https://wiki.ahlolbait.com/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C_%D8%B4%D9%87%D8%B1_%D9%88_%D8%B1%D9%88%D8%B3%D8%AA%D8%A7شورای اسلامی شهر و روستا - تاریخچهٔ ویرایشها2026-06-13T21:53:56Zتاریخچهٔ ویرایشهای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.32.0https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C_%D8%B4%D9%87%D8%B1_%D9%88_%D8%B1%D9%88%D8%B3%D8%AA%D8%A7&diff=161358&oldid=prevمهدی موسوی در ۱۴ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۰۶:۴۰2026-04-14T06:40:05Z<p></p>
<table class="diff diff-contentalign-right" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">نسخهٔ ۱۴ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۰۶:۴۰</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1" >سطر ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۱:</td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{مدخل دائرة المعارف|[[فرهنگنامه نهادهای انقلاب اسلامی]]}}</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{مدخل دائرة المعارف|[[فرهنگنامه نهادهای انقلاب اسلامی]]}}</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>شوراهای محلی شهر و روستا از جمله نهادهای مولود انقلاب اسلامی میباشد که برآمده از مبانی، اهداف و سیاستهای کلی نظام جمهوری اسلامی است. نخستین ردپای چنین نهادی قبل از انقلاب به قانون اساسی مشروطه بازمیگردد.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>شوراهای محلی شهر و روستا از جمله نهادهای مولود انقلاب اسلامی <ins class="diffchange diffchange-inline">[[ایران]] </ins>میباشد که برآمده از مبانی، اهداف و سیاستهای کلی نظام جمهوری اسلامی است. نخستین ردپای چنین نهادی قبل از انقلاب به قانون اساسی <ins class="diffchange diffchange-inline">[[مشروطیت|</ins>مشروطه<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>بازمیگردد. عنوان «انجمنهای ایالتی و ولایتی» که در قانون اساسی مشروطه و دیگر قوانین موضوعه انعکاس یافت، اولین تبیین قانونی از نهاد شورا است. (کریم سنجابی، ۷۲)</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2"> </td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>عنوان «انجمنهای ایالتی و ولایتی» که در قانون اساسی مشروطه و دیگر قوانین موضوعه انعکاس یافت، اولین تبیین قانونی از نهاد شورا است. (کریم سنجابی، ۷۲)</div></td><td colspan="2"> </td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ایجاد نهادهای مشارکتی بار دیگر با تصویب قانون «شهرداریها و انجمن شهر» در سال ۱۳۲۸ مورد توجه قرار گرفت و قانون شهرداری مصوب ۱۳۳۱ انجمن شهر را پیشبینی کرد. (چوپانی، ۵۰) قانون «تشکیل انجمنهای ده و اصلاح امور اجتماعی و عمران دهات» مصوب ۷ شهریور ۱۳۴۲ موضوع ادارهی روستاها توسط انجمنهای محلی را مدنظر قرار داد و در سال ۱۳۴۹ نیز قانون «تشکیل انجمنهای شهرستان و استان» به تصویب رسید. قبل از انقلاب علیرغم تصویب قوانین متعدد در خصوص تشکیل انجمنها و تشکلهای محلی برای ادارهی روستاها و شهرها، هیچگاه نهادهای مزبور به صورت واقعی و منظم تشکیل نشد و موانع سیاسی و اجتماعی متعددی در این مسیر قرار داشت.(چوپانی، ۵۷ و ۵۸)</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ایجاد نهادهای مشارکتی بار دیگر با تصویب قانون «شهرداریها و انجمن شهر» در سال ۱۳۲۸ مورد توجه قرار گرفت و قانون شهرداری مصوب ۱۳۳۱ انجمن شهر را پیشبینی کرد. (چوپانی، ۵۰) قانون «تشکیل انجمنهای ده و اصلاح امور اجتماعی و عمران دهات» مصوب ۷ شهریور ۱۳۴۲ موضوع ادارهی روستاها توسط انجمنهای محلی را مدنظر قرار داد و در سال ۱۳۴۹ نیز قانون «تشکیل انجمنهای شهرستان و استان» به تصویب رسید. قبل از انقلاب علیرغم تصویب قوانین متعدد در خصوص تشکیل انجمنها و تشکلهای محلی برای ادارهی روستاها و شهرها، هیچگاه نهادهای مزبور به صورت واقعی و منظم تشکیل نشد و موانع سیاسی و اجتماعی متعددی در این مسیر قرار داشت.(چوپانی، ۵۷ و ۵۸)</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l9" >سطر ۹:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۷:</td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>با پیروزی انقلاب اسلامی، دلایل فراوانی وجود داشت تا نهاد شورا، مورد تأیید و تأکید قرار گیرد. نظام جمهوری اسلامی، نظامی بود که پس از اتکا به خداوند و رهبریها و ارشادات رهبری انقلاب وابستگی تمام به حضور و نقشآفرینی مردم داشت. (مقدمهی قانون اساسی و اصل اول قانون اساسی) این امر سبب شد جنبههای مختلف حضور و نقشآفرینی در تمام مراحل پیروزی انقلاب و استقرار نظام مورد توجه قرار گیرد.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>با پیروزی انقلاب اسلامی، دلایل فراوانی وجود داشت تا نهاد شورا، مورد تأیید و تأکید قرار گیرد. نظام جمهوری اسلامی، نظامی بود که پس از اتکا به خداوند و رهبریها و ارشادات رهبری انقلاب وابستگی تمام به حضور و نقشآفرینی مردم داشت. (مقدمهی قانون اساسی و اصل اول قانون اساسی) این امر سبب شد جنبههای مختلف حضور و نقشآفرینی در تمام مراحل پیروزی انقلاب و استقرار نظام مورد توجه قرار گیرد.</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>تشکیل نهاد شورا نیز در مسیر مشارکت و نقشآفرینی مردم اهمیت ویژه یافت؛ به ویژه آنکه مبانی فکری و دینی عمیقی نیز در این خصوص وجود داشت. تأکیدات فراوان <del class="diffchange diffchange-inline">آیات، </del>[[احادیث]] <del class="diffchange diffchange-inline">و روایات </del>و سیرهی معصومین بر نقش مردم در تصمیمگیریها و ادارهی امور کشور از طریق به شورطلبیدن و مشورت کردن با آنها سبب شد که اندیشهی تشکیل شوراها حتی قبل از تدوین قانون اساسی در ذهن مسئولان نضج بگیرد و قانون شوراهای محلی در مورخهی ۱/۴/۱۳۵۸ توسط شورای انقلاب به تصویب برسد. تصویب زودهنگام این قانون، آن هم توسط شورای انقلاب از اهمیت و توجه نظام جمهوری اسلامی به این نهاد مشارکتی حکایت داشت. (طباطبایی مؤتمنی، ۱۰۷)</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>تشکیل نهاد شورا نیز در مسیر مشارکت و نقشآفرینی مردم اهمیت ویژه یافت؛ به ویژه آنکه مبانی فکری و دینی عمیقی نیز در این خصوص وجود داشت. تأکیدات فراوان <ins class="diffchange diffchange-inline">آیات [[قرآن]]، </ins>[[احادیث]] و سیرهی <ins class="diffchange diffchange-inline">[[معصوم|</ins>معصومین<ins class="diffchange diffchange-inline">]] علیهم السلام </ins>بر نقش مردم در تصمیمگیریها و ادارهی امور کشور از طریق به شورطلبیدن و مشورت کردن با آنها سبب شد که اندیشهی تشکیل شوراها حتی قبل از تدوین قانون اساسی در ذهن مسئولان نضج بگیرد و قانون شوراهای محلی در مورخهی ۱/۴/۱۳۵۸ توسط شورای انقلاب به تصویب برسد. تصویب زودهنگام این قانون، آن هم توسط شورای انقلاب از اهمیت و توجه نظام جمهوری اسلامی به این نهاد مشارکتی حکایت داشت. (طباطبایی مؤتمنی، ۱۰۷)</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در جریان تصویب قانون اساسی نیز اهتمام ویژهای به نهاد شورا مبذول گشت. اصل هفتم که در زمرهی اصول کلی و محوری قانون اساسی بود، با الهام از آموزههای دینی اینگونه مقرر داشت: «طبق دستور قرآن کریم <del class="diffchange diffchange-inline">«وامرهم شوری بینهم» </del>و <del class="diffchange diffchange-inline">«شاورهم فیالامر» شورای</del>: مجلس شورای اسلامی، شورای استان، شهرستان، شهر، محل، بخش، روستا و نظایر اینها از ارکان تصمیمگیری و ادارهی امور کشورند...».</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در جریان تصویب قانون اساسی نیز اهتمام ویژهای به نهاد شورا مبذول گشت. اصل هفتم که در زمرهی اصول کلی و محوری قانون اساسی بود، با الهام از آموزههای دینی اینگونه مقرر داشت: «طبق دستور قرآن کریم <ins class="diffchange diffchange-inline">{{متن قرآن|«واَمرُهم شُوری بینَهم»}} </ins>و <ins class="diffchange diffchange-inline">{{متن قرآن|«شاوِرهُم فیالاَمر»}}، شوراهای</ins>: مجلس شورای اسلامی، شورای استان، شهرستان، شهر، محل، بخش، روستا و نظایر اینها از ارکان تصمیمگیری و ادارهی امور کشورند...».</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فصل هفتم قانون اساسی (اصول ۱۰۰ تا ۱۰۶) نیز اهداف و مبانی ایجاد شوراها، سازمان و تشکیلات، نحوهی تشکیل و وظایف و صلاحیتهای شوراها را به تفصیل بیان کرد.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فصل هفتم قانون اساسی (اصول ۱۰۰ تا ۱۰۶) نیز اهداف و مبانی ایجاد شوراها، سازمان و تشکیلات، نحوهی تشکیل و وظایف و صلاحیتهای شوراها را به تفصیل بیان کرد.</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l29" >سطر ۲۹:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۲۷:</td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>علیرغم تأکیدات قانون اساسی و تصویب قانون تشکیلات شوراهای اسلامی کشور در سال ۱۳۶۱ و قانون اصلاح تشکیل شوراهای کشوری و انتخابات شوراها مصوب ۲۹ تیر ۱۳۶۵ و بالاخره تصویب قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخابات شهرداران در سال ۱۳۷۵ تا سال ۱۳۷۷ انتخابات شوراها به صورت سراسری برگزار نشد.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>علیرغم تأکیدات قانون اساسی و تصویب قانون تشکیلات شوراهای اسلامی کشور در سال ۱۳۶۱ و قانون اصلاح تشکیل شوراهای کشوری و انتخابات شوراها مصوب ۲۹ تیر ۱۳۶۵ و بالاخره تصویب قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخابات شهرداران در سال ۱۳۷۵ تا سال ۱۳۷۷ انتخابات شوراها به صورت سراسری برگزار نشد.</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بیثباتیهای ناشی از اقدامات خرابکارانهی ضدانقلاب در سالهای نخست انقلاب (قاسمیان، ۹) آثار مخرب جنگ تحمیلی و اولویتهای مربوط به شرایط پس از جنگ و پارهای مشکلات اجتماعی و فرهنگی (<del class="diffchange diffchange-inline">قاسمیانی، </del>۱۷ و ۱۸) در مجموع سبب شد که تشکیل شوراها به تعویق بیفتد. تا این که پس از انتخابات ریاست جمهوری در خرداد ۱۳۷۶ با تأکیداتی که آقای خاتمی رئیسجمهور منتخب بر مقولاتی همچون: مشارکت سیاسی، جامعهی مدنی و اجرای قانون اساسی داشت، برگزاری انتخابات شوراهای اسلامی و تشکیل این نهاد به عنوان یک نهاد مدنی و عامل ثبات سیاسی و توسعهی مشارکت عمومی در صدر برنامههای دولت جدید قرار گرفت و با برگزاری انتخابات شوراها در اسفند ۱۳۷۷ محقق شد. دومین دورهی شوراها هم در ۱۳۸۱ برگزار شد و در بهمن ۱۳۸۵ سومین دورهی انتخابات شورا برگزار گردید.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بیثباتیهای ناشی از اقدامات خرابکارانهی ضدانقلاب در سالهای نخست انقلاب (قاسمیان، ۹) آثار مخرب جنگ تحمیلی و اولویتهای مربوط به شرایط پس از جنگ و پارهای مشکلات اجتماعی و فرهنگی (<ins class="diffchange diffchange-inline">قاسمیان، </ins>۱۷ و ۱۸) در مجموع سبب شد که تشکیل شوراها به تعویق بیفتد. تا این که پس از انتخابات ریاست جمهوری در خرداد ۱۳۷۶ با تأکیداتی که آقای خاتمی رئیسجمهور منتخب بر مقولاتی همچون: مشارکت سیاسی، جامعهی مدنی و اجرای قانون اساسی داشت، برگزاری انتخابات شوراهای اسلامی و تشکیل این نهاد به عنوان یک نهاد مدنی و عامل ثبات سیاسی و توسعهی مشارکت عمومی در صدر برنامههای دولت جدید قرار گرفت و با برگزاری انتخابات شوراها در اسفند ۱۳۷۷ محقق شد. دومین دورهی شوراها هم در ۱۳۸۱ برگزار شد و در بهمن ۱۳۸۵ سومین دورهی انتخابات شورا برگزار گردید.</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==منابع==</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==منابع==</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[مرکز اسناد انقلاب اسلامی]]، [[فرهنگنامه نهادهای انقلاب اسلامی]]، مدخل "شورای اسلامی شهر و روستا" از محمد زرنگ، در دسترس در [http://daneshnameh.irdc.ir/?p=1858 پایگاه <del class="diffchange diffchange-inline">دانشنامه های </del>انقلاب اسلامی و تاریخ ایران]، بازیابی: <del class="diffchange diffchange-inline">20 مهرماه 1392</del>.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[مرکز اسناد انقلاب اسلامی]]، [[فرهنگنامه نهادهای انقلاب اسلامی]]، مدخل "شورای اسلامی شهر و روستا" از محمد زرنگ، در دسترس در [http://daneshnameh.irdc.ir/?p=1858 پایگاه <ins class="diffchange diffchange-inline">دانشنامههای </ins>انقلاب اسلامی و تاریخ ایران]، بازیابی: <ins class="diffchange diffchange-inline">۲۰ مهر ۱۳۹۲</ins>.</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مراکز و موسسات]]</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مراکز و موسسات<ins class="diffchange diffchange-inline">]][[رده:نهادهای انقلاب اسلامی</ins>]]</div></td></tr>
</table>مهدی موسویhttps://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C_%D8%B4%D9%87%D8%B1_%D9%88_%D8%B1%D9%88%D8%B3%D8%AA%D8%A7&diff=33880&oldid=prevمرضیه الله وکیل جزی در ۹ نوامبر ۲۰۱۳، ساعت ۰۷:۳۴2013-11-09T07:34:44Z<p></p>
<a href="https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C_%D8%B4%D9%87%D8%B1_%D9%88_%D8%B1%D9%88%D8%B3%D8%AA%D8%A7&diff=33880&oldid=31822">نمایش تغییرات</a>مرضیه الله وکیل جزیhttps://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C_%D8%B4%D9%87%D8%B1_%D9%88_%D8%B1%D9%88%D8%B3%D8%AA%D8%A7&diff=31822&oldid=prevمرضیه الله وکیل جزی: صفحهای جدید حاوی '{{نیازمند ویرایش فنی}} {{مدخل دائرة المعارف|فرهنگنامه نهادهای انقلاب اسلامی}} ...' ایجاد کرد2013-10-12T08:23:10Z<p>صفحهای جدید حاوی '{{نیازمند ویرایش فنی}} {{مدخل دائرة المعارف|<a href="/%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87_%D9%86%D9%87%D8%A7%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8_%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C" class="mw-redirect" title="فرهنگنامه نهادهای انقلاب اسلامی">فرهنگنامه نهادهای انقلاب اسلامی</a>}} ...' ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>{{نیازمند ویرایش فنی}}<br />
{{مدخل دائرة المعارف|[[فرهنگنامه نهادهای انقلاب اسلامی]]}}<br />
<br />
شوراهای محلی شهر و روستا از جمله نهادهای مولود انقلاب اسلامی میباشد که برآمده از مبانی، اهداف و سیاستهای کلی نظام جمهوری اسلامی است. نخستین ردپای چنین نهادی قبل از انقلاب به قانون اساسی مشروطه بازمیگردد.<br />
<br />
عنوان «انجمنهای ایالتی و ولایتی» که در قانون اساسی مشروطه و دیگر قوانین موضوعه انعکاس یافت، اولین تبیین قانونی از نهاد شورا است (کریم سنجابی، ۷۲). ایجاد نهادهای مشارکتی بار دیگر با تصویب قانون «شهرداریها و انجمن شهر» در سال ۱۳۲۸ مورد توجه قرار گرفت و قانون شهرداری مصوب ۱۳۳۱ انجمن شهر را پیشبینی کرد (چوپانی، ۵۰). قانون «تشکیل انجمنهای ده و اصلاح امور اجتماعی و عمران دهات» مصوب ۷ شهریور ۱۳۴۲ موضوع ادارهی روستاها توسط انجمنهای محلی را مدنظر قرارداد و در سال ۱۳۴۹ نیز قانون «تشکیل انجمنهای شهرستان و استان» به تصویب رسید. قبل از انقلاب علیرغم تصویب قوانین متعدد در خصوص تشکیل انجمنها و تشکلهای محلی برای ادارهی روستاها و شهرها، هیچگاه نهادهای مزبور به صورت واقعی و منظم تشکیل نشد و موانع سیاسی و اجتماعی متعددی در این مسیر قرارداشت (چوپانی، ۵۷ و ۵۸).<br />
<br />
با پیروزی انقلاب اسلامی، دلایل فراوانی وجود داشت تا نهاد شورا، مورد تأیید و تأکید قرار گیرد. نظام جمهوری اسلامی، نظامی بود که پس از اتکا به خداوند و رهبریها و ارشادات رهبری انقلاب وابستگی تمام به حضور و نقشآفرینی مردم داشت (مقدمهی قانون اساسی و اصل اول قانون اساسی). این امر سبب شد جنبههای مختلف حضور و نقشآفرینی در تمام مراحل پیروزی انقلاب و استقرار نظام مورد توجه قرارگیرد.<br />
<br />
تشکیل نهاد شورا نیز در مسیر مشارکت و نقشآفرینی مردم اهمیت ویژه یافت؛ به ویژه آنکه مبانی فکری و دینی عمیقی نیز در این خصوص وجود داشت. تأکیدات فراوان آیات، احادیث و روایات و سیرهی معصومین بر نقش مردم در تصمیمگیریها و ادارهی امور کشور از طریق به شورطلبیدن و مشورت کردن با آنها سبب شد که اندیشهی تشکیل شوراها حتی قبل از تدوین قانون اساسی در ذهن مسئولان نضج بگیرد و قانون شوراهای محلی در مورخهی ۱/۴/۱۳۵۸ توسط شورای انقلاب به تصویب برسد. تصویب زودهنگام این قانون، آن هم توسط شورای انقلاب از اهمیت و توجه نظام جمهوری اسلامی به این نهاد مشارکتی حکایت داشت (طباطبایی مؤتمنی، ۱۰۷).<br />
<br />
در جریان تصویب قانون اساسی نیز اهتمام ویژهای به نهاد شورا مبذول گشت. اصل هفتم که در زمرهی اصول کلی و محوری قانون اساسی بود، با الهام از آموزههای دینی اینگونه مقرر داشت:<br />
<br />
«طبق دستور قرآن کریم «وامرهم شوری بینهم» و «شاورهم فیالامر» شورای: مجلس شورای اسلامی، شورای استان، شهرستان، شهر، محل، بخش، روستا و نظایر اینها از ارکان تصمیمگیری و ادارهی امور کشورند…».<br />
<br />
فصل هفتم قانون اساسی (اصول ۱۰۰ تا ۱۰۶) نیز اهداف و مبانی ایجاد شوراها، سازمان و تشکیلات، نحوهی تشکیل و وظایف و صلاحیتهای شوراها را به تفصیل بیان کرد.<br />
<br />
با توجه به مبانی دینی و آنچه در قانون اساسی و قانون شوراها در خصوص شوراها آمده، خاستگاه و مبانی سیاسی و حقوقی ارزشمندی قابل نتیجهگیری است. به لحاظ سیاسی، شوراها زمینهی مشارکت مردم و تحقق «حق تعیین سرنوشت» آنها را فراهم میکند. مردم با شرکت در انتخابات ملی و تعیین نمایندگان مجلس و رئیسجمهور، یک دموکراسی سیاسی را شکل میدهند که اساسیترین تصمیمگیریها و امور اجرایی را شکل میدهند و با شرکت در انتخابات شوراها و انتخاب اعضای شوراها نوعی دموکراسی اداری را شکل میدهند (هاشمی، ج ۲، ۵۸۶) و از این طریق در نزدیکترین و ملموسترین تصمیمگیریها و امور اجرایی نقشآفرینی میکنند.<br />
<br />
در حقیقت با تشکیل شوراها، نوعی نظام عدم تمرکز شکل میگیرد که از این طریق مردم در تصمیمگیریها و ادارهی امور خود نقش میآفرینند. قانون اساسی جمهوری اسلامی، عدم تمرکز مزبور و ادارهی امور محلی را با رعایت اصول وحدت ملی، تمامیت ارضی و تابعیت حکومت پذیرفته است (اصل یکصدم قانون اساسی). توضیح آنکه سپردن امور محلی به دست اهالی محل نباید بستر خودمختاری و تجزیهطلبی را فراهم سازد. قانون اساسی برای اجتناب از چنین گرایشاتی در ساختار شوراها و سلسله مراتب آن و همچنین در تبیین صلاحیتها و اختیارات آن ترتیبی اندیشیده است که ادارهی امور محلی با لحاظ منافع ملی و مصالح عمومی و حفظ وحدت ملی و تحکیم حاکمیت ملی جریان پیدا کند.<br />
<br />
اصل یکصدم در بیان علت تشکیل شوراها، پیشبرد سریع برنامههای اجتماعی، اقتصادی، عمرانی، بهداشتی، فرهنگی، آموزش و سایر امور رفاهی را بیان کرده است: شوراها نهاد تصمیمگیر و اجراکننده هستند و اصل هفتم قانون اساسی شوراها را از ارکان تصمیمگیری و ادارهی امور کشور دانسته است که در خصوص امور مزبور در قلمرو محلی اقدام میکنند (گرجی، ۱۶، ۱۹). شوراها وظایف مشورتی در زمینهی بررسی و شناخت کمبودها و نیازها و نارساییها و ارائهی راهحل به مقامات را برعهده دارند (بند ۱، ۲، ۴، ۱۵ ماده ۱۹ قانون شوراها مصوب ۱۳۶۱).<br />
<br />
نظارت بر ادارهی امور حوزهی انتخابیه و حسن اجرای تصمیمات شورا و قوانین کشوری و طرحهای مصوب و پیگیری شکایات مردم در مورد نارساییها نیز از وظایف شوراها است (بندهای ۳ و ۵ و ۹ ماده ۱۹). خلاصه آنکه شوراها به عنوان یک نهاد مشارکتی و منتخب مردم مجموعهای از وظایف و صلاحیتهای متنوع مشورتی، نظارتی، اجرایی و تصمیمگیری را برعهده دارد و در ضمن به تأمین منافع حوزهی انتخابیه به مصالح عالی دولت و منافع کلی جامعه نیز توجه دارد (هاشمی، ج ۱، ۵۹۴).<br />
<br />
قانون اساسی و قانون شوراها در مقام تبیین ساختار و تشکیلات شوراها از پایینترین سطح، یعنی شورای ده و بخش تا عالیترین سطح یعنی شورای عالی استانها را بیان کرده است (اصول ۱۰۰ و ۱۰۱). علاوه بر این، اصل ۱۰۴، شوراهای کارگران، دهقانان، کارکنان و مدیران را در واحدهای آموزشی، اداری، خدماتی و غیره مورد اشاره قرار داده است. در تمام سطوح مزبور، اعضای شورا انتخابی هستند؛ شورای ده، بخش و شهر مستقیماً توسط مردم انتخاب میشوند و اعضای شورای شهرستان را شوراهای شهر مرکز شهرستان و بخشهای تابعهی شهرستان انتخاب میکنند و شورای استان را شورای شهرستانهای هر استان و بالاخره شورای عالی استانها را شورای استانها انتخاب میکنند (مادهی ۶۹ قانون اصلاح تشکیلات شوراها). شورای عالی استانها که از شورای هر کدام از استانها یک نفر عضو آن است، مقام و جایگاه بالایی دارد؛ چنانکه به موجب اصل ۱۰۲، در حدود وظایف خود حق دارد طرحهایی تهیه و مستقیماً یا از طریق دولت به مجلس پیشنهاد نماید.<br />
<br />
علیرغم تأکیدات قانون اساسی و تصویب قانون تشکیلات شوراهای اسلامی کشور در سال ۱۳۶۱ و قانون اصلاح تشکیل شوراهای کشوری و انتخابات شوراها مصوب ۲۹ تیر ۱۳۶۵ و بالاخره تصویب قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخابات شهرداران در سال ۱۳۷۵ تا سال ۱۳۷۷ انتخابات شوراها به صورت سراسری برگزار نشد. بیثباتیهای ناشی از اقدامات خرابکارانهی ضدانقلاب در سالهای نخست انقلاب (قاسمیان، ۹) آثار مخرب جنگ تحمیلی و اولویتهای مربوط به شرایط پس از جنگ و پارهای مشکلات اجتماعی و فرهنگی (قاسمیانی، ۱۷ و ۱۸) در مجموع سبب شد که تشکیل شوراها به تعویق بیفتد. تا اینکه پس از انتخابات ریاست جمهوری در خرداد ۱۳۷۶ با تأکیداتی که آقای خاتمی رئیسجمهور منتخب بر مقولاتی همچون: مشارکت سیاسی، جامعهی مدنی و اجرای قانون اساسی داشت، برگزاری انتخابات شوراهای اسلامی و تشکیل این نهاد به عنوان یک نهاد مدنی و عامل ثبات سیاسی و توسعهی مشارکت عمومی در صدر برنامههای دولت جدید قرار گرفت و با برگزاری انتخابات شوراها در اسفند ۱۳۷۷ محقق شد. دومین دورهی شوراها هم در ۱۳۸۱ برگزار شد و در بهمن ۱۳۸۵ سومین دورهی انتخابات شورا برگزار گردید.<br />
<br />
==منابع==<br />
[[مرکز اسناد انقلاب اسلامی]]، [[فرهنگنامه نهادهای انقلاب اسلامی]]، مدخل "شورای اسلامی شهر و روستا" از محمد زرنگ، در دسترس در [http://daneshnameh.irdc.ir/?p=1858 پایگاه دانشنامه های انقلاب اسلامی و تاریخ ایران]، بازیابی: 20 مهرماه 1392.<br />
<br />
[[رده:مراکز و موسسات]]</div>مرضیه الله وکیل جزی