُ أَعْمالَهُمْ فَصَدَّهُمْ عَنِ السَّبِیلِ»}}. ([[سوره نمل]]، آیه ۲۴) و شیطان اعمال آن ها را در نظرشان زینت داد پس آن ها را از راه [[حق]] بازداشت.
+*شیطان کارهاى زشت را در نظر انسان خوب جلوه مى دهد: {{متن قرآن|«...وَزَيَّنَ لَهُمُ الشَّيْطَانُ أَعْمَالَهُمْ فَصَدَّهُمْ عَنِ السَّبِيلِ فَهُمْ لَا يَهْتَدُونَ}}<ref>[[آیه 24 سوره نمل|سوره نمل،آیه۲۴.]]</ref>؛... و شیطان اعمال آن ها را در نظرشان زینت داد پس آن ها را از راه [[حق]] بازداشت».
-*شیطان امر به فحشا و [[گناه]] مى کند: {{متن قرآن|«الشَّیطانُ یعِدُکمُ الْفَقْرَ وَ یأْمُرُکمْ بِالْفَحْشاءِ»}}. ([[سوره بقره]]، آیه ۲۶۸) شیطان به شما وعده فقر مى دهد و شما را به فحشاء امر مى کند.
+*شیطان امر به فحشا و [[گناه]] مى کند: {{متن قرآن|«الشَّيْطَانُ يَعِدُكُمُ الْفَقْرَ وَيَأْمُرُكُمْ بِالْفَحْشَاءِ...}}<ref>[[آیه 268 سوره بقره|سوره بقره،آیه ۲۶۸.]]</ref>؛ شیطان به شما وعده فقر مى دهد و شما را به فحشاء امر مى کند».
-*هر چند که شیطان حیله گر و مکار است ولى کید او ضعیف است: {{متن قرآن|«إِنَّ کیدَ الشَّیطانِ کانَ ضَعِیفاً»}}. (سوره نساء، آیه ۷۶) همانا کید و حیله شیطان ضعیف است.
+*هر چند که شیطان حیله گر و مکار است ولى کید او ضعیف است: {{متن قرآن|«...إِنَّ كَيْدَ الشَّيْطَانِ كَانَ ضَعِيفًا}}<ref>[[آیه 76 سوره نساء|سوره نساء،آیه ۷۶.]]</ref>؛همانا کید و حیله شیطان ضعیف است».
-*شیطان باعث فراموشى مى شود: {{متن قرآن|«فَإِنِّی نَسِیتُ الْحُوتَ وَ ما أَنْسانِیهُ إِلَّا الشَّیطانُ»}}. ([[سوره کهف]]، آیه ۶۳) من ماهى را فراموش کردم و آن را از یاد من نبرد مگر شیطان. {{متن قرآن|«فَأَنْساهُ الشَّیطانُ ذِکرَ رَبِّهِ»}}. ([[سوره یوسف]]، آیه ۴۲) شیطان ذکر خدا را از یاد او برد.
+*شیطان باعث فراموشى مى شود: {{متن قرآن|«...فَإِنِّي نَسِيتُ الْحُوتَ وَمَا أَنْسَانِيهُ إِلَّا الشَّيْطَانُ...}}<ref>[[آیه 63 سوره کهف|سوره کهف،آیه ۶۳.]]</ref>؛ ... من ماهى را فراموش کردم و آن را از یاد من نبرد مگر شیطان...». {{متن قرآن|«...فَأَنْسَاهُ الشَّيْطَانُ ذِكْرَ رَبِّهِ...»}}<ref>[[آیه 42 سوره یوسف|سوره یوسف،آیه ۴۲.]]</ref>؛...شیطان ذکر خدا را از یاد او برد...».
-*شیطان ذریه دارد و زاد و ولد مى کند: {{متن قرآن|«فَتَتَّخِذُونَهُ وَ ذُرِّیتَهُ أَوْلِیاءَ مِنْ دُونِی وَ هُمْ لَکمْ عَدُوٌّ»}}. (سوره کهف، آیه ۵۰)، آیا او (شیطان) و ذریه او را اولیاء خود قرار مى دهید در حالى که آنها براى شما دشمن هستند.
+*شیطان ذریه دارد و زاد و ولد مى کند: {{متن قرآن|«...أَفَتَتَّخِذُونَهُ وَذُرِّيَّتَهُ أَوْلِيَاءَ مِنْ دُونِي وَهُمْ لَكُمْ عَدُوٌّ...}}<ref>[[آیه 50 سوره کهف|سوره کهف،آیه ۵۰.]]</ref>؛... آیا او (شیطان) و ذریه او را اولیاء خود قرار مى دهید در حالى که آنها براى شما دشمن هستند...».
-*گاهى شیطان با تیرهاى آسمانى (شهاب ها) هدف قرار مى گیرد: {{متن قرآن|«وَلَقَدْ زَینَّا السَّماءَ الدُّنْیا بِمَصابِیحَ وَ جَعَلْناها رُجُوماً لِلشَّیاطِینِ»}}. ([[سوره ملک]]، آیه ۵) همانا آسمان نزدیک را به وسیله چراغ ها زینت دادیم و آن ها را تیرهایى براى شیاطین کردیم.<ref>تفسیر کوثر، یعقوب جعفرى، ج۱، ص۱۴۷.</ref>
+*گاهى شیطان با تیرهاى آسمانى (شهاب ها) هدف قرار مى گیرد: {{متن قرآن|«وَلَقَدْ زَيَّنَّا السَّمَاءَ الدُّنْيَا بِمَصَابِيحَ وَجَعَلْنَاهَا رُجُومًا لِلشَّيَاطِينِ...}}<ref>[[آیه 5 سوره ملک|سوره ملک،آیه ۵.]]</ref>؛ همانا آسمان نزدیک را به وسیله چراغ ها زینت دادیم و آن ها را تیرهایى براى شیاطین کردیم...».<ref>تفسیر کوثر، یعقوب جعفرى، ج۱، ص۱۴۷.</ref>
 ==حالات حضور شیطان==

@@ سطر ۵۱: / سطر ۵۱: @@
 *[http://lib.eshia.ir/23017/4/779/%D8%B3%D8%B1%DA%A9%D8%B4 فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت، ج۴، ص۷۸۰-۷۸۱.] تاریخ بازیابی: ۲ بهمن ۱۳۹۱.
 *"تفاوت ابلیس و شیطان"، سایت اسلام کوئست.
 [[رده:واژگان قرآنی]]
 [[رده:شخصیت‌های منفی در قرآن]]

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
 هر موجود سرکش و متمرد از فرمان [[الله|خداوند]] متعال از [[جن]] و [[انسان|انس]] که دور از رحمت خداست و کارش [[وسوسه]] خلق است را «شیطان» می‌گویند. عنوان یاد شده به مناسبت در بسیاری از باب های [[فقه|فقهی]] همچون [[طهارت]]، [[نماز|صلات]] و [[حج]] آمده است.
 ==تعریف شیطان==
-شیطان به هر موجود طغیانگر و دور از رحمت خداوند متعال که کارش وسوسه خلق و دعوت آنان به بدی ها است، اطلاق می‌گردد؛ چنان که بر موجود سرکش و متمرد معروف؛ یعنی [[ابلیس]] که از [[سجده]] بر [[حضرت آدم]] علیه السلام سر باز زد و نیز بر فرزندان او که از جنس [[جن]] می‌باشند، اطلاق می‌شود.<ref>لسان العرب ج۱۳، ص۲۳۷؛ المیزان ج۲، ص۴۱۲.</ref>
+کلمه «شیطان» از ماده «شطن» است و «شاطن» یعنى موجود خبیث و پست، متمرّد و سرکش، طاغى و نافرمان. اعم از [[انسان]]، [[جن|جنّ]] یا جنبندگان دیگر. حتى به معناى روح شریر و دور از [[حق]] نیز آمده، که در حقیقت قدر مشترک همه این معانى یکى است.
-==موارد استحباب استعاذه==
+*شیطان باعث فراموشى مى شود: {{متن قرآن|«فَإِنِّی نَسِیتُ الْحُوتَ وَ ما أَنْسانِیهُ إِلَّا الشَّیطانُ»}}. ([[سوره کهف]]، آیه ۶۳) من ماهى را فراموش کردم و آن را از یاد من نبرد مگر شیطان. {{متن قرآن|«فَأَنْساهُ الشَّیطانُ ذِکرَ رَبِّهِ»}}. ([[سوره یوسف]]، آیه ۴۲) شیطان ذکر خدا را از یاد او برد.
-«[[استعاذه]]» به معنی پناه بردن به خداوند متعال از شر شیطان با گفتن «أعُوذُ باللَّهِ مِنَ الشَّیطانِ الرَجیم» و مانند آن، در همه حال به ویژه اوقات زیر [[مستحب]] است:
+*شیطان ذریه دارد و زاد و ولد مى کند: {{متن قرآن|«فَتَتَّخِذُونَهُ وَ ذُرِّیتَهُ أَوْلِیاءَ مِنْ دُونِی وَ هُمْ لَکمْ عَدُوٌّ»}}. (سوره کهف، آیه ۵۰)، آیا او (شیطان) و ذریه او را اولیاء خود قرار مى دهید در حالى که آنها براى شما دشمن هستند.
-هنگام [[تلاوت قرآن|تلاوت قرآن کریم]]؛<ref>[[سوره نحل]]/سوره۱۵، آیه۹۸.</ref> پیش از قرائت در [[نماز]]؛<ref>جواهر الکلام، ج۹، ص۴۲۰.</ref> هنگام آمیزش جنسی؛<ref>العروة الوثقی، ج‌۵، ص۴۸۲.</ref> و زمان ورود به مستراح.<ref>جواهرالکلام، ج۲، ص۵۶.</ref><ref>وسائل الشیعة ج۱، ص۳۰۶.</ref>
+*گاهى شیطان با تیرهاى آسمانى (شهاب ها) هدف قرار مى گیرد: {{متن قرآن|«وَلَقَدْ زَینَّا السَّماءَ الدُّنْیا بِمَصابِیحَ وَ جَعَلْناها رُجُوماً لِلشَّیاطِینِ»}}. ([[سوره ملک]]، آیه ۵) همانا آسمان نزدیک را به وسیله چراغ ها زینت دادیم و آن ها را تیرهایى براى شیاطین کردیم.<ref>تفسیر کوثر، یعقوب جعفرى، ج۱، ص۱۴۷.</ref>
 ==حالات حضور شیطان==
-برخی افعال و حالات در [[انسان]]، بستر و زمینه‌ساز حضور شیطان و نزدیک شدن او به انسان می‌گردد؛ از این رو در روایات از چنین افعال و حالاتی نهی شده است و [[فقها]] به [[مکروه|کراهت]] آنها حکم کرده‌اند، مانند:
+برخی افعال و حالات در [[انسان]]، زمینه‌ساز حضور شیطان و نزدیک شدن او به انسان می‌گردد؛ از این رو در روایات از چنین افعال و حالاتی نهی شده است و [[فقها]] به [[مکروه|کراهت]] آنها حکم کرده‌اند، مانند:
 [[خضاب]] کردن در حال [[جنابت‌‌‌‌‌|جنابت]]<ref>الحدائق الناضرة ج۳، ص۱۴۸؛ وسائل الشیعة ج۲، ص۲۲۳.</ref> و حیض؛<ref>الحدائق الناضرة ج۳، ص۲۷۴؛ وسائل الشیعة ج۲، ص۳۵۳. </ref> تخلی بر روی [[قبر]]؛<ref>وسائل الشیعة ج۱، ص۳۲۹؛ جواهر الکلام ج۲، ص۷۵.</ref> ایستاده ادرار کردن در آب؛<ref>وسائل الشیعة، ج۱، ص۳۲۹.</ref> تنها بودن در خانه؛<ref>وسائل الشیعة ج۵، ص۳۳۴.</ref> به تنهایی مسافرت کردن؛<ref>وسائل الشیعة، ج۱۱، ص۴۱۰؛ جواهرالکلام، ج۱۸، ص۱۶۶.</ref> خلوت کردن زن و مرد اجنبی در یک مکان؛<ref>جواهرالکلام، ج۳۲، ص۳۴۳.</ref> نگهداری زباله در منزل<ref>وسائل الشیعة، ج۵، ص۳۱۸. </ref> و راه رفتن در یک کفش.<ref>وسائل الشیعة ج۵، ص۷۵.</ref>
@@ سطر ۲۴: / سطر ۴۶: @@
 ناخن گرفتن؛<ref>وسائل الشیعة ج۲، ص۱۳۲؛ الحدائق الناضرة ج۵، ص۵۷۰.</ref> [[اذان]] گفتن در منزل؛<ref>وسائل الشیعة، ج۵، ص۴۱۳؛ جواهرالکلام، ج۹، ص۱۴۹.</ref> محافظت بر [[نماز]] و اوقات آن؛<ref>وسائل الشیعة، ج۴، ص۲۸-۳۰. </ref> نگهداری کبوتر در منزل؛<ref>وسائل الشیعة ج۱۱، ص۵۱۵. </ref> [[انگشتر به دست کردن|انگشتر]] جذع یمانی بدست کردن<ref>وسائل الشیعة ج۵، ص۹۶.</ref> و خوردن انار.<ref>وسائل الشیعة ج۲۵، ص۱۵۳. </ref>
 ==پانویس==
 {{پانویس}}
 ==منابع==
 *[http://lib.eshia.ir/23017/4/779/%D8%B3%D8%B1%DA%A9%D8%B4 فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت، ج۴، ص۷۸۰-۷۸۱.] تاریخ بازیابی: ۲ بهمن ۱۳۹۱.
-* [http://lib.eshia.ir/23017/4/779/%D8%B3%D8%B1%DA%A9%D8%B4 فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت، ج۴، ص۷۸۰-۷۸۱.] تاریخ بازیابی: ۲ بهمن ۱۳۹۱.
+*"تفاوت ابلیس و شیطان"، سایت اسلام کوئست.
 [[رده:واژگان قرآنی]]
 [[رده:شخصیت‌های منفی در قرآن]]

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
 {{مدخل دائرة المعارف|[[فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم‌السلام]]}}
-هر موجود سرکش و متمرد از فرمان خداوند متعال از جن و انس که دور از رحمت است و کارش وسوسه خلق است را شیطان می‌گویند. عنوان یاد شده به مناسبت در بسیاری از باب های فقهی همچون طهارت، صلات، [[حج]] و [[نکاح]] آمده است.
+هر موجود سرکش و متمرد از فرمان [[الله|خداوند]] متعال از [[جن]] و [[انسان|انس]] که دور از رحمت خداست و کارش [[وسوسه]] خلق است را «شیطان» می‌گویند. عنوان یاد شده به مناسبت در بسیاری از باب های [[فقه|فقهی]] همچون [[طهارت]]، [[نماز|صلات]] و [[حج]] آمده است.
 ==تعریف شیطان==
-شیطان به هر موجود طغیانگر و دور از رحمت خداوند متعال که کارش وسوسه خلق و دعوت آنان به بدی ها است، اطلاق می‌گردد؛ چنان که بر موجود سرکش و متمرد معروف؛ یعنی ابلیس که از [[سجده]] بر [[حضرت آدم]] علیه السلام سر باز زد و نیز بر فرزندان او که از جنس جن می‌باشند، اطلاق می‌شود.<ref>المیزان ج۲، ص۴۱۲.</ref><ref>لسان العرب ج۱۳، ص۲۳۷.</ref>
+شیطان به هر موجود طغیانگر و دور از رحمت خداوند متعال که کارش وسوسه خلق و دعوت آنان به بدی ها است، اطلاق می‌گردد؛ چنان که بر موجود سرکش و متمرد معروف؛ یعنی [[ابلیس]] که از [[سجده]] بر [[حضرت آدم]] علیه السلام سر باز زد و نیز بر فرزندان او که از جنس [[جن]] می‌باشند، اطلاق می‌شود.<ref>لسان العرب ج۱۳، ص۲۳۷؛ المیزان ج۲، ص۴۱۲.</ref>
 ==موارد استحباب استعاذه==
-پناه بردن به خداوند متعال از شر شیطان با گفتن «أعُوذُ باللَّهِ مِنَ الشَّیطانِ الرَجیم» و مانند آن در هر حال، به ویژه اوقات زیر مستحب است: هنگام تلاوت [[قرآن کریم]]؛<ref>[[سوره نحل]]/سوره۱۵، آیه۹۸.</ref>پیش از قرائت در نماز؛<ref>جواهر الکلام، ج۹، ص۴۲۰.</ref>هنگام آمیزش؛<ref>العروة الوثقی، ج‌۵، ص۴۸۲.</ref>و زمان ورود به مستراح.<ref>جواهرالکلام، ج۲، ص۵۶.</ref> <ref>وسائل الشیعة ج۱، ص۳۰۶.</ref>
+«[[استعاذه]]» به معنی پناه بردن به خداوند متعال از شر شیطان با گفتن «أعُوذُ باللَّهِ مِنَ الشَّیطانِ الرَجیم» و مانند آن، در همه حال به ویژه اوقات زیر [[مستحب]] است:
 ==حالات حضور شیطان==
-برخی افعال و حالات در [[انسان]]، بستر و زمینه‌ساز حضور شیطان و نزدیک شدن او به انسان می‌گردد؛ از این رو در روایات از چنین افعال و حالاتی نهی شده است و فقها به کراهت آنها حکم کرده‌اند، مانند: خضاب کردن در حال جنابت<ref>الحدائق الناضرة ج۳، ص۱۴۸.</ref> <ref>وسائل الشیعة ج۲، ص۲۲۳.</ref> و حیض؛ <ref>الحدائق الناضرة ج۳، ص۲۷۴. </ref> <ref>وسائل الشیعة ج۲، ص۳۵۳.</ref>تخلی بر روی قبر؛ <ref>جواهر الکلام ج۲، ص۷۵.</ref> <ref>وسائل الشیعة ج۱، ص۳۲۹.</ref>ایستاده ادرار کردن در آب.<ref>وسائل الشیعة، ج۱، ص۳۲۹.</ref> <ref>وسائل الشیعة ج۱، ص۳۵۳.</ref>؛ تنها بودن در خانه؛<ref>وسائل الشیعة ج۵، ص۳۳۴.</ref>به تنهایی مسافرت کردن؛<ref>جواهرالکلام، ج۱۸، ص۱۶۶.</ref><ref>وسائل الشیعة، ج۱۱، ص۴۱۰.</ref>خلوت کردن زن و مرد اجنبی در یک مکان؛ <ref>جواهرالکلام، ج۳۲، ص۳۴۳.</ref> نگهداری زباله در منزل در شب و بیرون نبردن آن در روز <ref>وسائل الشیعة، ج۵، ص۳۱۸. </ref>و راه رفتن در یک کفش.<ref>وسائل الشیعة ج۵، ص۷۵.</ref>
+برخی افعال و حالات در [[انسان]]، بستر و زمینه‌ساز حضور شیطان و نزدیک شدن او به انسان می‌گردد؛ از این رو در روایات از چنین افعال و حالاتی نهی شده است و [[فقها]] به [[مکروه|کراهت]] آنها حکم کرده‌اند، مانند:
 ==عوامل دوری شیطان==
-برخی اعمال موجب دور شدن و فاصله گرفتن شیطان از انسان می‌شود، مانند: ناخن گرفتن؛ <ref>وسائل الشیعة ج۲، ص۱۳۲.</ref> <ref>الحدائق الناضرة ج۵، ص۵۷۰.</ref>اذان گفتن در منزل؛ <ref>جواهرالکلام، ج۹، ص۱۴۹.</ref> <ref>وسائل الشیعة، ج۵، ص۴۱۳. </ref>محافظت بر [[نماز]] و اوقات آن؛ <ref>وسائل الشیعة، ج۴، ص۲۸-۳۰. </ref> نگهداری کبوتر در منزل؛ <ref>وسائل الشیعة ج۱۱، ص۵۱۵. </ref>انگشتر جذع یمانی بدست کردن؛ <ref>وسائل الشیعة ج۵، ص۹۶.</ref> و خوردن انار. <ref>وسائل الشیعة ج۲۵، ص۱۵۳. </ref>
+برخی اعمال موجب دور شدن و فاصله گرفتن شیطان از انسان می‌شود، مانند:
-==شیطان و سِحر==
+ناخن گرفتن؛<ref>وسائل الشیعة ج۲، ص۱۳۲؛ الحدائق الناضرة ج۵، ص۵۷۰.</ref> [[اذان]] گفتن در منزل؛<ref>وسائل الشیعة، ج۵، ص۴۱۳؛ جواهرالکلام، ج۹، ص۱۴۹.</ref> محافظت بر [[نماز]] و اوقات آن؛<ref>وسائل الشیعة، ج۴، ص۲۸-۳۰. </ref> نگهداری کبوتر در منزل؛<ref>وسائل الشیعة ج۱۱، ص۵۱۵. </ref> [[انگشتر به دست کردن|انگشتر]] جذع یمانی بدست کردن<ref>وسائل الشیعة ج۵، ص۹۶.</ref> و خوردن انار.<ref>وسائل الشیعة ج۲۵، ص۱۵۳. </ref>
 ==پانویس==
@@ سطر ۳۱: / سطر ۲۹: @@
 ==منابع==
-[http://lib.eshia.ir/23017/4/779/%D8%B3%D8%B1%DA%A9%D8%B4 فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت، ج۴، ص۷۸۰-۷۸۱.] تاریخ بازیابی: 2 بهمن 1391.
 [[رده:واژگان قرآنی]]
 [[رده:شخصیت‌های منفی در قرآن]]

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ ژوئیهٔ ۲۰۱۳، ساعت ۰۸:۳۸
سطر ۱:		سطر ۱:
−	{{مدخل دائرة المعارف\|فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت}}	+	{{مدخل دائرة المعارف\|[[فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم‌السلام]]}}

	هر موجود سرکش و متمرد از فرمان خداوند متعال از جن و انس که دور از رحمت است و کارش وسوسه خلق است را شیطان می‌گویند. عنوان یاد شده به مناسبت در بسیاری از باب های فقهی همچون طهارت، صلات، [[حج]] و [[نکاح]] آمده است.		هر موجود سرکش و متمرد از فرمان خداوند متعال از جن و انس که دور از رحمت است و کارش وسوسه خلق است را شیطان می‌گویند. عنوان یاد شده به مناسبت در بسیاری از باب های فقهی همچون طهارت، صلات، [[حج]] و [[نکاح]] آمده است.