شعر امام حسین علیه السلام - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

مهدی موسوی در ‏۲۷ مارس ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۵۵

2026-03-27T12:55:40Z

مهدی موسوی: ویرایش

2020-06-30T12:45:39Z

ویرایش

Saeed zamani در ‏۷ نوامبر ۲۰۱۲، ساعت ۱۱:۱۰

2012-11-07T11:10:57Z

مرضیه الله وکیل جزی در ‏۳۰ اکتبر ۲۰۱۲، ساعت ۰۹:۲۰

2012-10-30T09:20:00Z

مرضیه الله وکیل جزی: صفحه‌ای جدید حاوی '{{بخشی از یک کتاب}} ائمه شيعه، گاهى به اقتضاى زمان و مكان و موقعيت، شعر هم مى‏سرو...' ایجاد کرد

2012-10-14T08:39:09Z

صفحه‌ای جدید حاوی '{{بخشی از یک کتاب}} ائمه شيعه، گاهى به اقتضاى زمان و مكان و موقعيت، شعر هم مى‏سرو...' ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{بخشی از یک کتاب}}

ائمه شيعه، گاهى به اقتضاى زمان و مكان و موقعيت، شعر هم مى‌سرودند. گاهى هم به ‌شعر شاعران پيشين، استناد و استشهاد مى‌كردند. از حسين بن على‌ علیه السلام نيز شعرهاى ‌فراوانى نقل شده است، چه آنچه در حوادث [[كربلا]] به صورت موعظه، رجز و جز آن بيان‌ كرده و چه آنچه پيشتر به مناسبت هاى مختلف سروده است. كتابى هم به نام‌ «ديوان‌الحسين بن على‌» كه حاوى اشعار آن حضرت است، چاپ شده است<ref>گردآورنده: محمد عبدالرحيم، ناشر: دارالمختارات العربية، چاپ اول 1412 ق، 222 صفحه در اين كتاب كه ‌فصولى در زندگى امام هم دارد به شرح لغات اشعار هم پرداخته و ترتيب الفبايى قافيه رعايت‌ شده است.</ref> و بيشتر اشعار آن، مواعظ و حكمت است.

در نهضت عاشورا، [[امام حسين‌]] علیه السلام هم شعرهايى از خود دارد، هم شعرهايى از شعراى‌ عرب كه به آنها تمثل كرده است، مانند شعرى با اين مطلع: «فان نهزم فهزامون قدما...» يا شعر ديگرى با اين آغاز: «مهلا بنى عمنا ظلامتنا...» اما برخى از آنچه از شعرهاى خود آن ‌حضرت است، چنين است: وقتى در منزلگاه صفاح با فرزدق برخورد كرد و اوضاع‌ داخلى [[كوفه]] و سست رايى بيعت كنندگان را شنيد، چنين سرود: لئن كانت الدنيا تعد نفيسة فدار ثواب الله اعلى و انبل و ان كانت الابدان للموت انشاب فقتل امرء بالسيف في الله افضل و ان كانت الارزاق شيئا مقدرا فقلة سعى المرء فى الرزق اجمل و ان كانت الاموال للترك جمعها فما بال متروك به المرء يبخل.

شب عاشورا پس از سخنرانى براى ياران و اعلام وفادارى از سوى آنان، به خيمه خود بازگشت و در حالى كه به اصلاح و آماده سازى شمشير خود مشغول بود، چنين مى‌سرود: يا دهر اف لك من خليل كم لك بالاشراق والاصيل من صاحب و طالب قتيل والدهر لايقنع بالبديل و انما الامر الى الجليل و كل حى سالك السبيل.<ref>در بعضى نقل ها «سالك سبيلى‌» است.</ref>

روز عاشورا، رجزى را كه در يكى از حمله‌هايش مى‌خواند، اين بود: الموت اولى من ركوب العار والعار اولى من دخول النار.

و در حمله به جناح چپ لشكر عمر سعد، چنين رجز مى‌خواند: انا الحسين بن على اليت ان لاانثنى احمى عيالات ابى امضى على دين النبى.

و نيز در طول رزم آورى‌ها و حماسه آفرينى‌هاى خود، چنين رجزى بر لب داشت: انا ابن علي الخير، من آل هاشم كفانى بهذا مفخرا حين افخر و جدى رسول الله اكرم من مشى و نحن سراج الله فى الناس يزهر و فاطمة امى سلالة احمد و عمى يدعى ذوالجناحين جعفر و فينا كتاب الله انزل صادقا و فينا الهدى و الوحى و الخير يذكر.

و شعر بلند ديگرى دارد، با اين مطلع: غدر القوم و قدما رغبوا عن ثواب الله رب الثقلين كه هنگام حمله به دشمن سوار بر اسب، ابيات آن را مى‌خواند.<ref>بحارالانوار، ج 45، ص 47. البته در متن اشعار، در منابع مختلف تفاوت هاى جزئى وجود دارد.</ref>

برخى اشعار هم به امام حسين‌ علیه السلام نسبت داده شده، در حالى كه قرن ها پس از آن ‌حضرت، از زبان آن امام شهيد سروده شده و رواج يافته است، از قبيل: ان كان دين محمد لم يستقم الا بقتلى يا سيوف خذينى.<ref>از شيخ محسن ابى الحب خثعمى (1305-1235 ق) است از شاعران خاندان آل ابى الحب در [[كربلا]] كه ديوان‌ مخطوطى دارد به نام ‌«الحائريات‌» و بيت بالا، در يكى از قصايد مشهور اوست (تراث كربلا، سلمان هادى طعمه، ص 156).</ref>

==پانویس==
<references/>

==منابع==
جواد محدثی، فرهنگ عاشورا، نشر معروف.

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
 {{مدخل دائره المعارف|کتاب [[فرهنگ عاشورا(کتاب)|فرهنگ عاشورا]]}}
-[[ائمه اطهار|ائمه]] شیعه، گاهى به اقتضاى زمان و مکان و موقعیت، [[شعر]] هم مى‌سرودند. گاهى هم به ‌شعر شاعران پیشین، استناد و استشهاد مى‌کردند. از [[امام حسین علیه السلام|حسین بن على]]<nowiki/>‌ علیه السلام نیز شعرهاى ‌فراوانى نقل شده است، چه آنچه در حوادث [[کربلا]] به صورت موعظه، رجز و جز آن بیان‌ کرده و چه آنچه پیشتر به مناسبت هاى مختلف سروده است. کتابى هم به نام‌ «دیوان‌الحسین بن على‌» که حاوى اشعار آن حضرت است، چاپ شده است<ref>گردآورنده: محمد عبدالرحیم، ناشر: دارالمختارات العربیة، چاپ اول ۱۴۱۲ ق، ۲۲۲ صفحه در این کتاب که ‌فصولى در زندگى امام هم دارد به شرح لغات اشعار هم پرداخته و ترتیب الفبایى قافیه رعایت‌ شده است.</ref> و بیشتر اشعار آن، مواعظ و [[حکمت|حکمت]] است.
+[[ائمه اطهار]] علیهم‌السلام، گاهى به اقتضاى زمان و مکان و موقعیت، [[شعر]] هم مى‌سرودند؛ گاهى هم به ‌شعر شاعران پیشین، استناد و استشهاد مى‌کردند. از [[امام حسین]] علیه السلام نیز شعرهاى ‌فراوانى نقل شده است؛ چه آنچه در حوادث [[کربلا]] به صورت موعظه و رجز و... بیان‌ کرده و چه آنچه پیشتر به مناسبت هاى مختلف سروده است. کتابى هم به نام‌ «دیوان‌ الحسین بن على‌» که حاوى اشعار آن حضرت است، چاپ شده است.<ref>گردآورنده: محمد عبدالرحیم، ناشر: دارالمختارات العربیة، چاپ اول ۱۴۱۲ ق.</ref> در این کتاب که ‌فصولى در زندگى امام هم دارد، به شرح لغات اشعار پرداخته و ترتیب الفبایى [[قافیه]] رعایت‌ شده است و بیشتر اشعار آن، در موعظه و [[حکمت|حکمت]] است.
-در نهضت [[روز عاشورا|عاشورا]]، [[امام حسين‌]] علیه السلام هم شعرهایى از خود دارد، هم شعرهایى از شعراى‌ عرب که به آنها تمثل کرده است، مانند شعرى با این مطلع: «فان نهزم فهزامون قدما...» یا شعر دیگرى با این آغاز: «مهلا بنى عمنا ظلامتنا...»؛ اما برخى از آنچه از شعرهاى خود آن ‌حضرت است، چنین است: وقتى در منزلگاه [[صفاح]] با [[فرزدق]] برخورد کرد و اوضاع‌ داخلى [[کوفه]] و سست رأیى بیعت کنندگان را شنید، چنین سرود:
+در نهضت [[روز عاشورا|عاشورا]]، امام حسين‌ علیه السلام هم شعرهایى از خود دارد، هم شعرهایى از شعراى‌ عرب که به آنها تمثل کرده است، مانند شعرى با این [[مطلع]]: «فإن نهزم فهزامون قدما...» یا شعر دیگرى با این آغاز: «مهلا بنى عمّنا ظلامتنا...».
-لئن کانت الدنیا تعد نفیسة * فدار ثواب الله اعلى و انبل
+اما برخى از آنچه از شعرهاى خود آن ‌حضرت است، چنین است: وقتى در منزلگاه [[صفاح]] با [[فرزدق]] برخورد کرد و اوضاع‌ داخلى [[کوفه]] و سست رأیى بیعت کنندگان را شنید، چنین سرود:
 و ان کانت الابدان للموت انشاب * فقتل امرء بالسیف فی الله افضل
-و ان کانت الارزاق شیئا مقدرا * فقلة سعى المرء فى الرزق اجمل
+و ان کانت الارزاق شیئا مقدّرا * فقلّة سعى المرء فى الرزق اجمل
 و ان کانت الاموال للترک جمعها * فما بال متروک به المرء یبخل
-شب عاشورا پس از سخنرانى براى یاران و اعلام وفادارى از سوى آنان، به خیمه خود بازگشت و در حالى که به اصلاح و آماده سازى شمشیر خود مشغول بود، چنین مى‌سرود:
+[[شب عاشورا]] پس از سخنرانى براى یاران و اعلام وفادارى از سوى آنان، به خیمه خود بازگشت و در حالى که به اصلاح و آماده سازى شمشیر خود مشغول بود، چنین مى‌سرود:
 یا دهر افّ لک من خلیل * کم لک بالاشراق والاصیل
@@ سطر ۱۹: / سطر ۲۱: @@
 من صاحب و طالب قتیل * والدهر لایقنع بالبدیل
-و انما الامر الى الجلیل * و کل حى سالک السبیل<ref>در بعضى نقل ها «سالک سبیلى‌» است.</ref>
+و انما الامر الى الجلیل * و کل حىّ سالک السبیل<ref>در بعضى نقل ها «سالک سبیلى‌» است.</ref>
-[[روز عاشورا]]، رجزى را که در یکى از حمله‌هایش مى‌خواند، این بود:
+[[روز عاشورا]] هم، رجزى را که در یکى از حمله‌هایش مى‌خواند، این بود:
 الموت اولى من رکوب العار * والعار اولى من دخول النار
@@ سطر ۲۷: / سطر ۲۹: @@
 و در حمله به جناح چپ لشکر [[عمر بن سعد|عمر سعد]]، چنین رجز مى‌خواند:
-انا الحسین بن على آلیت ان لاانثنى * احمى عیالات ابى امضى على دین النبى
+انا الحسین بن على آلیت أن لا أنثنى * احمى عیالات ابى امضى على دین النبى
 و نیز در طول رزم آورى‌ها و حماسه آفرینى‌هاى خود، چنین رجزى بر لب داشت:
@@ سطر ۳۵: / سطر ۳۷: @@
 و جدى رسول الله اکرم من مشى * و نحن سراج الله فى الناس یزهر
-و فاطمة امى سلالة احمد * و عمى یدعى ذوالجناحین جعفر
+و فاطمة امّى سلالة احمد * و عمّى یدعى ذوالجناحین جعفر
 و فینا کتاب الله انزل صادقا * و فینا الهدى و الوحى و الخیر یذکر
@@ سطر ۴۱: / سطر ۴۳: @@
 و شعر بلند دیگرى دارد، با این [[مطلع]] که هنگام حمله به دشمن سوار بر اسب، ابیات آن را مى‌خواند:<ref>بحارالانوار، ج ۴۵، ص ۴۷. البته در متن اشعار، در منابع مختلف تفاوت هاى جزئى وجود دارد.</ref>
-غدر القوم و قد ما رغبوا * عن ثواب الله رب الثقلین
+غدر القوم و قد ما رغبوا * عن ثواب الله ربّ الثقلین
 برخى اشعار هم به امام حسین‌ علیه السلام نسبت داده شده، در حالى که قرن ها پس از آن ‌حضرت، از زبان آن امام شهید سروده شده و رواج یافته است، از قبیل:
-ان کان دین محمد لم یستقم * الا بقتلى یا سیوف خذینى<ref>از شیخ محسن ابى الحب خثعمى (۱۳۰۵-۱۲۳۵ ق) است از شاعران خاندان آل ابى الحب در کربلا که دیوان‌ مخطوطى دارد به نام ‌«الحائریات‌» و بیت بالا، در یکى از قصاید مشهور اوست (تراث کربلا، سلمان هادى طعمه، ص ۱۵۶).</ref>
+إن کان دین محمد لم یستقم * الا بقتلى فیا سیوف خُذینى
 ==پانویس==
 <references />
 ==منابع==
-* جواد محدثی، [[فرهنگ عاشورا (کتاب)|فرهنگ عاشورا]]، نشر معروف.
+* [[فرهنگ عاشورا (کتاب)|فرهنگ عاشورا]]، جواد محدثی، نشر معروف.
-[[رده:امام حسین علیه السلام]]
+[[رده:امام حسین علیه السلام]][[رده:گفتارهای عاشورائی]][[رده:شعر]]

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
 {{مدخل دائره المعارف|کتاب [[فرهنگ عاشورا(کتاب)|فرهنگ عاشورا]]}}
-ائمه شيعه، گاهى به اقتضاى زمان و مكان و موقعيت، شعر هم مى‌سرودند. گاهى هم به ‌شعر شاعران پيشين، استناد و استشهاد مى‌كردند. از حسين بن على‌ علیه السلام نيز شعرهاى ‌فراوانى نقل شده است، چه آنچه در حوادث [[كربلا]] به صورت موعظه، رجز و جز آن بيان‌ كرده و چه آنچه پيشتر به مناسبت هاى مختلف سروده است. كتابى هم به نام‌ «ديوان‌الحسين بن على‌» كه حاوى اشعار آن حضرت است، چاپ شده است<ref>گردآورنده: محمد عبدالرحيم، ناشر: دارالمختارات العربية، چاپ اول 1412 ق، 222 صفحه در اين كتاب كه ‌فصولى در زندگى امام هم دارد به شرح لغات اشعار هم پرداخته و ترتيب الفبايى قافيه رعايت‌ شده است.</ref> و بيشتر اشعار آن، مواعظ و حكمت است.
+[[ائمه اطهار|ائمه]] شیعه، گاهى به اقتضاى زمان و مکان و موقعیت، [[شعر]] هم مى‌سرودند. گاهى هم به ‌شعر شاعران پیشین، استناد و استشهاد مى‌کردند. از [[امام حسین علیه السلام|حسین بن على]]<nowiki/>‌ علیه السلام نیز شعرهاى ‌فراوانى نقل شده است، چه آنچه در حوادث [[کربلا]] به صورت موعظه، رجز و جز آن بیان‌ کرده و چه آنچه پیشتر به مناسبت هاى مختلف سروده است. کتابى هم به نام‌ «دیوان‌الحسین بن على‌» که حاوى اشعار آن حضرت است، چاپ شده است<ref>گردآورنده: محمد عبدالرحیم، ناشر: دارالمختارات العربیة، چاپ اول ۱۴۱۲ ق، ۲۲۲ صفحه در این کتاب که ‌فصولى در زندگى امام هم دارد به شرح لغات اشعار هم پرداخته و ترتیب الفبایى قافیه رعایت‌ شده است.</ref> و بیشتر اشعار آن، مواعظ و [[حکمت|حکمت]] است.
-در نهضت عاشورا، [[امام حسين‌]] علیه السلام هم شعرهايى از خود دارد، هم شعرهايى از شعراى‌ عرب كه به آنها تمثل كرده است، مانند شعرى با اين مطلع: «فان نهزم فهزامون قدما...» يا شعر ديگرى با اين آغاز: «مهلا بنى عمنا ظلامتنا...» اما برخى از آنچه از شعرهاى خود آن ‌حضرت است، چنين است: وقتى در منزلگاه صفاح با فرزدق برخورد كرد و اوضاع‌ داخلى [[كوفه]] و سست رايى بيعت كنندگان را شنيد، چنين سرود: لئن كانت الدنيا تعد نفيسة فدار ثواب الله اعلى و انبل و ان كانت الابدان للموت انشاب فقتل امرء بالسيف في الله افضل و ان كانت الارزاق شيئا مقدرا فقلة سعى المرء فى الرزق اجمل و ان كانت الاموال للترك جمعها فما بال متروك به المرء يبخل.
+در نهضت [[روز عاشورا|عاشورا]]، [[امام حسين‌]] علیه السلام هم شعرهایى از خود دارد، هم شعرهایى از شعراى‌ عرب که به آنها تمثل کرده است، مانند شعرى با این مطلع: «فان نهزم فهزامون قدما...» یا شعر دیگرى با این آغاز: «مهلا بنى عمنا ظلامتنا...»؛ اما برخى از آنچه از شعرهاى خود آن ‌حضرت است، چنین است: وقتى در منزلگاه [[صفاح]] با [[فرزدق]] برخورد کرد و اوضاع‌ داخلى [[کوفه]] و سست رأیى بیعت کنندگان را شنید، چنین سرود:
-شب عاشورا پس از سخنرانى براى ياران و اعلام وفادارى از سوى آنان، به خيمه خود بازگشت و در حالى كه به اصلاح و آماده سازى شمشير خود مشغول بود، چنين مى‌سرود: يا دهر اف لك من خليل كم لك بالاشراق والاصيل من صاحب و طالب قتيل والدهر لايقنع بالبديل و انما الامر الى الجليل و كل حى سالك السبيل.<ref>در بعضى نقل ها «سالك سبيلى‌» است.</ref>
+لئن کانت الدنیا تعد نفیسة * فدار ثواب الله اعلى و انبل
-روز عاشورا، رجزى را كه در يكى از حمله‌هايش مى‌خواند، اين بود: الموت اولى من ركوب العار والعار اولى من دخول النار.
+و ان کانت الابدان للموت انشاب * فقتل امرء بالسیف فی الله افضل
-و در حمله به جناح چپ لشكر عمر سعد، چنين رجز مى‌خواند: انا الحسين بن على اليت ان لاانثنى احمى عيالات ابى امضى على دين النبى.
+و ان کانت الارزاق شیئا مقدرا * فقلة سعى المرء فى الرزق اجمل
-و نيز در طول رزم آورى‌ها و حماسه آفرينى‌هاى خود، چنين رجزى بر لب داشت: انا ابن علي الخير، من آل هاشم كفانى بهذا مفخرا حين افخر و جدى رسول الله اكرم من مشى و نحن سراج الله فى الناس يزهر و فاطمة امى سلالة احمد و عمى يدعى ذوالجناحين جعفر و فينا كتاب الله انزل صادقا و فينا الهدى و الوحى و الخير يذكر.
+و ان کانت الاموال للترک جمعها * فما بال متروک به المرء یبخل
-و شعر بلند ديگرى دارد، با اين مطلع: غدر القوم و قدما رغبوا عن ثواب الله رب الثقلين كه هنگام حمله به دشمن سوار بر اسب، ابيات آن را مى‌خواند.<ref>بحارالانوار، ج 45، ص 47. البته در متن اشعار، در منابع مختلف تفاوت هاى جزئى وجود دارد.</ref>
+شب عاشورا پس از سخنرانى براى یاران و اعلام وفادارى از سوى آنان، به خیمه خود بازگشت و در حالى که به اصلاح و آماده سازى شمشیر خود مشغول بود، چنین مى‌سرود:
-برخى اشعار هم به امام حسين‌ علیه السلام نسبت داده شده، در حالى كه قرن ها پس از آن ‌حضرت، از زبان آن امام شهيد سروده شده و رواج يافته است، از قبيل: ان كان دين محمد لم يستقم الا بقتلى يا سيوف خذينى.<ref>از شيخ محسن ابى الحب خثعمى (1305-1235 ق) است از شاعران خاندان آل ابى الحب در [[كربلا]] كه ديوان‌ مخطوطى دارد به نام ‌«الحائريات‌» و بيت بالا، در يكى از قصايد مشهور اوست (تراث كربلا، سلمان هادى طعمه، ص 156).</ref>
+یا دهر افّ لک من خلیل * کم لک بالاشراق والاصیل
 ==پانویس==
-<references/>
+<references />
 ==منابع==
-جواد محدثی، فرهنگ عاشورا، نشر معروف.
+* جواد محدثی، [[فرهنگ عاشورا (کتاب)|فرهنگ عاشورا]]، نشر معروف.
 [[رده:امام حسین علیه السلام]]

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۷ نوامبر ۲۰۱۲، ساعت ۱۱:۱۰
سطر ۲۲:		سطر ۲۲:
	==منابع==		==منابع==
	جواد محدثی، فرهنگ عاشورا، نشر معروف.		جواد محدثی، فرهنگ عاشورا، نشر معروف.
		+
		+	[[رده:امام حسین علیه السلام]]

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۰ اکتبر ۲۰۱۲، ساعت ۰۹:۲۰
سطر ۱:		سطر ۱:
−	{{~~بخشی از یک~~ کتاب}}	+	{{مدخل دائره المعارف\|کتاب [[فرهنگ عاشورا(کتاب)\|فرهنگ عاشورا]]}}

	ائمه شيعه، گاهى به اقتضاى زمان و مكان و موقعيت، شعر هم مى‌سرودند. گاهى هم به ‌شعر شاعران پيشين، استناد و استشهاد مى‌كردند. از حسين بن على‌ علیه السلام نيز شعرهاى ‌فراوانى نقل شده است، چه آنچه در حوادث [[كربلا]] به صورت موعظه، رجز و جز آن بيان‌ كرده و چه آنچه پيشتر به مناسبت هاى مختلف سروده است. كتابى هم به نام‌ «ديوان‌الحسين بن على‌» كه حاوى اشعار آن حضرت است، چاپ شده است<ref>گردآورنده: محمد عبدالرحيم، ناشر: دارالمختارات العربية، چاپ اول 1412 ق، 222 صفحه در اين كتاب كه ‌فصولى در زندگى امام هم دارد به شرح لغات اشعار هم پرداخته و ترتيب الفبايى قافيه رعايت‌ شده است.</ref> و بيشتر اشعار آن، مواعظ و حكمت است.		ائمه شيعه، گاهى به اقتضاى زمان و مكان و موقعيت، شعر هم مى‌سرودند. گاهى هم به ‌شعر شاعران پيشين، استناد و استشهاد مى‌كردند. از حسين بن على‌ علیه السلام نيز شعرهاى ‌فراوانى نقل شده است، چه آنچه در حوادث [[كربلا]] به صورت موعظه، رجز و جز آن بيان‌ كرده و چه آنچه پيشتر به مناسبت هاى مختلف سروده است. كتابى هم به نام‌ «ديوان‌الحسين بن على‌» كه حاوى اشعار آن حضرت است، چاپ شده است<ref>گردآورنده: محمد عبدالرحيم، ناشر: دارالمختارات العربية، چاپ اول 1412 ق، 222 صفحه در اين كتاب كه ‌فصولى در زندگى امام هم دارد به شرح لغات اشعار هم پرداخته و ترتيب الفبايى قافيه رعايت‌ شده است.</ref> و بيشتر اشعار آن، مواعظ و حكمت است.