شیخ ابوعلی حائری - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

مهدی موسوی در ‏۱۶ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۳:۵۷

2026-04-16T13:57:36Z

مهدی موسوی: ویرایش

2021-04-13T05:59:27Z

ویرایش

مهدی موسوی: ویرایش

2020-08-17T12:33:18Z

ویرایش

Akbari در ‏۲۸ آوریل ۲۰۲۰، ساعت ۰۹:۵۵

2020-04-28T09:55:23Z

Akbari در ‏۲۸ آوریل ۲۰۲۰، ساعت ۰۹:۴۲

2020-04-28T09:42:59Z

Akbari در ‏۲۸ آوریل ۲۰۲۰، ساعت ۰۸:۲۳

2020-04-28T08:23:00Z

Akbari در ‏۲۲ آوریل ۲۰۲۰، ساعت ۱۰:۱۳

2020-04-22T10:13:10Z

Akbari در ‏۲۲ آوریل ۲۰۲۰، ساعت ۱۰:۱۲

2020-04-22T10:12:52Z

Akbari در ‏۲۲ آوریل ۲۰۲۰، ساعت ۱۰:۰۳

2020-04-22T10:03:56Z

Akbari در ‏۲۱ آوریل ۲۰۲۰، ساعت ۱۰:۱۳

2020-04-21T10:13:42Z

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
-'''شیخ ابوعلی حائری''' (۱۲۱۵-۱۱۵۹ ق)، [[فقیه]] و [[علم رجال|رجال]] شناس بزرگ [[شیعه]] در قرن ۱۳ قمری و از شاگردان [[وحید بهبهانی]] و [[سید محمد مهدی بحرالعلوم|علامه بحرالعلوم]] بود. کتاب رجالی «[[منتهی المقال|منتهی المقال فی احوال الرجال]]» از مهمترین آثار او است.
+'''«محمد بن اسماعیل حائری»''' مشهور به '''«ابوعلی حائری»''' (۱۲۱۵-۱۱۵۹ ق)، [[فقیه]] و [[علم رجال|رجالی]] بزرگ [[شیعه]] در قرن ۱۳ قمری و از شاگردان [[وحید بهبهانی]] و [[سید محمد مهدی بحرالعلوم|علامه بحرالعلوم]] بود. کتاب رجالی «[[منتهی المقال|منتهی المقال فی احوال الرجال]]» از مهمترین آثار اوست.
 {{شناسنامه عالم
-||نام کامل = '''محمد بن اسماعیل ابوعلی حائری'''
+||نام کامل = '''ابوعلی محمد بن اسماعیل حائری'''
 ||تصویر=
 ||زادروز =  ۱۱۵۹ قمری
@@ سطر ۷: / سطر ۷: @@
 |وفات =  ۱۲۱۵ قمری
 |مدفن = [[نجف]] یا [[کربلا]]
-|اساتید =  [[وحید بهبهانی]]، [[سید محمد مهدی بحرالعلوم|سید مهدی بحرالعلوم]]، [[سید محسن اعرجی|سید محسن اعرجی کاظمی]]،...
+|اساتید =  [[وحید بهبهانی]]، [[سید محمد مهدی بحرالعلوم|سید محمدمهدی بحرالعلوم]]، [[سید محسن اعرجی|سید محسن اعرجی کاظمی]]، [[سید علی طباطبایی]]،...
-|شاگردان =
+|شاگردان = عبدالعلی رشتی، درویش‌علی بغدادی حائری،...
-|آثار = [[منتهى المقال (کتاب)|منتهی المقال فی احوال الرجال]]، زهر الریاض، العذاب الواصب علی الجاحد الناصب،...
+|آثار = [[منتهى المقال (کتاب)|منتهی المقال فی احوال الرجال]]، زهر الریاض، العذاب الواصب علی الجاحد الناصب، عقداللآلی البهیّة،...
 }}
 ==زندگی‌نامه==
-محمد بن اسماعیل بن عبدالجبار مشهور به «ابوعلی حائری» در سال ۱۱۵۹ هجری به دنیا آمد. پدرش مازندرانی بود،<ref>نوری، مستدرک الوسائل، ج۳، ص۴۰۲؛ امین، اعیان الشیعة، ج۹، ص۱۲۴</ref> اما او خود در [[کربلا]] زاده شد و کمتر از ۱۰ سال داشت که پدرش را از دست داد.
+محمد بن اسماعیل مازندرانی مشهور به «ابوعلی حائری» در سال ۱۱۵۹ هجری به دنیا آمد. پدرش مازندرانی بود،<ref>نوری، مستدرک الوسائل، ج۳، ص۴۰۲؛ امین، اعیان الشیعة، ج۹، ص۱۲۴</ref> اما او خود در [[کربلا]] زاده شد و کمتر از ۱۰ سال داشت که پدرش را از دست داد.
-ابوعلی حائری پس از کسب مقدمات علوم نزد فقهای آن زمان به ویژه [[وحید بهبهانی]] به فراگیری دانش پرداخت.<ref>ابوعلی، منتهی المقال،ج۴، ص ۳۴۸</ref> همچنین گفته شده که نزد [[سید محمد مهدی بحرالعلوم|سید مهدی بحرالعلوم]] و [[سید محسن اعرجی|سید محسن اعرجی کاظمی]] نیز دانش آموخت.<ref>نوری، مستدرک الوسائل، همانجا؛ مدرس، ریحانة الادب، ج۷، ص۲۱۰</ref>
+ابوعلی حائری پس از کسب مقدمات علوم نزد فقهای آن زمان به ویژه [[وحید بهبهانی]]، به فراگیری دانش پرداخت.<ref>ابوعلی، منتهی المقال،ج۴، ص ۳۴۸</ref> همچنین گفته شده که نزد [[سید محمد مهدی بحرالعلوم|سید مهدی بحرالعلوم]]، [[سید علی طباطبایی]] (صاحب «[[ریاض المسائل (کتاب)|ریاض المسائل]]») و [[سید محسن اعرجی|سید محسن اعرجی کاظمی]] نیز دانش آموخت.<ref>نوری، مستدرک الوسائل، همانجا؛ مدرس، ریحانة الادب، ج۷، ص۲۱۰</ref>
-ابوعلی به گفته خود، سفرهای چندی نیز به نقاط مختلف چون [[حجاز]] و [[یمن]] داشته است. در میان شاگردان وی تنها از عبدالعلی رشتی و درویش علی بغدادی حائری نام برده شده است.<ref>نوری، مستدرک الوسائل، همانجا</ref>
+ابوعلی يکى از انديشمندان نام‌آور و از مدافعان مکتب [[تشيع]] بود و براى تحصيل معارف دينى هجرت‌هاى پى در پى نمود. اين دانشمند معروف شيعه، در زمانى حساس، يعنى در زمان ظهور [[اخباریان]]، زندگى مى‌کرد. بدين جهت، ايشان نيز همچون ديگر طرفداران علماى اصولى به دفاع از مکتب اصولى پرداخت و اولين کتاب خود را به نام «عقداللآلی البهیّة فی الرد علی الطائفة الغبیة» در رد اخباریان نگاشت. او به گفته خود، سفرهای چندی نیز به نقاط مختلف چون [[حجاز]] و [[یمن]] داشته است.
-بر پایه نوشته فرزندش در حاشیه «[[منتهى المقال (کتاب)|منتهی المقال]]»، وی در سال ۱۲۱۶ قمری هنگام بازگشت از سفر [[حج]] در [[نجف]] درگذشت و همانجا مدفون شد؛<ref>نک: کشمیری، نجوم السماء، ص۳۲۹؛ آقابزرگ، الذریعه؛ همو، مصفی المقال، ص۳۹۴</ref> اما برخی از جمله [[سید محمدباقر موسوی خوانساری|سید محمدباقر خوانساری]] در [[روضات الجنات (کتاب)|روضات الجنات]]، مرگ وی را در ۱۲۱۵ قمری و در [[کربلا]] دانسته اند<ref>خوانساری، روضات الجنات، ج۴، ص۴۰۵؛ خراسانی، منتخب التواریخ، ص۳۱۴.</ref> و [[محمدعلی مدرس تبریزی|مدرس تبریزی]] نیز تأکید کرده است که او در کربلا به خاک سپرده شده است.<ref>مدرس تبریزی، ریحانة الادب، ج۷، ص۲۱۰</ref>
+در میان شاگردان ابوعلی حائری، تنها از عبدالعلی رشتی و درویش‌علی بغدادی حائری نام برده شده است.<ref>نوری، مستدرک الوسائل، همانجا</ref>
 ==آثار و تألیفات==
 شیخ ابوعلی حائری تألیفاتی داشته که عبارتند از:
-# [[منتهى المقال (کتاب)|منتهی المقال فی احوال الرجال]]؛ معروف ترین اثر حائری در زمینه رجال [[شیعه]] است. وی در تألیف این کتاب بیش از هر چیز به [[منهج المقال (کتاب)|منهج المقال]] و تعلیقۀ [[وحید بهبهانی]] نظر داشته است.
+# [[منتهى المقال (کتاب)|منتهی المقال فی احوال الرجال]]؛ معروف ترین اثر حائری در زمینه [[رجال]] [[شیعه]] است. وی در تألیف این کتاب بیش از هر چیز به «[[منهج المقال (کتاب)|منهج المقال]]» و «تعلیقۀ» [[وحید بهبهانی]] نظر داشته است.
 # زهر الریاض؛ رساله ای است فارسی در [[طهارت]]، [[نماز|صلات]] و [[صوم]] که آن را از کتاب «[[ریاض المسائل (کتاب)|ریاض المسائل]]» [[سید علی طباطبایی|سید علی طباطبائی]] انتخاب کرده است. نسخه هایی از این کتاب در کتابخانه های دانشکده ادبیات [[تهران]] و مجلس شورای اسلامی نگهداری می شود.<ref>شورا، فهرست نسخه های خطی کتابخانه وزیری یزد ج۷، ص۱۳۷- ۱۳۸</ref>
-# العذاب الواصب علی الجاحد الناصب؛ که ردیه ای است بر «نواقض الروافض» میرزا مخدوم شریفی که از آن به «النقض علی نواقض الروافض» نیز تعبیر می شود و نسخه ای از آن در کتابخانه [[آستان قدس رضوى|آستان قدس]] مضبوط است.<ref>آستان، فهرست، ج۴، ص۲۰۵- ۲۰۶؛ نوری، مستدرک الوسائل، همانجا</ref>
+# العذاب الواصب علی الجاحد الناصب؛ که ردّیه ای است بر «نواقض الروافض» میرزا مخدوم شریفی که از آن به «النقض علی نواقض الروافض» نیز تعبیر می شود و نسخه ای از آن در کتابخانه [[آستان قدس رضوى]] مضبوط است.<ref>آستان، فهرست، ج۴، ص۲۰۵- ۲۰۶؛ نوری، مستدرک الوسائل، همانجا</ref>
 ابوعلی حائری در «منتهی المقال» برخی از تألیفات دیگر خود را نیز نام برده است که عبارتند از:
-# ترجمه رساله مناسک حج [[وحید بهبهانی]]؛
+# ترجمه رساله مناسک [[حج]] اثر [[وحید بهبهانی]]؛
-# ترجمه رساله دیگری در مناسک حج از آقا محمدعلی فرزند وحید بهبهانی؛
+# ترجمه رساله دیگری در مناسک حج، از آقا محمدعلی فرزند وحید بهبهانی؛
-# رساله ای در بیان واجبات [[حج]] و محرمات و مکروهات و مستحبات آن که از ریاض المسائل طباطبائی انتخاب کرده است؛
+# رساله ای در بیان واجبات حج و محرّمات و مکروهات و مستحبات آن، که از «[[ریاض المسائل (کتاب)|ریاض المسائل]]» [[سید علی طباطبایی|سید علی طباطبائی]] انتخاب کرده است؛
-# عقدالّآلی البهیّة فی الرد علی الطائفة الغبیة (در ردّ [[اخباریان]])؛<ref>ابوعلی، منتهی المقال،ص۳۴۸</ref>
+# عقداللآلی البهیّة فی الرد علی الطائفة الغبیة (در ردّ [[اخباریان]])؛<ref>ابوعلی، منتهی المقال،ص۳۴۸</ref>
-# النخبةالوجیزة (خلاصه‌ای از ابواب کتاب حج ریاض المسائل).
+# النخبة الوجیزة، که خلاصه‌ای از ابواب کتاب حج «ریاض المسائل» است.
 ==پانویس==
 {{پانویس}}
 ==منابع==
-*[[دائرة المعارف بزرگ اسلامی (کتاب)|دائرة المعارف بزرگ اسلامی]]، ج۶، ص۳۶، علی رفیعی، مدخل «ابوعلی حائری».
+*[[دائرة المعارف بزرگ اسلامی (کتاب)|دائرةالمعارف بزرگ اسلامی]]، ج۶، ص۳۶، علی رفیعی، مدخل "ابوعلی حائری".
-[[رده:علمای قرن دوازدهم]]
+[[رده:علمای قرن سیزدهم]]

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
-محمد بن اسماعیل بن عبدالجبار مشهور به '''ابوعلی حائری''' (۱۱۵۹- ۱۲۱۵ یا ۱۲۱۶ ق)، [[فقیه]] [[امامیه|امامی]]، [[علم رجال|رجال]] شناس و مؤلف کتاب رجالی [[منتهی المقال]] است.
+'''شیخ ابوعلی حائری''' (۱۲۱۵-۱۱۵۹ ق)، [[فقیه]] و [[علم رجال|رجال]] شناس بزرگ [[شیعه]] در قرن ۱۳ قمری و از شاگردان [[وحید بهبهانی]] و [[سید محمد مهدی بحرالعلوم|علامه بحرالعلوم]] بود. کتاب رجالی «[[منتهی المقال|منتهی المقال فی احوال الرجال]]» از مهمترین آثار او است.
 ابوعلی به گفته خود، سفرهای چندی نیز به نقاط مختلف چون [[حجاز]] و [[یمن]] داشته است. در میان شاگردان وی تنها از عبدالعلی رشتی و درویش علی بغدادی حائری نام برده شده است.<ref>نوری، مستدرک الوسائل، همانجا</ref>
-بر پایه نوشته فرزندش در حاشیه [[منتهى المقال (کتاب)|منتهی المقال]]، وی در بازگشت از سفر [[حج]] در [[نجف]] (۱۲۱۶ ق) درگذشت و همانجا مدفون شد<ref>نک: کشمیری، نجوم السماء، ص۳۲۹؛ آقابزرگ، الذریعه؛ همو، مصفی المقال، ص۳۹۴</ref>، اما برخی مرگ وی را در ۱۲۱۵ ق و در کربلا دانسته اند<ref>خوانساری، روضات الجنات، ج۴، ص۴۰۵</ref><ref>خراسانی، منتخب التواریخ، ص۳۱۴</ref> و نیز تأکید کرده اند که او در [[کربلا]] به خاک سپرده شده است.<ref>مدرس تبریزی، ریحانة الادب، ج۷، ص۲۱۰</ref>
+بر پایه نوشته فرزندش در حاشیه «[[منتهى المقال (کتاب)|منتهی المقال]]»، وی در سال ۱۲۱۶ قمری هنگام بازگشت از سفر [[حج]] در [[نجف]] درگذشت و همانجا مدفون شد؛<ref>نک: کشمیری، نجوم السماء، ص۳۲۹؛ آقابزرگ، الذریعه؛ همو، مصفی المقال، ص۳۹۴</ref> اما برخی از جمله [[سید محمدباقر موسوی خوانساری|سید محمدباقر خوانساری]] در [[روضات الجنات (کتاب)|روضات الجنات]]، مرگ وی را در ۱۲۱۵ قمری و در [[کربلا]] دانسته اند<ref>خوانساری، روضات الجنات، ج۴، ص۴۰۵؛ خراسانی، منتخب التواریخ، ص۳۱۴.</ref> و [[محمدعلی مدرس تبریزی|مدرس تبریزی]] نیز تأکید کرده است که او در کربلا به خاک سپرده شده است.<ref>مدرس تبریزی، ریحانة الادب، ج۷، ص۲۱۰</ref>
-== تألیفات ==
+==آثار و تألیفات==
-ابوعلی حائری تألیفاتی داشته که معروف ترین آنها «[[منتهى المقال (کتاب)|منتهی المقال فی احوال الرجال]]» در زمینه رجال [[شیعه]] است. وی در تألیف این کتاب بیش از هر چیز به [[منهج المقال]] و تعلیقۀ [[وحید بهبهانی]] نظر داشته است.
+شیخ ابوعلی حائری تألیفاتی داشته که عبارتند از:
-۲. ترجمه رساله دیگری در مناسک حج از آقا محمدعلی فرزند وحید بهبهانی؛
+# [[منتهى المقال (کتاب)|منتهی المقال فی احوال الرجال]]؛ معروف ترین اثر حائری در زمینه رجال [[شیعه]] است. وی در تألیف این کتاب بیش از هر چیز به [[منهج المقال (کتاب)|منهج المقال]] و تعلیقۀ [[وحید بهبهانی]] نظر داشته است.
-۳. رساله ای در بیان واجبات [[حج]] و محرمات و مکروهات و مستحبات آن که از ریاض المسائل طباطبائی انتخاب کرده است؛
+ابوعلی حائری در «منتهی المقال» برخی از تألیفات دیگر خود را نیز نام برده است که عبارتند از:
-۴. عقدالّآلی البهیّة فی الرد علی الطائفة الغبیة<ref>ابوعلی، منتهی المقال،ص۳۴۸</ref> (در ردّ [[اخباریان]])؛
+# ترجمه رساله مناسک حج [[وحید بهبهانی]]؛
+# ترجمه رساله دیگری در مناسک حج از آقا محمدعلی فرزند وحید بهبهانی؛
-۵. النخبةالوجیزة (خلاصه‌ای از ابواب کتاب حج ریاض المسائل).
+# رساله ای در بیان واجبات [[حج]] و محرمات و مکروهات و مستحبات آن که از ریاض المسائل طباطبائی انتخاب کرده است؛
 ==پانویس==
 {{پانویس}}
-==منابع مقاله==
+==منابع==
+*[[دائرة المعارف بزرگ اسلامی (کتاب)|دائرة المعارف بزرگ اسلامی]]، ج۶، ص۳۶، علی رفیعی، مدخل «ابوعلی حائری».
 [[رده:علمای قرن دوازدهم]]

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
-محمد بن اسماعیل بن عبدالجبار (۱۱۵۹- ۱۲۱۵ یا ۱۲۱۶ ق / ۱۷۴۶- ۱۸۰۰ یا ۱۸۰۱ م)، رجال شناس، فقیه امامی و مؤلف [[منتهی المقال]]. پدر وی مازندرانی بود<ref>نوری، مستدرک الوسائل، ج3، ص۴۰۲؛ امین، اعیان الشیعة، ج9، ص124</ref>، اما او خود در [[کربلا]] زاده شد و کمتر از ۱۰ سال داشت که پدرش را از دست داد. پس از کسب مقدمات علوم نزد فقهای آن زمان به ویژه [[وحید بهبهانی]] به فراگیری دانش پرداخت<ref>ابوعلی، منتهی المقال،ج4، ص ۳۴۸</ref>. همچنین گفته شده که نزد سید مهدی بحرالعلوم و سید محسن اعرجی کاظمی نیز دانش آموخت<ref>نوری، مستدرک الوسائل، همانجا؛ مدرس، ریحانة الادب، ج7، ص210</ref>. ابوعلی به گفته خود سفرهای چندی نیز به نقاط مختلف چون [[حجاز]] و [[یمن]] داشته است (ص ۳۴۸). در میان شاگردان وی تنها از عبدالعلی رشتی نام برده شده است<ref>نوری، مستدرک الوسائل، همانجا</ref>.
+محمد بن اسماعیل بن عبدالجبار مشهور به '''ابوعلی حائری''' (۱۱۵۹- ۱۲۱۵ یا ۱۲۱۶ ق)، [[فقیه]] [[امامیه|امامی]]، [[علم رجال|رجال]] شناس و مؤلف کتاب رجالی [[منتهی المقال]] است.
-بر پایه نوشته فرزندش در حاشیه منتهی المقال، وی در بازگشت از سفر [[حج]] در [[نجف]] (۱۲۱۶ق) در گذشت و همانجا مدفون شد<ref>نک: کشمیری، نجوم السماء، ص۳۲۹؛ آقابزرگ، الذریعه؛ همو، مصفی المقال، ص۳۹۴</ref>، اما <ref>خوانساری، روضات الجنات، ج4، ص405</ref> و <ref>خراسانی، منتخب التواریخ، ص۳۱۴</ref> مرگ وی را در ۱۲۱۵ ق و در کربلا دانسته اند و  <ref>مدرس، ریحانة الادب، ج۷، ص۲۱۰</ref>نیز تأکید کرده که او در [[کربلا]] به خاک سپرده شده است.
+بر پایه نوشته فرزندش در حاشیه [[منتهى المقال (کتاب)|منتهی المقال]]، وی در بازگشت از سفر [[حج]] در [[نجف]] (۱۲۱۶ ق) درگذشت و همانجا مدفون شد<ref>نک: کشمیری، نجوم السماء، ص۳۲۹؛ آقابزرگ، الذریعه؛ همو، مصفی المقال، ص۳۹۴</ref>، اما برخی مرگ وی را در ۱۲۱۵ ق و در کربلا دانسته اند<ref>خوانساری، روضات الجنات، ج۴، ص۴۰۵</ref><ref>خراسانی، منتخب التواریخ، ص۳۱۴</ref> و نیز تأکید کرده اند که او در [[کربلا]] به خاک سپرده شده است.<ref>مدرس تبریزی، ریحانة الادب، ج۷، ص۲۱۰</ref>
-ابوعلی تألیفاتی داشته که معروف ترین آنها منتهی المقال فی احوال الرجال در زمینه [[رجال]] شیعه است. وی در تألیف این کتاب بیش از هر چیز به منهج المقال تعلیقات و حواشی متعددی نوشته شده که برخی از آنها را [[آقابزرگ طهرانی|آقابزرگ]] درالذریعه<ref>آقابزرگ،الذریعة، ج۲۳، ص۱۴</ref>  نام برده است. مهم ترین آنها عبارتنداز: تکملة رجال ابی علی از ملادرویش علی حائری و اکمال منتهی المقال از محمدعلی آل کشکول حائری. منتهی المقال چندبار در تهران (۱۲۶۷، ۱۳۰۰ و ۱۳۰۲ ق) به چاپ سنگی رسیده است.
-آثار خطی وی عبارتند از: ۱. زهرالریاض، رساله ای است فارسی در [[طهارت]]، صلات و [[صوم]] که آن را از کتاب ریاض المسائل طباطبائی انتخاب کرده است. نسخه هایی از این کتاب در کتابخانه های دانشکده ادبیات [[تهران]]، ضمن مجموعه اهدایی [[امام جمعه]] کرمان<ref>دانش پژوه، فهرست نسخه های خطی کتابخانه دانشکده ادبیات، ص۹۰</ref>، مجلس شورا<ref>شورا، فهرست نسخه های خطی کتابخانه وزیری یزد ج۷، ص۱۳۷- ۱۳۸</ref>، سپهسالار<ref>دانش پژوه، فهرست نسخه های خطی کتابخانه دانشکده ادبیات، ج۵، ص۸۹</ref> و وزیری یزد<ref>شیروانی، فهرست نسخه های خطی کتابخانه وزیری یزد، ج۳/ص۹۶۳- ۹۶۴، ج۵، ص۱۵۶۳</ref> نگهداری می شود؛ ۲. العذاب الواصب علی الجاحد الناصب، که ردیه ای است بر نواقص الروافض میرزا مخدوم شریفی که از آن به النقض علی نواقض الروافض نیز تعبیر می شود و نسخه ای از آن در کتابخانه [[آستان قدس رضوى|آستان قدس]] مضبوط است<ref>آستان، فهرست، ج۴، ص۲۰۵- ۲۰۶؛ نوری، مستدرک الوسائل، همانجا</ref>.
+۱. زهر الریاض، رساله ای است فارسی در [[طهارت]]، [[نماز|صلات]] و [[صوم]] که آن را از کتاب [[ریاض المسائل]] [[سید علی طباطبایی|طباطبائی]] انتخاب کرده است. نسخه هایی از این کتاب در کتابخانه های دانشکده ادبیات [[تهران]]، ضمن مجموعه اهدایی [[امام جمعه]] کرمان<ref>دانش پژوه، فهرست نسخه های خطی کتابخانه دانشکده ادبیات، ص۹۰</ref>، مجلس شورا<ref>شورا، فهرست نسخه های خطی کتابخانه وزیری یزد ج۷، ص۱۳۷- ۱۳۸</ref>، سپهسالار<ref>دانش پژوه، فهرست نسخه های خطی کتابخانه دانشکده ادبیات، ج۵، ص۸۹</ref> و وزیری یزد<ref>شیروانی، فهرست نسخه های خطی کتابخانه وزیری یزد، ج۳/ص۹۶۳- ۹۶۴، ج۵، ص۱۵۶۳</ref> نگهداری می شود؛
-ابوعلی در منتهی المقال برخی از تألیفات دیگر خود را نیز نام برده است که عبارتند از: ترجمه رساله [[مناسک حج]] وحید بهبهانی؛ ترجمه رساله دیگری در مناسک حج از آقا محمدعلی فرزند [[وحید بهبهانی]]؛ رساله ای در بیان واجبات حج و محرمات و مکروهات و مستحبات آن که از ریاض المسائل طباطبائی انتخاب کرده است؛ عقدالّالی البهیّة فی الرد علی الطائفة الغبیة<ref>ابوعلی، منتهی المقال،ص۳۴۸</ref>.
+ابوعلی در «منتهی المقال» برخی از تألیفات دیگر خود را نیز نام برده است که عبارتند از:
 ==پانویس==
 {{پانویس}}
+*آستان قدس، فهرست: آقابزرگ، الذریعة: همو مصفی المقال، به کوشش احمد منزوی، تهران، ۱۳۳۷ش.
-==منابع==
+*ابوعلی حائری، محمدبن اسماعیل، منتهی المقال، تهران، ۱۳۰۰ق.
-* آستان قدس، فهرست: آقابزرگ، الذریعة: همو مصفی المقال، به کوشش احمد منزوی، تهران، 1337ش.
+*امین، محسن، اعیان الشیعة، بیرت، ۱۴۰۳ق/۱۹۸۳م.
-* ابوعلی حائری، محمدبن اسماعیل، منتهی المقال، تهران، 1300ق.
+*خراسانی، محمدهاشم، منتخب التواریخ، به کوشش ابوالحسن شعرانی، تهران، ۱۳۵۲ ش.
-* امین، محسن، اعیان الشیعة، بیرت، 1403ق/1983م.
+*خوانساری، محمدباقر، روضات الجنات، تهران، ۱۳۸۲ق/۱۹۶۲م.
-* خراسانی، محمدهاشم، منتخب التواریخ، به کوشش ابوالحسن شعرانی، تهران، 1352 ش.
+*دانش پژوه، محمدتقی، فهرست نسخه های خطی کتابخانه دانشکده ادبیات، تهران، ۱۳۴۴ش.
-* خوانساری، محمدباقر، روضات الجنات، تهران، 1382ق/1962م.
+*همو، و علینقی منزوی، فهرست کتابخانه سپهسالار، تهران، ۱۳۵۶ش/۱۹۷۷م.
-* دانش پژوه، محمدتقی، فهرست نسخه های خطی کتابخانه دانشکده ادبیات، تهران، 1344ش.
+*شورا، خطی: شیروانی، محمد، فهرست نسخه های خطی کتابخانه وزیری یزد، تهران، ۱۳۵۰-۱۳۵۸ش.
-* همو، و علینقی منزوی، فهرست کتابخانه سپهسالار، تهران، 1356ش/1977م.
+*کشمیری، محمدعلی، نجوم السماء، قم، ۱۳۹۴ق.
-* شورا، خطی: شیروانی، محمد، فهرست نسخه های خطی کتابخانه وزیری یزد، تهران، 1350-1358ش.
+*مدرس، محمدعلی،ریحانة الادب، تبریز، ۱۳۴۶ش.
-* کشمیری، محمدعلی، نجوم السماء، قم، 1394ق.
+*نوری، حسین، مستدرک الوسائل، تهران، ۱۳۱۸-۱۳۲۱ق.
 ==منبع==
 [[رده:علمای قرن دوازدهم]]

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۸ آوریل ۲۰۲۰، ساعت ۰۹:۵۵
سطر ۲:		سطر ۲:


−	بر پایه نوشته فرزندش در حاشیه [[منتهی ~~المقال]]،~~ وی در بازگشت از سفر [[حج]] در [[نجف]] (۱۲۱۶ق) در گذشت و همانجا مدفون شد<ref>نک: کشمیری، نجوم السماء، ص۳۲۹؛ آقابزرگ، الذریعه؛ همو، مصفی المقال، ص۳۹۴</ref>، اما <ref>خوانساری، روضات الجنات، ج4، ص405</ref> و <ref>خراسانی، منتخب التواریخ، ص۳۱۴</ref> مرگ وی را در ۱۲۱۵ ق و در کربلا دانسته اند و <ref>مدرس، ریحانة الادب، ج۷، ص۲۱۰</ref>نیز تأکید کرده که او در [[کربلا]] به خاک سپرده شده است.	+	بر پایه نوشته فرزندش در حاشیه منتهی المقال، وی در بازگشت از سفر [[حج]] در [[نجف]] (۱۲۱۶ق) در گذشت و همانجا مدفون شد<ref>نک: کشمیری، نجوم السماء، ص۳۲۹؛ آقابزرگ، الذریعه؛ همو، مصفی المقال، ص۳۹۴</ref>، اما <ref>خوانساری، روضات الجنات، ج4، ص405</ref> و <ref>خراسانی، منتخب التواریخ، ص۳۱۴</ref> مرگ وی را در ۱۲۱۵ ق و در کربلا دانسته اند و <ref>مدرس، ریحانة الادب، ج۷، ص۲۱۰</ref>نیز تأکید کرده که او در [[کربلا]] به خاک سپرده شده است.
	ابوعلی تألیفاتی داشته که معروف ترین آنها منتهی المقال فی احوال الرجال در زمینه [[رجال]] شیعه است. وی در تألیف این کتاب بیش از هر چیز به منهج المقال تعلیقات و حواشی متعددی نوشته شده که برخی از آنها را [[آقابزرگ طهرانی\|آقابزرگ]] درالذریعه<ref>آقابزرگ،الذریعة، ج۲۳، ص۱۴</ref> نام برده است. مهم ترین آنها عبارتنداز: تکملة رجال ابی علی از ملادرویش علی حائری و اکمال منتهی المقال از محمدعلی آل کشکول حائری. منتهی المقال چندبار در تهران (۱۲۶۷، ۱۳۰۰ و ۱۳۰۲ ق) به چاپ سنگی رسیده است.		ابوعلی تألیفاتی داشته که معروف ترین آنها منتهی المقال فی احوال الرجال در زمینه [[رجال]] شیعه است. وی در تألیف این کتاب بیش از هر چیز به منهج المقال تعلیقات و حواشی متعددی نوشته شده که برخی از آنها را [[آقابزرگ طهرانی\|آقابزرگ]] درالذریعه<ref>آقابزرگ،الذریعة، ج۲۳، ص۱۴</ref> نام برده است. مهم ترین آنها عبارتنداز: تکملة رجال ابی علی از ملادرویش علی حائری و اکمال منتهی المقال از محمدعلی آل کشکول حائری. منتهی المقال چندبار در تهران (۱۲۶۷، ۱۳۰۰ و ۱۳۰۲ ق) به چاپ سنگی رسیده است.

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۸ آوریل ۲۰۲۰، ساعت ۰۹:۴۲
سطر ۱:		سطر ۱:
−	محمد بن اسماعیل بن عبدالجبار (۱۱۵۹- ۱۲۱۵ یا ۱۲۱۶ ق / ۱۷۴۶- ۱۸۰۰ یا ۱۸۰۱ م)، رجال شناس، فقیه امامی و مؤلف منتهی المقال. پدر وی مازندرانی بود<ref>نوری، مستدرک الوسائل، ج3، ص۴۰۲؛ امین، اعیان الشیعة، ج9، ص124</ref>، اما او خود در [[کربلا]] زاده شد و کمتر از ۱۰ سال داشت که پدرش را از دست داد. پس از کسب مقدمات علوم نزد فقهای آن زمان به ویژه [[وحید بهبهانی]] به فراگیری دانش پرداخت<ref>ابوعلی، منتهی المقال،ج4، ص ۳۴۸</ref>. همچنین گفته شده که نزد سید مهدی بحرالعلوم و سید محسن اعرجی کاظمی نیز دانش آموخت<ref>نوری، مستدرک الوسائل، همانجا؛ مدرس، ریحانة الادب، ج7، ص210</ref>. ابوعلی به گفته خود سفرهای چندی نیز به نقاط مختلف چون [[حجاز]] و [[یمن]] داشته است (ص ۳۴۸). در میان شاگردان وی تنها از عبدالعلی رشتی نام برده شده است<ref>نوری، مستدرک الوسائل، همانجا</ref>.	+	محمد بن اسماعیل بن عبدالجبار (۱۱۵۹- ۱۲۱۵ یا ۱۲۱۶ ق / ۱۷۴۶- ۱۸۰۰ یا ۱۸۰۱ م)، رجال شناس، فقیه امامی و مؤلف [[منتهی المقال]]. پدر وی مازندرانی بود<ref>نوری، مستدرک الوسائل، ج3، ص۴۰۲؛ امین، اعیان الشیعة، ج9، ص124</ref>، اما او خود در [[کربلا]] زاده شد و کمتر از ۱۰ سال داشت که پدرش را از دست داد. پس از کسب مقدمات علوم نزد فقهای آن زمان به ویژه [[وحید بهبهانی]] به فراگیری دانش پرداخت<ref>ابوعلی، منتهی المقال،ج4، ص ۳۴۸</ref>. همچنین گفته شده که نزد سید مهدی بحرالعلوم و سید محسن اعرجی کاظمی نیز دانش آموخت<ref>نوری، مستدرک الوسائل، همانجا؛ مدرس، ریحانة الادب، ج7، ص210</ref>. ابوعلی به گفته خود سفرهای چندی نیز به نقاط مختلف چون [[حجاز]] و [[یمن]] داشته است (ص ۳۴۸). در میان شاگردان وی تنها از عبدالعلی رشتی نام برده شده است<ref>نوری، مستدرک الوسائل، همانجا</ref>.

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
-محمد بن اسماعیل بن عبدالجبار (۱۱۵۹- ۱۲۱۵ یا ۱۲۱۶ ق / ۱۷۴۶- ۱۸۰۰ یا ۱۸۰۱ م)، رجال شناس، فقیه امامی و مؤلف منتهی المقال. پدر وی مازندرانی بود (نوری، ۳/۴۰۲؛ امین، ۹/۱۲۴)، اما او خود در [[کربلا]] زاده شد و کمتر از ۱۰ سال داشت که پدرش را از دست داد. پس از کسب مقدمات علوم نزد فقهای آن زمان به ویژه [[وحید بهبهانی]] به فراگیری دانش پرداخت (ابوعلی، ۴، ۳۴۸). همچنین گفته شده که نزد سید مهدی بحرالعلوم و سید محسن اعرجی کاظمی نیز دانش آموخت (نوری، همانجا؛ مدرس، ۷/۲۱۰). ابوعلی به گفته خود سفرهای چندی نیز به نقاط مختلف چون [[حجاز]] و [[یمن]] داشته است (ص ۳۴۸). در میان شاگردان وی تنها از عبدالعلی رشتی نام برده شده است (نوری، همانجا).
+محمد بن اسماعیل بن عبدالجبار (۱۱۵۹- ۱۲۱۵ یا ۱۲۱۶ ق / ۱۷۴۶- ۱۸۰۰ یا ۱۸۰۱ م)، رجال شناس، فقیه امامی و مؤلف منتهی المقال. پدر وی مازندرانی بود<ref>نوری، مستدرک الوسائل، ج3، ص۴۰۲؛ امین، اعیان الشیعة، ج9، ص124</ref>، اما او خود در [[کربلا]] زاده شد و کمتر از ۱۰ سال داشت که پدرش را از دست داد. پس از کسب مقدمات علوم نزد فقهای آن زمان به ویژه [[وحید بهبهانی]] به فراگیری دانش پرداخت<ref>ابوعلی، منتهی المقال،ج4، ص ۳۴۸</ref>. همچنین گفته شده که نزد سید مهدی بحرالعلوم و سید محسن اعرجی کاظمی نیز دانش آموخت<ref>نوری، مستدرک الوسائل، همانجا؛ مدرس، ریحانة الادب، ج7، ص210</ref>. ابوعلی به گفته خود سفرهای چندی نیز به نقاط مختلف چون [[حجاز]] و [[یمن]] داشته است (ص ۳۴۸). در میان شاگردان وی تنها از عبدالعلی رشتی نام برده شده است<ref>نوری، مستدرک الوسائل، همانجا</ref>.
-بر پایه نوشته فرزندش در حاشیه [[منتهی المقال]]، وی در بازگشت از سفر [[حج]] در [[نجف]] (۱۲۱۶ق) در گذشت و همانجا مدفون شد (نک: کشمیری، ۳۲۹؛ [[آقا بزرگ تهرانى|آقابزرگ]]، مصفی المقال، ۳۹۴)، اما خوانساری (۴/۴۰۵) و خراسانی (ص ۳۱۴) مرگ وی را در ۱۲۱۵ ق و در کربلا دانسته اند و مدرس (۷/۲۱۰) نیز تأکید کرده که او در کربلا به خاک سپرده شده است.
+بر پایه نوشته فرزندش در حاشیه [[منتهی المقال]]، وی در بازگشت از سفر [[حج]] در [[نجف]] (۱۲۱۶ق) در گذشت و همانجا مدفون شد<ref>نک: کشمیری، نجوم السماء، ص۳۲۹؛ آقابزرگ، الذریعه؛ همو، مصفی المقال، ص۳۹۴</ref>، اما <ref>خوانساری، روضات الجنات، ج4، ص405</ref> و <ref>خراسانی، منتخب التواریخ، ص۳۱۴</ref> مرگ وی را در ۱۲۱۵ ق و در کربلا دانسته اند و  <ref>مدرس، ریحانة الادب، ج۷، ص۲۱۰</ref>نیز تأکید کرده که او در [[کربلا]] به خاک سپرده شده است.
-ابوعلی تألیفاتی داشته که معروف ترین آنها منتهی المقال فی احوال الرجال در زمینه [[رجال]] شیعه است. وی در تألیف این کتاب بیش از هر چیز به منهج المقال تعلیقات و حواشی متعددی نوشته شده که برخی از آنها را آقابزرگ در [[الذریعة]] (۲۳/۱۴) نام برده است. مهم ترین آنها عبارتنداز: تکملة رجال ابی علی از ملادرویش علی حائری و اکمال منتهی المقال از محمدعلی آل کشکول حائری. منتهی المقال چندبار در تهران (۱۲۶۷، ۱۳۰۰ و ۱۳۰۲ ق) به چاپ سنگی رسیده است.
+ابوعلی تألیفاتی داشته که معروف ترین آنها منتهی المقال فی احوال الرجال در زمینه [[رجال]] شیعه است. وی در تألیف این کتاب بیش از هر چیز به منهج المقال تعلیقات و حواشی متعددی نوشته شده که برخی از آنها را [[آقابزرگ طهرانی|آقابزرگ]] درالذریعه<ref>آقابزرگ،الذریعة، ج۲۳، ص۱۴</ref>  نام برده است. مهم ترین آنها عبارتنداز: تکملة رجال ابی علی از ملادرویش علی حائری و اکمال منتهی المقال از محمدعلی آل کشکول حائری. منتهی المقال چندبار در تهران (۱۲۶۷، ۱۳۰۰ و ۱۳۰۲ ق) به چاپ سنگی رسیده است.
-آثار خطی وی عبارتند از: ۱. زهرالریاض، رساله ای است فارسی در [[طهارت]]، صلات و [[صوم]] که آن را از کتاب ریاض المسائل طباطبائی انتخاب کرده است. نسخه هایی از این کتاب در کتابخانه های دانشکده ادبیات [[تهران]]، ضمن مجموعه اهدایی [[امام جمعه]] کرمان (دانش پژوه، فهرست نسخه ها، ۹۰)، مجلس شورا (شورا، ۷/۱۳۷- ۱۳۸)، سپهسالار(دانش پژوه، فهرست کتابخانه، ۵/۸۹) و وزیری یزد (شیروانی، ۳/۹۶۳- ۹۶۴، ۵/۱۵۶۳) نگهداری می شود؛ ۲. العذاب الواصب علی الجاحد الناصب، که ردیه ای است بر نواقص الروافض میرزا مخدوم شریفی که از آن به النقض علی نواقض الروافض نیز تعبیر می شود و نسخه ای از آن در کتابخانه [[آستان قدس رضوى|آستان قدس]] مضبوط است (آستان، ۴/ ۲۰۵- ۲۰۶؛ نوری، همانجا).
+آثار خطی وی عبارتند از: ۱. زهرالریاض، رساله ای است فارسی در [[طهارت]]، صلات و [[صوم]] که آن را از کتاب ریاض المسائل طباطبائی انتخاب کرده است. نسخه هایی از این کتاب در کتابخانه های دانشکده ادبیات [[تهران]]، ضمن مجموعه اهدایی [[امام جمعه]] کرمان<ref>دانش پژوه، فهرست نسخه های خطی کتابخانه دانشکده ادبیات، ص۹۰</ref>، مجلس شورا<ref>شورا، فهرست نسخه های خطی کتابخانه وزیری یزد ج۷، ص۱۳۷- ۱۳۸</ref>، سپهسالار<ref>دانش پژوه، فهرست نسخه های خطی کتابخانه دانشکده ادبیات، ج۵، ص۸۹</ref> و وزیری یزد<ref>شیروانی، فهرست نسخه های خطی کتابخانه وزیری یزد، ج۳/ص۹۶۳- ۹۶۴، ج۵، ص۱۵۶۳</ref> نگهداری می شود؛ ۲. العذاب الواصب علی الجاحد الناصب، که ردیه ای است بر نواقص الروافض میرزا مخدوم شریفی که از آن به النقض علی نواقض الروافض نیز تعبیر می شود و نسخه ای از آن در کتابخانه [[آستان قدس رضوى|آستان قدس]] مضبوط است<ref>آستان، فهرست، ج۴، ص۲۰۵- ۲۰۶؛ نوری، مستدرک الوسائل، همانجا</ref>.
-ابوعلی در منتهی المقال برخی از تألیفات دیگر خود را نیز نام برده است که عبارتند از: ترجمه رساله [[مناسک حج]] وحید بهبهانی؛ ترجمه رساله دیگری در مناسک حج از آقا محمدعلی فرزند [[وحید بهبهانی]]؛ رساله ای در بیان واجبات حج و محرمات و مکروهات و مستحبات آن که از ریاض المسائل طباطبائی انتخاب کرده است؛ عقدالّالی البهیّة فی الرد علی الطائفة الغبیة (ابوعلی، ۳۴۸).
+ابوعلی در منتهی المقال برخی از تألیفات دیگر خود را نیز نام برده است که عبارتند از: ترجمه رساله [[مناسک حج]] وحید بهبهانی؛ ترجمه رساله دیگری در مناسک حج از آقا محمدعلی فرزند [[وحید بهبهانی]]؛ رساله ای در بیان واجبات حج و محرمات و مکروهات و مستحبات آن که از ریاض المسائل طباطبائی انتخاب کرده است؛ عقدالّالی البهیّة فی الرد علی الطائفة الغبیة<ref>ابوعلی، منتهی المقال،ص۳۴۸</ref>.
 ==منبع==

@@ سطر ۱۲: / سطر ۱۲: @@
 ==منبع==
-*علی رفیعی، مدخل «علی حائری» در دائرة المعارف بزرگ اسلامی،(ج6، ص36).
+*علی رفیعی، مدخل «علی حائری» در دائرة المعارف بزرگ اسلامی(ج6، ص36).
 [[رده:علمای قرن دوازدهم]]