https://wiki.ahlolbait.com/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%A7%DB%8C_%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D9%86%DA%AF%D8%B1%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86_%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3%DB%8Cشورای بازنگری در قانون اساسی - تاریخچهٔ ویرایشها2026-06-04T07:02:48Zتاریخچهٔ ویرایشهای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.32.0https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%A7%DB%8C_%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D9%86%DA%AF%D8%B1%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86_%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3%DB%8C&diff=161361&oldid=prevمهدی موسوی در ۱۴ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۰۷:۲۶2026-04-14T07:26:25Z<p></p>
<table class="diff diff-contentalign-right" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">نسخهٔ ۱۴ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۰۷:۲۶</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1" >سطر ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۱:</td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{مدخل دائرة المعارف|[[فرهنگنامه نهادهای انقلاب اسلامی]]}}</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{مدخل دائرة المعارف|[[فرهنگنامه نهادهای انقلاب اسلامی]]}}</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>به دنبال پیروزی انقلاب اسلامی مردم [[ایران]]، به فاصلهی کوتاهی و در حالی که هنوز یک سال از پیروزی انقلاب نگذشته بود، «قانون اساسی» جدید برخاسته از نهضت [[اسلام|اسلامی]] و آرمانها و شعارهای انقلابی مردم به تصویب رسید.<ref>اگرچه اندیشهی تدوین قانون اساسی از زمانیکه حضرت امام در پاریس حضور داشتند، مطرح بود، ولی با پیروزی انقلاب <del class="diffchange diffchange-inline">مردم ایران </del>در بهمن ۱۳۵۷، حرکت به سوی تدوین قانون اساسی جدید، شتاب گرفت و تدوین قانون اساسی <del class="diffchange diffchange-inline">انقلابی </del>به یکی از اولویتهای نظام انقلابی تبدیل شد. ارائهی طرحهای متعدد، بررسیهای کارشناسی و تخصصی گسترده در دولت موقت و [[شورای انقلاب اسلامی|شورای انقلاب]]، ارائهی پیشنویس و بالاخره بررسی و تدوین نهایی در مجلس خبرگان قانون اساسی، روندی بود که حکایت از اهمیت قانون اساسی و اعمال دقتهای فراوان در تدوین مفاد آن داشت<del class="diffchange diffchange-inline">. </del>(سید محمد هاشمی، ج۱، ص۲۷ <del class="diffchange diffchange-inline">به بعد</del>)</ref> اما با گذشت ده سال از اجرای قانون اساسی اول انقلاب، نارساییها و مشکلاتی که از این قانون ناشی شد، مدیریت عالیهی کشور را با مشکل مواجه ساخت که بازنگری در قانون اساسی را اقتضا مینمود.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>به دنبال پیروزی انقلاب اسلامی مردم [[ایران]]، به فاصلهی کوتاهی و در حالی که هنوز یک سال از پیروزی انقلاب نگذشته بود، «قانون اساسی» جدید برخاسته از نهضت [[اسلام|اسلامی]] و آرمانها و شعارهای انقلابی مردم به تصویب رسید.<ref>اگرچه اندیشهی تدوین قانون اساسی از زمانیکه حضرت امام در پاریس حضور داشتند، مطرح بود، ولی با پیروزی انقلاب در بهمن ۱۳۵۷، حرکت به سوی تدوین قانون اساسی جدید، شتاب گرفت و تدوین قانون اساسی به یکی از اولویتهای نظام انقلابی تبدیل شد. ارائهی طرحهای متعدد، بررسیهای کارشناسی و تخصصی گسترده در دولت موقت و [[شورای انقلاب اسلامی|شورای انقلاب]]، ارائهی پیشنویس و بالاخره بررسی و تدوین نهایی در مجلس خبرگان قانون اساسی، روندی بود که حکایت از اهمیت قانون اساسی و اعمال دقتهای فراوان در تدوین مفاد آن داشت (سید محمد هاشمی، ج۱، ص۲۷)<ins class="diffchange diffchange-inline">.</ins></ref> اما با گذشت ده سال از اجرای قانون اساسی اول انقلاب، نارساییها و مشکلاتی که از این قانون ناشی شد، مدیریت عالیهی کشور را با مشکل مواجه ساخت که بازنگری در قانون اساسی را اقتضا مینمود.</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==ضرورت تشکیل شورای بازنگری==</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==ضرورت تشکیل شورای بازنگری==</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l27" >سطر ۲۷:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۲۷:</td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>حضرت امام پس از ذکر مقدمهی توجیهی مذکور، در محور نخست ترکیب شورای بازنگری را به شرح زیر مقرر نمود: </div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>حضرت امام پس از ذکر مقدمهی توجیهی مذکور، در محور نخست ترکیب شورای بازنگری را به شرح زیر مقرر نمود: </div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>«آقایان: مشکینی، طاهری خرمآبادی، مؤمن، [[اکبر هاشمی رفسنجانی|هاشمی رفسنجانی]]، [[ابراهیم امینی|امینی]]، [[سید علی حسینی خامنه ای|خامنهای]]، موسوی نخستوزیر، حسن حبیبی، موسوی <del class="diffchange diffchange-inline">اردبیلی، </del>موسوی خوئینیها، محمدی گیلانی، <del class="diffchange diffchange-inline">خزعلی، </del>یزدی، امامی کاشانی، <del class="diffchange diffchange-inline">جنتی، مهدویکنی، </del>آذری قمی، توسلی، کروبی، عبدالله نوری، که آقایان محترم از مجلس خبرگان و قوای مقننه و اجرائیه و قضائیه و مجمع تشخیص مصلحت و افرادی دیگر و نیز پنج نفر از نمایندگان مجلس شورای اسلامی به انتخاب مجلس، انتخاب شدهاند».<ref>روزنامهی جمهوری اسلامی، ۵/۲/۱۳۶۸.</ref></div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>«آقایان: مشکینی، طاهری خرمآبادی، مؤمن، [[اکبر هاشمی رفسنجانی|هاشمی رفسنجانی]]، [[ابراهیم امینی|امینی]]، [[سید علی حسینی خامنه ای|خامنهای]]، موسوی نخستوزیر، حسن حبیبی، <ins class="diffchange diffchange-inline">[[سید عبدالکریم </ins>موسوی <ins class="diffchange diffchange-inline">اردبیلی|موسوی اردبیلی]]، </ins>موسوی خوئینیها، محمدی گیلانی، <ins class="diffchange diffchange-inline">[[ابوالقاسم خزعلی|خزعلی]]، </ins>یزدی، امامی کاشانی، <ins class="diffchange diffchange-inline">[[احمد جنتی|جنتی]]، [[محمدرضا مهدوی کنی|مهدویکنی]]، </ins>آذری قمی، توسلی، کروبی، عبدالله نوری، که آقایان محترم از مجلس خبرگان و قوای مقننه و اجرائیه و قضائیه و مجمع تشخیص مصلحت و افرادی دیگر و نیز پنج نفر از نمایندگان مجلس شورای اسلامی به انتخاب مجلس، انتخاب شدهاند».<ref>روزنامهی جمهوری اسلامی، ۵/۲/۱۳۶۸.</ref></div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>به این ترتیب شورای بازنگری مرکب از بیست نفر مذکور و پنج نفر از بین نمایندگان، عهدهدار بازنگری در قانون اساسی شدند. این شورا پس از انجام بازنگری منحل گردید.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>به این ترتیب شورای بازنگری مرکب از بیست نفر مذکور و پنج نفر از بین نمایندگان، عهدهدار بازنگری در قانون اساسی شدند. این شورا پس از انجام بازنگری منحل گردید.</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l68" >سطر ۶۸:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۶۸:</td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==منابع==</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==منابع==</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*[[مرکز اسناد انقلاب اسلامی]]، [[فرهنگنامه نهادهای انقلاب اسلامی]]، مدخل "شورای بازنگری در قانون اساسی" از سید محسن مطلبی، در دسترس در [http://daneshnameh.irdc.ir/?p=1827 پایگاه <del class="diffchange diffchange-inline">دانشنامه های </del>انقلاب اسلامی و تاریخ ایران]<del class="diffchange diffchange-inline">، بازیابی: 20 مهرماه 1392</del>.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*[[مرکز اسناد انقلاب اسلامی]]، [[فرهنگنامه نهادهای انقلاب اسلامی]]، مدخل "شورای بازنگری در قانون اساسی" از سید محسن مطلبی، در دسترس در [http://daneshnameh.irdc.ir/?p=1827 پایگاه <ins class="diffchange diffchange-inline">دانشنامههای </ins>انقلاب اسلامی و تاریخ ایران].</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:نهادهای انقلاب اسلامی]]</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:نهادهای انقلاب اسلامی]]</div></td></tr>
</table>مهدی موسویhttps://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%A7%DB%8C_%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D9%86%DA%AF%D8%B1%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86_%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3%DB%8C&diff=126237&oldid=prevمهدی موسوی در ۲۲ ژوئیهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۰۸:۲۷2020-07-22T08:27:22Z<p></p>
<table class="diff diff-contentalign-right" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">نسخهٔ ۲۲ ژوئیهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۰۸:۲۷</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1" >سطر ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۱:</td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{مدخل دائرة المعارف|[[فرهنگنامه نهادهای انقلاب اسلامی]]}}</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{مدخل دائرة المعارف|[[فرهنگنامه نهادهای انقلاب اسلامی]]}}</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>به دنبال پیروزی انقلاب اسلامی مردم [[ایران]]، به فاصلهی کوتاهی و در حالی که هنوز یک سال از پیروزی انقلاب نگذشته بود، «قانون اساسی» جدید برخاسته از نهضت [[اسلام|اسلامی]] و آرمانها و شعارهای انقلابی مردم به تصویب رسید.<ref>اگرچه اندیشهی تدوین قانون اساسی از زمانیکه <del class="diffchange diffchange-inline">[[امام خمینی|</del>حضرت امام<del class="diffchange diffchange-inline">]] </del>در پاریس حضور داشتند، مطرح <del class="diffchange diffchange-inline">بود (سید محمد هاشمی، ج۱، ص۲۷)، </del>ولی با پیروزی انقلاب مردم ایران در بهمن ۱۳۵۷، حرکت به سوی تدوین قانون اساسی جدید، شتاب گرفت و تدوین قانون اساسی انقلابی به یکی از اولویتهای نظام انقلابی تبدیل شد. <del class="diffchange diffchange-inline">(همان، ص۳۱ به بعد) </del>ارائهی طرحهای متعدد، بررسیهای کارشناسی و تخصصی گسترده در دولت موقت و [[شورای انقلاب اسلامی|شورای انقلاب]]، ارائهی پیشنویس و بالاخره بررسی و تدوین نهایی در مجلس خبرگان قانون اساسی، روندی بود که حکایت از اهمیت قانون اساسی و اعمال دقتهای فراوان در تدوین مفاد آن داشت. (<del class="diffchange diffchange-inline">همان، ص۳۴</del>)</ref> اما با گذشت ده سال از اجرای قانون اساسی اول انقلاب، نارساییها و مشکلاتی که از این قانون ناشی شد، مدیریت عالیهی کشور را با مشکل مواجه ساخت که بازنگری در قانون اساسی را اقتضا مینمود.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>به دنبال پیروزی انقلاب اسلامی مردم [[ایران]]، به فاصلهی کوتاهی و در حالی که هنوز یک سال از پیروزی انقلاب نگذشته بود، «قانون اساسی» جدید برخاسته از نهضت [[اسلام|اسلامی]] و آرمانها و شعارهای انقلابی مردم به تصویب رسید.<ref>اگرچه اندیشهی تدوین قانون اساسی از زمانیکه حضرت امام در پاریس حضور داشتند، مطرح <ins class="diffchange diffchange-inline">بود، </ins>ولی با پیروزی انقلاب مردم ایران در بهمن ۱۳۵۷، حرکت به سوی تدوین قانون اساسی جدید، شتاب گرفت و تدوین قانون اساسی انقلابی به یکی از اولویتهای نظام انقلابی تبدیل شد. ارائهی طرحهای متعدد، بررسیهای کارشناسی و تخصصی گسترده در دولت موقت و [[شورای انقلاب اسلامی|شورای انقلاب]]، ارائهی پیشنویس و بالاخره بررسی و تدوین نهایی در مجلس خبرگان قانون اساسی، روندی بود که حکایت از اهمیت قانون اساسی و اعمال دقتهای فراوان در تدوین مفاد آن داشت. (<ins class="diffchange diffchange-inline">سید محمد هاشمی، ج۱، ص۲۷ به بعد</ins>)</ref> اما با گذشت ده سال از اجرای قانون اساسی اول انقلاب، نارساییها و مشکلاتی که از این قانون ناشی شد، مدیریت عالیهی کشور را با مشکل مواجه ساخت که بازنگری در قانون اساسی را اقتضا مینمود.</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== ضرورت تشکیل شورای بازنگری ==</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==ضرورت تشکیل شورای بازنگری==</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مقتضیات و شرایط سیال جامعه و ظهور فراز و نشیبها و بنبستها، همیشه زمینهساز بازنگریها و تجدیدنظرها در قوانین اساسی است. قانون اساسی جمهوری اسلامی [[ایران]] نیز از این قاعدهی کلی و اجتنابناپذیر مستثنی نبود. با گذشت ده سال از اجرای قانون اساسی، نارساییها و مشکلاتی که از این قانون ناشی شد، مدیریت عالیهی کشور و پیشبرد امور کشور را عملاً با مشکل و بعضاً بنبست مواجه ساخت.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مقتضیات و شرایط سیال جامعه و ظهور فراز و نشیبها و بنبستها، همیشه زمینهساز بازنگریها و تجدیدنظرها در قوانین اساسی است. قانون اساسی جمهوری اسلامی [[ایران]] نیز از این قاعدهی کلی و اجتنابناپذیر مستثنی نبود. با گذشت ده سال از اجرای قانون اساسی، نارساییها و مشکلاتی که از این قانون ناشی شد، مدیریت عالیهی کشور و پیشبرد امور کشور را عملاً با مشکل و بعضاً بنبست مواجه ساخت.</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از جمله، در قلمرو دستگاه اجرایی، وجود دو مقام عالی رئیسجمهور و نخستوزیر سبب شد که در موارد زیادی مدیریت عالیهی قوه مجریه دچار دوگانگی و اختلاف شود؛ به نحوی که در موارد زیادی رفع اختلاف بین رئیسجمهور و نخستوزیر از هیچ طریقی جز مداخلات ارشادی حضرت امام ممکن نبود.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از جمله، در قلمرو دستگاه اجرایی، وجود دو مقام عالی رئیسجمهور و نخستوزیر سبب شد که در موارد زیادی مدیریت عالیهی قوه مجریه دچار دوگانگی و اختلاف شود؛ به نحوی که در موارد زیادی رفع اختلاف بین رئیسجمهور و نخستوزیر از هیچ طریقی جز مداخلات ارشادی حضرت امام ممکن نبود.</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در قلمرو قوهی قضائیه نیز، شورایی بودن مدیریت عالی دستگاه قضایی، اگر چه میتوانست در مواردی واجد امتیازات و فوایدی باشد، ولی وجود اختلاف بین اعضا، مدیریت عالی این دستگاه را دچار تشتت و اختلاف کرده بود که در این موارد نیز رهبریها و ارشادات [[امام خمینی]] موقتاً مشکل پیش آمده را حل میکرد. <del class="diffchange diffchange-inline">(</del>تحول نظام قضایی، ج۲، ص۳۰۱ به بعد<del class="diffchange diffchange-inline">)</del></div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در قلمرو قوهی قضائیه نیز، شورایی بودن مدیریت عالی دستگاه قضایی، اگر چه میتوانست در مواردی واجد امتیازات و فوایدی باشد، ولی وجود اختلاف بین اعضا، مدیریت عالی این دستگاه را دچار تشتت و اختلاف کرده بود که در این موارد نیز رهبریها و ارشادات [[امام خمینی]] موقتاً مشکل پیش آمده را حل میکرد.<ins class="diffchange diffchange-inline"><ref></ins>تحول نظام قضایی، ج۲، ص۳۰۱ به بعد<ins class="diffchange diffchange-inline">.</ref></ins></div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در عرصهی قوه مقننه نیز اختلاف بین مجلس و شورای نگهبان به معضلی لاینحل تبدیل شده بود. پارهای از مصوبات مجلس در مقام مطابقت با [[شرع]] و قانون اساسی با ایراد شورای نگهبان مواجه و به مجلس عودت داده میشد. مجلس نیز با در نظرگرفتن مقتضیات و شرایط جامعه بر مصوبهی خود اصرار میورزید و تسلیم نظرات شورای نگهبان نمیشد. تأکید و اصرار این دو رکن قانونگذاری بر نظرات و برداشتهای خود عملاً به آنجا ختم شد که پارهای از مصوبات بلاتکلیف بماند و در مواردی کشور با خلأهای قانونی جدی مواجه شود. <del class="diffchange diffchange-inline">(</del>دیدگاههای جدید در مسائل حقوقی، ص۴۸ به بعد<del class="diffchange diffchange-inline">)</del></div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در عرصهی قوه مقننه نیز اختلاف بین مجلس و شورای نگهبان به معضلی لاینحل تبدیل شده بود. پارهای از مصوبات مجلس در مقام مطابقت با [[شرع]] و قانون اساسی با ایراد شورای نگهبان مواجه و به مجلس عودت داده میشد. مجلس نیز با در نظرگرفتن مقتضیات و شرایط جامعه بر مصوبهی خود اصرار میورزید و تسلیم نظرات شورای نگهبان نمیشد. تأکید و اصرار این دو رکن قانونگذاری بر نظرات و برداشتهای خود عملاً به آنجا ختم شد که پارهای از مصوبات بلاتکلیف بماند و در مواردی کشور با خلأهای قانونی جدی مواجه شود.<ins class="diffchange diffchange-inline"><ref></ins>دیدگاههای جدید در مسائل حقوقی، ص۴۸ به بعد<ins class="diffchange diffchange-inline">.</ref></ins></div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در این موارد نیز با مداخلات حضرت امام، مشکل به صورت موردی حل میشد تا این که حضرت امام در مورخهی ۱۷/۱۱/۱۳۶۶ «مجمع تشخیص مصلحت» را به استناد اختیارات [[ولایت فقیه|ولیفقیه]] و حکم ولایی خویش پایهریزی کردند. </div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در این موارد نیز با مداخلات حضرت امام، مشکل به صورت موردی حل میشد تا این که حضرت امام در مورخهی ۱۷/۱۱/۱۳۶۶ «مجمع تشخیص مصلحت» را به استناد اختیارات [[ولایت فقیه|ولیفقیه]] و حکم ولایی خویش پایهریزی کردند. </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l16" >سطر ۱۶:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۱۶:</td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>جز موارد مزبور که محورها و زمینههای اصلی تجدیدنظر در قانون اساسی بود، موارد جزئیتر و متعدد دیگری نیز بازنگری در قانون اساسی را اقتضا مینمود.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>جز موارد مزبور که محورها و زمینههای اصلی تجدیدنظر در قانون اساسی بود، موارد جزئیتر و متعدد دیگری نیز بازنگری در قانون اساسی را اقتضا مینمود.</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مرجع بازنگری و موضوع آن ==</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==مرجع بازنگری و موضوع آن==</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>علیرغم فراهم بودن زمینهها و اقتضای ضرورتها، از حیث تشریفات و روند بازنگری، مشکل بزرگی سر راه قرار داشت و آن این بود که در قانون اساسی مرجع و تشریفات بازنگری پیشبینی نشده بود. اگر چه در پیشنویس قانوناساسی اصل مربوط به بازنگری پیشبینی شده بود، ولی در بررسی و تصویب نهایی در مجلس خبرگان، این اصل حذف شد؛ <del class="diffchange diffchange-inline">(</del>راهنمای استفاده از صورت مشروح مذاکرهی مجلس، بررسی قانون اساسی، ج۴، ۲۷۷<del class="diffchange diffchange-inline">) </del>بنابراین بازنگری در قانون اساسی فاقد وجاهت و مبنای حقوقی بود.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>علیرغم فراهم بودن زمینهها و اقتضای ضرورتها، از حیث تشریفات و روند بازنگری، مشکل بزرگی سر راه قرار داشت و آن این بود که در قانون اساسی مرجع و تشریفات بازنگری پیشبینی نشده بود. اگر چه در پیشنویس قانوناساسی اصل مربوط به بازنگری پیشبینی شده بود، ولی در بررسی و تصویب نهایی در مجلس خبرگان، این اصل حذف شد؛<ins class="diffchange diffchange-inline"><ref></ins>راهنمای استفاده از صورت مشروح مذاکرهی مجلس، بررسی قانون اساسی، ج۴، ۲۷۷<ins class="diffchange diffchange-inline">.</ref> </ins>بنابراین بازنگری در قانون اساسی فاقد وجاهت و مبنای حقوقی بود.</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>سکوت قانون اساسی در خصوص بازنگری، مانع از عملی شدن آن نشد، زیرا [[امام خمینی|حضرت امام]] به استناد اختیارات [[ولایت فقیه]]، مثل موارد بسیار دیگری در جو مساعدی که در بین مقامات و نخبگان ایجاد شده بود، مسیر بازنگری را مساعد کرد. در بهار ۱۳۶۸ نمایندگان مجلس شورای اسلامی و اعضای شورای عالی قضایی، طی نامهای از امام درخواست کردند که به منظور تجدیدنظر در قانون اساسی ارائهی طریق بنمایند. <del class="diffchange diffchange-inline">(</del>سید محمد هاشمی، ج۱، <del class="diffchange diffchange-inline">۳۶)</del></div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>سکوت قانون اساسی در خصوص بازنگری، مانع از عملی شدن آن نشد، زیرا [[امام خمینی|حضرت امام]] به استناد اختیارات [[ولایت فقیه]]، مثل موارد بسیار دیگری در جو مساعدی که در بین مقامات و نخبگان ایجاد شده بود، مسیر بازنگری را مساعد کرد. در بهار ۱۳۶۸ نمایندگان مجلس شورای اسلامی و اعضای شورای عالی قضایی، طی نامهای از امام درخواست کردند که به منظور تجدیدنظر در قانون اساسی ارائهی طریق بنمایند.<ins class="diffchange diffchange-inline"><ref></ins>سید محمد هاشمی، ج۱، <ins class="diffchange diffchange-inline">ص۳۶.</ref></ins></div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>حضرت امام در پاسخ به نامهی مزبور در مورخهی ۴/۲/۱۳۶۸ طی حکمی به رئیسجمهور وقت دستورات لازم را صادر نمودند. حکم حضرت امام متضمن یک مقدمه و دو محور اساسی در خصوص بازنگری بود. در مقدمهی حکم چنین آمده است:</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>حضرت امام در پاسخ به نامهی مزبور در مورخهی ۴/۲/۱۳۶۸ طی حکمی به رئیسجمهور وقت دستورات لازم را صادر نمودند. حکم حضرت امام متضمن یک مقدمه و دو محور اساسی در خصوص بازنگری بود. در مقدمهی حکم چنین آمده است:</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l27" >سطر ۲۷:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۲۷:</td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>حضرت امام پس از ذکر مقدمهی توجیهی مذکور، در محور نخست ترکیب شورای بازنگری را به شرح زیر مقرر نمود: </div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>حضرت امام پس از ذکر مقدمهی توجیهی مذکور، در محور نخست ترکیب شورای بازنگری را به شرح زیر مقرر نمود: </div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>«آقایان: مشکینی، طاهری خرمآبادی، مؤمن، [[اکبر هاشمی رفسنجانی|هاشمی رفسنجانی]]، [[ابراهیم امینی|امینی]]، [[سید علی حسینی خامنه ای|خامنهای]]، موسوی نخستوزیر، حسن حبیبی، موسوی اردبیلی، موسوی خوئینیها، محمدی گیلانی، خزعلی، یزدی، امامی کاشانی، جنتی، مهدویکنی، آذری قمی، توسلی، کروبی، عبدالله نوری، که آقایان محترم از مجلس خبرگان و قوای مقننه و اجرائیه و قضائیه و مجمع تشخیص مصلحت و افرادی دیگر و نیز پنج نفر از نمایندگان مجلس شورای اسلامی به انتخاب مجلس، انتخاب شدهاند». <del class="diffchange diffchange-inline">(</del>روزنامهی جمهوری اسلامی، ۵/۲/۱۳۶۸<del class="diffchange diffchange-inline">)</del></div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>«آقایان: مشکینی، طاهری خرمآبادی، مؤمن، [[اکبر هاشمی رفسنجانی|هاشمی رفسنجانی]]، [[ابراهیم امینی|امینی]]، [[سید علی حسینی خامنه ای|خامنهای]]، موسوی نخستوزیر، حسن حبیبی، موسوی اردبیلی، موسوی خوئینیها، محمدی گیلانی، خزعلی، یزدی، امامی کاشانی، جنتی، مهدویکنی، آذری قمی، توسلی، کروبی، عبدالله نوری، که آقایان محترم از مجلس خبرگان و قوای مقننه و اجرائیه و قضائیه و مجمع تشخیص مصلحت و افرادی دیگر و نیز پنج نفر از نمایندگان مجلس شورای اسلامی به انتخاب مجلس، انتخاب شدهاند».<ins class="diffchange diffchange-inline"><ref></ins>روزنامهی جمهوری اسلامی، ۵/۲/۱۳۶۸<ins class="diffchange diffchange-inline">.</ref></ins></div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>به این ترتیب شورای بازنگری مرکب از بیست نفر مذکور و پنج نفر از بین نمایندگان، عهدهدار بازنگری در قانون اساسی شدند. این شورا پس از انجام بازنگری منحل گردید.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>به این ترتیب شورای بازنگری مرکب از بیست نفر مذکور و پنج نفر از بین نمایندگان، عهدهدار بازنگری در قانون اساسی شدند. این شورا پس از انجام بازنگری منحل گردید.</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l46" >سطر ۴۶:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۴۶:</td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مصوبات این شورا پس از تأیید و امضای مقام رهبری، باید از طریق مراجعه به آرای عمومی به تصویب اکثریت مطلق شرکتکنندگان در همهپرسی برسد. </div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مصوبات این شورا پس از تأیید و امضای مقام رهبری، باید از طریق مراجعه به آرای عمومی به تصویب اکثریت مطلق شرکتکنندگان در همهپرسی برسد. </div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== ترکیب شورای بازنگری ==</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==ترکیب شورای بازنگری==</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ترکیب شورای بازنگری در اصل مذکور به قرار زیر تعیین شده است:</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ترکیب شورای بازنگری در اصل مذکور به قرار زیر تعیین شده است:</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l61" >سطر ۶۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۶۱:</td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ترکیب مزبور، شورای بازنگری در قانون اساسی را تشکیل میدهد؛ به این معنی که هرگاه بازنگری در قانون اساسی ضرورت یابد، طبق تشریفاتی که گفته شد، شورای مذکور تشکیل خواهد گردید؛ بنابراین شورای بازنگری یک تشکیلات مستقر و همیشگی نیست، بلکه این شورا به هنگام بازنگری تشکیل و پس از اتمام بازنگری مأموریت آن خاتمه یافته و خود به خود منحل میشود.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ترکیب مزبور، شورای بازنگری در قانون اساسی را تشکیل میدهد؛ به این معنی که هرگاه بازنگری در قانون اساسی ضرورت یابد، طبق تشریفاتی که گفته شد، شورای مذکور تشکیل خواهد گردید؛ بنابراین شورای بازنگری یک تشکیلات مستقر و همیشگی نیست، بلکه این شورا به هنگام بازنگری تشکیل و پس از اتمام بازنگری مأموریت آن خاتمه یافته و خود به خود منحل میشود.</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>چنانکه ملاحظه میشود، در ترکیب شورای بازنگری افرادی از نهادهای کلیدی کشور که دارای تخصص و دانش کافی هستند، حضور دارند. علاوه بر این، حضور مقامات منتخب رئیسجمهور و رئیسمجلس و نمایندگانی از نهادهای انتخابی (ده نفر از نمایندگان مجلس و پنج نفر از مجلس خبرگان رهبری) بیانگر حضور محسوس مردم در امر بازنگری است. <del class="diffchange diffchange-inline">(</del>سید محمد هاشمی، ص۳۹<del class="diffchange diffchange-inline">)</del></div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>چنانکه ملاحظه میشود، در ترکیب شورای بازنگری افرادی از نهادهای کلیدی کشور که دارای تخصص و دانش کافی هستند، حضور دارند. علاوه بر این، حضور مقامات منتخب رئیسجمهور و رئیسمجلس و نمایندگانی از نهادهای انتخابی (ده نفر از نمایندگان مجلس و پنج نفر از مجلس خبرگان رهبری) بیانگر حضور محسوس مردم در امر بازنگری است.<ins class="diffchange diffchange-inline"><ref></ins>سید محمد هاشمی، <ins class="diffchange diffchange-inline">ج۱ </ins>ص۳۹<ins class="diffchange diffchange-inline">.</ref></ins></div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== پانویس ==</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==پانویس==</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><references /></div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><references /></div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr>
</table>مهدی موسویhttps://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%A7%DB%8C_%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D9%86%DA%AF%D8%B1%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86_%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3%DB%8C&diff=126236&oldid=prevمهدی موسوی: ویرایش2020-07-22T08:18:21Z<p>ویرایش</p>
<a href="https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%A7%DB%8C_%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D9%86%DA%AF%D8%B1%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86_%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3%DB%8C&diff=126236&oldid=33926">نمایش تغییرات</a>مهدی موسویhttps://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%A7%DB%8C_%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D9%86%DA%AF%D8%B1%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86_%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3%DB%8C&diff=33926&oldid=prevمرضیه الله وکیل جزی در ۱۰ نوامبر ۲۰۱۳، ساعت ۰۶:۱۴2013-11-10T06:14:19Z<p></p>
<a href="https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%A7%DB%8C_%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D9%86%DA%AF%D8%B1%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86_%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3%DB%8C&diff=33926&oldid=31850">نمایش تغییرات</a>مرضیه الله وکیل جزیhttps://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%A7%DB%8C_%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D9%86%DA%AF%D8%B1%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86_%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3%DB%8C&diff=31850&oldid=prevZamani در ۱۳ اکتبر ۲۰۱۳، ساعت ۰۴:۴۹2013-10-13T04:49:36Z<p></p>
<table class="diff diff-contentalign-right" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">نسخهٔ ۱۳ اکتبر ۲۰۱۳، ساعت ۰۴:۴۹</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l56" >سطر ۵۶:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۵۶:</td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[مرکز اسناد انقلاب اسلامی]]، [[فرهنگنامه نهادهای انقلاب اسلامی]]، مدخل "شورای بازنگری در قانون اساسی" از سیدمحسن مطلبی، در دسترس در [http://daneshnameh.irdc.ir/?p=1827 پایگاه دانشنامه های انقلاب اسلامی و تاریخ ایران]، بازیابی: 20 مهرماه 1392.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[مرکز اسناد انقلاب اسلامی]]، [[فرهنگنامه نهادهای انقلاب اسلامی]]، مدخل "شورای بازنگری در قانون اساسی" از سیدمحسن مطلبی، در دسترس در [http://daneshnameh.irdc.ir/?p=1827 پایگاه دانشنامه های انقلاب اسلامی و تاریخ ایران]، بازیابی: 20 مهرماه 1392.</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:<del class="diffchange diffchange-inline">مراکز و موسسات</del>]]</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:<ins class="diffchange diffchange-inline">نهادهای انقلاب اسلامی</ins>]]</div></td></tr>
</table>Zamanihttps://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%A7%DB%8C_%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D9%86%DA%AF%D8%B1%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86_%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3%DB%8C&diff=31825&oldid=prevمرضیه الله وکیل جزی: صفحهای جدید حاوی '{{نیازمند ویرایش فنی}} {{مدخل دائرة المعارف|فرهنگنامه نهادهای انقلاب اسلامی}} ...' ایجاد کرد2013-10-12T08:31:02Z<p>صفحهای جدید حاوی '{{نیازمند ویرایش فنی}} {{مدخل دائرة المعارف|<a href="/%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87_%D9%86%D9%87%D8%A7%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8_%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C" class="mw-redirect" title="فرهنگنامه نهادهای انقلاب اسلامی">فرهنگنامه نهادهای انقلاب اسلامی</a>}} ...' ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>{{نیازمند ویرایش فنی}}<br />
{{مدخل دائرة المعارف|[[فرهنگنامه نهادهای انقلاب اسلامی]]}}<br />
<br />
<br />
به دنبال پیروزی انقلاب اسلامی مردم ایران، به فاصلهی کوتاهی و در حالی که هنوز یک سال از پیروزی انقلاب نگذشته بود، قانون اساسی جدید برخاسته از نهضت اسلامی و آرمانها و شعارهای انقلابی مردم به تصویب رسید.<br />
<br />
اگرچه اندیشهی تدوین قانون اساسی از زمانیکه حضرت امام در پاریس حضور داشتند، مطرح بود (سیدمحمدهاشمی، ج ۱، ص ۲۷)، ولی با پیروزی انقلاب مردم ایران در بهمن ۱۳۵۷ حرکت به سوی تدوین قانون اساسی جدید، شتاب گرفت و تدوین قانون اساسی انقلابی به یکی از اولویتهای نظام انقلابی تبدیل شد (همان، ص ۳۱ به بعد). ارائهی طرحهای متعدد، بررسیهای کارشناسی و تخصصی گسترده در دولت موقت و شورای انقلاب، ارائهی پیشنویس و بالاخره بررسی و تدوین نهایی در مجلس خبرگان قانون اساسی، روندی بود که حکایت از اهمیت قانون اساسی و اعمال دقتهای فراوان در تدوین مفاد آن داشت (همان، ص۳۴).<br />
<br />
مقتضیات و شرایط سیال جامعه و ظهور فرازونشیبها و بنبستها، همیشه زمینهساز بازنگریها و تجدیدنظرها در قوانین اساسی است. قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران نیز از این قاعدهی کلی و اجتنابناپذیر مستثنی نبود. با گذشت ده سال از اجرای قانون اساسی، نارساییها و مشکلاتی که از این قانون ناشی شد، مدیریت عالیهی کشور و پیشبرد امور کشور را عملاً با مشکل و بعضاً بنبست مواجه ساخت. در قلمرو دستگاه اجرایی، وجود دو مقام عالی رئیسجمهور و نخستوزیر سبب شد که در موارد زیادی مدیریت عالیهی قوه مجریه دچار دوگانگی و اختلاف شود؛ به نحوی که در موارد زیادی رفع اختلاف بین رئیسجمهور و نخستوزیر از هیچ طریقی جز مداخلات ارشادی حضرت امام (ره) ممکن نبود.<br />
<br />
در قلمرو قوهی قضائیه نیز، شورایی بودن مدیریت عالی دستگاه قضایی، اگر چه میتوانست در مواردی واجد امتیازات و فوایدی باشد ولی وجود اختلاف بین اعضا، مدیریت عالی این دستگاه را دچار تشتت و اختلاف کرده بود که در این موارد نیز رهبریها و ارشادات امام (ره) موقتاً مشکل پیش آمده را حل میکرد (تحول نظام قضایی، ج ۲، ۳۰۱ به بعد). در عرصهی قوه مقننه نیز اختلاف بین مجلس و شورای نگهبان به معضلی لاینحل تبدیل شده بود. پارهای از مصوبات مجلس در مقام مطابقت با شرع و قانون اساسی با ایراد شورای نگهبان مواجه و به مجلس عودت داده میشد.<br />
<br />
مجلس نیز با در نظرگرفتن مقتضیات و شرایط جامعه بر مصوبهی خود اصرار میورزید و تسلیم نظرات شورای نگهبان نمیشد. تأکید و اصرار این دو رکن قانونگذاری بر نظرات و برداشتهای خود عملاً به آنجا ختم شد که پارهای از مصوبات بلاتکلیف بماند و در مواردی کشور با خلأهای قانونی جدی مواجه شود (دیدگاههای جدید در مسائل حقوقی، ۴۸ به بعد) در این موارد نیز با مداخلات حضرت امام، مشکل به صورت موردی حل میشد تا اینکه حضرت امام در مورخهی ۱۷/۱۱/۱۳۶۶ مجمع تشخیص مصلحت را به استناد اختیارات ولیفقیه و حکم ولایی خویش پایهریزی کردند. جز موارد مزبور که محورها و زمینههای اصلی تجدیدنظر در قانون اساسی بود، موارد جزئیتر و متعدد دیگری نیز بازنگری در قانون اساسی را اقتضا مینمود.<br />
<br />
علیرغم فراهم بودن زمینهها و اقتضای ضرورتها، از حیث تشریفات و روند بازنگری، مشکل بزرگی سر راه قرار داشت و آن، این بود که در قانون اساسی مرجع و تشریفات بازنگری پیشبینی نشده بود. اگر چه در پیشنویس قانوناساسی اصل مربوط به بازنگری پیشبینی شده بود، ولی در بررسی و تصویب نهایی در مجلس خبرگان، این اصل حذف شد (راهنمای استفاده از صورت مشروح مذاکرهی مجلس٫ بررسی قانون اساسی، ج ۴، ۲۷۷)؛ بنابراین بازنگری در قانون اساسی فاقد وجاهت و مبنای حقوقی بود. سکوت قانون اساسی در خصوص بازنگری، مانع از عملی شدن آن نشد، زیرا حضرت امام (ره) به استناد اختیارات ولایت فقیه، مثل موارد بسیار دیگری در جو مساعدی که در بین مقامات و نخبگان ایجاد شده بود، مسیر بازنگری را مساعد کرد. در بهار ۱۳۶۸ نمایندگان مجلس شورای اسلامی و اعضای شورای عالی قضایی، طی نامهای از امام درخواست کردند که به منظور تجدیدنظر در قانون اساسی ارائهی طریق بنمایند (هاشمی، ج ۱، ۳۶).<br />
<br />
حضرت امام (ره) در پاسخ به نامهی مزبور در مورخهی ۴/۲/۱۳۶۸ طی حکمی به رئیسجمهور وقت دستورات لازم را صادر نمودند. حکم حضرت امام (ره) متضمن یک مقدمه و دو محور اساسی در خصوص بازنگری بود. در مقدمهی حکم چنین آمده است:<br />
<br />
«از آنجا که پس از کسب ده سال تجربهی عینی و عملی از ادارهی امور کشور، اکثر مسئولین و دستاندرکاران و کارشناسان نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران، بر این عقیدهاند که قانون اساسی با اینکه دارای نقاط قوت بسیار خوب و جاودانه است، دارای نقایص و اشکالاتی است که در تدوین و تصویب آن به علت جو ملتهب ابتدای پیروزی انقلاب و عدم شناخت دقیق معضلات اجرایی جامعه کمتر به آن توجه شده است، ولی خوشبختانه مسئلهی تقسیم قانون اساسی پس از یکی دو سال مورد بحث محافل گوناگون بوده است و رفع نقایص آن یک ضرورت اجتنابناپذیر جامعهی اسلامی و انقلاب ماست..».<br />
<br />
حضرت امام پس از ذکر مقدمهی توجیهی مذکور، در محور نخست ترکیب شورای بازنگری را به شرح زیر مقرر نمود:<br />
<br />
«آقایان: مشکینی، طاهری خرمآبادی، مؤمن، هاشمی رفسنجانی، امینی، خامنهای، موسوی نخستوزیر، حسن حبیبی، موسوی اردبیلی، موسوی خوئینیها، محمدی گیلانی، خزعلی، یزدی، امامی کاشانی، جنتی، مهدویکنی، آذری قمی، توسلی، کروبی، عبدالله نوری که آقایان محترم از مجلس خبرگان و قوای مقننه و اجرائیه و قضائیه و مجمع تشخیص مصلحت و افرادی دیگر و نیز پنج نفر از نمایندگان مجلس شورای اسلامی به انتخاب مجلس انتخاب شدهاند (روزنامهی جمهوری اسلامی ۵/۲/۱۳۶۸).<br />
<br />
به این ترتیب شورای بازنگری مرکب از بیست نفر مذکور و پنج نفر از بین نمایندگان، عهدهدار بازنگری در قانون اساسی شدند. این شورا پس از انجام بازنگری منحل گردید.<br />
<br />
محور دوم حکم حضرت امام، ناظر به موضوعات و محورهای بازنگری بود که عبارت بود از: ۱ـ رهبری، ۲ـ تمرکز در مدیریت قوهی مجریه، ۳ـ تمرکز در مدیریت قوهی قضائیه، ۴ ـ تمرکز در مدیریت صدا و سیما، ۵ـ تعداد نمایندگان مجلس، ۶ـ مجمع تشخیص مصلحت، ۷ـ راه بازنگری در قانون اساسی، ۸ـ تغییر نام مجلس شورای ملی به شورای اسلامی<br />
<br />
در اجرای بند هفتم یعنی پیشبینی شیوهی بازنگری در آینده، اصل ۱۷۷ قانون اساسی تدوین و به عنوان آخرین اصل قانون اساسی به این قانون الحاق یافت. در این اصل تشریفات و روند بازنگری و مرجع بازنگری پیشبینی شده است. مسیر بازنگری در اصل ۱۷۷ اینگونه ترسیم شده است که مقام رهبری پس از مشورت با مجمع تشخیص مصلحت نظام، طی حکمی خطاب به رئیس جمهور موارد اصلاح یا تتمیم قانون اساسی را به شورای بازنگری پیشنهاد مینماید. مصوبات این شورا پس از تأیید و امضای مقام رهبری باید از طریق مراجعه به آرای عمومی به تصویب اکثریت مطلق شرکتکنندگان در همهپرسی برسد. ترکیب شورای بازنگری در همین<br />
<br />
اصل به قرار زیر تعیین شده است:<br />
<br />
۱ـ اعضای شورای نگهبان؛<br />
<br />
۲ـ رؤسای قوای سهگانه؛<br />
<br />
۳ـ اعضای ثابت مجمع تشخیص مصلحت نظام؛<br />
<br />
۴ـ پنج نفر از اعضای مجلس خبرگان رهبری؛<br />
<br />
۵ـ ده نفر به انتخاب مقام رهبری؛<br />
<br />
۶ـ سه نظر از هیئت وزیران؛<br />
<br />
۷ـ سه نفر از قوهی قضائیه؛<br />
<br />
۸ ـ ده نفر از نمایندگان مجلس شورای اسلامی؛<br />
<br />
۹ـ سه نفر از دانشگاهیان.<br />
<br />
ترکیب مزبور، شورای بازنگری در قانون اساسی را تشکیل میدهد؛ به این معنی که هرگاه بازنگری در قانون اساسی ضرورت یابد، طبق تشریفاتی که گفته شد، شورای مذکور تشکیل خواهد گردید؛ بنابراین شورای بازنگری یک تشکیلات مستقر و همیشگی نیست، بلکه این شورا به هنگام بازنگری تشکیل و پس از اتمام بازنگری مأموریت آن خاتمه یافته و خود به خود منحل میشود.<br />
<br />
چنانکه ملاحظه میشود، در ترکیب شورای بازنگری افرادی از نهادهای کلیدی کشور که دارای تخصص و دانش کافی هستند، حضور دارند. علاوه بر این، حضور مقامات منتخب رئیسجمهور و رئیسمجلس و نمایندگانی از نهادهای انتخابی (ده نفر از نمایندگان مجلس و پنج نفر از مجلس خبرگان رهبری) بیانگر حضور محسوس مردم در امر بازنگری است (سیدمحمد هاشمی، ۳۹).<br />
<br />
==منابع==<br />
[[مرکز اسناد انقلاب اسلامی]]، [[فرهنگنامه نهادهای انقلاب اسلامی]]، مدخل "شورای بازنگری در قانون اساسی" از سیدمحسن مطلبی، در دسترس در [http://daneshnameh.irdc.ir/?p=1827 پایگاه دانشنامه های انقلاب اسلامی و تاریخ ایران]، بازیابی: 20 مهرماه 1392.<br />
<br />
[[رده:مراکز و موسسات]]</div>مرضیه الله وکیل جزی